ଅଟ୍ଠକଥା
॥ ନମୋ ତସ୍ସ ଭଗୱତୋ ଅରହତୋ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ॥
ଅଟ୍ଠକଥା
ସଂଗାୟନସ୍ସ ପୁଚ୍ଛା-ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା
ସଦେୱକୋପି ଚେ ଲୋକୋ, ଆଗନ୍ତ୍ୱା ତାସୟେୟ୍ୟ ମଂ ।
ନ ମେ ପଟିବଲୋ ଅସ୍ସ, ଜନେତୁଂ ଭୟଭେରୱଂ ॥
ସଚେପି ତ୍ୱଂ ମହିଂ ସବ୍ବଂ, ସସମୁଦ୍ଦଂ ସପବ୍ବତଂ ।
ଉକ୍ଖିପିତ୍ୱା ମହାନାଗ, ଖିପେୟ୍ୟାସି ମମୂପରି ।
ନେୱ ମେ ସକ୍କୁଣେୟ୍ୟାସି, ଜନେତୁଂ ଭୟଭେରୱଂ ।
ଅଞ୍ଞଦତ୍ଥୁ ତୱେୱସ୍ସ, ୱିଘାତୋ ଉରଗାଧିପ ॥
ମା ଦାନି କୋଧଂ ଜନୟିତ୍ଥ, ଇତୋ ଉଦ୍ଧଂ ୟଥା ପୁରେ ।
ସସ୍ସଘାତଞ୍ଚ ମାକତ୍ଥ, ସୁଖକାମା ହି ପାଣିନୋ ।
କରୋଥ ମେତ୍ତଂ ସତ୍ତେସୁ, ୱସନ୍ତୁ ମନୁଜା ସୁଖଂ ॥
ଚତ୍ତାରୋ ଆସୀୱିସା ଉଗ୍ଗତେଜା ଘୋରୱିସାତି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଚତୁନ୍ନେତଂ ମହାଭୂତାନଂ ଅଧିୱଚନଂ ।
ପଞ୍ଚ ୱଧକା ପଚ୍ଚତ୍ଥିକାତି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚନ୍ନେତଂ ଉପାଦାନକ୍ଖନ୍ଧାନଂ ଅଧିୱଚନଂ ।
ଛଟ୍ଠୋ ଅନ୍ତରଚରୋ ୱଧକୋ ଉକ୍ଖିତ୍ତାସିକୋତି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ନନ୍ଦୀରାଗସ୍ସେତଂ ଅଧିୱଚନଂ ।
ସୁଞ୍ଞୋ ଗାମୋତି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଛନ୍ନେତଂ ଅଜ୍ଝତ୍ତିକାନଂ ଆୟତନାନଂ ଅଧିୱଚନଂ ।
ଚୋରା ଗାମଘାତକାତି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଛନ୍ନେତଂ ବାହିରାନଂ ଆୟତନାନଂ ଅଧିୱଚନଂ ।
ମହାଉଦକଣ୍ଣୱୋ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଚତୁନ୍ନେତଂ ଓଘାନଂ ଅଧିୱଚନଂ ।
ଓରିମଂ ତୀରଂ ସାସଙ୍କଂ ସପ୍ପଟିଭୟନ୍ତି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ସକ୍କାୟସ୍ସେତଂ ଅଧିୱଚନଂ ।
ପାରିମଂ ତୀରଂ ଖେମଂ ଅପ୍ପଟିଭୟନ୍ତି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ନିବ୍ବାନସ୍ସେତଂ ଅଧିୱଚନଂ ।
ଗନ୍ତ୍ୱା କସ୍ମୀରଗନ୍ଧାରଂ, ଇସି ମଜ୍ଝନ୍ତିକା ତଦା ।
ଦୁଟ୍ଠଂ ନାଗଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ମୋଚେସି ବନ୍ଧନା ବହୂ ॥
ପୁନପି ଭନ୍ତେ ଦକ୍ଖେମୁ ସଙ୍ଗତି ଚେ ଭୱିସ୍ସତି ।
ଅଜ୍ଜାପି ସନ୍ତାନମୟଂ, ମାଲଂ ଗନ୍ଥେନ୍ତି ନନ୍ଦନେ ।
ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଜୱୋ ନାମ, ୟୋ ମେ ମାଲଂ ପଟିଚ୍ଛତି ॥
ମୁହୁତ୍ତୋୱିୟ ସୋ ଦିବ୍ବୋ, ଇଧ ୱସ୍ସାନି ସୋଳସ ।
ରତ୍ତିନ୍ଦିୱୋ ଚ ସୋ ଦିବ୍ବୋ, ମାନୁସିଂ ସରଦୋ ସତଂ ॥
ଇତି କମ୍ମାନି ଅନ୍ୱେନ୍ତି, ଅସଙ୍ଖେୟ୍ୟାପି ଜାତିୟୋ ।
କଲ୍ୟାଣଂ ୟଦି ୱା ପାପଂ, ନ ହି କମ୍ମଂ ୱିନସ୍ସତି ॥
ୟୋ ଇଚ୍ଛେ ପୁରିସୋ ହୋତୁଂ, ଜାତି ଜାତି ପୁନପ୍ପୁନଂ ।
ପରଦାରଂ ୱିୱଜ୍ଜେୟ୍ୟ, ଧୋତପାଦୋୱ କଦ୍ଦମଂ ॥
ୟା ଇଚ୍ଛେ ପୁରିସୋ ହୋତୁଂ, ଜାତି ଜାତି ପୁନପ୍ପୁନଂ ।
ସାମିକଂ ଅପଚାୟେୟ୍ୟ, ଇନ୍ଦଂୱ ପରିଚାରିକା ॥
ୟୋ ଇଚ୍ଛେ ଦିବ୍ବଭୋଗଞ୍ଚ, ଦିବ୍ବମାୟୁଂ ୟସଂ ସୁଖଂ ।
ପାପାନି ପରିୱଜ୍ଜେତ୍ୱା, ତିୱିଧଂ ଧମ୍ମମାଚରେ ॥
ୟଂ ଭିକ୍ଖୱେ ସଦେୱକସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ ସମାରକସ୍ସ ସବ୍ରହ୍ମକସ୍ସ ସସ୍ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣିୟା ପଜାୟ ସଦେୱମନୁସ୍ସାୟ ଦିଟ୍ଠଂ ସୁତଂ ମୁତଂ ୱିଞ୍ଞାତଂ ପତ୍ତଂ ପରିୟେସିତଂ ଅନୁୱିଚରିତଂ ମନସା, ତମହଂ ଜାନାମି ତମହଂ ଅଭିଞ୍ଞାସିଂ, ତଂ ତଥାଗତସ୍ସ ୱିଦିତଂ, ତଂ ତଥାଗତୋ ନ ଉପଟ୍ଠାତି ।
ଇତି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ତଥାଗତୋ ଦିଟ୍ଠସୁତମୁତୱିଞ୍ଞାତବ୍ବେସୁ ଧମ୍ମେସୁ ତାଦୀୟେୱ ତାଦୀ, ତୁମ୍ହା ଚ ପନ ତାଦିମ୍ହା ଅଞ୍ଞୋ ତାଦୀ ଉତ୍ତରିତରୋ ୱା ପଣୀତତରୋ ୱା ନତ୍ଥୀତି ୱଦାମି ।
ସୁୱଣ୍ଣଭୂମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱାନ, ସୋଣୁତ୍ତରା ମହିଦ୍ଧିକା ।
ପିସାଚେ ନିଦ୍ଧମେତ୍ୱାନ, ବ୍ରହ୍ମଜାଲମଦେସିସୁଂ ॥
ସମଣା ମୟଂ ମହାରାଜ, ଧମ୍ମରାଜସ୍ସ ସାୱକା ।
ତୱେୱ ଅନୁକମ୍ପାୟ, ଜମ୍ବୁଦୀପା ଇଧାଗତା ॥
ଅହଂ ବୁଦ୍ଧଞ୍ଚ ଧମ୍ମଞ୍ଚ, ସଙ୍ଘଞ୍ଚ ସରଣଂ ଗତୋ,
ଉପାସକତ୍ତଂ ଦେସେସିଂ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସାସନେ ॥
ତେନ ସମୟେନ ବୁଦ୍ଧୋ ଭଗୱା ୱେରଞ୍ଜାୟଂ ୱିହରତି ନଳେରୁପୁଚି ମନ୍ଦମୂଲେ ।
ସଗ୍ଗାରୋହଣସୋପାଣଂ, ଅଞ୍ଞଂ ସୀଲସମଂ କୁତୋ ।
ଦ୍ୱାରଂ ୱା ପନ ନିବ୍ବାନ, ନଗରସ୍ସ ପୱେସନେ ॥
ଅଲମେୱ କାତୁଂ କଲ୍ୟାଣଂ, ଦାନଂ ଦାତୁଂ ୟଥାରହଂ ।
ପାଣିଂ କାମଦଦଂ ଦିସ୍ୱା, କୋ ପୁଞ୍ଞଂ ନକରିସ୍ସତି ॥
ଦସ୍ସାମନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ, ୱତ୍ଥସେନାସନାନି ଚ ।
ପପଞ୍ଚ ଉଦପାନଞ୍ଚ, ଦୁଗ୍ଗେ ସଙ୍କମନାନି ଚ ॥
ମହାଅଟ୍ଠକଥଞ୍ଚେୱ, ମହାପଚ୍ଚରିମେୱଚ ।
କୁରୁନ୍ଦିଞ୍ଚାତି ତିସ୍ସୋପି, ସୀହଳଟ୍ଠକଥା ଇମା ।
ବୁଦ୍ଧମିତ୍ତୋତି ନାମେନ, ୱିସୁତସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ।
ୱିନୟଞ୍ଞୁସ୍ସ ଧୀରସ୍ସ, ସୁତ୍ୱା ଥେରସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ॥
ଉପଦ୍ଦୱାକୁଲେ ଲୋକେ, ନିରୁପଦ୍ଦୱତୋ ଅୟଂ ।
ଏକସଂୱଚ୍ଛରେନେୱ, ୟଥା ନିଟ୍ଠଂ ଉପାଗତା ।
ଏୱଂ ସବ୍ବସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ, ନିଟ୍ଠଂ ଧମ୍ମୂପସଂହିତା ।
ସୀଘଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଆରମ୍ଭା, ସବ୍ବେପି ନିରୁପଦ୍ଦୱା ॥
ଚିରଟ୍ଠିତତ୍ଥଂ ଧମ୍ମସ୍ସ, କରୋନ୍ତେନ ମୟା ଇମଂ ।
ସଦ୍ଧମ୍ମବହୁମାନେନ, ୟଞ୍ଚ ପୁଞ୍ଞଂ ସମାଚିତଂ ।
ସବ୍ବସ୍ସ ଆନୁଭାୱେନ, ତସ୍ସ ସବ୍ବେପି ପାଣିନୋ ।
ଭୱନ୍ତୁ ଧମ୍ମରାଜସ୍ସ, ସଦ୍ଧମ୍ମରସସେୱିନୋ ॥
ଚିରଂ ତିଟ୍ଠତୁ ସଦ୍ଧମ୍ମୋ, କାଲେ ୱସ୍ସଂ ଚିରଂ ପଜଂ ।
ତପ୍ପେତୁ ଦେୱୋ ଧମ୍ମେନ, ରାଜା ରକ୍ଖତୁ ମେଦିନିଂ ॥
ତାୱ ତିଟ୍ଠତୁ ଲୋକସ୍ମିଂ, ଲୋକନିତ୍ଥରଣେସିନଂ ।
ଦସ୍ସେନ୍ତୀ କୁଲପୁତ୍ତାନଂ, ନୟଂ ସୀଲୱିସୁଦ୍ଧିୟା ।
ୟାୱ ବୁଦ୍ଧୋତି ନାମମ୍ପି, ସୁଦ୍ଧଚିତ୍ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଲୋକମ୍ହି ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ, ପୱତ୍ତତି ମହେସିନୋ ॥
କରୁଣାସୀତଲହଦୟଂ, ପଞ୍ଞାପଜ୍ଜୋତୱିହତମୋହତମଂ ।
ସନରାମରଲୋକଗରୁଂ, ୱନ୍ଦେ ସୁଗତଂ ଗତିୱିମୁତ୍ତଂ ॥
ବୁଦ୍ଧୋପି ବୁଦ୍ଧଭାୱଂ, ଭାୱେତ୍ୱା ଚେୱ ସଚ୍ଛିକତ୍ୱାଚ ।
ୟଂ ଉପଗତୋ ଗତମଲଂ, ୱନ୍ଦେ ତମନୁତ୍ତରଂ ଧମ୍ମଂ ॥
ସୁଗତସ୍ସ ଓରସାନଂ, ପୁତ୍ତାନଂ ମାରସେନମଥନାନଂ ।
ଅଟ୍ଠନ୍ନମ୍ପି ସମୂହଂ, ସିରସା ୱନ୍ଦେ ଅରିୟସଙ୍ଘଂ ॥
ଦୀଘସ୍ସ ଦୀଘସୁତ୍ତଙ୍କିତସ୍ସ, ନିପୁଣସ୍ସ ଆଗମୱରସ୍ସ ।
ବୁଦ୍ଧାନୁବୁଦ୍ଧସଂୱଣ୍ଣିତସ୍ସ, ସଦ୍ଧାୱହଗୁଣସ୍ସ ॥
ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନେୱ ହି ତିଣ୍ଣମ୍ପି ପିଟକାନଂ ଅତ୍ଥୱଣ୍ଣନାକ୍କମୋ ଭାସିତୋ, ୟାପକିଣ୍ଣକଦେସନାତି ୱୁଚ୍ଚତି, ତତୋ ସଂଗାୟନାଦିୱସେନ ସାୱକେହୀତି ଆଚରିୟା ୱଦନ୍ତି ।
ଅତ୍ଥପ୍ପକାସନତ୍ଥଂ, ଅଟ୍ଠକଥା ଆଦିତୋ ୱସିସତେହି ।
ପଞ୍ଚହି ୟାସଙ୍ଗୀତା, ଅନୁସଙ୍ଗୀତା ଚ ପଚ୍ଛାପି ॥
ମଜ୍ଝେ ୱିସୁଦ୍ଧିମଗ୍ଗା, ଏସ ଚତୁନ୍ନମ୍ପି ଆଗମାନଞ୍ହି ।
ଠତ୍ୱା ପକାସୟିସ୍ସତି, ତତ୍ଥ ୟଥା ଭାସିତମତ୍ଥଂ ।
ଇଚ୍ଚେୱ କତୋ ତସ୍ମା, ତମ୍ପି ଗହେତ୍ୱାନ ସଦ୍ଧିମେତାୟ ।
ଅଟ୍ଠକଥାୟ ୱିଜାନାଥ, ଦୀଘାଗମନିସ୍ସିତଂ ଅତ୍ଥଂ ॥
ଅତ୍ଥାନଂ ସୂଚନତୋ, ସୁୱୁତ୍ତତୋ ସୱନତୋଥସୂଦନତୋ,
ସୁତ୍ତାଣା ସୁତ୍ତସଭାଗତୋଚ, ସୁତ୍ତନ୍ତି ଅକ୍ଖାତଂ ॥
ସୁଦୁଦ୍ଦସଂ ସୁନିପୁଣଂ, ୟତ୍ଥକାମନିପାତିନଂ ।
ଚିତ୍ତଂ ରକ୍ଖେଥ ମେଧାୱୀ, ଚିତ୍ତଂ ଗୁତ୍ତଂ ସୁଖାୱହଂ ॥
ସୋ ଏୱଂ ସମାହିତେ ଚିତ୍ତେ ପରିସୁଦ୍ଧେ ପରିୟୋଦାତେ ଅନଙ୍ଗଣେ ୱିଗତୂପକ୍କିଲେସେ ମୁଦୁଭୂତେ କମ୍ମନିୟେ ଠିତେ ଆନଞ୍ଜପ୍ପତ୍ତେ ଞାଣଦସ୍ସନାୟ ଚିତ୍ତଂ ଅଭିନୀହରତି ଅଭିନିନ୍ନାମେତି –
ୟଂହିତଂ ଭିକ୍ଖୱେ ସମ୍ମାୱଦମାନେ ୱଦେୟ୍ୟ ସମନ୍ତପାସୋ ମାରସ୍ସାତି, ମାତୁଗାମଂୟେୱ ସମ୍ମା ୱଦମାନୋ ୱଦେୟ୍ୟ ସମନ୍ତପାସୋ ମାରସ୍ସାତି ।
ୟୋ ଭିକ୍ଖୁ ଦିୱସଂ ଚଙ୍କମେନ ନିସଜ୍ଜାୟ ଚ ଆୱରଣୀୟେହି ଧମ୍ମେହି ଚିତ୍ତଂ ପରିସୋଧେତ୍ୱା ।
ଇତି ଚିତ୍ତକିରିୟୱାୟୋଧାତୁୱିପ୍ଫାରୱସେନ ଅୟଂ କାୟସମ୍ମତୋ ଅଟ୍ଠିସଙ୍ଘାତୋ ଅଭିକ୍କମତି ।
କରୁଣା ୱିୟ ସତ୍ତେସୁ, ପଞ୍ଞା ୟସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଞେୟ୍ୟଧମ୍ମେସୁ ସବ୍ବେସୁ, ପୱତ୍ତିତ୍ଥ ୟଥାରୁଚି ॥
ଦସାୟ ତାୟ ସତ୍ତେସୁ, ସମୁସ୍ସାହିତମାନସୋ ।
ପାଟିହୀରାୱସାନମ୍ହି, ୱସନ୍ତୋ ତିଦସାଲୟେ ।
ପାରିଚ୍ଛତ୍ତକମୂଲମ୍ହି, ପଣ୍ଡୁକମ୍ବଲନାମକେ ।
ସିଲାସନେ ସନ୍ନିସିନ୍ନୋ, ଆଦିଚ୍ଚୋୱ ୟୁଗନ୍ଧରେ ॥
ଚକ୍କୱାଳସହସ୍ସେହି, ଦସାହାଗମ୍ମ ସବ୍ବସୋ ।
ସନ୍ନିସିନ୍ନେନ ଦେୱାନଂ, ଗଣେନ ପରିୱାରିତୋ ।
ମାତରଂ ପମୁଖଂ କତ୍ୱା, ତସ୍ସା ପଞ୍ଞାୟ ତେଜସା ।
ଅଭିଧମ୍ମକଥାମଗ୍ଗଂ, ଦେୱାନଂ ସମ୍ପୱତ୍ତୟି ॥
ତସ୍ସ ପାଦେ ନମସ୍ସିତ୍ୱା, ସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସିରୀମତୋ ।
ସଦ୍ଧମ୍ମଞ୍ଚସ୍ସ ପୂଜେତ୍ୱା, କତ୍ୱା ସଙ୍ଘସ୍ସ ଚଞ୍ଜଲିଂ ॥
ୟଂ ଦେୱଦେୱୋ ଦେୱାନଂ, ଦେସେତ୍ୱା ନୟତୋ ପୁନ ।
