ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ
॥ ନମୋ ତସ୍ସ ଭଗୱତୋ ଅରହତୋ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ॥
ସୁତ୍ତନ୍ତପିଟକ
ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ
ସଂଗାୟନସ୍ସ ପୁଚ୍ଛା ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା
ପୁଚ୍ଛା – ପଠମମହାସଂଗୀତିକାଲେ ଆୱୁସୋ ଧମ୍ମସଂଗାହକା ମହାକସ୍ସପାଦୟୋ ମହାଥେରୱରା ପୋରାଣସଂଗୀତିକାରା ପଠମଂ ୱିନୟପିଟକଂ ସଂଗାୟିତ୍ୱା ସୁତ୍ତନ୍ତପିଟକେ ଚ ଦୀଘମଜ୍ଝିମସଂୟୁତ୍ତସଙ୍ଖାତେ ତୟୋ ନିକାୟେ ସଂଗାୟିତ୍ୱା ତଦନନ୍ତରଂ କିଂ ନାମ ପାୱଚନଂ ସଂଗାୟିଂସୁ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ପଠମମହାସଂଗୀତିକାଲେ ଭନ୍ତେ ଧମ୍ମସଂଗାହକା ମହାକସ୍ସପାଦୟୋ ମହାଥେରୱରା ପୋରାଣସଂଗୀତିକାରା ପଠମଂ ୱିନୟଂ ସଂଗାୟିତ୍ୱା ସୁତ୍ତନ୍ତପିଟକେ ଚ ଦୀଘମଜ୍ଝିମସଂୟୁତ୍ତସଙ୍ଖାତେ ତୟୋ ନିକାୟେ ସଂଗାୟିତ୍ୱା ତଦନନ୍ତରଂ ନୱହି ଚ ସୁତ୍ତସହସ୍ସେହି ପଞ୍ଚହି ଚ ସୁତ୍ତସତ୍ତେହି ସତ୍ତପଞ୍ଞାସାୟ ଚ ସୁତ୍ତେହି ପଟିମଣ୍ଡିତଂ ୱୀସତିଭାଣୱାରସତପରିମାଣଂ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟଂ ନାମ ପାୱଚନଂ ସଂଗାୟିଂସୁ ।
ପୁଚ୍ଛା – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେପି ଆୱୁସୋ ଏକକନିପାତୋ ଦୁକନିପାତୋ ତିକନିପାତୋତିଆଦିନା ନିପାତପକରଣପରିଚ୍ଛେଦୱସେନ ଏକାଦସୱିଧା । ତତ୍ଥ କତରଂ ନିପାତପକରଣଂ ସଂଗାୟିଂସୁ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଭନ୍ତେ ଏକାଦସସୁ ନିପାତପକରଣପରିଚ୍ଛେଦେସୁ ଏକକନିପାତଂ ପଠମଂ ସଂଗାୟିଂସୁ ।
୧. ରୂପାଦିୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ଏକକନିପାତେପି ଆୱୁସୋ ରୂପାଦିୱଗ୍ଗୋ ନୀୱରଣପ୍ପହାନୱଗ୍ଗୋ ଅକମ୍ମନିୟୱଗ୍ଗୋତିଆଦିନା ୱଗ୍ଗଭେଦୱସେନ ବହୁୱିଧା । ତତ୍ଥ କତରଂ ୱଗ୍ଗଂ ପଠମଂ ସଂଗାୟିଂସୁ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଏକକନିପାତେ ଭନ୍ତେ ରୂପାଦିୱଗ୍ଗୋ ନୀୱରଣପ୍ପହାନୱଗ୍ଗୋତିଆଦିନା ୱୀସତିୟା ୱଗ୍ଗେସୁ ରୂପାଦିୱଗ୍ଗଂ ପଠମଂ ସଂଗାୟିଂସୁ ।
ପୁଚ୍ଛା – ସାଧୁ ସାଧୁ ଆୱୁସୋ, ମୟମ୍ପି ଦାନି ଆୱୁସୋ ତତୋୟେୱ ପଟ୍ଠାୟ ସଂଗାହନତ୍ଥାୟ ସଂଗୀତିପୁବ୍ବଙ୍ଗମାନି ଧମ୍ମପୁଚ୍ଛନୱିସ୍ସଜ୍ଜନକିଚ୍ଚାନି ଆୱହିତୁଂ ସମାରଭାମ । ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା ଜାନତା ପସ୍ସତା ଅରହତା ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଏକକନିପାତେ ରୂପାଦିୱଗ୍ଗେ ପୁରିମାନି ପଞ୍ଚ ସୁତ୍ତାନି କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ସମ୍ବହୁଲେ ଭିକ୍ଖୂ ଆରବ୍ଭ ରୂପାଦିଗରୁକାନଂ ପଞ୍ଚନ୍ନଂ ପୁରିସାନଂ ଅଜ୍ଝାସୟୱସେନ ‘‘ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକରୂପମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟଂ ଏୱଂ ପୁରିସସ୍ସ ଚିତ୍ତଂ ପରିୟାଦାୟ ତିଟ୍ଠତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଇତ୍ଥିରୂପଂ, ଇତ୍ଥିରୂପଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁରିସସ୍ସ ଚିତ୍ତଂ ପରିୟାଦାୟ ତିଟ୍ଠତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକରୂପମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟଂ ଏୱଂ ପୁରିସସ୍ସ ଚିତ୍ତଂ ପରିୟାଦାୟ ତିଟ୍ଠତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଇତ୍ଥିରୂପଂ, ଇତ୍ଥିରୂପଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁରିସସ୍ସ ଚିତ୍ତଂ ପରିୟାଦାୟ ତିଟ୍ଠତି ।
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ପଚ୍ଛିମାନି ପଞ୍ଚ ସୁତ୍ତାନି ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତସ୍ମିଂୟେୱ ଭନ୍ତେ ସାୱତ୍ଥିୟଂ ସମ୍ବହୁଲେ ଭିକ୍ଖୂ ଆରବ୍ଭ ରୂପାଦିଗରୁକାନଂ ପଞ୍ଚନ୍ନଂ ଇତ୍ଥୀନଂ ଅଜ୍ଝାସୟୱସେନ ‘‘ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକରୂପମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟଂ ଏୱଂ ଇତ୍ଥିୟା ଚିତ୍ତଂ ପରିୟାଦାୟ ତିଟ୍ଠତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁରିସରୂପଂ, ପୁରିସରୂପଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଇତ୍ଥିୟା ଚିତ୍ତଂ ପରିୟାଦାୟ ତିଟ୍ଠତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକରୂପମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟଂ ଏୱଂ ଇତ୍ଥିୟା ଚିତ୍ତଂ ପରିୟାଦାୟ ତିଟ୍ଠତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁରିସରୂପଂ, ପୁରିସରୂପଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଇତ୍ଥିୟା ଚିତ୍ତଂ ପରିୟାଦାୟ ତିଟ୍ଠତି ।
ନୀତତ୍ଥୱସେନ, ନେୟ୍ୟତ୍ଥୱସେନ
ପୁଚ୍ଛା – ଇମସ୍ମିଂ ଆୱୁସୋ ରୂପାଦିୱଗ୍ଗେ ଭଗୱତା ନୀତତ୍ଥୱସେନ କିଂ କଥିତଂ, ନେୟ୍ୟତ୍ଥୱସେନ ପନ କିଂ ଞାପିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଇମସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ରୂପାଦିୱଗ୍ଗେ ଭଗୱତା ନୀତତ୍ଥୱସେନ ୱଟ୍ଟଂ କଥିତଂ । ନେୟ୍ୟତ୍ଥୱସେନ ପନ ୱିୱଟ୍ଟମ୍ପି ଞାପିତଂ ।
୨. ନୀୱରଣପ୍ପହାନୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ଦୁତିୟୋ ପନ ଆୱୁସୋ ନୀୱରଣପ୍ପହାନୱଗ୍ଗୋ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ‘‘ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକଧମ୍ମମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟେନ ଅନୁପ୍ପନ୍ନୋ ୱା କାମଚ୍ଛନ୍ଦୋ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି, ଉପ୍ପନ୍ନୋ ୱା କାମଚ୍ଛନ୍ଦୋ ଭିୟ୍ୟୋଭାୱାୟ ୱେପୁଲ୍ଲାୟ ସଂୱତ୍ତତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ସୁଭନିମିତ୍ତଂ, ସୁଭନିମିତ୍ତଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅୟୋନିସୋ ମନସିକରୋତୋ ଅନୁପ୍ପନ୍ନୋଚେୱ କାମଚ୍ଛନ୍ଦୋ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି, ଉପ୍ପନ୍ନୋ ଚ କାମଚ୍ଛନ୍ଦୋ ଭିୟ୍ୟୋଭାୱାୟ ୱେପୁଲ୍ଲାୟ ସଂୱତ୍ତତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତୋ ।
ପୁଚ୍ଛା – ଇମସ୍ମିଂ ପନ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟେ ନୀୱରଣପ୍ପହାନୱଗ୍ଗେ ଭଗୱତା କିଂ କଥିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଇମସ୍ମିଂ ପନ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟେ ନୀୱରଣପ୍ପହାନୱଗ୍ଗେ ଭଗୱତା ୱଟ୍ଟମ୍ପି ୱିୱଟ୍ଟମ୍ପି କଥିତଂ ।
୩. ଅକମ୍ମନିୟୱ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଏକକନିପାତେ ତତିୟେ ଅକମ୍ମନିୟୱଗ୍ଗେ କୀଦିସୀ ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତିୟେ ଭନ୍ତେ ଅକମ୍ମନିୟୱଗ୍ଗେ ‘‘ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକଧମ୍ମମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟଂ ଏୱଂ ଅଭାୱିତଂ ଅକମ୍ମନିୟଂ ହୋତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଚିତ୍ତଂ, ଚିତ୍ତଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଭାୱିତଂ ଅକମ୍ମନିୟଂ ହୋତି । ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକଧମ୍ମମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟଂ ଏୱଂ ଭାୱିତଂ କମ୍ମନିୟଂ ହୋତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଚିତ୍ତଂ । ଚିତ୍ତଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଭାୱିତଂ କମ୍ମନିୟଂ ହୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିକା ଭଗୱତା ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
୪. ଅଦନ୍ତୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ଚତୁତ୍ଥେ ପନାୱୁସୋ ଅଦନ୍ତୱଗ୍ଗେ ଭଗୱତା କୀଦିସୀ ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଚତୁତ୍ଥେ ଭନ୍ତେ ଅଦନ୍ତୱଗ୍ଗେ ‘‘ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକଧମ୍ମମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟଂ ଏୱଂ ଅଦନ୍ତଂ ମହତୋ ଅନତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଚିତ୍ତଂ, ଚିତ୍ତଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଦନ୍ତଂ ମହତୋ ଅନତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତତି । ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକଧମ୍ମମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟଂ ଏୱଂ ଦନ୍ତଂ ମହତୋ ଅତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଚିତ୍ତଂ, ଚିତ୍ତଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଦନ୍ତଂ ମହତୋ ଅତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତତୀ’’ତି ଏୱମାଦିକା ଭଗୱତା ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