ଥେରସ୍ସ ସାରିପୁତ୍ତସ୍ସ, ସମାଚିକ୍ଖି ୱିନାୟକୋ ॥
ଅନୋତତ୍ତଦହେ କତ୍ୱା, ଉପଟ୍ଠାନଂ ମହେସିନୋ ।
ୟଞ୍ଚ ସୁତ୍ୱାନ ସୋ ଥେରୋ, ଆହରିତ୍ୱା ମହୀତଲଂ ॥
ଭିକ୍ଖୂନଂ ପରିରୁଦାହାସି, ଇତି ଭିକ୍ଖୂହି ଧାରିତୋ ।
ସଙ୍ଗୀତିକାଲେ ସଂଙ୍ଗୀତୋ, ୱେଦେହମୁନିନା ପୁନ ॥
ୟଂ କରୋମସି ବ୍ରହ୍ମୁନୋ, ସମଂ ଦେୱେହି ମାରିସ ।
ତଦଜ୍ଜ ତୁୟ୍ହଂ କସ୍ସାମ, ହନ୍ଦ ସାମଂ କରୋମ ତେ ॥
ଅତ୍ଥଂ ପକାସୟିସ୍ସାମି, ଆଗମଟ୍ଠକଥାସୁପି ।
ଗହେତବ୍ବଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ତୋସୟନ୍ତୋ ୱିଚକ୍ଖଣେ ॥
ଇତିମେ ଭାସମାନସ୍ସ, ଅଭିଧମ୍ମକଥଂ ଇମଂ ।
ଅୱିକ୍ଖିତ୍ତା ନିସାମେଥ, ଦୁଲ୍ଲଭାହିଅୟଂକଥା ॥
ଏତ୍ଥେତେ ପାପକା ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ଅପରିସେସା ନିରୁଜ୍ଝନ୍ତି ।
ଚକ୍ଖୁଂ ଚାୱୁସୋ ପଟିଚ୍ଚ ରୂପେଚ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି ଚକ୍ଖୁୱିଞ୍ଞାଣଂ, ତିଣ୍ଣଂ ସଙ୍ଗତି ଫସ୍ସୋ, ଫସ୍ସପଚ୍ଚୟା ୱେଦନା, ୟଂ ୱେଦେତି, ତଂ ସଞ୍ଜାନାତି । ୟଂ ସଞ୍ଜାନାତି, ତଂ ୱିତକ୍କେତି, ୟଂ ୱିତକ୍କେତି, ତଂ ପପଞ୍ଚେତି, ୟଂ ପପଞ୍ଚେତି, ତତୋ ନିଦାନଂ ପୁରିସଂ ପପଞ୍ଚସଞ୍ଞାସଙ୍ଖା ସମୁଦାଚରନ୍ତି ଅତୀତାନାଗତପଚ୍ଚୁପ୍ପନ୍ନେସୁ ଚକ୍ଖୁୱିଞ୍ଞେୟ୍ୟସୁ ରୂପେସୁ –
ପୁରିମା ଭିକ୍ଖୱେ କୋଟି ନ ପଞ୍ଞାୟତି ଅୱିଜ୍ଜାୟ ।
ସୟଂ ଅଭିଞ୍ଞାୟ ସହେତୁସମ୍ଭୱଂ ।
ୟଥାନୁପୁବ୍ବଂ ନିଖିଲେନ ଦେସିତଂ,
ମହେସିନା ରୂପଗତଂୱ ପସ୍ସତି ॥
ଅଭିକ୍କମିସ୍ସାମି ପଟିକ୍କମିସ୍ସାମୀତି ହି ଚିତ୍ତଂ ଉପ୍ପଜ୍ଜମାନଂ ରୂପଂ ସମୁଟ୍ଠାପେତି ।
ନ ପବ୍ବତାନଂ ୱିୱରଂ ପୱିସ୍ସ ।
ନ ୱିଜ୍ଜତେ ସୋ ଜଗତିପ୍ପଦେସୋ,
ୟତ୍ଥଟ୍ଠିତୋ ମୁଚ୍ଚେୟ୍ୟ ପାପକମ୍ମା ॥
ୟଂ ପତ୍ତଂ କୁସଲଂ ତସ୍ସ, ଆନୁଭାୱେନ ପାଣିନୋ ।
ସବ୍ବେ ସଦ୍ଧମ୍ମରାଜସ୍ସ, ଞତ୍ୱା ଧମ୍ମଂ ସୁଖାୱହଂ ।
ପାପୁଣନ୍ତୁ ୱିସୁଦ୍ଧାୟ, ସୁଖାୟ ପଟିପତ୍ତିୟା ।
ଅସୋକମନୁପାୟାସଂ, ନିବ୍ବାନସୁଖମୁତ୍ତମଂ ॥
ଚିରଂ ତିଟ୍ଠତୁ ସଦ୍ଧମ୍ମୋ, ଧମ୍ମେ ହୋନ୍ତୁ ସଗାରୱା ।
ସବ୍ବେପି ସତ୍ତା କାଲେନ, ସମ୍ମା ଦେୱୋ ପୱସ୍ସତୁ ।
ୟଥା ରକ୍ଖିଂସୁ ପୋରାଣା, ସୁରାଜାନୋ ତଥେୱିମଂ ।
ରାଜା ରକ୍ଖତୁ ଧମ୍ମେନ, ଅତ୍ତନୋୱ ପଜଂପଜଂ ॥
ତାୱ ତିଟ୍ଠତୁ ଲୋକସ୍ମିଂ, ଲୋକନିତ୍ଥରଣେସିନଂ ।
ଦସ୍ସେନ୍ତୀ କୁଲପୁତ୍ତାନଂ, ନୟଂ ପଞ୍ଞାୱିସୁଦ୍ଧିୟା ।
ୟାୱ ବୁଦ୍ଧୋତି ନାମମ୍ପି, ସୁଦ୍ଧଚିତ୍ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଲୋକମ୍ହି ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ, ପୱତ୍ତତି ମହେସିନୋ ॥
ଦୁତିୟସନ୍ନିପାତ
ମହାପଦାନସୁତ୍ତ ଅଟ୍ଠକଥା
ପୁଚ୍ଛା – ଅଟ୍ଠକଥା ସଂଗୀତିୟା ଆୱୁସୋ ପଠମେ ସନ୍ନିପାତେ ସକଲା ଚ ୱିନୟସଂୱଣ୍ଣନା ଦୀଘନିକାୟେ ଚ ସୀଲକ୍ଖନ୍ଧୱଗ୍ଗୱଣ୍ଣନା ଅଭିଧମ୍ମେ ଚ ଧମ୍ମସଙ୍ଗହସଂୱଣ୍ଣନା ସଂଗୀତା ଥେରେହି ଛଟ୍ଠସଂଗୀତିକାରେହି । ଇଦାନି ପନ ଦୁତିୟେ ସନ୍ନିପାତେ ଦୀଘନିକାୟେ ମହାୱଗ୍ଗୱଣ୍ଣନାତୋ ପଟ୍ଠାୟ ତଦୱସେସାନଂ ୟଥାୱୱତ୍ଥିତସଂୱଣ୍ଣନାନଂ ସଂଗାୟନୋକାସୋ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ । ତସ୍ମା ଇମିସ୍ସା ଦୁତିୟସନ୍ନିପାତସଂଗୀତିୟା ପୁବ୍ବକିଚ୍ଚୱସେନ ୟଥାନୁପ୍ପତ୍ତାୟ ମହାୱଗ୍ଗେ ମହାପଦାନସୁତ୍ତସଂୱଣ୍ଣନାୟ ପୁଚ୍ଛାୱିସ୍ସଜ୍ଜନଂ କାତୁଂ ସମାରଭାମ । ମହାପଦାନସୁତ୍ତସ୍ସ ଆୱୁସୋ ନିଦାନେ ପରିୟାପନ୍ନସ୍ସ ‘‘କରେରିକୁଟିକାୟ’’ନ୍ତିପଦସ୍ସ ଅତ୍ଥୋ କଥଂ ଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟେନ କଥିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ମହାପଦାନସୁତ୍ତସ୍ସ ଭନ୍ତେ ନିଦାନେ ପରିୟାପନ୍ନସ୍ସ କରେରିକୁଟିକାୟନ୍ତିପଦସ୍ସ ଅତ୍ଥୋ ‘‘କରେରିକୁଟିକାୟ’’ନ୍ତି କରେରୀତି ୱରୁଣରୁକ୍ଖସ୍ସ ନାମଂ । କରେରିମଣ୍ଡପୋ ତସ୍ସା କୁଟିକାୟ ଦ୍ୱାରେ ଠିତୋ, ତସ୍ମା କରେରିକୁଟିକାତି ୱୁଚ୍ଚତି । ୟଥା କୋସମ୍ବରୁକ୍ଖସ୍ସ ଦ୍ୱାରେଠିତତ୍ତା କୋସମ୍ବକୁଟିକାତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟେନ କଥିତୋ ।
କରେରିକୁଟିକାୟନ୍ତି କରେରୀତି ୱରୁଣରୁକ୍ଖସ୍ସ ନାମଂ ।
କରେରିମଣ୍ଡପୋ ତସ୍ସା କୁଟିକାୟ ଦ୍ୱାରେ ଠିତୋ, ତସ୍ମା କରେରିକୁଟିକାତି ୱୁଚ୍ଚତି । ୟଥା କୋସମ୍ବରୁକ୍ଖସ୍ସ ଦ୍ୱାରେ ଠିତତ୍ତା ଏକାସମ୍ବକୁଟିକାତି ।
ଅନ୍ତୋଜେତୱନେ କିର କରେରିକୁଟି କୋସମ୍ବକୁଟି ଗନ୍ଧକୁଟି ସଲଳାଗାରନ୍ତି ଚତ୍ତାରି ମହାଗେହାନି –
ଏକେକଂ ସତସହସ୍ସପରିଚ୍ଚାଗେନ ନିପ୍ଫନ୍ନଂ ।
ତେସୁ ସଲଳାଗାରଂ ରଞ୍ଞା ପସେନଦିନା କାରିତଂ ।
ପୁବ୍ବେନିୱାସ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ନିଦାନେ ପୁବ୍ବେନିୱାସପଟିସଂୟୁତ୍ତା ଧମ୍ମୀକଥା ଉଦପାଦୀତିୱଚନସ୍ସ ଅତ୍ଥୋ କଥଂ ଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟେନ କଥିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ନିଦାନେ ପୁବ୍ବେନିୱାସପଟିସଂୟୁତ୍ତା ଧମ୍ମୀକଥା ଉଦପାଦୀତି ୱଚନସ୍ସ ଅତ୍ଥୋ ପୁବ୍ବେନିୱାସପଟିସଂୟୁତ୍ତାତି ଏକମ୍ପିଜାତିଂ ଦ୍ୱେପି ଜାତିୟୋତି ଏୱଂ ନିବଦ୍ଧେନ ପୁବ୍ବେନିୱୁଟ୍ଠଖନ୍ଧସନ୍ତାନସଙ୍ଖାତେନ ପୁବ୍ବେନିୱାସେନ ସଦ୍ଧିଂ ୟୋଜେତ୍ୱା ପୱତ୍ତିତା । ଧମ୍ମୀତି ଧମ୍ମସଂୟୁତ୍ତା । ଉଦପାଦୀତି ଅହୋ ଅଚ୍ଛରିୟଂ ଦସବଲସ୍ସ ପୁବ୍ବେନିୱାସଞାଣଂ । ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ନାମ କେ ଅନୁସ୍ସରନ୍ତି କେ ନାନୁସ୍ସରନ୍ତୀତି ଦିଟ୍ଠିୟା ଅନୁସ୍ସରନ୍ତି, ସାୱକା ସ ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧା ଚ ବୁଦ୍ଧା ଚ ଅନୁସ୍ସରନ୍ତି । କତରଦିଟ୍ଠିୟୋ ଅନୁସ୍ସରନ୍ତି । ୟେ ଅଗ୍ଗପତ୍ତା କମ୍ମୱାଦିନୋ ତେପି ଚତ୍ତାଲୀସଂୟେୱ କପ୍ପେ ଅନୁସ୍ସରନ୍ତି, ନ ତତୋ ପରନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟେନ କଥିତୋ ।
ପୁବ୍ବେନିୱାସପଟିସଂୟୁତ୍ତାତି ଏକମ୍ପି ଜାତିଂ ଦ୍ୱେପି ଜାତିୟୋତି ଏୱଂ ନିବଦ୍ଧେନ ପୁବ୍ବେନିୱୁଟ୍ଠଖନ୍ଧସନ୍ତାନସଙ୍ଖାତେନ ପୁବ୍ବେନିୱାସେନ ସଦ୍ଧିଂ ୟୋଜେତ୍ୱା ପୱତ୍ତିତା ।
କପ୍ପପରିଚ୍ଛେଦୱାର
ପୁଚ୍ଛା – ତସ୍ମିଂ ଆୱୁସୋ ମହାପଦାନସୁତ୍ତେ ଉଦ୍ଦେସୱାରେ ନୱସୁ ପରିଚ୍ଛେଦୱାରେସୁ ପଠମେ କପ୍ପପରିଚ୍ଛେଦୱାରେ ଭଦ୍ଦକପ୍ପେତି ପଦସ୍ସ ଅତ୍ଥୋ ଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟେନ କଥଂ କଥିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ମହାପଦାନସୁତ୍ତେ ଉଦ୍ଦେସୱାରେ ନୱସୁ ପରିଚ୍ଛେଦୱାରେସୁ ପଠମେ କପ୍ପପରିଚ୍ଛେଦୱାରେ ଭଦ୍ଦକପ୍ପେତି ପଦସ୍ସ ଅତ୍ଥୋ ଭଦ୍ଦକପ୍ପେତି ପଞ୍ଚବୁଦ୍ଧୁପ୍ପାଦପଟିମଣ୍ଡିତତ୍ତା ସୁନ୍ଦରକପ୍ପେ ସାରକପ୍ପେତି ଭଗୱା ଇମଂ କପ୍ପଂ ଥୋମେନ୍ତୋ ଏୱମାହ । ୟତୋ ପଟ୍ଠାୟ କିର ଅମ୍ହାକଂ ଭଗୱା ଅଭିନୀହାରୋ କତୋ, ଏକସ୍ମିଂ ଅନ୍ତରେ ଏକସ୍ମିମ୍ପି କପ୍ପେ ପଞ୍ଚବୁଦ୍ଧା ନିବ୍ବତ୍ତା ନାମ ନତ୍ଥୀତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟେନ କଥିତୋ ।
ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ଭିକ୍ଖୱେ ଭଗୱତୋ ଇତୋ ସୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଛନୱୁତିକପ୍ପେ ୟଂ ୱିପସ୍ସୀ ଭଗୱା ଅରହଂ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ଉଦପାଦି –
ସଦ୍ଦକପ୍ପେତି ପଞ୍ଚବୁଦ୍ଧୁପ୍ପାଦପଟିମଣ୍ଡିତତ୍ତା ସୁନ୍ଦରକପ୍ପେ ସାରକପ୍ପେତି ଭଗୱା ଇମଂ କପ୍ପଂ ଥୋମେନ୍ତୋ ଏୱମାହ –
‘‘ୟତୋ ପଟ୍ଠାୟ କିର ଅମ୍ହାକଂ ଭଗୱତାଭିନୀହାରୋ କତୋ, ଏତସ୍ମିଂ ଅନ୍ତରେ ଏକସ୍ମିମ୍ପି କପ୍ପେ ପଞ୍ଚବୁଦ୍ଧା ନିବ୍ବତ୍ତା ନାମ ନତ୍ଥି’’ –
ଆୟୁପରିଚ୍ଛେଦୱାର
ପୁଚ୍ଛା – ଚତୁତ୍ଥେ ପନାୱୁସୋ ଆୟୁପରିଚ୍ଛେଦୱାରେ ଅପ୍ପଂ ୱା ଭିୟ୍ୟୋତି ଏତେସଂ ପଦାନଂ ଅତ୍ଥୋ କଥଂ ଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟେନ କଥିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଚତୁତ୍ଥେ ପନ ଭନ୍ତେ ଆୟୁପରିଚ୍ଛେଦୱାରେ ଅପ୍ପଂ ୱା ଭିୟ୍ୟୋତି ଏତେସଂ ପଦାନଂ ଅତ୍ଥୋ ‘‘ଅପ୍ପଂ ୱା ଭିୟ୍ୟୋତି ୱସ୍ସସତତୋ ୱା ଉପରି ଅପ୍ପଂ, ଅଞ୍ଞଂ ୱସ୍ସସତଂ ଅପତ୍ୱା ୱୀସଂ ୱା ତିଂସଂ ୱା ଚତ୍ତାଲୀସଂ ୱା ପଣ୍ଣାସଂ ୱା ସଟ୍ଠି ୱା ୱସ୍ସାନି ଜୀୱତି । ଏୱଂ ଦୀଘାୟୁକୋ ପନ ଅତିଦୁଲ୍ଲଭୋ, ଅସୁକୋ କିର ଏୱଂ ଚିରଂ ଜୀୱତୀତି ତତ୍ଥ ତତ୍ଥ ଗନ୍ତ୍ୱା ଦଟ୍ଠବ୍ବୋ ହୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟେନ କଥିତୋ ।
ମୟ୍ହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଏତରହି ଅପ୍ପକଂ ଆୟୁପ୍ପମାଣଂ ପରିତ୍ତଂ ଲହୁକଂ ୟୋ ଚିରଂ ଜୀୱତି ସୋ ୱସ୍ସସତଂ ଅପ୍ପଂ ୱା ଭିୟ୍ୟୋ ।
ଅପ୍ପଂ ୱା ଭିୟ୍ୟୋତି ୱସ୍ସସତତୋ ୱା ଉପରି ଅପ୍ପଂ, ଅୟ୍ୟଂ ୱସ୍ସସତଂ ଅପତ୍ୱା ୱୀସଂ ୱା ତିଂସଂ ୱା ଚତ୍ତାଲୀସଂୱା ୱା ପଣ୍ଣାସଂ ୱା ସଟ୍ଠି ୱା ୱସ୍ସାନି ଜୀୱତି–
ଉପଟ୍ଠାକପରିଚ୍ଛେଦୱାର
ପୁଚ୍ଛା – ଅଟ୍ଠମେ ପନାୱୁସୋ ଉପଟ୍ଠାକପରିଚ୍ଛେଦୱାରେ ଆନନ୍ଦୋତିପଦେ କଥଂ ଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟେନ ୱଣ୍ଣିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଅଟ୍ଠମେ ପନ ଭନ୍ତେ ଉପଟ୍ଠାକପରିଚ୍ଛେଦେ ପନ ଆନନ୍ଦୋତି ନିବଦ୍ଧୁପଟ୍ଠାକଭାୱଂ ସନ୍ଧାୟ ୱୁତ୍ତନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟେନ ୱଣ୍ଣିତୋ ।