୫. ପଣିହିତଅଚ୍ଛୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ପଞ୍ଚମେ ଆୱୁସୋ ପଣିହିତଅଚ୍ଛୱଗ୍ଗେ ଭଗୱତା କୀଦିସୀ ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ପଞ୍ଚମେ ଭନ୍ତେ ପଣିହିତଅଚ୍ଛୱଗ୍ଗେ ‘‘ସେୟ୍ୟଥାପି ଭିକ୍ଖୱେ ସାଲିସୂକଂ ୱା ୟୱସୂକଂ ୱା ମିଚ୍ଛାପଣିହିତଂ ହତ୍ଥେନ ୱା ପାଦେନ ୱା ଅକ୍କନ୍ତଂ ହତ୍ଥଂ ୱା ପାଦଂ ୱା ଭେଚ୍ଛତି, ଲୋହିତଂ ୱା ଉପ୍ପାଦେସ୍ସତୀତି ନେତଂ ଠାନ ୱିଜ୍ଜତି । ତଂ କିସ୍ସହେତୁ, ମିଚ୍ଛାପଣିହିତତ୍ତା ଭିକ୍ଖୱେ ସୂକସ୍ସ । ଏୱମେୱ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ସୋ ୱତ ଭିକ୍ଖୁ ମିଚ୍ଛାପଣିହିତେନ ଚିତ୍ତେନ ଅୱିଜ୍ଜଂ ଭେଚ୍ଛତି, ୱିଜ୍ଜଂ ଉପ୍ପାଦେସ୍ସତି, ନିବ୍ବାନଂ ସଚ୍ଛିକରିସ୍ସତୀତି ନେତଂ ଠାନଂ ୱିଜ୍ଜତି, ତଂ କିସ୍ସ ହେତୁ, ମିଚ୍ଛାପଣିହିତତ୍ତା ଭିକ୍ଖୱେ ଚିତ୍ତସ୍ସା’’ତି ଏୱମାଦିକା ଭଗୱତା ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
୬. ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଘାତୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଘାତୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ପଠମ ଦୁତିୟସୁତ୍ତାନି ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଘାତୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ‘‘ପଭସ୍ସରମିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଚିତ୍ତଂ, ତଞ୍ଚ ଖୋ ଆଗନ୍ତୁକେହି ଉପକ୍କିଲେସେହି ଉପକ୍କିଲିଟ୍ଠଂ, ତଂ ଅସ୍ସୁତୱା ପୁଥୁଜ୍ଜନୋ ୟଥାଭୂତଂ ନପ୍ପଜାନାତି, ତସ୍ମା ‘ଅସ୍ସୁତୱତୋ ପୁଥୁଜ୍ଜନସ୍ସ ଚିତ୍ତଭାୱନା ନତ୍ଥୀ’ତି ୱଦାମି । ପଭସ୍ସରମିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଚିତ୍ତଂ, ତଞ୍ଚ ଖୋ ଆଗନ୍ତୁକେହି ଉପକ୍କିଲେସେହି ୱିପ୍ପମୁତ୍ତଂ, ତଂ ସୁଭୱା ଅରିୟସାୱକୋ ୟଥାଭୂତଂ ପଜାନାତି । ତସ୍ମା ‘ସୁତପତୋ ଅରିୟସାୱକସ୍ସ ଚିତ୍ତଭାୱନା ଅତ୍ଥୀ’ତି ୱଦାମୀ’’ତି । ଏୱଂ ଖୋ ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ତତିୟସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ତତିୟସୁତ୍ତାଦୀନି ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ତତିୟସୁତ୍ତାଦୀନି ପଞ୍ଚସୁତ୍ତାନି ‘‘ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଘାତମତ୍ତମ୍ପି ଚେ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ମେତ୍ତାଚିତ୍ତଂ ଆସେୱତି, ଭାୱେତି, ମନସିକରୋତି । ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ଅରିତ୍ତଜ୍ଝାନୋ ୱିହରତି ସତ୍ଥୁସାସନକରୋ ଓୱାଦପତିକରୋ ଅମୋଘଂ ରଟ୍ଠପିଣ୍ଡଂ ଭୁଞ୍ଜତି, କୋ ପନ ୱାଦୋ ୟେ ନଂ ବହୁଲୀକରୋନ୍ତି । ୟେକେଚି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମା ଅକୁସଲା ଅକୁସଲଭାଗିୟା ଅକୁସଲପକ୍ଖିକା, ସବ୍ବେତେ ମନୋପୁବ୍ବଙ୍ଗମା, ମନୋ ତେସଂ ଧମ୍ମାନଂ ପଠମଂ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି, ଅନ୍ୱଦେୱ ଅକୁସଲାଧମ୍ମା, ୟେକେଚି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମା କୁସଲା କୁସଲଭାଗିୟା କୁସଲପକ୍ଖିକା, ସବ୍ବେତେ ମନୋପୁବ୍ବଙ୍ଗମା, ମନୋ ତେସଂ ଧମ୍ମାନଂ ପଠମଂ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି, ଅନ୍ୱଦେୱ କୁସଲା ଧମ୍ମା’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ଅଟ୍ଠମସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଅଟ୍ଠମ ନୱମ ଦସମସୁତ୍ତାନି ଚ ୱୀରିୟାରମ୍ଭାଦିୱଗ୍ଗେ ଦସସୁତ୍ତାନି ଚ କଲ୍ୟାଣମିତ୍ତାଦିୱଗ୍ଗେ ପଠମସୁତ୍ତଞ୍ଚ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠମ ନୱମ ଦସମସୁତ୍ତାନି ଚ ୱୀରିୟାରମ୍ଭାଦିୱଗ୍ଗେ ଦସସୁତ୍ତାନି ଚ କଲ୍ୟାଣମିତ୍ତାଦିୱଗ୍ଗେ ପଠମସୁତ୍ତଞ୍ଚ ‘‘ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକଧମ୍ମମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟେନ ଅନୁପ୍ପନ୍ନା ୱା ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି, ଉପ୍ପନ୍ନା ୱା କୁସଲା ଧମ୍ମା ପରିହାୟନ୍ତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପମାଦୋ, ପମତ୍ତସ୍ସ ଭିକ୍ଖୱେ ଅନୁପ୍ପନ୍ନା ଚେୱ ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି, ଉପ୍ପନ୍ନା ଚ କୁସଲା ଧମ୍ମା ପରିହାୟନ୍ତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ଦୁତିୟସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – କଲ୍ୟାଣମିତ୍ତାଦିୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟ ତତିୟସୁତ୍ତାନି ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କଲ୍ୟାଣମିତ୍ତାଦିୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟ ତତିୟସୁତ୍ତାନି ‘‘ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକଧମ୍ମମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟେନ ଅନୁପ୍ପନ୍ନା ୱା ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି, ଉପ୍ପନ୍ନା ୱା କୁସଲା ଧମ୍ମା ପରିହାୟନ୍ତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅନୁୟୋଗୋ ଅକୁସଲାନଂ ଧମ୍ମାନଂ ଅନନୁୟୋଗୋ କୁସଲାନଂ ଧମ୍ମାନ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ଛଟ୍ଠସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଛଟ୍ଠସୁତ୍ତାଦୀନି ଚ ପମାଦାଦିୱଗ୍ଗେ ପଠମସୁତ୍ତଞ୍ଚ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଛଟ୍ଠସୁତ୍ତାଦୀନି ଚ ପମାଦାଦିୱଗ୍ଗେ ପଠମସୁତ୍ତଞ୍ଚ ‘‘ଅପ୍ପମତ୍ତିକା ଏସା ଭିକ୍ଖୱେ ପରିହାନି ୟଦିଦଂ ଞାତିପରିହାନି । ଏତଂ ପତିକିଟ୍ଠଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପରିହାନୀନଂ ୟଦିଦଂ ପଞ୍ଞାପରିହାନୀତି । ଅପ୍ପମତ୍ତିକା ଏସା ଭିକ୍ଖୱେ ୱୁଦ୍ଧି ୟଦିଦଂ ଞାତିୱୁଦ୍ଧି । ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ୱୁଦ୍ଧୀନଂ ୟଦିଦଂ ପଞ୍ଞାୱୁଦ୍ଧି। ତସ୍ମାତିହ ଭିକ୍ଖୱେ ଏୱଂ ସିକ୍ଖିତବ୍ବଂ ‘ପଞ୍ଞାୱୁଦ୍ଧିୟା ୱଦ୍ଧିସ୍ସାମା’ତି । ଏୱଞ୍ହି ୱୋ ଭିକ୍ଖୱେ ସିକ୍ଖିତବ୍ବ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ପମାଦାଦିୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ପମାଦାଦିୱଗ୍ଗେ ଦୁତିୟସୁତ୍ତାଦୀନି କଥଂ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକଧମ୍ମମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟୋ ଏୱଂ ମହତୋ ଅନତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପମାଦୋ । ପମାଦୋ ଭିକ୍ଖୱେ ମହତୋ ଅନତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତତି । ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକଧମ୍ମମ୍ପି, ୟୋ ଏୱଂ ମହତୋ ଅତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅପ୍ପମାଦୋ, ଅପ୍ପମାଦୋ ଭିକ୍ଖୱେ ମହତୋ ଅନତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତତୀତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ଦୁତିୟ ପମାଦାଦିୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ଦୁତିୟେ ପନାୱୁସୋ ପମାଦାଦିୱଗ୍ଗେ ପଠମସୁତ୍ତାଦୀନି ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଦୁତିୟେ ଭନ୍ତେ ପମାଦାଦିୱଗ୍ଗେ ଅଜ୍ଝତ୍ତିକଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଙ୍ଗନ୍ତି କରିତ୍ୱା ନାଞ୍ଞଂ ଏକଙ୍ଗମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟଂ ଏୱଂ ମହତୋ ଅନତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପମାଦୋ । ପମାଦୋ ଭିକ୍ଖୱେ ମହତୋ ଅନତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତତି । ଅଜ୍ଝତ୍ତିକଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଙ୍ଗନ୍ତି କରିତ୍ୱା ନାଞ୍ଞଂ ଏକଙ୍ଗମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟଂ ଏୱଂ ମହତୋ ଅତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅପ୍ପମାଦୋ । ଅପ୍ପମାଦୋ ଭିକ୍ଖୱେ ମହତୋ ଅତ୍ଥାୟ ସଂୱତ୍ତତୀତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ଦସସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ତେତ୍ତିଂସମାଦୀନିଚ ଦସସୁତ୍ତାନି ଅଧମ୍ମୱଗ୍ଗେ ଚ ଦସସୁତ୍ତାନି ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ତେତ୍ତିଂସମାଦୀନି ଦସସୁତ୍ତାନି ଚ ଅଧମ୍ମୱଗ୍ଗେ ଦସସୁତ୍ତାନି ଚ ୟେ ତେ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୂ ଅଧମ୍ମଂ ‘‘ଧମ୍ମୋ’’ତି ଦୀପେନ୍ତି, ତେ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୂ ବହୁଜନଅହିତାୟ ପଟିପନ୍ନା ବହୁଜନଅସୁଖାୟ ବହୁନୋ ଜନସ୍ସ ଅନତ୍ଥାୟ ଅହିତାୟ ଦୁକ୍ଖାୟ ଦେୱମନୁସ୍ସାନଂ । ବହୁଞ୍ଚ ତେ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୂ ଅପୁଞ୍ଞଂ ପସୱନ୍ତି, ତେ ଚିମଂ ସଦ୍ଧମ୍ମଂ ଅନ୍ତରଧାପେନ୍ତୀତି ଏୱମାଦିନା ଚ, ୟେ ତେ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୂ ଅଧମ୍ମଂ ‘‘ଅଧମ୍ମୋ’’ତି ଦୀପେନ୍ତି, ତେ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୂ ବହୁଜନହିତାୟ ପଟିପନ୍ନା ବହୁଜନସୁଖାୟ ବହୁଜନୋ ଜନସ୍ସ ଅତ୍ଥାୟ ହିତାୟ ସୁଖାୟ ଦେୱମନୁସ୍ସାନଂ । ବହୁଞ୍ଚ ତେ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୂ ପୁଞ୍ଞଂ ପସୱନ୍ତି, ତେ ଚିମଂ ସଦ୍ଧମ୍ମଂ ଠପେନ୍ତୀତି ଏୱମାଦିନା ଚ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ଏକପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ଏକପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ଭଗୱତା କୀଦିସୀ ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଏକପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏକପୁଗ୍ଗଲୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଲୋକେ ଉପ୍ପଜ୍ଜମାନୋ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି ବହୁଜନହିତାୟ ବହୁଜନସୁଖାୟ ଲୋକାନୁକମ୍ପାୟ ଅତ୍ଥାୟ ହିତାୟ ସୁଖାୟ ଦେୱମନୁସ୍ସାନଂ । କତମୋ ଏକପୁଗ୍ଗଲୋ, ତଥାଗତୋ ଅରହଂ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅୟଂ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକପୁଗ୍ଗଲୋ ଲୋକେ ଉପ୍ପଜ୍ଜମାନୋ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି ବହୁଜନହିତାୟ ବହୁଜନସୁଖାୟ ଲୋକାନୁକମ୍ପାୟ ଅତ୍ଥାୟ ହିତାୟ ସୁଖାୟ ଦେୱମନୁସ୍ସାନନ୍ତି ଏୱମାଦିକା ଭଗୱତା ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗ
ଅଞ୍ଞାସିକୋଣ୍ଡଞ୍ଞ ୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ଏତଦୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ଆଗତେସୁ ଏକଚତ୍ତାଲୀସାୟ ଥେରେସୁ ଆୟସ୍ମା ଅଞ୍ଞାସିକୋଣ୍ଡଞ୍ଞତ୍ଥେରୋ କଥଂ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଆଗତେସୁ ଏକଚତ୍ତାଲୀସାୟ ମହାଥେରେସୁ ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ରତ୍ତଞ୍ଞୂନଂ ୟଦିଦଂ ଅଞ୍ଞାସିକୋଣ୍ଡଞ୍ଞୋ’’ତି, ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଆୟସ୍ମା ଅଞ୍ଞାସିକୋଣ୍ଡଞ୍ଞତ୍ଥେରୋ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ଅଗ୍ଗସାୱକୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଏକକନିପାତେ ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଆଗତେସୁ ଏକଚତ୍ତାଲୀସାୟ ମହାଥେରେସୁ ଆୟସ୍ମା ଚ ସାରିପୁତ୍ତତ୍ଥେରୋ ଧମ୍ମସେନାପତି ପଠମୋ ଅଗ୍ଗସାୱକୋ ଆୟସ୍ମା ଚ ମହାମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନତ୍ଥେରୋ ଦୁତିୟୋ ଅଗ୍ଗସାୱକୋ କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଆୟସ୍ମା ଭନ୍ତେ ସାରିପୁତ୍ତତ୍ଥେରୋ ଧମ୍ମସେନାପତି ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ମହାପଞ୍ଞାନଂ ୟଦିଦଂ ସାରିପୁତ୍ତୋ’’ତି । ଆୟସ୍ମା ପନ ମହାମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନତ୍ଥେରୋ ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ଇଦ୍ଧିମନ୍ତାନଂ ୟଦିଦଂ ମହାମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନୋ’’ତି । ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ଇଦଂ ତେ ଆସନଂ ୱୀର, ପଞ୍ଞତ୍ତଂ ତୱନୁଚ୍ଛୱିଂ ।
ମମ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେନ୍ତୋ, ନିସୀଦ ପୁପ୍ଫମାସନେ ॥
ୟେ ୱତ ଲୋକେ ଅରହନ୍ତୋ ୱା ଅରହତ୍ତମଗ୍ଗଂ ୱା ସମାପନ୍ନା, ଅୟଂ ତେସଂ ଭିକ୍ଖୁ ଅଞ୍ଞତରୋ ।
ୟଂନୂନାହଂ ଇମଂ ଭିକ୍ଖୁଂ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ପଞ୍ହଂ ପୁଚ୍ଛେୟ୍ୟଂ ।
ୟେ ଧମ୍ମା ହେତୁପ୍ପଭୱା,
ତେସଂ ହେତୁଂ ତଥାଗତୋ ।
ଆହ ତେସଞ୍ଚ ୟୋ ନିରୋଧୋ,
ଏୱଂୱାଦୀ ମହାସମଣୋ –
ଲଭେୟ୍ୟାମ ମୟଂ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତୋ ସନ୍ତିକେ ପବ୍ବଜ୍ଜଂ, ଲଭେୟ୍ୟାମ ଉପସମ୍ପଦଂ ।
ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ମହାପଞ୍ଞାନଂ ୟଦିଦଂ ସାରିପୁତ୍ତୋ ।
ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ଇଦ୍ଧିମନ୍ତାନଂ ୟଦିଦଂ ମହାମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନୋ ।