ମୟ୍ହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଏତରହି ଆନନ୍ଦୋ ନାମ ଭିକ୍ଖୁ ଉପଟ୍ଠାକୋ ଅହୋସି ଅଗ୍ଗୁପଟ୍ଠାକୋ–
ଭଗୱତୋହି ପଠମବୋଧିୟଂ ଅନିବଦ୍ଧା ଉପଟ୍ଠାକା ଅହେସୁଂ ।
ଏକଦା ନାଗସମାଲୋ ପତ୍ତଚୀୱରଂ ଗହେତ୍ୱା ୱିଚରି ।
ଇଦମେୱ ତେ କାରଣଂ ସଲ୍ଲକ୍ଖେତ୍ୱା ନିୱାରୟିମ୍ହ ।
ଏକଚ୍ଚେ ଭିକ୍ଖୂ ଇମିନା ମଗ୍ଗେନ ଗଚ୍ଛାମାତି ୱୁତ୍ତେ ଅଞ୍ଞେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ।
ଉଟ୍ଠେହି ଆୱୁସୋ ଆନନ୍ଦ, ଉଟ୍ଠେହି ଆୱୁସୋ ଆନନ୍ଦ ।
କଂ ପନେତ୍ଥ ଆନନ୍ଦ ଆଦୀନୱଂ ପସ୍ସସି ।
କଂ ପନେତ୍ଥ ଆନନ୍ଦ ଆନିସଂସଂ ପସ୍ସସି ।
ସମୱତ୍ତକ୍ଖନ୍ଧୋ ଅତୁଲୋ, ସୁପ୍ପବୁଦ୍ଧୋ ଚ ଉତ୍ତରୋ ।
ସତ୍ତୱାହୋ ୱିଜିତସେନୋ, ରାହୁଲୋ ଭୱତି ସତ୍ତମୋ –
ସୁତନା ସବ୍ବକାମାଚ, ସୁଚିତ୍ତା ଅଥ ରୋଚିନୀ ।
ରୁଚଗ୍ଗତୀ ସୁନନ୍ଦାଚ, ବିମ୍ବା ଭୱତି ସତ୍ତମା ॥
ଅନେକଜାତିସଂସାରଂ, ସନ୍ଧାୱିସ୍ସଂ ଅନିବ୍ବିସଂ ।
ଗହକାରଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଦୁକ୍ଖା ଜାତି ପୁନପ୍ପୁନଂ ।
ଗହକାରକ ଦିଟ୍ଠୋସି, ପୁନ ଗେହଂ ନ କାହସି ॥
ସବ୍ବା ତେ ଫାସୁକା ଭଗ୍ଗା, ଗହକୂଟଂ ୱିସଙ୍ଖତଂ ।
ୱିସଙ୍ଖାରଗତଂ ଚିତ୍ତଂ, ତଣ୍ହାନଂ ଖୟମଜ୍ଝଗା ॥
ଅନୁପୁବ୍ବୂପସନ୍ତସ୍ସ, ୟଥା ନ ଞାଞତେ ଗତି ।
ଏୱଂ ସମ୍ମାୱିମୁତ୍ତାନଂ, କାମବନ୍ଧୋଘତାରିନଂ ।
ପଞ୍ଞାପେତୁଂ ଗତି ନତ୍ଥି, ପତ୍ତାନଂ ଅଚଲଂ ସୁଖଂ ॥
ନ ପନ ଭଗୱା ମିଲକ୍ଖୁସଦିସୋ ହୋତି ନାପି ଆମୁତ୍ତମଣିକୁଣ୍ଡଲୋ ।
ତେ ପନ ଅତ୍ତନୋ ସମାନସଣ୍ଠାନମେୱ ପସ୍ସନ୍ତି ।
ନ ଖୋ ଆନନ୍ଦ ଏତ୍ତାୱତା ତଥାଗତୋ ସକ୍କତୋ ୱା ହୋତି ଗରୁକତୋ ୱା ମାନିତୋ ୱା ପୂଜିତୋ ୱା ଅପଚିତୋ ୱା ।
କସ୍ମା ପନ ଭଗୱା ଅଞ୍ଞତ୍ଥ ଏକଂ ଉମାପୁପ୍ଫମତ୍ତମ୍ପି ଗହେତ୍ୱା ବୁଦ୍ଧ ଗୁଣେ ଆୱଜ୍ଜେତ୍ୱା କତାୟ ପୂଜାୟ ବୁଦ୍ଧଞାଣେନାପି ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ୱିପାକଂ ୱଣ୍ଣେତ୍ୱା–
ୟୋ ଖୋ ଆନନ୍ଦ ଭିକ୍ଖୁ ୱା ଭିକ୍ଖୁନୀ ୱା ଉପାସକୋ ୱା ଉପାସିକା ୱା ଧମ୍ମାନୁଧମ୍ମପ୍ପଟିପନ୍ନୋ ୱିହରତି ସାମୀଚିପ୍ପଟିପନ୍ନୋ ଅନୁଧମ୍ମଚାରୀ ସୋ ତଥା ଗତଂ ସକ୍କରୋତି ଗରୁକରୋତି ମାନେତି ପୂଜେତି ଅପଚିୟତି ପରମାୟ –
ସିୟା ଖୋ ପନାନନ୍ଦ ତୁମ୍ହାକଂ ଏୱମସ୍ସ ‘ଅତୀତସତ୍ଥୁକଂ ପାୱଚନଂ, ନତ୍ଥି ନୋ ସତ୍ଥା’ତି ।
ନ ଖୋ ପନେତଂ ଆନନ୍ଦ ଏୱଂ ଦଟ୍ଠବ୍ବଂ ।
ଧମ୍ମୋପି ଦେସିତୋ ଚେୱ ପଞ୍ଞତ୍ତୋଚ, ୱିନୟୋପି ଦେସିତୋ ଚେୱ ପଞ୍ଞତ୍ତୋ ଚ–
ଅସ୍ସୋସି ଖୋ ରାଜା ମାଗଧୋ ଅଜାତସତ୍ତୁ ୱେଦେହିପୁତ୍ତୋ ଭଗୱା କିର କୁସିନାରାୟଂ ପରିନିବ୍ବୁତୋତି ।
ସତ୍ଥା ନାମ ପରିନିବ୍ବୁତୋ, ନ ସୋ ସକ୍କା ପୁନ ଆହରିତୁଂ, ପୋଥୁଜ୍ଜନିକସଦ୍ଧାୟ ପନ ଅମ୍ହାକଂ ରଞ୍ଞା ସଦିସୋ ନତ୍ଥି, ସଚେ ଏସ ଇମିନାୱ ନିୟାମେନ ସୁଣିସ୍ସତି, ହଦୟମସ୍ସ ଫଲିସ୍ସତି । ରାଜା ଖୋ ପନ ଅମ୍ହେହି ଅନୁରକ୍ଖିତବ୍ବୋତି ।
ଦେୱ ଅମ୍ହେହି ସୁପିନକୋ ଦିଟ୍ଠୋ, ତସ୍ସ ପଟିଘାତତ୍ଥଂ ତୁମ୍ହେହି ଦୁକୂଲଦୁପଟ୍ଟଂ ନିୱାସେତ୍ୱା ୟଥା ନାସାପୁଟମତ୍ତଂ ପଞ୍ଞାୟତି, ଏୱଂ ଚତୁମଧୁରଦୋଣିୟା ନିପଜ୍ଜିତୁଂ ୱଟ୍ଟତୀତି ।
ଦେୱ ମରଣତୋ ମୁଚ୍ଚନକସତ୍ତୋ ନାମ ନତ୍ଥି, ଅମ୍ହାକଂ ଆୟୁୱଡ୍ଢନୋ ଚେତିୟଟ୍ଠାନଂ ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତଂ ଅଭିସେକସିଞ୍ଚକୋ ସୋ ଭଗୱା ସତ୍ଥା କୁସିନାରାୟ ପରିନିବ୍ବୁତୋତି ।
ଭଗୱା ସବ୍ବଞ୍ଞୁ ନନୁ ଇମସ୍ମିଂ ଠାନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା ଧମ୍ମଂ ଦେସୟିତ୍ଥ, ସୋକସଲ୍ଲଂ ମେ ୱିନୋଦୟିତ୍ଥ, ତୁମ୍ହେ ମୟ୍ହଂ ସୋକସଲ୍ଲଂ ନୀହରିତ୍ଥ, ଅହଂ ତୁମ୍ହାକଂ ସରଣଂ ଗତୋ, ଇଦାନି ପନ ମେ ପଟିୱଚନମ୍ପି ନ ଦେଥ ଭଗୱାତି ।
ନନୁ ଭଗୱା ଅହଂ ଅଞ୍ଞଦା ଏୱରୂପେ କାଲେ ତୁମ୍ହେ ମହାଭିକ୍ଖୁ ସଙ୍ଘପରିୱାରା ଜମ୍ବୁଦୀପତଲେ ଚାରିକଂ ଚରଥାତି ସୁଣୋମି ।
ମମ ପରିଦେୱିତେନେୱ ନ ସିଜ୍ଝତି, ଦସବଲସ୍ସ ଧାତୁୟୋ ଆହରାପେସ୍ସାମୀତି ଏୱଂ ଅସ୍ସୋସି ।
ସଚେ ଦସ୍ସନ୍ତି, ସୁନ୍ଦରଂ । ନୋ ଚେ ଦସ୍ସନ୍ତି, ଆହରଣୁପାୟେନ ଆହରିସ୍ସାମୀତି ଚତୁରଙ୍ଗିନିଂ ସେନଂ ସନ୍ନୟ୍ହିତ୍ୱା ସୟମ୍ପି ନିକ୍ଖନ୍ତୋୟେୱ ।
ୟଥା ଚ ଅଜାତସତ୍ତୁ, ଏୱଂ ଲିଚ୍ଛୱୀ ଆଦୟୋପି ।
ଅମ୍ହାକଂ ଧାତୁୟୋ ୱା ଦେନ୍ତୁ, ୟୁଦ୍ଧଂ ୱାତି କୁସିନାରାନଗରଂ ପରିୱାରେତ୍ୱା ଠିତେ ଏତଂ ଭଗୱା ଅମ୍ହାକଂ ଗାମକ୍ଖେତ୍ତେହି ପଟିୱଚନଂ ଅୱୋଚୁଂ ।
ନ ମୟଂ ସତ୍ଥୁ ସାସନଂ ପହିଣିମ୍ହ, ନାପି ଗନ୍ତ୍ୱା ଆନୟିମ୍ହ । ସତ୍ଥା ପନ ସୟମେୱ ଆଗନ୍ତ୍ୱା ସାସନଂ ପେସେତ୍ୱା ଅମ୍ହେ ପକ୍କୋସାପେସି । ତୁମ୍ହେପି ଖୋ ପନ ୟଂ ତୁମ୍ହାକଂ ଗାମକ୍ଖେତ୍ତେ ରତନଂ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି । ନ ତଂ ଅମ୍ହାକଂ ଦେଥ । ସଦେୱକେ ଚ ଲୋକେ ବୁଦ୍ଧରତନସମଂ ରତନଂ ନାମ ନତ୍ଥି, ଏୱରୂପଂ ଉତ୍ତମରତନଂ ଲଭିତ୍ୱା ମୟଂ ନଦସ୍ସାମ, ନ ଖୋ ପନ ତୁମ୍ହେହିୟେୱ ମାତୁଥନତୋ ଖୀରଂ ପୀତଂ । ଅମ୍ହେହିପି ମାତୁଥନତୋ ଖୀରଂ ପୀତଂ, ନ ତୁମ୍ହେୟେୱ ପୁରିସା, ଅମ୍ହେପି ପୁରିସା । ହୋତୂତି ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଂ ଅହଂକାରଂ କତ୍ୱା ସାସନପଟିସାସନଂ ପେସେନ୍ତି । ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଂ ମାନଗଜ୍ଜିତଂ ଗଜ୍ଜନ୍ତି ।
ଏତେ ରାଜାନୋ ଭଗୱତୋ ପରିନିବ୍ବୁତଟ୍ଠାନେ ୱିୱାଦଂ କରୋନ୍ତି, ନ ଖୋ ପନେତଂ ପତିରୂପଂ, ଅଲଂ ଇମିନା କଲହେନ, ୱୂପସମେସ୍ସାମି ନନ୍ତି ।
ଆଚରିୟସ୍ସ ୱିୟ ଭୋ ସଦ୍ଦୋ, ଆଚରିୟସ୍ସ ୱିୟ ଭୋ ସଦ୍ଦୋତି ସବ୍ବେ ନିରୱା ଅହେସୁଂ ।
(୧)
ସୁଣନ୍ତୁ ଭୋନ୍ତୋ ମମ ଏକୱାଚଂ,
ଅମ୍ହାକ ବୁଦ୍ଧୋ ଅହୁ ଖନ୍ତିୱାଦୋ ।
ସରୀରଭାଗେ ସିୟା ସମ୍ପହାରୋ ॥
(୨)
ସବ୍ବେୱ ଭୋନ୍ତୋ ସହିତା ସମଗ୍ଗା,
ସମ୍ମୋଦମାନା କରୋମଟ୍ଠଭାଗେ ।
ୱିତ୍ଥାରିକା ହୋନ୍ତୁ, ଦିସାସୁ ଥୂପା ।
ବହୂ ଜନା ଚକ୍ଖୁମତୋ ପସନ୍ନା ॥
ନ ହି ସାଧୁକଂ ଉତ୍ତମପୁଗ୍ଗଲସ୍ସ, ସରୀରଭାଗେ ସିୟା ସମ୍ପହାରୋତି ନ ହି ସାଧୁୟନ୍ତି ନ ହି ସାଧୁ ଅୟଂ –
ଭଗୱା ସବ୍ବସୁ ପୁବ୍ବେ ମୟଂ ତୁମ୍ହାକଂ ଦ୍ୱତ୍ତିଂସମହାପୁରିସଲକ୍ଖଣପଟିମଣ୍ଡିତଂ ଛବ୍ବଣ୍ଣବୁଦ୍ଧରସ୍ମିଖଚିତଂ ଅସୀତିଅନୁବ୍ୟଞ୍ଜନସମୁଜ୍ଜଲିତସୋଭଂ ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସରୀରଂ ଅଦ୍ଦସାମ, ଇଦାନି ପନ ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣାୱ ଧାତୁୟୋ ଅୱସିଟ୍ଠା ଜାତା, ନୟୁତ୍ତମିଦଂ ଭଗୱା ତୁମ୍ହାକନ୍ତି ପରିଦେୱିଂସୁ ।
କେନ ନୁ ଖୋ ସଦେୱକସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ କଙ୍ଖଚ୍ଛେଦନତ୍ଥାୟ ଚତୁସଚ୍ଚକଥାୟ ପଚ୍ଚୟଭୂତା ଭଗୱତୋ ଦକ୍ଖିଣଦାଠା ଗହିତାତି ଓଲୋକେନ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ଗହିତାତି ଦିସ୍ୱା ବ୍ରାହ୍ମଣୋପି ଦଠାୟ ଅନୁଚ୍ଛୱିକଂ ସକ୍କାରଂ ନସକ୍ଖିସ୍ସତି ଗଣ୍ହାମି ନତ୍ଥି ୱେଟ୍ଠନ୍ତରତୋ ଗହେତ୍ୱା ସୁୱଣ୍ଣଚଙ୍କୋଟକେ ଠପେତ୍ୱା ଦେୱଲୋକଂ ନେତ୍ୱା ଚୂଳାମଣିଚେତିୟେ ପତିଟ୍ଠପେସି –
ରାଜଗହେ ଭଗୱତୋ ସରୀରାନଂ ଥୂପଞ୍ଚ ମହଞ୍ଚ ଅକାସି ।
ସମଣସ୍ସ ଗୋତମସ୍ସ ପରିନିବ୍ବୁତକାଲତୋ ପଟ୍ଠାୟ ବଲକ୍କାରେନ ସାଧୁକୀଳିତାୟ ଉପଦ୍ଦୁତୁମ୍ହ, ସବ୍ବେ ନୋ କମ୍ମନ୍ତା ନଟ୍ଠାତି ।
ମହାଜନୋ ମନଂ ପଦୋସେତ୍ୱା ଅପାୟେ ନିବ୍ବତ୍ତୀତି ଦିସ୍ୱା ସକ୍କଂ ଦେୱରାଜାନଂ ଧାତୁଆହରଣୂପାୟଂ କାରେସ୍ସାମାତି ତସ୍ସ ସନ୍ତିକଂ ଗନ୍ତ୍ୱା ତମତ୍ଥଂ ଆରୋଚେତ୍ୱା ଧାତୁଆହରଣୂପାୟଂ କରୋମି ମହାରାଜାତି ଆହଂସୁ ।
ଭନ୍ତେ ପୁଥୁଜ୍ଜନୋ ନାମ ଅଜାତସତ୍ତୁନା ସମୋ ସଦ୍ଧୋ ନାମ ନତ୍ଥି, ନ ସୋ ମମ ୱଚନଂ କରିସ୍ସତି, ଅପିଚ ଖୋ ମାରୱିଭିଂ ସକସଦିସଂ ୱିଭିଂସକଂ ଦସ୍ସେସ୍ସାମି ମହାସଦ୍ଦଂ ସାୱେସ୍ସାମି ୟକ୍ଖଗାହକଖିପିତକଅରୋଚକେ କରିସ୍ସାମି, ତୁମ୍ହେ ଅମନୁସ୍ସା ମହାରାଜ କୁପିତା ଧାତୁୟୋ ଆହରାପେଥାତି ୱଦେୟ୍ୟାଥ, ଏୱଂ ସୋ ଆହରାପେସ୍ସତୀତି–
ମହାରାଜ ଅମନୁସ୍ସା କୁପିତା, ଧାତୁୟୋ ଆହରାପେହୀତି ଭଣିଂସୁ ।
ନ ତାୱ ଭନ୍ତେ ମୟ୍ହଂ ଚିତ୍ତଂ ତୁସ୍ସତି, ଏୱଂ ସନ୍ତେପି ଆହରନ୍ତୂତି ଆହ ।
ମହାରାଜ ଏକଂ ଧାତୁନିଧାନଂ କାତୁଂ ୱଟ୍ଟତୀତି ଆହ ।
ଅନାଗତେ ଲଙ୍କାଦୀପେ ମହାୱିହାରେ ମହାଚେତିୟମ୍ହି ନିଦହିସ୍ସନ୍ତି ।
ମହାସାୱକ ଚେତୀ
ଇମସ୍ମିଂ ଠାନେ ୟୋ ପାସାଣୋ ଅତ୍ଥି, ସୋ ଅନ୍ତରଧାୟତୁ, ପଂସୁ ସୁୱିସୁଦ୍ଧା ହୋତୁ, ଉଦକଂ ମା ଉଟ୍ଠହତୂତି ଅଧିଟ୍ଠାସି ।
ଇଧ ରାଜା କିଂ କାରେତୀତି ପୁଚ୍ଛନ୍ତାନମ୍ପି ମହାସାୱକାନଂ ଚେତିୟାନୀତି ୱଦନ୍ତି ।
ମାଲା ମା ମିଲାୟନ୍ତୁ, ଗନ୍ଧା ମା ୱିନସ୍ସନ୍ତୁ, ଦୀପା ମା ୱିଜ୍ଝାୟନ୍ତୂତି ଅଧିଟ୍ଠହିତ୍ୱା ସୁୱଣ୍ଣପଟ୍ଟେ ଅକ୍ଖରାନି ଛିନ୍ଦାପେସି –
ଅନାଗତେ ପିୟଦୋସୋ ନାମ କୁମାରୋ ଛତ୍ତଂ ଉସ୍ସାପେତ୍ୱା ଅସୋକୋ ଧମ୍ମରାଜା ଭୱିସ୍ସତି, ସୋ ଇମା ଧାତୁୟୋ ୱିତ୍ଥାରିକା କରିସ୍ସତୀତି ।
ଅନାଗତେ ଦଲିଦ୍ଦରାଜା ଇମଂ ମଣିଂ ଗହେତ୍ୱା ଧାତୂନଂ ସକ୍କାରଂ କରୋତୂତି ଅକ୍ଖରଂ ଛିନ୍ଦାପେସି ।
ତାତ ଅଜାତସତ୍ତୁନା ଧାତୁନିଧାନଂ କତଂ, ଏତ୍ଥ ଆରକ୍ଖଂ ପଟ୍ଠପେହୀତି ପହିଣି ।
ପରିକ୍ଖୀଣୋଦାନି ମେ ଆୟୂତି ଅଞ୍ଞାସି ।
ୟେସଞ୍ଚ ଦେୱପୁତ୍ତାନଂ ମରଣନିମିତ୍ତାନି ଆୱି ଭୱନ୍ତି ।