ମହାକସ୍ସପୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ଆୟସ୍ମା ପନ ଆୱୁସୋ ମହାକସ୍ସପତ୍ଥେରୋ ପଠମମହାସଂଗୀତିକାଲେ ପାମୋକ୍ଖସଙ୍ଘନାୟକଭୂତୋ ଭଗୱତା କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଆୟସ୍ମା ଭନ୍ତେ ମହାକସ୍ସପତ୍ଥେରୋ ପଠମମହାସଂଗୀତିକାଲେ ସଙ୍ଘପାମୋକ୍ଖଭୂତୋ ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ଧୁତୱାଦାନଂ ୟଦିଦଂ ମହାକସ୍ସପୋ’’ତି । ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ଅନୁରୁଦ୍ଧତ୍ଥେରୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଏକକନିପାତେ ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଆଗତେସୁ ଏକଚତ୍ତାଲୀସାୟ ମହାଥେରେସୁ ଆୟସ୍ମା ଅନୁରୁଦ୍ଧତ୍ଥେରୋ କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଆୟସ୍ମା ଭନ୍ତେ ଅନୁରୁଦ୍ଧତ୍ଥେରୋ ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁକାନଂ ୟଦିଦଂ ଅନୁରୁଦ୍ଧୋ’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ସୀୱଲିୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ଆୟସ୍ମା ପନ ଆୱୁସୋ ସୀୱଲିତ୍ଥେରୋ ଭଗୱତା କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଆୟସ୍ମା ଭନ୍ତେ ସୀୱଲିତ୍ଥେରୋ ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ଲାଭୀନଂ ୟଦିଦଂ ସୀୱଲୀ’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ୱତ ସୋ ଭଗୱା, ୟୋ ଇମସ୍ସ ଏୱରୂପସ୍ସ ଦୁକ୍ଖସ୍ସ ପହାନାୟ ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ।
ସୁପ୍ପଟିପନ୍ନୋ ୱତ ତସ୍ସ ଭଗୱତୋ ସାୱକସଙ୍ଘୋ, ୟୋ ଇମସ୍ସ ଏୱରୂପସ୍ସ ଦୁକ୍ଖସ୍ସ ପହାନାୟ ପଟିପନ୍ନୋ ।
ସୁସୁଖଂ ୱତ ନିବ୍ବାନଂ, ୟତ୍ଥିଦଂ ଏୱରୂପଂ ଦୁକ୍ଖଂ ନ ସଂୱିଜ୍ଜତି –
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ଲାଭୀନଂ ୟଦିଦଂ ସୀୱଲି’’ ହୁ –
ଆନନ୍ଦାଥେରୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ଆୟସ୍ମା ପନ ଆୱୁସୋ ଆନନ୍ଦତ୍ଥେରୋ ଧମ୍ମଭଣ୍ଡାଗାରିକୋ ପଠମମହାସଂଗୀତିକାଲେ ଧମ୍ମୱିସ୍ସଜ୍ଜକଥେରଭୂତୋ କଥଂ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଆୟସ୍ମା ଭନ୍ତେ ଆନନ୍ଦତ୍ଥେରୋ ଧମ୍ମଭଣ୍ଡାଗାରିକୋ ପଠମମହାସଂଗୀତିକାଲେ ଧମ୍ମୱିସ୍ସଜ୍ଜକଭୂତୋ ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ବହୁସ୍ସୁତାନଂ ୟଦିଦଂ ଆନନ୍ଦୋ । ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ସତିମନ୍ତାନଂ ୟଦିଦଂ ଆନନ୍ଦୋ । ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ଗତିମନ୍ତାନଂ ୟଦିଦଂ ଆନନ୍ଦୋ । ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ଧିତିମନ୍ତାନଂ ୟଦିଦଂ ଆନନ୍ଦୋ । ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ଉପଟ୍ଠାକାନଂ ୟଦିଦଂ ଆନନ୍ଦୋ’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ପଞ୍ଚସୁ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେସୁ ଠପିତୋ ।
ସତସହସ୍ସେନ ମାପିତଂ ।
ସୋଭନଂ ନାମ ଉୟ୍ୟାନଂ ।
ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହ ମହାମୁନି –
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ବହୁସ୍ସୁତାନଂ । ସତିମନ୍ତାନଂ । ଗତିମନ୍ତାନଂ । ଧିତିମନ୍ତାନଂ । ଉପଟ୍ଠାକାନଂ ୟଦିଦଂ ଆନନ୍ଦୋ’’ –
ଉପାଲିୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଏକକନିପାତେ ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଆଗତେସୁ ଏକଚତ୍ତାଲୀସାୟ ମହାଥେରେସୁ ଆୟସ୍ମା ଉପାଲିତ୍ଥେରୋ ପଠମମହାସଂଗୀତିକାଲେ ୱିନୟୱିସ୍ସଜ୍ଜକଭୂତୋ କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଆୟସ୍ମା ଭନ୍ତେ ଉପାଲିତ୍ଥେରୋ ପଠମମହାସଂଗୀତିକାଲେ ୱିନୟୱିସ୍ସଜ୍ଜକଭୂତୋ ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ୱିନୟଧରାନଂ ୟଦିଦଂ ଉପାଲୀ’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ୱିନୟୋ ୱାସୟୋ ମୟ୍ହଂ,
ୱିନୟୋ ଠାନଚଙ୍କମଂ ।
କପ୍ପେମି ୱିନୟେ ୱାସଂ,
ୱିନୟୋ ମମ ଗୋଚରୋ ॥
ମହାପଜାପତିଗୋତମୀଥେରୀୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ଆଗତାସୁ ତେରସସୁ ଥେରୀସୁ ମହାପଜାପତି ଗୋତମୀଥେରୀ କଥଂ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଆଗତାସୁ ତେରସସୁ ଥେରୀସୁ ମହାପଜାପତିଗୋତମୀଥେରୀ ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ରତ୍ତଞ୍ଞୂନଂ ୟଦିଦଂ ମହାପଜାପତି ଗୋତମୀ’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ରତ୍ତଞ୍ଞୂନଂ ୟଦିଦଂ ମହାପଜାପତିଗୋତମୀ’’ –
ପୁଚ୍ଛା – ଖେମାଥେରୀ ପନ ଆୱୁସୋ ଅଗ୍ଗସାୱିକା ଭଗୱତା କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଖେମାଥେରୀ ଭନ୍ତେ ପଠମା ଅଗ୍ଗସାୱିକା ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ମହାପଞ୍ଞାନଂ ୟଦିଦଂ ଖେମା’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
‘‘ୟେ ରାଗରତ୍ତାନୁପତନ୍ତି ସୋତଂ,
ସୟଂକତଂ ମକ୍କଟୋୱ ଜାଲଂ,
ଏତମ୍ପି ଛେତ୍ୱାନ ୱଜନ୍ତି ଧୀରା ।
ଅନପେକ୍ଖିନୋ ସବ୍ବଦୁକ୍ଖଂ ପହାୟ’’ –