ନସ୍ସତି ୱତ ଭୋ ମେ ଅୟଂ ସମ୍ପତ୍ତୀତି ଭୟାଭିଭୂତୋ ଅହୋସି ।
ଅତ୍ଥି ନୁ ଖୋ କୋଚି ସମଣୋ ୱା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ୱା ଲୋକପିତା ମହୋ ମହାବ୍ରହ୍ମାୱା, ୟୋ ମେ ହଦୟନିସ୍ସିତଂ ସୋକସଲ୍ଲଂ ସମୁଦ୍ଧରିତ୍ୱା ଇମଂ ସମ୍ପତ୍ତିଂ ଥାୱରଂ କରେୟ୍ୟାତି ଓଲୋକେନ୍ତୋ କଞ୍ଚି ଅଦିସ୍ୱା ପୁନ ଅଦ୍ଦସ ମାଦିସାନଂ ସତସହସ୍ସାନମ୍ପି ଉପ୍ପନ୍ନଂ ସୋକସଲ୍ଲଂ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ଉଦ୍ଧରିତୁଂ ପଟିବଲୋତି ।
ଅପରିପକ୍କଂ ତାୱସ୍ସ ଞାଣଂ, କତିପାହଂ ପନ ଅତିକ୍କମିତ୍ୱା ମୟି ଇନ୍ଦସାଲଗୁହାୟଂ ୱିହରନ୍ତେ ପଞ୍ଚ ପୁବ୍ବନିମିତ୍ତାନି ଦିସ୍ୱା ମରଣଭୟଭୀତୋ ଦ୍ୱୀସୁ ଦେୱଲୋକେସୁ ଦେୱତାହି ସଦ୍ଧିଂ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ଚୁଦ୍ଦସ ପଞ୍ହେ ପୁଚ୍ଛିତ୍ୱା ଉପେକ୍ଖାପଞ୍ହୱିସ୍ସଜ୍ଜନାୱସାନେ ଅସୀତିୟା ଦେୱତାସହସ୍ସେହି ସଦ୍ଧିଂ ସୋତାପତ୍ତିଫଲେ ପତିଟ୍ଠହିସ୍ସତୀତି ଚିନ୍ତେତ୍ୱା ଓକାସଂ ନାକାସି ।
ମମ ପୁବ୍ବେପି ଏକକସ୍ସ ଗତତ୍ତା ସତ୍ଥାରା ଓକାସୋ ନକତୋ, ଅଦ୍ଧା ମେ ନତ୍ଥି ମଗ୍ଗଫଲସ୍ସ ଉପନିସ୍ସୟୋ, ଏକସ୍ସ ପନ ଉପନିସ୍ସୟେ ସତି ଚକ୍କୱାଳପରିୟନ୍ତାୟପି ପରିସାୟ ଭଗୱା ଧମ୍ମଂ ଦେସେତିୟେୱ । ଅୱସ୍ସଂ ଖୋ ପନ ଦ୍ୱୀସୁ ଦେୱଲୋକେସୁ କସ୍ସଚି ଦେୱସ୍ସ ଉପନିସ୍ସୟୋ ଭୱିସ୍ସତି, ତଂ ସନ୍ଧାୟ ସତ୍ଥା ଦମ୍ମଂ ଦେସେସ୍ସତି । ତଂ ସୁତ୍ୱା ଅହମ୍ପି ଅତ୍ତନୋ ଦୋମନସ୍ସଂ ୱୂପସମେସ୍ସାମୀତି ।
ଦ୍ୱୀସୁ ଦେୱଲୋକେସୁ ଦେୱତା ଗହେତ୍ୱା ଧୁରେନ ପହରନ୍ତସ୍ସ ୱିୟ ସତ୍ଥାରଂ ଉପସଙ୍କମିତୁଂ ନୟୁତ୍ତଂ, ଅୟଂପନ ପଞ୍ଚସିଖୋ ଦସବଲସ୍ସ ଉପଟ୍ଠାକୋ ୱଲ୍ଲଭୋ ଇଚ୍ଛିତିଚ୍ଛିତକ୍ଖଣେ ଗନ୍ତ୍ୱା ପଞ୍ହଂ ପୁଚ୍ଛିତ୍ୱା ଧମ୍ମଂ ସୁଣାତି, ଇମଂ ପୁରତୋ ପେସେତ୍ୱା ଓକାସଂ କାରେତ୍ୱା ଇମିନା କତୋକାସେ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ପଞ୍ହଂ ପୁଚ୍ଛିସ୍ସାମୀତି ଓକାସକରଣତ୍ଥଂ ଆମନ୍ତେସି ।
ଏୱଂ ମହାରାଜ ହୋତୁ, ଭଦ୍ଦଂ ତୱ ୟୋ ତ୍ୱଂ ମଂ ଏହି ମାରିସ ଉୟ୍ୟାନ କୀଳାଦୀନି ୱା ନଟସମଜ୍ଜାଦୀନି ୱା ଦସ୍ସନାୟ ଗଚ୍ଛାମାତି ଅୱତ୍ୱା ବୁଦ୍ଧଂ ପସ୍ସିସ୍ସାମ ଧମ୍ମଂ ସୋସ୍ସାମାତି ୱଦସୀତି ଦଳ୍ହତରଂ ଉପତ୍ଥମ୍ଭେନ୍ତୋ ଦେୱାନମିନ୍ଦସ୍ସ ୱଚନଂ ପଟିସ୍ସୁତ୍ୱା ଅନୁଚରିୟଂ ସହଚରଣଂ ଏକତୋ ଗମନଂ ଉପାଗମି ।
ୱନ୍ଦେ ତେ ପିତରଂ ଭଦ୍ଦେ, ତିମ୍ବରୁଂ ସୂରିୟୱଚ୍ଛସେ ।
ୟେନ ଜାତାସି କଲ୍ୟାଣୀ, ଆନନ୍ଦଜନନୀ ମମ ॥
ଏୱଂ ୱୁତ୍ତେ ଭଗୱା ପଞ୍ଚସିଖଂ ଗନ୍ଧବ୍ବଦେୱପୁତ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ । ସଂସନ୍ଦତି ଖୋ ତେ ପଞ୍ଚସିଖ ତନ୍ତିସ୍ସରୋ ଗୀତସ୍ସରେନ ଗୀତସ୍ସରୋ ଚ ତନ୍ତିସ୍ସରେନ, ନଚ ପନ ତେ ପଞ୍ଚସିଖ ତନ୍ତିସ୍ସରୋ ଗୀତସ୍ସରଂ ଅତିୱତ୍ତତି ଗୀତସ୍ସରୋ ଚ ତନ୍ତିସ୍ସରଂ । କଦା ସଂୟୂଳ୍ହା ପନ ତେ ପଞ୍ଚସିଖ ୱ୍ମି ଗାଥା ବୁଦ୍ଧୂପସଞ୍ହିତା ଧମ୍ମୂପସଞ୍ହିତା ସଂୟୂପସଞ୍ହିତା ଅରହନ୍ତୂପସଞ୍ହିତା କାମୂପସଞ୍ହିତାତି –
ଭଗୱତା ପଞ୍ଚସିଖସ୍ସ ଓକାସୋ ନକତୋତି ଦେୱତା ଗହେତ୍ୱା ତତୋୱ ପଟିନିୱତ୍ତେୟ୍ୟ । ତତୋ ମହାଜାନିୟୋ ଭୱେୟ୍ୟ, ୱଣ୍ଣେ ପନ କଥିତେ କତୋ ଭଗୱତା ପଞ୍ଚସିଖସ୍ସ ଓକାସୋତି ଦେୱତାହି ସଦ୍ଧିଂ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ପଞ୍ହଂ ପୁଚ୍ଛିତ୍ୱା ୱିସ୍ସଜ୍ଜନାୱସାନେ ଅସୀତିୟା ଦେୱତାସହସ୍ସେହି ସଦ୍ଧିଂ ସୋତାପତ୍ତିଫଲେ ପତିଟ୍ଠହିସ୍ସତୀତି ଞତ୍ୱା ୱଣ୍ଣଂ କଥେସି ।
ଅଥ ଖୋ ଭଗୱା ସକ୍କଂ ଦେୱାନମିନ୍ଦଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ଅଚ୍ଛରିୟମିଦଂ ଆୟସ୍ମତୋ କୋସିୟସ୍ସ, ଅବ୍ଭୁତମିଦଂ ଆୟସ୍ମତୋ କୋସିୟସ୍ସ ତାୱ ବହୁକିଚ୍ଚସ୍ସ ବହୁକରଣୀୟସ୍ସ ୟଦିଦଂ ଇଧାଗମନ’’ନ୍ତି ।
ଚିରପଟିକାହଂ ଭନ୍ତେ ଭଗୱନ୍ତଂ ଦସ୍ସନାୟ ଉପସଙ୍କମିତୁକାମୋ, ଅପି ଚ ଦେୱାନଂ ତାୱତିଂସାନଂ କେହିଚି କେହିଚି କିଚ୍ଚକରଣୀୟେହି ବ୍ୟାୱଟୋ, ଏୱାହଂ ନାସକ୍ଖିଂ ଭଗୱନ୍ତଂ ଦସ୍ସନାୟ ଉପସଙ୍କମିତୁଂ ।
ତେ ‘‘ତୱ ସନ୍ତକା, ମମ ସନ୍ତକା’’ତି ନିଚ୍ଛେତୁଂ ଅସକ୍କୋନ୍ତା ଅଡ୍ଡଂ କରୋନ୍ତି, ସକ୍କଂ ଦେୱରାଜାନଂ ପୁଚ୍ଛନ୍ତି, ସୋ ‘‘ୟସ୍ସ ୱିମାନଂ ଆସନ୍ନତରଂ, ତସ୍ସ ସନ୍ତକା’’ତି ୱଦତି ।
ୟସ୍ସ ୱିମାନଂ ଓଲୋକେନ୍ତୀ ଠିତା, ତସ୍ସ ସନ୍ତକାତି ୱଦତି ।
ଇଧେୱ ଭନ୍ତେ କପିଲୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ଗୋପିକା ନାମ ସକ୍ୟଧୀତା ଅହୋସି ବୁଦ୍ଧେ ପସନ୍ନା ଧମ୍ମେ ପସନ୍ନା ସଙ୍ଘେ ପସନ୍ନା ସୀଲେସୁ ପରିପୂରକାରିନୀ, ସା ଇତ୍ଥିତ୍ତଂ ୱିରାଜେତ୍ୱା ପୁରିସତ୍ତଂ ଭାୱେତ୍ୱା କାୟସ୍ସ ଭେଦା ପରଂ ମରଣା ସୁଗତିଂ ସଗ୍ଗଂ ଲୋକଂ ଉପପନ୍ନା ।
ତସ୍ସ ଧମ୍ମସ୍ସ ପତ୍ତିୟା, ଆଗତମ୍ହାସି ମାରିସ ।
କତାୱକାସା ଭଗୱତା, ପଞ୍ହଂ ପୁଚ୍ଛେମୁ ମାରିସ ॥
ପୁଚ୍ଛ ୱାସୱ ମଂ ପଞ୍ହଂ, ୟଂ କିଞ୍ଚି ମନସିଚ୍ଛସି ।
ତସ୍ସ ତସ୍ସେୱ ପଞ୍ହସ୍ସ, ଅହଂ ଅନ୍ତଂ କରୋମି ତେ ॥
କିଂ ସଂୟୋଜନା ନୁ ଖୋ ମାରିସ ଦେୱା ମନୁସ୍ସା ଅସୁରା ନାଗା ଗନ୍ଧବ୍ବା ୟେ ଚଞ୍ଞେ ସନ୍ତି ପୁଥୁକାୟା, ତେ ଅୱେରା ଅଦଣ୍ଡା ଅସପତ୍ତା ଅବ୍ୟାପଜ୍ଜା ୱିହରେମୁ ଅୱେରିନୋତି ଇତି ଚ ନେସଂ ହୋତି । ଅଥ ଚ ପନ ସୱେରା ସଦଣ୍ଡା ସସପତ୍ତା ସବ୍ୟାପଜ୍ଜା ୱିହରନ୍ତି ସୱେରିନୋତି ।
ଇସ୍ସାମଚ୍ଛରିୟସଂୟୋଜନା ଖୋ ଦେୱାନମିନ୍ଦ ଦେୱା ମନୁସ୍ସା ଅସୁରା ନାଗା ଗନ୍ଧବ୍ବା ୟେଚଞ୍ଞେ ସନ୍ତି ପୁଥୁକାୟା, ତେ ଅୱେରା ଅଦଣ୍ଡା ଅସପତ୍ତା ଅବ୍ୟାପଜ୍ଜା ୱିହରେମୁ ଅୱେରିନୋତି ଇତି ଚ ନେସଂହୋତି, ଅଥ ଚ ପନ ସୱେରା ସଦଣ୍ଡା ସସପତ୍ତା ସବ୍ୟାପଜ୍ଜା ୱିହରନ୍ତି ସୱେରିନୋତି ।
ଇସ୍ସତୀତି ଇସ୍ସା, ସା ପରସମ୍ପତ୍ତୀନଂ ଉସୂୟନଲକ୍ଖଣା, ତତ୍ଥେୱ ଅନଭିରତିରସା, ତତୋ ୱିମୁଖଭାୱପଚ୍ଚୁପଟ୍ଠାନା, ପରସମ୍ପତ୍ତି ପଦଟ୍ଠାନା, ସଂୟୋଜନନ୍ତି ଦଟ୍ଠବ୍ବା ।
ମଚ୍ଛେରଭାୱୋ ମଚ୍ଛରିୟଂ, ତଂଲଦ୍ଧାନଂ ୱା ଲଭିତବ୍ବାନଂ ୱା ଅତ୍ତନୋ ସମ୍ପତ୍ତୀନଂ ନିଗୂହନଲକ୍ଖଣଂ, ତାସଂୟେୱ ପରେହି ସାଧାରଣଭାୱ ଅକ୍ଖମନରସଂ, ସଙ୍କୋଚନପଚ୍ଚୁପଟ୍ଠାନଂ, କଟୁକଞ୍ଚୁକତା ପଚ୍ଚୁପଟ୍ଠାନଂ ୱା, ଅତ୍ତସମ୍ପତ୍ତିପଦଟ୍ଠାନଂ, ଚେତସୋ ୱିରୂପଭାୱୋତି ଦଟ୍ଠବ୍ବଂ ।
କିଂ ୱଣ୍ଣୋ ଏସୋତି ତଂ ତଂ ଦୋସଂ ୱଦନ୍ତୋ ପରିୟତ୍ତିଞ୍ଚ କସ୍ସଚି କିଞ୍ଚି ଅଦେନ୍ତୋ ଦୁବ୍ବଣ୍ଣୋ ଚେୱ ଏଳମୂଗୋଚ ହୋତି ।
ୟାୱ ତଂ ନପ୍ପହୀୟତି, ତାୱ ଦେୱମନୁସ୍ସା ଅୱେରତାଦୀନି ପତ୍ଥୟନ୍ତାପି ୱେରାଦୀନି ନପରିମୁଚ୍ଚନ୍ତିୟେୱ ।
ଅଥ ଖୋ ସକ୍କୋ ଦେୱାନମିନ୍ଦୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଉତ୍ତରି ପଞ୍ହଂ ଅପୁଚ୍ଛି–
ଇସ୍ସାମଚ୍ଛରିୟଂ ପନ ମାରିସ କିଂ ନିଦାନଂ କିଂ ସମୁଦୟଂ କିଂ ଜାତିକଂ କିଂ ପଭୱଂ, କିସ୍ମିଂ ସତି ଇସ୍ସାମଚ୍ଛରିୟଂ ହୋତି, କିସ୍ମିଂ ଅସତି ଇସ୍ସାମଚ୍ଛରିୟଂ ନ ହୋତୀତି ।
ଇସ୍ସାମଚ୍ଛରିୟଂ ଖୋ ଦେୱାନମିନ୍ଦ ପିୟାପ୍ପିୟନିଦାନଂ ପିୟାପ୍ପିୟସମୁଦୟଂ ପିୟାପ୍ପିୟଜାତିକଂ ପିୟାପ୍ପିୟପଭୱଂ, ପିୟାପ୍ପିୟେ ସତି ଇସ୍ସାମଚ୍ଛରିୟଂ ହୋତି, ପିୟାପ୍ପିୟେ ଅସତି ଇସ୍ସାମଚ୍ଛରିୟଂ ନହୋତୀତି ।
ନ ସକ୍କା ଦାତୁଂ, କିଲମିସ୍ସତି ୱା ଉକ୍କଣ୍ଠିସ୍ସତି ୱାତିଆଦୀନି ୱତ୍ୱା ମଚ୍ଛରିୟଂ କରୋତି ।
ଅହୋ ୱତସ୍ସ ଏୱରୂପଂ ନ ଭୱେୟ୍ୟାତି ଇସ୍ସଂ କରୋତି ।
ମୟମ୍ପେତଂ ମମାୟନ୍ତା ନ ପରିଭୁଞ୍ଜାମ, ନ ସକ୍କା ଦାତୁନ୍ତି ମଚ୍ଛରିୟ କରୋତି ।
ଠପେତ୍ୱା ମଂ କୋ ଅଞ୍ଞୋ ଏୱରୂପସ୍ସ ଲାଭୀତି ଇସ୍ସଂ ୱା କରୋତି, ୟାଚିତୋ ତାୱକାଲିକମ୍ପି ଅଦଦମାନୋ ମଚ୍ଛରିୟଂ ୱା କରୋତି ।
ପିୟାପ୍ପିୟଂ ଖୋ ପନ ମାରିସ କିଂନିଦାନଂ କିଂସମୁଦୟଂ କିଂଜାତିକଂ କିଂପଭୱଂ, କିସ୍ମିଂ ସତି ପିୟାପ୍ପିୟଂ ହୋତି, କିସ୍ମିଂ ଅସତି ପିୟାପ୍ପିୟଂ ନ ହୋତୀତି ।
ପିୟାପ୍ପିୟଂ ଖୋ ଦେୱାନମିନ୍ଦ ଛନ୍ଦନିଦାନଂ ଛନ୍ଦସମୁଦୟଂ ଛନ୍ଦଜାତିକଂ ଛନ୍ଦପଭୱଂ, ଛନ୍ଦେ ସତି ପିୟାପ୍ପିୟଂ ହୋତି, ଛନ୍ଦେ ଅସତି ପିୟାପ୍ପିୟଂ ନ ହୋତୀତି ।
ଛନ୍ଦନିଦାନନ୍ତିଏତ୍ଥ ପରିୟେସନଛନ୍ଦୋ, ପଟିଲାଭଛନ୍ଦୋ, ପରିଭୋଗ ଛନ୍ଦୋ, ସନ୍ନିଧିଛନ୍ଦୋ, ୱିସ୍ସଜ୍ଜନଛନ୍ଦୋତି ପଞ୍ଚୱିଧୋ ଛନ୍ଦୋ ।
ଇମେ ମଂ ରକ୍ଖିସ୍ସନ୍ତି ଗୋପିସ୍ସନ୍ତି ମମାୟିସ୍ସନ୍ତି ସମ୍ପରିୱାରୟିସ୍ସନ୍ତୀତି ।
ଛନ୍ଦୋ ଖୋ ପନ ମାରିସ କିଂନିଦାନୋ କିଂସମୁଦୟୋ କିଂଜାତିକୋ କିଂପଭୱୋ, କିସ୍ମିଂ ସତି ଛନ୍ଦୋ ହୋତି, କିସ୍ମିଂ ଅସତି ଛନ୍ଦୋ ନହୋତୀତି । ଛନ୍ଦୋ ଖୋ ଦେୱାନମିନ୍ଦ ୱିତକ୍କନିଦାନୋ ୱିତକ୍କସମୁଦୟୋ ୱିତକ୍କଜାତିକୋ ୱିତକ୍କପଭୱୋ, ୱିତକ୍କେ ସତି ଛନ୍ଦୋ ହୋତି, ୱିତକ୍କେ ଅସତି ଛନ୍ଦୋ ନ ହୋତୀତି ।
ଏତ୍ତକଂ ରୂପସ୍ସ ଭୱିସ୍ସତି, ଏତ୍ତକଂ ସଦ୍ଦସ୍ସ, ଏତ୍ତକଂ ଗନ୍ଧସ୍ସ, ଏତ୍ତକଂ ରସସ୍ସ, ଏତ୍ତକଂ ଫୋଟ୍ଠବ୍ବସ୍ସ ଭୱିସ୍ସତି, ଏତ୍ତକଂ ମୟ୍ହଂ ଭୱିସ୍ସତି, ଏତ୍ତକଂ ପରସ୍ସ ଭୱିସ୍ସତି, ଏତ୍ତକଂ ନିଦହିସ୍ସାମି, ଏତ୍ତକଂ ପରସ୍ସ ଦସ୍ସାମୀତି ୱୱତ୍ଥାନଂ ୱିତକ୍କୱିନିଚ୍ଛୟେନ ହୋତି । ତେନାହ ଛନ୍ଦୋ ଖୋ ଦେୱାନମିନ୍ଦ ୱିତକ୍କନିଦାନୋତି ।
କଥଂ ପଟିପନ୍ନୋ ପନ ମାରିସ ଭିକ୍ଖୁ ପପଞ୍ଚସଞ୍ଞାସଙ୍ଖାନିରୋଧସାରୁପ୍ପଗାମିନିଂ ପଟିପଦଂ ପଟିପନ୍ନୋ ହୋତୀତି ।
ସୋମନସ୍ସଂପାହଂ ଦେୱାନମିନ୍ଦ ଦୁୱିଧେନ ୱଦାମି ସେୱିତବ୍ବଂପି ଅସେୱିତବ୍ବଂପି । ଦୋମନସ୍ସଂପାହଂ ଦେୱାନମିନ୍ଦ ଦୁୱିଧେନ ୱଦାମି ସେୱିତବ୍ବଂପି ଅସେୱିତବ୍ବଂପି । ଉପେକ୍ଖଂପାହଂ ଦେୱାନମିନ୍ଦ ଦୁୱିଧେନ ୱଦାମି ସେୱିତବ୍ବଂପି ଅସେୱିତବ୍ବଂପି ।
କିଂ ପନ ଭଗୱତା ପୁଚ୍ଛିତଂ କଥିତଂ ଅପୁଚ୍ଛିତଂ, ସାନୁସନ୍ଧିକଂ ଅନନୁସନ୍ଧିକନ୍ତି ।
ପୁଚ୍ଛିତମେୱ କଥିତଂ ନୋ ଅପୁଚ୍ଛିତଂ । ସାନୁସନ୍ଧିକମେୱ ନୋ ଅନନୁସନ୍ଧିକଂ ।
ଇମେ ପଞ୍ଚକ୍ଖନ୍ଧା କିଂ ହେତୁକାତି ଉପପରିକ୍ଖନ୍ଧୋ ଅୱିଜ୍ଜାଦିହେତୁକାତି ପସ୍ସତି ।
ଅହୋସୁଖଂ ଅହୋସୁଖନ୍ତି ୱାଚଂ ନିଚ୍ଛାରୟମାନୱସେନ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି ।
ଅହୋଦୁକ୍ଖଂ ଅହୋଦୁକ୍ଖନ୍ତି ୱିପ୍ପଲାପୟମାନମେୱ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି ।
‘‘ସୋମନସ୍ସଂପାହଂ ଦେୱାନମିନ୍ଦ ଦୁୱିଧେନ ୱଦାମି ସେୱିତବ୍ବଂପି ଅସେୱିତବ୍ବଂପୀ’’ତି ଇତିଖୋ ପନେତଂ ୱୁତ୍ତଂ, କିଞ୍ଚେତଂ ପଟିଚ୍ଚ ୱୁତ୍ତଂ । ତତ୍ଥ ୟଂ ଜଞ୍ଞା ସୋମନସ୍ସଂ ‘‘ଇମଂ ଖୋ ମେ ସୋମନସ୍ସଂ ସେୱତୋ ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ଅଭିୱଡ୍ଢନ୍ତି, କୁସଲା ଧମ୍ମା ପରିହାୟନ୍ତୀ’’ତି, ଏୱରୂପଂ ସୋମନସ୍ସଂ ନ ସେୱିତବ୍ବଂ । ତତ୍ଥ ୟଂ ଜଞ୍ଞା ସୋମନସ୍ସଂ ‘‘ଇମଂ ଖୋ ମେ ସୋମନସ୍ସଂ ସେୱତୋ ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ପରିହାୟନ୍ତି, କୁସଲା ଧମ୍ମା ଅଭିୱଡ୍ଢନ୍ତୀ’’ତି, ଏୱରୂପଂ ସୋମନସ୍ସଂ ସେୱିତବ୍ବଂ । ତତ୍ଥ ୟଂ ଚେ ସୱିତକ୍କଂ ସୱିଚାରଂ, ୟଂଚେ ଅୱିତକ୍କଂ ଅୱିଚାରଂ, ୟେ ଅୱିତକ୍କେ ଅୱିଚାରେ, ତେ ପଣୀତତରେ । ‘‘ସୋମନସ୍ସଂପାହଂ ଦେୱାନମିନ୍ଦ ଦୁୱିଧେନ ୱଦାମି ସେୱିତବ୍ବଂପି ଅସେୱିତବ୍ବଂପୀ’’ତି ଇତି ୟଂ ତଂ ୱୁତ୍ତଂ, ଇଦମେତଂ ପଟିଚ୍ଚ ୱୁତ୍ତଂ ।
ନ ଲଦ୍ଧଂ ୱତ ମେ ସବ୍ରହ୍ମଚାରୀହି ସଦ୍ଧିଂ ୱିସୁଦ୍ଧିପୱାରଣଂ ପୱାରେତୁନ୍ତି ଆୱଜ୍ଜତୋ ଦୋମନସ୍ସଂ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି, ଅସ୍ସୁଧାରା ପୱତ୍ତନ୍ତି ଗାମନ୍ତ ପବ୍ଭାରୱାସୀ ମହାସୀୱତ୍ଥେରସ୍ସ ୱିୟ ।
ଅମ୍ହାକଂ ଆଚରିୟୋ ଅଞ୍ଞେସଂ ଅୱସ୍ସୟୋ ହୋତି, ଅତ୍ତନୋ ଭୱିତୁଂ ନ ସକ୍କୋତି, ଓୱାଦମସ୍ସ ଦସ୍ସାମୀତି ଆକାସେନ ଗନ୍ତ୍ୱା ୱିହାରସମୀପେ ଓତରିତ୍ୱା ଦିୱାଟ୍ଠାନେ ନିସିନ୍ନଂ ଆଚରିୟଂ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ୱତ୍ତଂ ଦସ୍ସେତ୍ୱା ଏକମନ୍ତଂ ନିସୀଦି ।
କିଂ କାରଣା ଆଗତୋସି ପିଣ୍ଡପାତିକାତି ଆହ ।
ନ ତେ ତୁମ୍ହାକଂ ଅନୁମୋଦନାୟ ଅତ୍ଥୋତି ଆକାସେ ଉପ୍ପତିତ୍ୱା ଅଗମାସି ।
ଇମସ୍ସ ଭିକ୍ଖୁନୋ ପରିୟତ୍ତିୟା କମ୍ମଂ ନତ୍ଥି, ମୟ୍ହଂ ପନ ଅଙ୍କୁସକୋ ଭୱିସ୍ସାମୀତି ଆଗତୋତି ଞତ୍ୱା ଇଦାନି ଓକାସୋ ନ ଭୱିସ୍ସତି, ପଚ୍ଚୂସକାଲେ ଗମିସ୍ସାମୀତି ପତ୍ତଚୀୱରଂ ସମୀପେ କତ୍ୱା ସବ୍ବଂ ଦିୱସଭାଗଂ ପଠମୟାମ ମଜ୍ଝିମୟାମଞ୍ଚ ଧମ୍ମଂ ୱାଚେତ୍ୱା ପଚ୍ଛିମୟାମେ ଏକସ୍ମିଂ ଥେରେ ଉଦ୍ଦେସଂ ଗହେତ୍ୱା ନିକ୍ଖନ୍ତେ ପତ୍ତଚୀୱରଂ ଗହେତ୍ୱା ତେନେୱ ସଦ୍ଧିଂ ନିକ୍ଖନ୍ତୋ ।
ତତୋ ‘‘ନ ମଞ୍ଚେ ମୟ୍ହଂ ଚତୂହି ଇରିୟାପଥେହି ମଗ୍ଗଫଲଂ ଉପ୍ପଜ୍ଜିସ୍ସତି ଅରହତ୍ତଂ ଅପତ୍ୱା ନେୱ ମଞ୍ଚେ ପିଟ୍ଠିଂ ପସାରେସ୍ସାମି, ନ ପାଦେ ଧୋୱିସ୍ସାମୀତି ମଞ୍ଚଂ ଉସ୍ସାପେତ୍ୱା ଠପେସି ।
ଇଦାନି ମେ ତିଂସୱସ୍ସାନି ସମଣଧମ୍ମଂ କରୋନ୍ତସ୍ସ, ନାସକ୍ଖିଂ ଅରହତ୍ତଂ ପାପୁଣିତୁଂ, ଅଦ୍ଧା ମେ ଇମସ୍ମିଂ ଅତ୍ତଭାୱେ ମଗ୍ଗୋୱା ଫଲଂୱା ନତ୍ଥି, ନ ମେ ଲଦ୍ଧଂ ସବ୍ରହ୍ମଚାରୀହି ସଦ୍ଧିଂ ୱିସୁଦ୍ଧିପୱାରଣଂ ପୱାରେତୁନ୍ତି ଚିନ୍ତେସି ।
ଭୋ ମହାସୀୱତ୍ଥେର ଦେୱତାପି ତୟା ସଦ୍ଧିଂ କେଳିଂ କରୋନ୍ତି, ଅନୁଚ୍ଛୱିକଂ ନୁ ଖୋ ତେ ଏତନ୍ତି ୱିପସ୍ସନଂ ୱଡ୍ଢେତ୍ୱା ସହ ପଟିସମ୍ଭିଦାହି ଅରହତ୍ତଂ ଅଗ୍ଗହେସି । ସୋ ଇଦାନି ନିପଜ୍ଜିସ୍ସାମୀତି ସେନାସନଂ ପଟିଜଗ୍ଗିତ୍ୱା ମଞ୍ଚକଂ ପଞ୍ଞପେତ୍ୱା ଉଦକଟ୍ଠାନେ ଉଦକଂ ପଚ୍ଚୁପଟ୍ଠପେତ୍ୱା ପାଦେ ଧୋୱିସ୍ସାମୀତି ସୋପାନଫଲକେ ନିସୀଦି ।
ଅପେଥ ଭନ୍ତେ ମାତୁଗାମୋତି ଓକାସଂ କାରେତ୍ୱା ଥେରଂ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ପୁରତୋ ଉକ୍କୁଟିକୋ ନିସୀଦିତ୍ୱା ପାଦେ ଧୋୱିସ୍ସାମୀତି ଆହ ।
ଅକନିଟ୍ଠା ୟସସ୍ସିନୋ ।
ଅନ୍ତିମେ ୱତ୍ତମାନମ୍ହି,
ସୋ ନିୱାସୋ ଭୱିସ୍ସତି ।
ଧମ୍ମଦାୟାଦା ମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଭୱଥ, ମା ଆମିସଦାୟାଦା, ଅତ୍ଥି ମେ ତୁମ୍ହେସୁ ଅନୁକମ୍ପା, କିନ୍ତି ମେ ସାୱକା ଧମ୍ମଦାୟାଦା ଭୱେୟ୍ୟୁଂ, ନୋ ଆମିସଦାୟାଦାତି । ତୁମ୍ହେ ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ଆମିସଦାୟାଦା ଭୱେୟ୍ୟାଥ, ନୋ ଧମ୍ମଦାୟାଦା । ତୁମ୍ହେପି ତେନ ଆଦିୟା ଭୱେୟ୍ୟାଥ, ଆମିସ ଦାୟାଦା ସତ୍ଥୁସାୱକା ୱିହରନ୍ତି, ନୋ ଧମ୍ମଦାୟାଦାତି । ଅହମ୍ପିତେନ ଆଦିୟୋ ଭୱେୟ୍ୟଂ ଆମିସଦାୟାଦା ସତ୍ଥୁ ସାୱକା ୱିହରନ୍ତି, ନୋ ଧମ୍ମଦାୟାଦାତି । ତୁମ୍ହେ ଚ ମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମଦାୟାଦା ଭୱେୟ୍ୟାଥ ନୋ ଆମିସଦାୟାଦା । ତୁମ୍ହେପି ତେନ ଆଦିୟା ଭୱେୟ୍ୟାଥ ଧମ୍ମଦାୟାଦା ସତ୍ଥୁ ସାୱକା ୱିହରନ୍ତି, ନୋ ଆମିସଦାୟାଦାତି । ଅହମ୍ପି ତେନ ନ ଆଦିୟୋ ଭୱେୟ୍ୟଂ । ଧମ୍ମଦାୟାଦା ସତ୍ଥୁ ସାୱକା ୱିହରନ୍ତି, ନୋ ଆମିସଦାୟାଦାତି । ତସ୍ମାତିହ ମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମଦାୟାଦା ଭୱଥ, ମା ଆମିସଦାୟାଦା, ଅତ୍ଥିମେ ତୁମ୍ହେସୁ ଅନୁକମ୍ପା, କିନ୍ତି ମେ ସାୱକା ଧମ୍ମଦାୟାଦା ଭୱେୟ୍ୟୁଂ, ନୋ ଆମିସଦାୟାଦାତି ।
କହଂ ବୁଦ୍ଧୋ କହଂ ଭଗୱା କହଂ ଦେୱଦେୱୋ ନରାସଭୋ ପୁରିସସୀହୋତି ଭଗୱନ୍ତଂ ପରିୟେସନ୍ତି ।
ୱୁତ୍ତମ୍ପିଚେତଂ ‘‘ତେନ ଖୋ ପନ ସମୟେନ ଭଗୱା ସକ୍କତୋ ହୋତି ଗରୁକତୋ ମାନିତୋ ପୂଜିତୋ ଅପଚିତୋ ଲାଭୀ ଚୀୱର ପିଣ୍ଡପାତସେନାସନଗିଲାନପଚ୍ଚୟଭେସଜ୍ଜପରିକ୍ଖାରାନଂ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘୋପି ଖୋ ସକ୍କତୋ ହୋତି…ପେ॰… ପରିକ୍ଖାରାନ’’ନ୍ତି ।
ୟାୱତା ଖୋ ଚୁନ୍ଦ ଏତରହି ସଙ୍ଘୋ ୱା ଗଣୋ ୱା ଲୋକେ ଉପ୍ପନ୍ନୋ, ନାହଂ ଚୁନ୍ଦ ଅଞ୍ଞଂ ଏକସଙ୍ଘମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ଏୱଂ ଲାଭଗ୍ଗ ୟସଗ୍ଗପତ୍ତଂ, ୟଥରିୱ ଚୁନ୍ଦ ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘୋତି ।
ଅମ୍ହାକଂ ଆଚରିୟସ୍ସ ଦେଥ, ଉପଜ୍ଝାୟସ୍ସ ଦେଥାତି ଉଚ୍ଚାସଦ୍ଦ ମହାସଦ୍ଦଂ କରୋନ୍ତି । ସା ଚ ନେସଂ ପୱତ୍ତି ଭଗୱତୋପି ପାକଟା ଅହୋସି । ତତୋ ଭଗୱା ଅନନୁଚ୍ଛୱିକନ୍ତି ଧମ୍ମସଂୱେଗଂ ଉପ୍ପାଦେତ୍ୱା ଚିନ୍ତେସି ।
ପଚ୍ଚୟା ଅକପ୍ପିୟାତି ନ ସକ୍କା ସିକ୍ଖାପଦଂ ପଞ୍ଞପେତୁଂ । ପଚ୍ଚୟପଟିବଦ୍ଧା ହି କୁଲପୁତ୍ତାନଂ ସମଣଧମ୍ମୱୁତ୍ତି । ହନ୍ଦାହଂ ଧମ୍ମଦାୟାଦପଟିପଦଂ ଦେସେମି ।
ସା ସିକ୍ଖାକାମାନଂ କୁଲପୁତ୍ତାନଂ ସିକ୍ଖାପଦପଞ୍ଞତ୍ତି ୱିୟ ଭୱିସ୍ସତି ନଗରଦ୍ୱାରେ ଠପିତସବ୍ବକାୟିକଆଦାସୋ ୱିୟ ଚ, ୟଥା ହି ନଗର ଦ୍ୱାରେ ଠପିତେ ସବ୍ବକାୟିକେ ଆଦାସେ ଚତ୍ତାରୋ ୱଣ୍ଣା ଅତ୍ତନୋ ଛାୟଂ ଦିସ୍ୱା ୱଜ୍ଜଂ ପହାୟ ନିଦ୍ଦୋସା ହୋନ୍ତି ।
ସୋ ହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଗୱା ଅନୁପ୍ପନ୍ନସ୍ସ ମଗ୍ଗସ୍ସ ଉପ୍ପାଦେତା, ଅସଞ୍ଜାତସ୍ସ ମଗ୍ଗସ୍ସ ସଞ୍ଜନେତା, ଅନକ୍ଖାତସ୍ସ ମଗ୍ଗସ୍ସ ଅକ୍ଖାତା, ମଗ୍ଗଞ୍ଞୂ ମଗ୍ଗୱିଦୂ ମଗ୍ଗକୋୱିଦୋତିଚ । ସୋ ହାୱୁସୋ ଭଗୱା ଜାନଂ ଜାନାତି, ପସ୍ସଂ ପସ୍ସତି ଚକ୍ଖୁଭୂତୋ ଞାଣଭୂତୋ ଧମ୍ମଭୂତୋ ବ୍ରହ୍ମଭୂତୋ ୱତ୍ତା ପୱତ୍ତା ଅତ୍ଥସ୍ସ ନିନ୍ନେତା ଅମତସ୍ସ ଦାତା ଧମ୍ମସ୍ସାମୀ ତଥାଗତୋତିଚ, … ।
ପଣୀତେନ ଖାଦନୀୟେନ ଭୋଜନୀୟେନ ସହତ୍ଥା ସନ୍ତପ୍ପେସି ସମ୍ପୱାରେସି ।
ଅରେ ତ୍ୱଂ ସୁଗତାତିରିତ୍ତମ୍ପି ପିଣ୍ଡପାତଂ ପଟିକ୍ଖିପିତ୍ୱା ଈଦିସଂ ଇଚ୍ଛଂ ଉପ୍ପାଦେସି ।
ଦୁବ୍ଭରୋ ଭିକ୍ଖୁ ନ ସକ୍କା ପୋସିତୁଂ ।
ଅମ୍ହାକଂ ଭଦନ୍ତୋ ସୁଭରୋ ଥୋକେନପି ତୁସ୍ସତି, ମୟମେୱ ନଂ ପୋସିସ୍ସାମାତି ପଟିଞ୍ଞଂ କତ୍ୱା ପୋସେନ୍ତି ।
‘‘ଅରେ ତ୍ୱଂ ନାମ ତଦା ସୁଗତାତିରିତ୍ତମ୍ପି ପିଣ୍ଡପାତଂ ପଟିକ୍ଖିପିତ୍ୱା ତଥା ଜିଘଚ୍ଛାଦୁବ୍ବଲ୍ୟପରେତୋପି ସମଣଧମ୍ମଂ କତ୍ୱା ଅଜ୍ଜ କୋସଜ୍ଜମନୁୟୁଞ୍ଜସି’’ –
ୟା ଚ ଖୋ ଆନନ୍ଦକଥା ଅଭିସଲ୍ଲେଖିତା ଚେତୋୱିନୀୱରଣସପ୍ପାୟା ଏକନ୍ତନିବ୍ବିଦାୟ ୱିରାଗାୟ ନିରୋଧାୟ ଉପସମାୟ ଅଭିଞ୍ଞାୟ ସମ୍ବୋଧାୟ ନିବ୍ବାନାୟ ସଂୱତ୍ତତି । ସେୟ୍ୟଥିଦଂ ଅପ୍ପିଚ୍ଛକଥାତି …, ।
ଇଦମୱୋଚ ଭଗୱା, ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସୁଗତୋ ଉଟ୍ଠାୟାସନା ୱିହାରଂ ପାୱିସି ।
ଇମଂ ମୟା ସଂଖିତ୍ତେନ ଉଦ୍ଦେସଂ ଉଦ୍ଦିଟ୍ଠଂ ୱିତ୍ଥାରେନ ଅୱିଭତ୍ତଂ, ଧମ୍ମପଟିଗ୍ଗାହକା ଭିକ୍ଖୂ ଉଗ୍ଗହେତ୍ୱା ଆନନ୍ଦଂ ୱା କଚ୍ଚାନଂ ୱା ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ପୁଚ୍ଛିସ୍ସନ୍ତି, ତେ ମୟ୍ହଂ ଞାଣେନ ସଂସନ୍ଦେତ୍ୱା କଥେସ୍ସନ୍ତି, ତତୋ ଧମ୍ମପଟିଗ୍ଗାହକା ପୁନ ମଂ ପୁଚ୍ଛିସ୍ସନ୍ତି, ତେସଂ ଅହଂ ସୁକଥିତଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଆନନ୍ଦେନ, ସୁକଥିତଂ କଚ୍ଚାନେନ, ମଂ ଚେପି ତୁମ୍ହେ ଏକମତ୍ଥଂ ପୁଚ୍ଛେୟ୍ୟାଥ, ଅହମ୍ପି ନଂ ଏୱମେୱ ବ୍ୟାକରେୟ୍ୟନ୍ତି ।
ଚୂଳଗୋସିଙ୍ଗସୁତ୍ତ