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ମହାପଞ୍ଞାନଂ ୟଦିଦଂ ଖେମା’’ –
ପୁଚ୍ଛା – ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା ପନ ଆୱୁସୋ ଥେରୀ ଦୁତିୟଅଗ୍ଗସାୱିକା ଭଗୱତା କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା ଭନ୍ତେ ଥେରୀ ଦୁତିୟଅଗ୍ଗସାୱିକା ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ଇଦ୍ଧିମନ୍ତୀନଂ ୟଦିଦଂ ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ଇଦ୍ଧିମନ୍ତୀନଂ ୟଦିଦଂ ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା’’ –
ପଟାଚାରାଥେରୀଭିକ୍ଖୁନୀମୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଏକକନିପାତେ ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଆଗତାସୁ ତେରସସୁ ଥେରୀସୁ ପଟାଚାରାନାମ ଥେରୀ କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଆଗତାସୁ ତେରସସୁ ଥେରିକାସୁ ପଟାଚାରା ଥେରୀ ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ୱିନୟଧରାନଂ ୟଦିଦଂ ପଟାଚାରା’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
‘‘ଉଭୋ ପୁତ୍ତା କାଲଙ୍କତା,
ପନ୍ଥେ ମୟ୍ହଂ ପତୀ ମତୋ ।
ମାତାପିତା ଚ ଭାତା ଚ,
ଏକଚିତକସ୍ମିଂ ଡୟ୍ହରେ’’ –
‘‘ଚତୂସୁ ସମୁଦ୍ଦେସୁ ଜଲଂ ପରିତ୍ତକଂ,
ତତୋ ବହୁଂ ଅସ୍ସୁଜଲଂ ଅନପ୍ପକଂ ।
ଦୁକ୍ଖେନ ଫୁଟ୍ଠସ୍ସ ନରସ୍ସ ସୋଚନା,
କିଂ କାରଣା ଅମ୍ମ ତୁୱଂ ପମଜ୍ଜସି’’ –
ନ ପିତା ନାପି ବନ୍ଧୱା ।
ଅନ୍ତକେନାଧିପନ୍ନସ୍ସ,
ନତ୍ଥି ଞାତୀସୁ ତାଣତା ।
ଏତମତ୍ଥୱସଂ ଞତ୍ୱା, ପଣ୍ଡିତୋ ସୀଲସଂୱୁତୋ ।
ନିବ୍ବାନଗମନଂ ମଗ୍ଗଂ, ଖିପ୍ପମେୱ ୱିସୋଧୟେ’’ –
ଅପସ୍ସଂ ଉଦୟବ୍ବୟଂ ।
ଏକାହଂ ଜୀୱିତଂ ସେୟ୍ୟୋ,
ପସ୍ସତୋ ଉଦୟବ୍ବୟଂ’’ –
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ୱିନୟଧରାନଂ ୟଦିଦଂ ପଟାଚାରା’’ –
ଧମ୍ମଦିନ୍ନାଥେରୀଭିକ୍ଖୁନୀମୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ଧମ୍ମଦିନ୍ନା ପନ ଆୱୁସୋ ଥେରୀ ଭଗୱତା କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଧମ୍ମଦିନ୍ନା ଭନ୍ତେ ଥେରୀ ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ଧମ୍ମକଥିକାନଂ ୟଦିଦଂ ଧମ୍ମଦିନ୍ନା’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
ମଜ୍ଝେଚ ନତ୍ଥି କିଞ୍ଚନଂ ।
ଅକିଞ୍ଚନଂ ଅନାଦାନଂ,
ତମହଂ ବ୍ରୂମି ବ୍ରାହ୍ମଣଂ’’ –
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ଧମ୍ମକଥିକାନଂ ୟଦିଦଂ ଧମ୍ମଦିନ୍ନା’’ –
ୟସୋଧରାଥେରୀଭିକ୍ଖୁନୀମୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ଭଦ୍ଦକଚ୍ଚାନାନାମ ଆୱୁସୋ ୟସୋଧରାଥେରୀ ଭଗୱତା କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଭଦ୍ଦକଚ୍ଚାନା ଭନ୍ତେ ୟସୋଧରାଥେରୀ ଭଗୱତା ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ମହାଭିଞ୍ଞପତ୍ତାନଂ ୟଦିଦଂ ଭଦ୍ଦକଚ୍ଚାନା’’ତି । ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ମହାଭିଞ୍ଞପତ୍ତାନଂ ୟଦିଦଂ ଭଦ୍ଦକଚ୍ଚାନା’’ –
ତପୁସ୍ସଭଲ୍ଲିକୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଆୱୁସୋ ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଆଗତେସୁ ଏକାଦସସୁ ଉପାସକେସୁ ତପୁସ୍ସଭଲ୍ଲିକାନାମ ୱାଣିଜା ଭଗୱତା କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତପୁସ୍ସଭଲ୍ଲିକା ଭନ୍ତେ ୱାଣିଜା ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଉପାସକାନଂ ପଠମଂ ସରଣଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତାନଂ ୟଦିଦଂ ତପୁସ୍ସଭଲ୍ଲିକା ୱାଣିଜା’’ତି, ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
‘‘ଏତେ ଭନ୍ତେ ମୟଂ ଭଗୱନ୍ତଂ ସରଣଂ ଗଚ୍ଛାମ ଧମ୍ମଞ୍ଚ, ଉପାସକେ ନୋ ଭଗୱା ଧାରେତୁ ଅଜ୍ଜତଗ୍ଗେ ପାଣୁପେତେ ସରଣଂ ଗତେ’’ ହୁ –
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଉପାସକାନଂ ପଠମଂ ସରଣଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତାନଂ ୟଦିଦଂ ତପୁସ୍ସଭଲ୍ଲିକା ୱାଣିଜା’’ –
ଅନାଥପିଣ୍ଡକୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା ଅରହତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଏକକନିପାତେ ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଆଗତେସୁ ଏକାଦସସୁ ଉପାସକେସୁ ସୁଦତ୍ତୋ ଗହପତି ଅନାଥପିଣ୍ଡିକୋ କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଆଗତେସୁ ଏକାଦସସୁ ଉପାସକେସୁ ସୁଦତ୍ତୋ ଗହପତି ଅନାଥପିଣ୍ଡିକୋ ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଉପାସକାନଂ ଦାୟକାନଂ ୟଦିଦଂ ସୁଦତ୍ତୋ ଗହପତି ଅନାଥପିଣ୍ଡିକୋ’’ତି । ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଉପାସକାନଂ ଦାୟକାନଂ ୟଦିଦଂ ସୁଦତ୍ତୋ ଗହପତି ଅନାଥପିଣ୍ଡିକୋ–