ଏୱଂ ମେ ସୁତଂ ଏକଂ ସମୟଂ ଭଗୱା ନାତିକେ ୱିହରତି ଗିଞ୍ଜକାୱସଥେ, ତେନ ଖୋ ପନ ସମୟେନ ଆୟସ୍ମା ଚ ଅନୁରୁଦ୍ଧୋ ଆୟସ୍ମା ଚ ନନ୍ଦିୟୋ ଆୟସ୍ମା ଚ କିମିଲୋ ଗୋସିଙ୍ଗସାଲୱନଦାୟେ ୱିହରନ୍ତି । ଅଥଖୋ ଭଗୱା ସାୟନ୍ହସମୟଂ ପଟିସଲ୍ଲାନା ୱୁଟ୍ଠିତୋ ୟେନ ଗୋସିଙ୍ଗସାଲୱନଦାୟୋ, ତେନୁପସଙ୍କମି । ଅଦ୍ଦସା ଖୋ ଦାୟପାଲୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଦୂରତୋୱ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ । ଦିସ୍ୱାନ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ମା ମହାସମଣ ଏତଂ ଦାୟଂ ପାୱିସି, ସନ୍ତେତ୍ଥ ତୟୋ କୁଲପୁତ୍ତା ଅତ୍ତକାମରୂପା ୱିହରନ୍ତି, ମା ତେସଂ ଅଫାସୁକମକାସୀ’’ତି ।
ଅହଂ ଇମେ କୁଲପୁତ୍ତେ ପଗ୍ଗଣ୍ହିତ୍ୱା ଉକ୍କଂସିତ୍ୱା ପଟିସନ୍ଥାରଂ କତ୍ୱା ଧମ୍ମଂ ନେସଂ ଦେସେସ୍ସାମୀତି ।
ଅସ୍ସୋସି ଖୋ ଆୟସ୍ମା ଅନୁରୁଦ୍ଧୋ ଦାୟପାଲସ୍ସ ଭଗୱତା ସଦ୍ଧିଂ ମନ୍ତୟମାନସ୍ସ । ସୁତ୍ୱାନ ଦାୟପାଲଂ ଏତଦୱୋଚ, ମା ଆୱୁସୋ ଦାୟପାଲ ଭଗୱନ୍ତଂ ୱାରେସି, ସତ୍ଥା ନୋ ଭଗୱା ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋତି ।
ମୟଂ ତୟୋ ଜନା ଇଧ ୱିହରାମ, ଅଞ୍ଞେ ପବ୍ବଜିତା ନାମ ନତ୍ଥି, ଅୟଞ୍ଚ ଦାୟପାଲୋ ପବ୍ବଜିତେନ ୱିୟ ସଦ୍ଧିଂ କଥେତି, କୋ ନୁ ଖୋ ଭୱିସ୍ସତୀତି ।
ଅୟଂ ଦାୟପାଲୋ ଫଣକତଂ ଆସିୱିସଂ ଗୀୱାୟ ଗହେତୁଂ ହତ୍ଥଂ ପସାରେନ୍ତୋୱିୟ ଲୋକେ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲେନ ସଦ୍ଧିଂ କଥେନ୍ତୋୱ ନ ଜାନାତି, ଅଞ୍ଞତରଭିକ୍ଖୁନା ୱିୟ ସଦ୍ଧିଂ କଥେତୀତି ।
ମୟଂ ତୟୋ ଜନା ସମଗ୍ଗୱାୟଂ ୱସାମ । ସଚାହଂ ଏକକୋୱ ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମନଂ କରିସ୍ସାମି । ସମଗ୍ଗୱାସୋ ନାମ ନ ଭୱିସ୍ସତୀତି ପିୟମିତ୍ତେ ଗହେତ୍ୱାୱ ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମନଂ କରିସ୍ସାମି । ୟଥା ଚ ଭଗୱା ମୟ୍ହଂ ପିୟୋ, ଏୱଂ ସହାୟାନମ୍ପି ମେ ପିୟୋତି, ତେହି ସଦ୍ଧିଂ ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମନଂ କାତୁକାମୋ ସୟଂ ଅକତ୍ୱାୱ ଉପସଙ୍କମି ।
ତସ୍ସ ମୟ୍ହଂ ଭନ୍ତେ ଏୱଂ ହୋତି, ୟଂ ନୂନାହଂ ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ନିକ୍ଖିପିତ୍ୱା ଇମେସଂୟେୱ ଆୟସ୍ମନ୍ତାନଂ ଚିତ୍ତସ୍ସ ୱସେନ ୱତ୍ତେୟ୍ୟନ୍ତି । ସୋ ଖୋ ଅହଂ ଭନ୍ତେ ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ନିକ୍ଖିପିତ୍ୱା ଇମେସଂୟେୱ ଆୟସ୍ମନ୍ତାନଂ ଚିତ୍ତସ୍ସ ୱସେନ ୱତ୍ତାମି, ନାନାହି ଖୋ ନୋ ଭନ୍ତେ କାୟା ଏକଞ୍ଚ ପନ ମଞ୍ଞେ ଚିତ୍ତନ୍ତି ।
ସାଧୁ ସାଧୁ ଅନୁରୁଦ୍ଧା, କଚ୍ଚି ପନ ୱୋ ଅନୁରୁଦ୍ଧା ଅପ୍ପମତ୍ତା ଆତାପିନୋ ପହିତତ୍ତା ୱିହରଥାତି ।
ତଗ୍ଘ ମୟଂ ଭନ୍ତେ ଅପ୍ପମତ୍ତା ଆତାପିନୋ ପହିତତ୍ତା ୱିହରାମାତି ।
ୟଥା କଥଂ ପନ ତୁମ୍ହେ ଅନୁରୁଦ୍ଧା ଅପ୍ପମତ୍ତା ଆତାପିନୋ ପହିତତ୍ତା ୱିହରଥାତି ।
ଅତ୍ଥି ପନ ୱୋ ଅନୁରୁଦ୍ଧା ଏୱଂ ଅପ୍ପମତ୍ତାନଂ ଆତାପୀନଂ ପହିତତ୍ତାନଂ ୱିହରନ୍ତାନଂ ଉତ୍ତରିମନୁସ୍ସଧମ୍ମା ଅଲମରିୟଞାଣଦସ୍ସନୱିସେସୋ ଅଧିଗତୋ ଫାସୁୱିହାରୋତି ।
କିଂ ହି ନୋ ସିୟା ଭନ୍ତେ । ଇଧ ମୟଂ ଭନ୍ତେ ୟାୱଦେୱ ଆକଙ୍ଖାମ, ୱିୱିଚ୍ଚେୱ କାମେହି ୱିୱିଚ୍ଚ ଅକୁସଲେହି ଧମ୍ମେହି ସୱିତକ୍କଂ ସୱିଚାରଂ ୱିୱେକଜଂ ପୀତିସୁଖଂ ପଠମଂ ଝାନଂ ଉପସମ୍ପଜ୍ଜ ୱିହରାମ, ଅୟଂ ଖୋ ନୋ ଭନ୍ତେ ଅମ୍ହାକଂ ଅପ୍ପମତ୍ତାନଂ ଆତାପୀନଂ ପହିତତ୍ତାନଂ ୱିହରନ୍ତାନଂ ଉତ୍ତରିମନୁସ୍ସଧମ୍ମା ଅଲମରିୟଞାଣଦସ୍ସନୱିସେସୋ ଅଧିଗତୋ ଫାସୁୱିହାରୋତି ।
ସଗାଥାୱଗ୍ଗସଂୟୁତ୍ତ ଅଟ୍ଠକଥା
ୟକ୍ଖସଂୟୁତ୍ତ
ଆଳୱକସୁତ୍ତ
ଏୱଂ ମେ ସୁତଂ ଏକଂ ସମୟଂ ଭଗୱା ଆଳୱିୟଂ ୱିହରତି ଆଳୱକସ୍ସ ୟକ୍ଖସ୍ସ ଭୱନେ ।
ନାସକ୍ଖି ମିଗଂ ଗହେତୁନ୍ତି ଅପୱାଦମୋଚନତ୍ଥଂ କାଜେନାଦାୟ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୋ ନଗରସ୍ସାୱିଦୂରେ ବହଲପତ୍ତପଲାସଂ ମହାନିଗ୍ରୋଧଂ ଦିସ୍ୱା ପରିସ୍ସମୱିନୋଦନତ୍ଥଂ ତସ୍ସ ମୂଲମୁପଗତୋ ।
ୟେ ୟେ ୱଜ୍ଜା ହୋନ୍ତି, ତେ ତେ ସନ୍ଧାୟ ‘‘ୟୋ ଜୀୱିତତ୍ଥିକୋ, ସୋ ନିକ୍ଖମତୂ’’ତି ଭଣତି ।
ରାଜା ଚୋରେ ଗହେତ୍ୱା ୟକ୍ଖସ୍ସ ଦେତୀତି ମନୁସ୍ସା ଚୋରକମ୍ମ ତୋ ପଟିୱିରତା । ତତୋ ଅପରେନ ସମୟେନ ନୱଚୋରାନଂ ଅଭାୱେନ ପୁରାଣଚୋରାନଞ୍ଚ ପରିକ୍ଖୟେନ ବନ୍ଧନାଗାରାନି ସୁଞ୍ଞାନି ଅହେସୁଂ ।
ରାଜା ଅମ୍ହାକଂ ପିତରଂ ଅମ୍ହାକଂ ପିତାମହଂ ପେସେତୀତି ମନୁସ୍ସା ଖୋଭଂ କରିସ୍ସନ୍ତି, ମା ୱୋ ଏତଂ ରୁଚ୍ଚୀତି ୱାରେସି ।
ନତ୍ଥି ଦେୱ ନଗରେ ଦାରକୋ ଠପେତ୍ୱା ଅନ୍ତେପୁରେ ତୱ ପୁତ୍ତଂ ଆଳୱକକୁମାରନ୍ତି ।
ଅଥ ଖୋ ଆଳୱକୋ ୟକ୍ଖୋ ୟେନ ଭଗୱା ତେନୁପସଙ୍କମି, ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ନିକ୍ଖମ ସମଣାତି । ସାଧାୱୁସୋତି ଭଗୱା ନିକ୍ଖମି । ପୱିସ ସମଣାତି । ସାଧାୱୁସୋତି ଭଗୱା ପାୱିସି । ଦୁତିୟମ୍ପି ଖୋ ଓଳୱକୋ ୟକ୍ଖୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ନିକ୍ଖମ ସମଣାତି । ସାଧାୱୁସୋତି ଭଗୱା ନିକ୍ଖମି । ପୱିସ ସମଣାତି । ସାଧାୱୁସୋତି ଭଗୱା ପାୱିସି । ତତିୟମ୍ପି ଖୋ ଆଳୱକୋ ୟକ୍ଖୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ନିକ୍ଖମ ସମଣାତି । ସାଧାୱୁସୋତି ଭଗୱା ନିକ୍ଖମି । ପୱିସ ସମଣାତି । ସାଧାୱୁସୋତି ଭଗୱା ପାୱିସି । ଚତୁତ୍ଥମ୍ପି ଖୋ ଆଳୱକୋ ୟକ୍ଖୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ନିକ୍ଖମ ସମଣାତି । ନ ଖ୍ୱାହଂ ତଂ ଆୱୁସୋ ନିକ୍ଖମିସ୍ସାମି । ୟଂ ତେ କରଣୀୟଂ, ତଂ କରୋହୀତି । ପଞ୍ହଂ ତଂ ସମଣ ପୁଚ୍ଛିସ୍ସାମି, ସଚେ ମେ ନ ବ୍ୟାକରିସ୍ସସି, ଚିତ୍ତଂ ୱା ତେ ଖିପିସ୍ସାମି, ହଦୟଂ ୱା ତେ ଫାଲେସ୍ସାମି, ପାଦେସୁ ୱା ଗହେତ୍ୱା ପାରଗଙ୍ଗାୟ ଖିପିସ୍ସାମୀତି । ନ ଖ୍ୱାହଂ ତଂ ଆୱୁସୋ ପସ୍ସାମି ସଦେୱକେ ଲୋକେ ସମାରକେ ସବ୍ରହ୍ମକେ ସସ୍ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣିୟା ପଜାୟ ସଦେୱମନୁସ୍ସାୟ, ୟୋ ମେ ଚିତ୍ତଂ ୱା ଖିପେୟ୍ୟ ହଦୟଂ ୱା ଫାଲେୟ୍ୟ ପାଦେସୁ ୱା ଗହେତ୍ୱା ପାରଗଙ୍ଗାୟ ଖିପେୟ୍ୟ । ଅପିଚ ତ୍ୱଂ ଆୱୁସୋ ପୁଚ୍ଛ ୟଦା କଙ୍ଖସୀତି ।
କୋ ସୋ ଭଗୱାନାମ, ୟୋ ମମ ଭୱନଂ ପୱିଟ୍ଠୋତି ଆହ ।
ନ ତ୍ୱଂ ଆୱୁସୋ ଜାନାସି ଭଗୱନ୍ତଂ ଅମ୍ହାକଂ ସତ୍ଥାରଂ, ୟୋ ତୁସିତଭୱନେ ଠିତୋ ପଞ୍ଚମହାୱିଲୋକିତଂ ୱିଲୋକେତ୍ୱାତିଆଦିନା ନୟେନ ୟାୱ ଦମ୍ମଚକ୍କପୱତ୍ତନା କଥେନ୍ତା ପଟିସନ୍ଧିଆଦୀସୁ ଦ୍ୱତ୍ତିଂସପୁବ୍ବନିମିତ୍ତାନି ୱତ୍ୱା ଇମାନିପି ତ୍ୱଂ ଆୱୁସୋ ଅଚ୍ଛରିୟାନି ନାଦ୍ଦସାତି ଚୋଦେସୁଂ ।
ପସ୍ସଥ ଦାନି ତୁମ୍ହାକଂ ୱା ସତ୍ଥା ମହାନୁଭାୱୋ, ଅହଂ ୱାତି ଦକ୍ଖିଣପାଦେନ ସଟ୍ଠିୟୋଜନମତ୍ତଂ କେଲାସପବ୍ବତକୂଟଂ ଅକ୍କମି ।
ୟଂ ନୂନାହଂ କେନଚି ଅଜେୟ୍ୟଂ ଦୁସ୍ସାୱୁଧଂ ମୁଞ୍ଚେୟ୍ୟନ୍ତି ।
ଇଦଂ କାରଣଂ ମେତ୍ତାୱିହାରୟୁତ୍ତୋ ସମଣୋ, ହନ୍ଦ ନଂ ରୋସେତ୍ୱା ମେତ୍ତାୟ ୱିୟୋଜେମୀତି ଇମିନା ସମ୍ବନ୍ଧେନେତଂ ୱୁତ୍ତଂ, ଅଥ ଖୋ ଆଳୱକୋ ୟକ୍ଖୋ ୟେନ ଭଗୱା…ପେ॰… ନିକ୍ଖମ ସମଣାତି ।
‘‘ସୁବ୍ବଚୋ ୱତାୟଂ ସମଣୋ ଏକୱଚନେନେୱ ନିକ୍ଖନ୍ତୋ, ଏୱଂ ନାମ ନିକ୍ଖମେତୁଂ ସୁଖଂ ସମଣଂ ଅକାରଣେନେୱାହଂ ସକଲରତ୍ତିଂ ୟୁଦ୍ଧେନ ଅବ୍ଭୁୟ୍ୟାସିନ୍ତି ମୁଦୁଚିତ୍ତୋ ହୁତ୍ୱା ପୁନ ଚିନ୍ତେସି –
ସୁବ୍ବଚୋ ଅୟଂ ସମଣୋ ନିକ୍ଖମାତି ୱୁତ୍ତୋ ନିକ୍ଖମତି । ପୱିସାତି ୱୁତ୍ତୋ ପୱିସତି । ୟଂନୂନାହଂ ଇମଂ ସମଣଂ ଏୱମେୱ ସକଲରତ୍ତିଂ କିଲମେତ୍ୱା ପାଦେ ଗହେତ୍ୱା ପାରଗଙ୍ଗାୟ ଖିପେୟ୍ୟନ୍ତି ପାପକଂ ଚିତ୍ତଂ ଉପ୍ପାଦେତ୍ୱା ଚତୁତ୍ଥୱାରଂ ଆହ ନିକ୍ଖମ ସମଣାତି ।
କିଂ ସୂଧ ୱିତ୍ତଂ ପୁରିସସ୍ସ ସେଟ୍ଠଂ,
କିଂସୁ ସୁଚିଣ୍ଣଂ ସୁଖମାୱହାତି ।
କିଂସୁ ହୱେ ସାଦୁତରଂ ରସାନଂ,
କଥଂ ଜୀୱିଂ ଜୀୱିତମାହୁ ସେଟ୍ଠନ୍ତି ।
ସଦ୍ଧୀଧ ୱିତ୍ତଂ ପୁରିସସ୍ସ ସେଟ୍ଠଂ,
ଧମ୍ମୋ ସୁଚିଣ୍ଣୋ ସୁଖମାୱହାତି ।
ସଚ୍ଚଂ ହୱେ ସାଦୁତରଂ ରସାନଂ,
ପଞ୍ଞାଜୀୱିଂ ଜୀୱିତମାହୁ ସେଟ୍ଠନ୍ତି ॥
ୟସୋ ଭୋଗସମପ୍ପିତୋ ।
ୟଂ ୟଂ ପଦେସଂ ଭଜତି,
ତତ୍ଥ ତତ୍ଥେୱ ପୂଜିତୋତି ୱଚନତୋ –
ୱିସମ୍ପି ସଚ୍ଚେନ ହନନ୍ତି ପଣ୍ଡିତା ।
ସଚ୍ଚେନ ଦେୱୋ ଥନୟଂ ପୱସ୍ସତି,
ସଚ୍ଚେ ଠିତା ନିବ୍ବୁତିଂ ପତ୍ଥୟନ୍ତି ॥
ୟେକେଚିମେ ଅତ୍ଥି ରସା ପଥବ୍ୟା,
ସଚ୍ଚଂ ତେସଂ ସାଦୁତରଂ ରସାନଂ ।
ସଚ୍ଚେ ଠିତା ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣା ଚ,
ତରନ୍ତି ଜାତିମରଣସ୍ସ ପାରନ୍ତି ॥
କଥଂସୁ ତରତି ଓଘଂ, କଥଂସୁ ତରତି ଅଣ୍ଣୱଂ ।
କଥଂସୁ ଦୁକ୍ଖମଚ୍ଚେତି, କଥଂସୁ ପରିସୁଜ୍ଝତି ॥
ସଦ୍ଧାୟ ତରତି ଓଘଂ, ଅପ୍ପମାଦେନ ଅଣ୍ଣୱଂ ।
ୱୀରିୟେନ ଦୁକ୍ଖମଚ୍ଚେତି, ପଞ୍ଞାୟ ପରିସୁଜ୍ଝତି ॥
କଥଂସୁ ଲଭତେ ପଞ୍ଞଂ, କଥଂସୁ ୱିନ୍ଦତେ ଧନଂ ।
କଥଂସୁ କିତ୍ତିଂ ପପ୍ପୋତି, କଥଂ ମିତ୍ତାନି ଗନ୍ଥତି ।
ଅସ୍ମା ଲୋକା ପରଂ ଲୋକଂ, କଥଂ ପେଚ୍ଚ ନ ସୋଚତୀତି–
ସଦ୍ଦହାନୋ ଅରହତଂ, ଧମ୍ମଂ ନିବ୍ବାନପତ୍ତିୟା ।
ସୁସ୍ସୂସଂ ଲଭତେ ପଞ୍ଞଂ, ଅପ୍ପମତ୍ତୋ ୱିଚକ୍ଖଣୋ ॥
ପତିରୂପକାରୀ ଧୁରୱା, ଉଟ୍ଠାତା ୱିନ୍ଦତେ ଧନଂ ।
ସଚ୍ଚେନ କିତ୍ତିଂ ପପ୍ପୋତି, ଦଦଂ ମିତ୍ତାନି ଗନ୍ଥତି ॥
ଅସ୍ମା ଲୋକୋ ପରଂ ଲୋକଂ, ଏୱଂ ପେଚ୍ଚ ନ ସୋଚତି ।
ସଦ୍ଧସ୍ସ ଘରମେସିନୋ ।
ସଚ୍ଚଂ ଦମ୍ମୋ ଧିତି ଚାଗୋ,
ସ ୱେ ପେଚ୍ଚ ନ ସୋଚତି ।
ପୁଥୂ ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣେ ।
ୟଦି ସଚ୍ଚା ଧମ୍ମା ଚାଗା,
ଖନ୍ତ୍ୟା ଭିୟ୍ୟୋଧ ୱିଜ୍ଝତି ॥
କଥଂ ନୁ ଦାନି ପୁଚ୍ଛେୟ୍ୟଂ, ପୁଥୂ ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣେ ।
ୟୋହଂ ଅଜ୍ଜ ପଜାନାମି, ୟୋ ଅତ୍ଥୋ ସମ୍ପରାୟିକୋ ॥
ଅତ୍ଥାୟ ୱତ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ, ୱାସାୟାଳୱିମାଗମା ।
ୟୋହଂ ଅଜ୍ଜ ପଜାନାମି, ୟତ୍ଥ ଦିନ୍ନଂ ମହପ୍ଫଲଂ ॥
ସୋ ଅହଂ ୱିଚରିସ୍ସାମି, ଗାମା ଗାମଂ ପୁରା ପୁରଂ ।
ନମସ୍ସମାନୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଧମ୍ମସ୍ସ ଚ ସୁଧମ୍ମତଂ ॥
ସବ୍ବଙ୍ଗୁପେତଂ ପରିପୁଣ୍ଣବ୍ୟଞ୍ଜନଂ ।
ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ ଦଦାମି ତେ,
ପଟିଗ୍ଗହ ଲୋକହିତାୟ ଚକ୍ଖୁମାତି ॥
ତୁୱଞ୍ଚ ୟକ୍ଖ ସୁଖିତୋ ଭୱାହି ।
ଅବ୍ୟାଧିତା ଲୋକହିତାୟ ତିଟ୍ଠଥ ।
ଅୟଂ କୁମାରୋ ସରଣମୁପେତି ବୁଦ୍ଧଂ…ପେ॰… ଧମ୍ମଂ…ପେ॰… ସଙ୍ଘଂ ॥
ମହାୱଗ୍ଗସଂୟୁତ୍ତ ଅଟ୍ଠକଥା
ଏକଂ ସମୟଂ ଭଗୱା ସାୱତ୍ଥିୟଂ ୱିହରତି ଜେତୱନେ ଅନାଥପିଣ୍ଡିକସ୍ସ ଆରାମେ । ତେନ ଖୋ ପନ ସମୟେନ ଆୟସ୍ମା ସାରିପୁତ୍ତୋ ମଗଧେସୁ ୱିହରତି ନାଲକଗାମକେ ଆବାଧିକୋ ଦୁକ୍ଖିତୋ ବାଳ୍ହଗିଲାନୋ । ଚୁନ୍ଦୋ ଚ ସମଣୁଦ୍ଦେସୋ ଆୟସ୍ମତୋ ସାରିପୁତ୍ତସ୍ସ ଉପଟ୍ଠାକୋ ହୋତି ।
ଅଥ ଖୋ ଆୟସ୍ମା ସାରିପୁତ୍ତୋ ତେନେୱ ଆବାଧେନ ପରିନିବ୍ବାୟି । ଅଥ ଖୋ ଚୁନ୍ଦୋ ସମଣୁଦ୍ଦେସୋ ଆୟସ୍ମତୋ ସାରିପୁତ୍ତସ୍ସ ପତ୍ତଚୀୱରମାଦାୟ ୟେନ ସାୱତ୍ଥି ଜେତୱନଂ ଅନାଥପିଣ୍ଡିକସ୍ସ ଆରାମୋ, ୟେନା ୟସ୍ମା ଆନନ୍ଦୋ ତେନୁପସଙ୍କମି, ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ଆୟସ୍ମନ୍ତଂ ଆନନ୍ଦଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା ଏକମନ୍ତଂ ନିସୀଦି, ଏକମନ୍ତଂ ନିସିନ୍ନୋ ଖୋ ଚୁନ୍ଦୋ ସମଣୁଦ୍ଦେସୋ ଆୟସ୍ମନ୍ତଂ ଆନନ୍ଦଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ଆୟସ୍ମା ଭନ୍ତେ ସାରିପୁତ୍ତୋ ପରିନିବ୍ବୁତୋ, ଇଦମସ୍ସ ପତ୍ତଚୀୱର’’ନ୍ତି । ଅତ୍ଥି ଖୋ ଇଦଂ ଆୱୁସୋ ଚୁନ୍ଦ କଥା ପାଭତଂ ଭଗୱନ୍ତଂ ଦସ୍ସନାୟ, ଆୟାମାୱୁସୋ ଚୁନ୍ଦ, ୟେନ ଭଗୱା ତେନୁପସଙ୍କମିସ୍ସାମ, ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ଭଗୱତୋ ଏତମତ୍ଥଂ ଆରୋଚେସ୍ସାମାତି । ‘‘ଏୱଂ ଭନ୍ତେ’’ତି ଖୋ ଚୁନ୍ଦୋ ସମଣୁଦ୍ଦେସୋ ଆୟସ୍ମତୋ ଆନନ୍ଦସ୍ସ ପଚ୍ଚସ୍ସୋସି ।
ବୁଦ୍ଧା ନୁ ଖୋ ପଠମଂ ପରିନିବ୍ବାୟନ୍ତି, ଉଦାହୁ ଅଗ୍ଗସାୱକାତି ।
ଅନୁଜାନାତୁ ମେ ଭନ୍ତେ ଭଗୱା, ଅନୁଜାନାତୁ ସୁଗତୋ । ପରିନିବ୍ବାନ କାଲୋ ମେ, ଓସ୍ସଟ୍ଠୋ ମେ ଆୟୁସଙ୍ଖାରୋତି ।
କତ୍ଥ ପରିନିବ୍ବାୟିସ୍ସସି ସାରିପୁତ୍ତାତି ।
ଅତ୍ଥି ଭନ୍ତେ ମଗଧେସୁ ନାଲକଗାମେ ଜାତୋୱରକୋ, ତତ୍ଥାହଂ ପରିନିବ୍ବାୟିସ୍ସାମୀତି ।
ୟସ୍ସ ଦାନି ତ୍ୱଂ ସାରିପୁତ୍ତ କାଲଂ ମଞ୍ଞସି, ଇଦାନି ପନ ତେ ଜେଟ୍ଠକନିଟ୍ଠ ଭାତିକାନଂ ତାଦିସସ୍ସ ଭିକ୍ଖୁନୋ ଦସ୍ସନଂ ଦୁଲ୍ଲଭଂ ଭୱିସ୍ସତି, ଦେସେହି ନେସଂ ଧମ୍ମନ୍ତି ଆହ ।
ଅଥଖୋ ଆୟସ୍ମା ଚ ଆନନ୍ଦୋ ଚୁନ୍ଦୋ ଚ ସମଣୁଦ୍ଦେସୋ ୟେନ ଭଗୱା ତେନୁପସଙ୍କମିଂସୁ, ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ଭଗୱନ୍ତଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା ଏକମନ୍ତଂ ନିସୀଦିଂସୁ, ଏକମନ୍ତଂ ନିସିନ୍ନୋ ଖୋ ଆୟସ୍ମା ଆନନ୍ଦୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ଅୟଂ ଭନ୍ତେ ଚୁନ୍ଦୋ ସମଣୁଦ୍ଦେସୋ ‘ଏୱମାହ ଆୟସ୍ମା ଭନ୍ତେ ସାରିପୁତ୍ତୋ ପରିନିବ୍ବୁତୋ, ଇଦମସ୍ସ ପତ୍ତଚୀୱର’ନ୍ତି । ଅପିଚ ମେ ଭନ୍ତେ ‘ମଧୁରକ ଜାତୋ ୱିୟ କାୟୋ, ଦିସାପି ମେ ନ ପକ୍ଖାୟନ୍ତି, ଧମ୍ମାପି ମଂ ନପ୍ପଟିଭନ୍ତି ଆୟସ୍ମା ସାରିପୁତ୍ତୋ ପରିନିବ୍ବୁତୋ’ତି’’ ସୁତ୍ୱା–
ଅପ୍ପକେନପି ମେଧାୱୀ, ପାଭତେନ ୱିଚକ୍ଖଣୋ ।
ସମୁଟ୍ଠାପେତି ଅତ୍ତାନଂ, ଅଣୁଂ ଅଗ୍ଗିଂୱ ସନ୍ଧମନ୍ତି ॥
ପହାୟ କାମାନି ମନୋରମାନି ।
ତଂୱୀତରାଗଂ ସୁସମାହିତିନ୍ଦ୍ରିୟଂ ।
ପରିନିବ୍ବୁତଂ ୱନ୍ଦଥ ସାରିପୁତ୍ତଂ ॥
ଖନ୍ତିବଲୋ ପଥୱିସମୋ ନ କୁପ୍ପତି,
ନଚାପି ଚିତ୍ତସ୍ସ ୱସେନ ୱତ୍ତତି ।
ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ ଚ ନିବ୍ବୁତୋ,
ପରିନିବ୍ବୁତଂ ୱନ୍ଦଥ ସାରିପୁତ୍ତଂ ॥
ଚଣ୍ଡାଲପୁତ୍ତୋ ୟଥା ନଗରଂ ପୱିଟ୍ଠୋ,
ନୀଚମନୋ ଚରତି କଳୋପିହତ୍ଥୋ ।
ତଥା ଅୟଂ ୱିହରତି ସାରିପୁତ୍ତୋ,
ପରିନିବ୍ବୁତଂ ୱନ୍ଦଥ ସାରିପୁତ୍ତଂ ॥
ଉସଭୋ ୟଥା ଛିନ୍ନୱିସାଣକୋ,
ଅହେଟ୍ଠୟନ୍ତୋ ଚରତି ପୁରନ୍ତରେ ୱନେ ।
ତଥା ଅୟଂ ୱିହରତି ସାରିପୁତ୍ତୋ ।
ପରିନିବ୍ବୁତଂ ୱନ୍ଦଥ ସାରିପୁତ୍ତନ୍ତି ॥
ଅପିଚ ମେ ଭନ୍ତେ ମଧୁରକଜାତୋ ୱିୟ କାୟୋ ।
କିଂ ନୁଖୋ ତେ ଆନନ୍ଦ ସାରିପୁତ୍ତୋ ସୀଲକ୍ଖନ୍ଧଂ ୱା ଆଦାୟ ପରିନିବ୍ବୁତୋ, ସମାଧିକ୍ଖନ୍ଧଂ ୱା ଆଦାୟ ପରିନିବ୍ବୁତୋ, ପଞ୍ଞାକ୍ଖନ୍ଧଂ ୱା ଆଦାୟ ପରିନିବ୍ବୁତୋ, ୱିମୁତ୍ତିକ୍ଖନ୍ଧଂ ୱା ଆଦାୟ ପରିନିବ୍ବୁତୋ, ୱିମୁତ୍ତି ଞାଣଦସ୍ସନକ୍ଖନ୍ଧଂ ୱା ଆଦାୟ ପରିନିବ୍ବୁତୋତି ।
ନନୁ ତଂ ଆନନ୍ଦ ମୟା ପଟିକଚ୍ଚେୱ ଅକ୍ଖାତଂ ସବ୍ବେହି ପିୟେହି ମନା ପେହି ନାନାଭାୱୋ ୱିନାଭାୱୋ ଅଞ୍ଞଥାଭାୱୋ, ତଂ କୁତେତ୍ଥ ଆନନ୍ଦ ଲବ୍ଭା ‘‘ୟଂ ତଂ ଜାତଂ ଭୂତଂ ସଙ୍ଖତଂ ପଲୋକଧମ୍ମଂ, ତଂ ୱତ ମାପଲୁଜ୍ଜୀ’’ତି ନେତଂ ଠାନଂ ୱିଜ୍ଜତି ।
ଦସକନିଦ୍ଦେସ
ତତ୍ଥ କତମଂ ତଥାଗତସ୍ସ ଠାନଞ୍ଚ ଠାନତୋ ଅଟ୍ଠାନଞ୍ଚ ଅଟ୍ଠାନତୋ ୟଥାଭୂତଂ ଞାଣଂ । ଇଧ ତଥାଗତୋ ‘‘ଅଟ୍ଠାନମେତଂ ଅନୱକାସୋ ୟଂ ଦିଟ୍ଠିସମ୍ପନ୍ନୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ କଞ୍ଚି ସଙ୍ଖାରଂ ନିଚ୍ଚତୋ ଉପଗଚ୍ଛେୟ୍ୟ ନେତଂ ଠାନଂ ୱିଜ୍ଜତୀ’’ତି ପଜାନାତି, ‘‘ଠାନଞ୍ଚ ଖୋ ଏତଂ ୱିଜ୍ଜତି ୟଂ ପୁଥୁଜ୍ଜନୋ କଞ୍ଚି ସଙ୍ଖାରଂ ନିଚ୍ଚତୋ ଉପଗଚ୍ଛେୟ୍ୟ ଠାନମେତଂ ୱିଜ୍ଜତୀ’’ତି –
କପ୍ପଟ୍ଠିତିୟତୋ ତଥା ।
ପାକସାଧାରଣାଦୀହି ।
ୱିଞ୍ଞାତବ୍ବୋ ୱିନିଚ୍ଛୟୋ ॥
ମୟା ଭନ୍ତେ ଉପ୍ପନ୍ନୋ ଚୋରୋ ନ ସକ୍କା ପଟିବାହିତୁଂ, ସଙ୍ଘୋ ପରସମୁଦ୍ଦଂ ଗଚ୍ଛତୁ, ଅହଂ ସମୁଦ୍ଦାରକ୍ଖଂ କରିସ୍ସାମୀତି ।
ଆୱୁସୋ ମହାସୋଣ ଅଭିରୁହ ମହାଉଲୁମ୍ପନ୍ତି ।
ନାହଂ ଭନ୍ତେ ତୁମ୍ହେସୁ ଅଗଚ୍ଛନ୍ତେସୁ ଗମିସ୍ସାମୀତି ୟାୱତତିୟଂ କଥେତ୍ୱାପି ଥେରଂ ଆରୋପେତୁଂ ଅସକ୍କୋନ୍ତା ନିୱତ୍ତିଂସୁ ।
ଏୱରୂପସ୍ସ ନାମ ଲାଭଗ୍ଗୟସଗ୍ଗପ୍ପତ୍ତସ୍ସ ସରୀରଧାତୁନିଚୟଟ୍ଠାନଂ ଅନାଥଂ ଜାତନ୍ତି ଚିନ୍ତୟମାନୋ ନିସୀଦି ।
ଭନ୍ତେ ଏତଂ ପଣ୍ଣଖାଦକମନୁସ୍ସାନଂ ୱସନଟ୍ଠାନଂ, ଧୂମୋ ପଞ୍ଞାୟତି, ଅହଂ ପୁରତୋ ଗମିସ୍ସାମୀତି ଥେରଂ ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଅତ୍ତନୋ ଭୱନଂ ଅଗମାସି । ଥେରୋ ସବ୍ବମ୍ପି ଭୟକାଲଂ ପଣ୍ଣଖାଦକମନୁସ୍ସେ ନିସ୍ସାୟ ୱସି ।
ଆୱୁସୋ ମହାସୋଣ ଭିକ୍ଖାହାରୋ ପଞ୍ଞାୟତୀତି ୱତ୍ୱା ପତ୍ତଚୀୱରଂ ଆରୋପେତ୍ୱା ଚୀୱରଂ ପାରୁପିତ୍ୱା ପତ୍ତଂ ନୀହରିତ୍ୱା ଅଟ୍ଠାସି ।
ମହାସୋଣତ୍ଥେରୋ ପଞ୍ଚଭିକ୍ଖୁସତପରିୱାରୋ ମଣ୍ଡଲାରାମୱିହାରଂ ପତ୍ତୋ, ଏକେକୋ ନୱହତ୍ଥସାଟକେନ ସଦ୍ଧିଂ ଏକେକକହାପଣଗ୍ଘନକଂ ପିଣ୍ଡପାତଂ ଦେତୂତି ମନୁସ୍ସେ ଅୱୋଚୁଂ ।
ଅନାୟତନେ ନଟ୍ଠାନଂ ଅତ୍ତଭାୱାନଂ ପମାଣଂ ନତ୍ଥି, ବୁଦ୍ଧାନଂ ଉପଟ୍ଠାନଂ କରିସ୍ସାମୀତି ଚେତିୟଙ୍ଗଣଂ ଗନ୍ତ୍ୱା ଅପ୍ପହରିତଂ କରୋତି ।
ମୟଂ ତାୱ ମହଲ୍ଲକା, ଇଦଂ ନାମ ଭୱିସ୍ସତୀତି ନ ସକ୍କା ଜାନିତୁଂ, ତୁୱଂ ଅତ୍ତାନଂ ରକ୍ଖେୟ୍ୟାସୀତି ।
କହଂ ୱତ୍ତବ୍ବକନିଗ୍ରୋଧତ୍ଥେରୋ, କହଂ ୱତ୍ତବ୍ବକନିଗ୍ରୋଧତ୍ଥେରୋତି ପୁଚ୍ଛିତ୍ୱା ତସ୍ସ ସନ୍ତିକଂ ଅଗମଂସୁ ।
କୀଦିସୋ ଥେରୋତି ।
ଧମ୍ମସକଟସ୍ସ ଅକ୍ଖୋ ଭିଜ୍ଜତି ଅକ୍ଖୋ ଭିଜ୍ଜତୀତି ପରିଦେୱମାନୋ ୱିଚରି ।
୮. ସମ୍ମପ୍ପଧାନୱିଭଙ୍ଗ
୧. ସୁତ୍ତନ୍ତଭାଜନୀୟୱଣ୍ଣନା
ଚତ୍ତାରୋମେ ଆୱୁସୋ ସମ୍ମପ୍ପଧାନା । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ । ଇଧାୱୁସୋ ଭିକ୍ଖୁ ଅନୁପ୍ପନ୍ନା ମେ ପାପକା ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ଉପ୍ପଜ୍ଜମାନା ଅନତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତେୟ୍ୟୁନ୍ତି ଆତପ୍ପଂ କରୋତି, ଉପ୍ପନ୍ନା ମେ ପାପକା ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ଅପ୍ପହୀୟମାନା ଅନତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତେୟ୍ୟୁନ୍ତି ଆତପ୍ପଂ କରୋତି, ଅନୁପ୍ପନ୍ନା ମେ କୁସଲା ଧମ୍ମା ଅନୁପ୍ପଜ୍ଜମାନା ଅନତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତେୟ୍ୟୁନ୍ତି ଆତପ୍ପଂ କରୋତି, ଅନୁପ୍ପନ୍ନା ମେ କୁସଲା ଧମ୍ମା ଅନୁପ୍ପଜ୍ଜମାନା ଅନତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତେୟ୍ୟୁନ୍ତି ଆତପ୍ପଂ କରୋତି, ଉପ୍ପନ୍ନା ମେ କୁସଲା ଧମ୍ମା ନିରୁଜ୍ଝମାନା ଅନତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତେୟ୍ୟୁନ୍ତି ଆତପ୍ପଂ କରୋତୀତି ।
ଉପଜ୍ଝାୟୋ ମେ ଅତିୱିୟ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ୱନ୍ଦତି, କିଂ ନୁ ଖୋ ପୁପ୍ଫାନି ଲଭିତ୍ୱା ପୂଜଂ କରେୟ୍ୟାସୀତି ଚିନ୍ତେସି ।
ତ୍ୱଂ ଅମ୍ହେ ଉଚ୍ଚାକୁଲାତି ସଲ୍ଲକ୍ଖେସି ।
୧୬. ଞାଣୱିଭଙ୍ଗ
୧୦. ଦସକନିଦ୍ଦେସୱଣ୍ଣନା
ଏକିସ୍ସା ଲୋକଧାତୁୟା
ଅଟ୍ଠାନମେତଂ ଅନୱକାସୋ ୟଂ ଏକିସ୍ସା ଲୋକଧାତୁୟା ଦ୍ୱେ ଅରହନ୍ତୋ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧା ଅପୁବ୍ବଂ ଅଚରିମଂ ଉପ୍ପଜ୍ଜେୟ୍ୟୁଂ, ନେତଂ ଠାନଂ ୱିଜ୍ଜତୀତି ପଜାନାତି ।
ଅଜ୍ଜ ସତ୍ଥା ପରିନିବ୍ବାୟତି, ଅଜ୍ଜ ସାସନଂ ଓସକ୍କତି, ପଚ୍ଛିମଦସ୍ସନଂ ଦାନି ଇଦଂ ଅମ୍ହାକନ୍ତି ଦସବଲସ୍ସ ପରିନିବ୍ବୁତଦିୱସତୋ ମହନ୍ତତରଂ କାରୁଞ୍ଞଂ କରିସ୍ସନ୍ତି ।
ଏକପୁଗ୍ଗଲୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଲୋକେ ଉପ୍ପଜ୍ଜମାନୋ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି ଅଚ୍ଛରିୟମନୁସ୍ସୋ, କତମୋ ଏକପୁଗ୍ଗଲୋ ତଥାଗତୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଅରହଂ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧୋତି ।
ଝାନୱିଭଙ୍ଗ
ସୁତ୍ତନ୍ତଭାଜନୀୟ
ଅଭିକ୍କନ୍ତେ ପଟିକ୍କନ୍ତେ ସମ୍ପଜାନକାରୀ ହୋତି ।
ସତୋ ସମ୍ପଜାନୋ ପଟିକ୍କମତୀତି ୱୁତ୍ତଂ ॥
କିନ୍ନୂ ମେ ଏତ୍ଥ ଗତେନ ଅତ୍ଥୋ ଅତ୍ଥି ନତ୍ଥୀତି ଅତ୍ଥାନତ୍ଥଂ ପରିଗ୍ଗହେତ୍ୱା ଅତ୍ଥପରିଗ୍ଗଣ୍ହନଂ ସାତ୍ଥକସମ୍ପଜଞ୍ଞଂ ।
ଆମିସତୋପି ୱଡ୍ଢି ଅତ୍ଥୋୟେୱ, ତଂ ନିସ୍ସାୟ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟା ନୁଗ୍ଗହାୟ ପଟିପନ୍ନତ୍ତାତି ୱଦନ୍ତି ।
ମୟା ପବ୍ବଜିତଦିୱସତୋ ପଟ୍ଠାୟ ଭିକ୍ଖୁନା ସଦ୍ଧିଂ ଦ୍ୱେକଥା ନାମ ନକଥିତପୁବ୍ବା, ଅଞ୍ଞସ୍ମିଂ ଦିୱସେ ଉପରିୱିସେସଂ ନିବ୍ବତ୍ତେସ୍ସାମୀତି ଚିନ୍ତେତ୍ୱା ‘‘କିଂ ଭନ୍ତେ’’ତି ପଟିୱଚନଂ ଅଦାସି ।
ଭନ୍ତେ ଏତେ ମନୁସ୍ସା ତୁମ୍ହାକଂ କିଂହୋନ୍ତି, ମାତିପକ୍ଖତୋ ସମ୍ବନ୍ଧା ପିତିପକ୍ଖତୋତି ।
ଆୱୁସୋୟଂ ମାତାପିତୂହିପି ଦୁକ୍କରଂ, ତଂ ଏତେ ମନୁସ୍ସା ଅମ୍ହାକଂ କରୋନ୍ତି, ପତ୍ତଚୀୱରମ୍ପି ନୋ ଏତେସଂ ସନ୍ତକମେୱ, ଏତେସଂ ଆନୁଭାୱେନ ନେୱ ଭୟେ ଭୟଂ ନ ଛାତକେ ଛାତକଂ ଜାନାମ, ଏଦିସାନାମ ଅମ୍ହାକଂ ଉପକାରିନୋ ନତ୍ଥୀତି ତେସଂ ଗୁଣେ କଥେନ୍ତୋ ଗଚ୍ଛତି ।
କମ୍ମଟ୍ଠାନଂ ନାମ ଅତ୍ଥୀତିପି ସଞ୍ଞଂ ଅକତ୍ୱା ଗାମଂ ପିଣ୍ଡାୟ ପୱିସିତ୍ୱା ଅନନୁଲୋମିକେନ ଗିହିସଂସଗ୍ଗେନ ସଂସଟ୍ଠୋ ଚରିତ୍ୱା ଚ ଭୁଞ୍ଜିତ୍ୱା ଚ ତୁଚ୍ଛୋ ନିକ୍ଖମତି ।
ଆୱୁସୋ ତୁମ୍ହେ ନ ଇଣଟ୍ଟା ନ ଭୟଟ୍ଟା ନ ଆଜୀୱିକା ପକତା ପବ୍ବଜିତା, ଦୁକ୍ଖା ମୁଚ୍ଚିତୁକାମା ପନେତ୍ଥ ପବ୍ବଜିତା । ତସ୍ମା ଗମନେ ଉପ୍ପନ୍ନକିଲେସଂ ଗମନେୟେୱ ନିଗଣ୍ହଥ । ଠାନେ, ନିସଜ୍ଜାୟ, ସୟନେ ଉପ୍ପନ୍ନକିଲେସଂ ସୟନେୟେୱ ନିଗ୍ଗଣ୍ହଥାତି ।
ଅୟଂ ଭିକ୍ଖୁ ତୁୟ୍ହଂ ଉପ୍ପନ୍ନଂ ୱିତକ୍କଂ ଜାନାତି, ଅନନୁଚ୍ଛୱିକଂ ତେ ଏତନ୍ତି ଅତ୍ତାନଂ ପଟିଚୋଦେତ୍ୱା ୱିପସ୍ସନଂ ୱଡ୍ଢେତ୍ୱା ଅରିୟଭୂମିଂ ଓକ୍କମତି ।
ଅୟଂ ଥେରୋ ପୁନପ୍ପୁନଂ ନିୱତ୍ତିତ୍ୱା ଗଚ୍ଛତି, କିଂ ନୁଖୋ ମଗ୍ଗମୂଳ୍ହୋ ଉଦାହୁ କିଞ୍ଚି ପମୁଟ୍ଠୋତି ସମୁଲ୍ଲପନ୍ତି ।
କିନ୍ନୂ ଖୋ ଏତେ ଅମ୍ହେହେୱ ସଦ୍ଧିଂ ନ ସଲ୍ଲପନ୍ତି ଉଦାହୁ ଅଞ୍ଞ ମଞ୍ଞମ୍ପି, ୟଦି ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞମ୍ପି ନ ସଲ୍ଲପନ୍ତି, ଅଦ୍ଧା ୱିୱାଦଜାତା ଭୱିସ୍ସନ୍ତି ।
ଅଞ୍ଞଂ ଉପ୍ପଜ୍ଜତେ ଚିତ୍ତଂ, ଅଞ୍ଞଂ ଚିତ୍ତଂ ନିରୁଜ୍ଝତି ।
ଅୱୀଚି ମନୁସମ୍ବନ୍ଧୋ, ନଦୀ ସୋତୋୱ ୱତ୍ତତି ॥
ଆଲୋକିତେ ୱିଲୋକିତେ ସମ୍ପଜାନକାରୀ ହୋତି ।
ସଚେ ଭିକ୍ଖୱେ ନନ୍ଦସ୍ସ ପୁରତ୍ଥିମା ଦିସା ଆଲୋକେତବ୍ବା ହୋତି, ସବ୍ବଂ ଚେତସା ସମନ୍ନାହରିତ୍ୱା ନନ୍ଦୋ ପୁରତ୍ଥିମଂ ଦିସଂ ଆଲୋକେତି ‘ଏୱଂ ମେ ପୁରତ୍ଥିମଂ ଦିସଂ ଆଲୋକୟତୋ ନାଭିଜ୍ଝା ଦୋମନସ୍ସା ପାପକା ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ଅନ୍ୱାସ୍ସୱିସ୍ସନ୍ତୀ’ତି । ଇତିହ ସାତ୍ଥକ ସମ୍ପଜାନୋ ହୋତି । ସଚେ ଭିକ୍ଖୱେ ନନ୍ଦସ୍ସ ପଚ୍ଛିମା ଦିସା, ଉତ୍ତରା ଦିସା, ଦକ୍ଖିଣା ଦିସା, ଉଦ୍ଧଂ, ଅଧୋ, ଅନୁଦିସା ଅନୁୱିଲୋକେତବ୍ବା ହୋତି, ସବ୍ବଂ ଚେତସା ସମନ୍ନାହରିତ୍ୱା ନନ୍ଦୋ ଅନୁଦିସଂ ଅନୁୱିଲୋକେତି ‘ଏୱଂ ମେ ଅନୁଦିସଂ ଅନୁୱିଲୋକୟତୋ…ପେ॰… ସମ୍ପଜାନୋ ହୋତୀତି… ।
ଭୱଙ୍ଗା ୱଜ୍ଜନଞ୍ଚେୱ, ଦସ୍ସନଂ ସମ୍ପଟିଚ୍ଛନଂ ।
ସନ୍ତୀରଣଂ ୱୋଟ୍ଠବ୍ବନଂ, ଜୱନଂ ଭୱତି ସତ୍ତମଂ ॥
ସମିଞ୍ଜିତେ ପସାରିତେ ସମ୍ପଜାନକାରୀ ହୋତି ।
ସମିଞ୍ଜିତେ ପହାରିତେତି ପବ୍ବାନଂ ସମିଞ୍ଜନ ପସାରଣେ ।
କସ୍ମା ଭନ୍ତେ ସହସା ହତ୍ଥଂ ସମିଞ୍ଜିତ୍ୱା ପୁନ ୟଥାଠାନେ ଠପେତ୍ୱା ସଣିକଂ ସମିଞ୍ଜିତ୍ଥାତି ।
ୟତୋ ପଟ୍ଠାୟ ମୟା ଆୱୁସୋ କମ୍ମଟ୍ଠାନଂ ମନସିକାତୁଂ ଆରଦ୍ଧୋ, ନ ମେ କମ୍ମଟ୍ଠାନଂ ମୁଞ୍ଜିତ୍ୱା ହତ୍ଥୋ ସମିଞ୍ଜିତପୁବ୍ବୋ, ଇଦାନି ପନ ମେ ତୁମ୍ହେହି ସଦ୍ଧିଂ କଥୟମାନେନ କମ୍ମଟ୍ଠାନଂ ମୁଞ୍ଚିତ୍ୱା ସମିଞ୍ଜିତୋ, ତସ୍ମା ପୁନ ୟଥା ଠାନେ ଠପେତ୍ୱା ସମିଞ୍ଜେସିନ୍ତି ।
ସାଧୁ ଭନ୍ତେ ଭିକ୍ଖୁନା ନାମ ଏୱରୂପେନ ଭୱିତବ୍ବନ୍ତି ।
ସଙ୍ଘାଟିପତ୍ତଚୀୱରଧାରଣେ ସମ୍ପଜାନକାରୀ ହୋତି ।
ପୁଗ୍ଗଲପଞ୍ଞତ୍ତିଅଟ୍ଠକଥା
ଏକକନିଦ୍ଦେସ
କତମୋ ଚ ପୁଗ୍ଗଲୋ ସମୟୱିମୁତ୍ତୋ, ଇଧେକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ କାଲେନ କାଲଂ ସମୟେନ ସମୟଂ ଅଟ୍ଠ ୱିମୋକ୍ଖେ କାୟେନ ଫୁସିତ୍ୱା ୱିହରତି, ପଞ୍ଞାୟ ଚସ୍ସ ଦିସ୍ୱା ଏକଚ୍ଚେ ଆସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା ହୋନ୍ତି । ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ପୁଗ୍ଗଲୋ ସମୟୱିମୁତ୍ତୋ ।
ଅସମୟୱିମୁତ୍ତ
କତମୋ ଚ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଅସମୟୱିମୁତ୍ତୋ, ଇଧେକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ନହେୱ ଖୋ କାଲେନ କାଲଂ ସମୟେନ ସମୟଂ ଅଟ୍ଠୱିମୋକ୍ଖେ କାୟେନ ଫୁସିତ୍ୱା ୱିହରତି, ପଞ୍ଞାୟ ଚସ୍ସ ଦିସ୍ୱା ଆସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା ହୋନ୍ତି । ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ପୁଗ୍ଗଲୋ ଅସମୟୱିମୁତ୍ତୋ । ସବ୍ବେପି ଅରିୟ ପୁଗ୍ଗଲା ଅରିୟେ ୱିମୋକ୍ଖେ ଅସମୟୱିମୁତ୍ତା ।
କୁପ୍ପାକୁପ୍ପନିଦ୍ଦେସ
କତମୋ ଚ ପୁଗ୍ଗଲୋ କୁପ୍ପଧମ୍ମୋ, ଇଧେକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଲାଭୀ ହୋତି ରୂପସହଗତାନଂ ୱା ଅରୂପସହଗତାନଂ ୱା ସମାପତ୍ତୀନଂ, ସୋ ଚ ଖୋ ନ ନିକାମଲାଭୀ ହୋତି ନ ଅକିଚ୍ଛଲାଭୀ ନ ଅକସିର ଲାଭୀ, ନ ୟତ୍ଥିଚ୍ଛକଂ ୟଦିଚ୍ଛକଂ ୟାୱତିଚ୍ଛକଂ ସମାପଜ୍ଜତିପି ୱୁଟ୍ଠାତିପି, ଠାନଂ ଖୋ ପନେତଂ ୱିଜ୍ଝତି, ୟଂ ତସ୍ସ ପୁଗ୍ଗଲସ୍ସ ପମାଦମାଗମ୍ମ ତା ସମାପତ୍ତିୟୋ କୁପ୍ପେୟ୍ୟୁଂ । ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ପୁଗ୍ଗଲୋ କୁପ୍ପଧମ୍ମୋ ।
ସତ୍ତକ୍ଖତ୍ତୁପରମ ସୋତାପନ୍ନ
କତମୋ ଚ ପୁଗ୍ଗଲୋ ସତ୍ତକ୍ଖତ୍ତୁପରମୋ, ଇଧେକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ତିଣ୍ଣଂ ସଂୟୋଜନାନଂ ପରିକ୍ଖୟା ସୋତାପନ୍ନୋ ହୋତି ଅୱିନିପାତ ଧମ୍ମୋ ନିୟତୋ ସମ୍ବୋଧିପରାୟଣୋ, ସୋ ସତ୍ତକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱେ ଚ ମାନୁସେ ଚ ସନ୍ଧାୱିତ୍ୱା ସଂସରିତ୍ୱା ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତଂ କରୋତି, ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ପୁଗ୍ଗଲୋ ସତ୍ତକ୍ଖତ୍ତୁପରମୋ ।
ସୋତାପନ୍ନ ଅଧିପ୍ପାୟ୍ୟ
ସୋତୋ ସୋତୋତି ହିଦଂ ସାରିପୁତ୍ତ ୱୁଚ୍ଚତି, କତମୋ ନୁଖୋ ସାରିପୁତ୍ତ ସୋତୋତି । ଅୟମେୱ ହି ଭନ୍ତେ ଅରିୟୋ ଅଟ୍ଠଙ୍ଗିକୋ ମଗ୍ଗୋ ସୋତୋ । ସେୟ୍ୟଥିଦଂ, ସମ୍ମାଦିଟ୍ଠି…ପେ॰… ସମ୍ମାସମାଧୀତି । ସୋତାପନ୍ନୋ ସୋତାପନ୍ନୋତି ହିଦଂ ସାରିପୁତ୍ତ ୱୁଚ୍ଚତି, କତମୋ ନୁଖୋ ସାରିପୁତ୍ତ ସୋତାପନ୍ନୋତି । ୟୋ ହି ଭନ୍ତେ ଇମିନା ଅରିୟେନ ଅଟ୍ଠଙ୍ଗିକେନ ମଗ୍ଗେନ ସମନ୍ନାଗତୋ, ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ସୋତାପନ୍ନୋ, ସ୍ୱାୟଂ ଆୟସ୍ମା ଏୱଂନାମୋ ଏୱଂଗୋତ୍ତୋ ଇତି ୱାତି, ଇତିୱା… ।
କୋଲଂ କୋଲ ସୋତାପନ୍ନ
କତମୋ ଚ ପୁଗ୍ଗଲୋ କୋଲଂ କୋଲୋ । ଇଧେକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ତିଣ୍ଣଂ ସଂୟୋଜନାନଂ ପରିକ୍ଖୟା ସୋତାପନ୍ନୋ ହୋତି ଅୱିନିପାତଧମ୍ମୋ ନିୟତୋ ସମ୍ବୋଧିପରାୟଣୋ, ସୋ ଦ୍ୱେ ୱା ତୀଣି ୱା କୁଲାନି ସନ୍ଧାୱିତ୍ୱା ସଂସରିତ୍ୱା ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତଂ କରୋତି, ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି କୋଲଂ କୋଲୋ ।
ଏକବୀଜୀ ସୋତାପନ୍ନ
କତମୋ ଚ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଏକବୀଜୀ, ଇଧେକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ତିଣ୍ଣଂ ସଂୟୋଜନାନଂ ପରିକ୍ଖୟା ସୋତାପନ୍ନୋ ହୋତି ଅୱିନିପାତଧମ୍ମୋ ନିୟତୋ ସମ୍ବୋଧିପରାୟଣୋ, ସୋ ଏକଂୟେୱ ମାନୁସକଂ ଭୱଂ ନିବ୍ବତ୍ତେତ୍ୱା ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତଂ କରୋତି, ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ପୁଗ୍ଗଲୋ ଏକବୀଜୀ ।
ସକଦାଗାମିନିଦ୍ଦେସ
କତମୋ ଚ ପୁଗ୍ଗଲୋ ସକଦାଗାମୀ, ଇଧେ କଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ତିଣ୍ଣଂ ସଂୟୋଜନାନଂ ପରିକ୍ଖୟା ରାଗଦୋସମୋହାନଂ ତନୁତ୍ତା ସକଦାଗାମୀ ହୋତି ସକିଦେୱ ଇମଂ ଲୋକଂ ଆଗନ୍ତ୍ୱା ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତଂ କରୋତି । ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ପୁଗ୍ଗଲୋ ସକଦାଗାମୀ ।