ସୂରମ୍ବଟ୍ଠଉପାସକାୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ସୂରମ୍ବଟ୍ଠୋ ନାମ ଆୱୁସୋ ଉପାସକୋ ଭଗୱତା କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସୂରମ୍ବଟ୍ଠୋ ଉପାସକୋ ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଉପାସକାନଂ ଅୱେଚ୍ଚପ୍ପସନ୍ନାନଂ ୟଦିଦଂ ସୂରମ୍ବଟ୍ଠୋ’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତୋ ।
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଉପାସକାନଂ ଅୱେଚ୍ଚପ୍ପସନ୍ନାନଂ ୟଦିଦଂ ସୂରମ୍ବଟ୍ଠୋ’’ ହୁ –
ସୁଜାତା ଉପାସିକାୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ଆଗତାସୁ ଦସସୁ ଉପାସିକାସୁ ସୁଜାତାନାମ ଉପାସିକା ସେନିୟଧୀତା କଥଂ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସୁଜାତା ଭନ୍ତେ ସେନିୟଧୀତା ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଉପାସିକାନଂ ପଠମଂ ସରଣଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀନଂ ୟଦିଦଂ ସୁଜାତା ସେନିୟଧୀତା’’ତି, ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
‘‘ଏତା ମୟଂ ଭନ୍ତେ ଭଗୱନ୍ତଂ ସରଣଂ ଗଚ୍ଛାମ ଧମ୍ମଞ୍ଚ ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘଞ୍ଚ, ଉପାସିକାୟୋ ନୋ ଭଗୱା ଧାରେତୁ ଅଜ୍ଜତଗ୍ଗେ ପାଣୁପେତା ସରଣଂ ଗତା’’ ହୁ –
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଉପାସିକାନଂ ପଠମଂ ସରଣଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀନଂ ୟଦିଦଂ ସୁଜାତା ସେନିୟଧୀତା’’ –
ୱିସାଖା ଉପାସିକାୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ୱିସାଖା ପନ ଆୱୁସୋ ଉପାସିକା କଥଂ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ୱିସାଖା ଭନ୍ତେ ଉପାସିକା ମିଗାରମାତା ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଉପାସିକାନଂ ଦାୟିକାନଂ ୟଦିଦଂ ୱିସାଖା ମିଗାରମାତା’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଉପାସିକାନଂ ଦାୟିକାନଂ ୟଦିଦଂ ୱିସାଖା ମିଗାରମାତା’’ ହୁ –
ଖୁଜ୍ଜୁତ୍ତରା ଉପାସିକାୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଏକକନିପାତେ ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଆଗତାସୁ ଦସସୁ ଉପାସିକାସୁ ଖୁଜ୍ଜୁତ୍ତରାନାମ ଉପାସିକା କଥଂ ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଏତଦଗ୍ଗୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଆଗତାସୁ ଦସସୁ ଉପାସିକାସୁ ଖୁଜ୍ଜୁତ୍ତରା ଉପାସିକା ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଉପାସିକାନଂ ବହୁସ୍ସୁତାନଂ ୟଦିଦଂ ଖୁଜ୍ଜୁତ୍ତରା’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱକାନଂ ଉପାସିକାନଂ ବହୁସ୍ସୁତାନଂ ୟଦିଦଂ ଖୁଜ୍ଜୁତ୍ତରା’’ ହୁ –
କାଳୀଉପାସିକାୱତ୍ଥୁ
ପୁଚ୍ଛା – କାଳୀନାମ ଆୱୁସୋ ଉପାସିକା କୁରରଘରିକା କଥଂ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କାଳୀ ଭନ୍ତେ ଉପାସିକା କୁରରଘରିକା ‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଅନୁସ୍ସୱପ୍ପସନ୍ନାନଂ ୟଦିଦଂ କାଳୀ ଉପାସିକା କୁରରଘରିକା’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଏତଦଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପିତା ।
‘‘ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମମ ସାୱିକାନଂ ଉପାସିକାନଂ ଅନୁସ୍ସୱପ୍ପସନ୍ନାନଂ ୟଦିଦଂ କାଳୀ ଉପାସିକା କୁରରଘରିକା’’ –
ଅଟ୍ଠାନପାଳି
ପୁଚ୍ଛା – ସକଲାପି ଆୱୁସୋ ଅଟ୍ଠାନପାଳି ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଅଟ୍ଠାନମେତଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅନୱକାସୋ, ୟଂ ଦିଟ୍ଠିସମ୍ପନ୍ନୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ କଞ୍ଚିସଙ୍ଖାରଂ ନିଚ୍ଚତୋ ଉପଗଚ୍ଛେୟ୍ୟ, ନେତଂ ଠାନଂ ୱିଜ୍ଜତି । ଠାନଞ୍ଚ ଖୋ ଏତଂ ଭିକ୍ଖୱେ ୱିଜ୍ଜତି, ୟଂ ପୁଥୁଜ୍ଜନୋ କଞ୍ଚିସଙ୍ଖାରଂ ନିଚ୍ଚତୋ ଉପଗଚ୍ଛେୟ୍ୟ, ଠାନମେତଂ ୱିଜ୍ଜତୀତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ସକଲାପି ଅଟ୍ଠାନପାଳି ଭାସିତା ।
ଏକଧମ୍ମପାଳି ପଠମୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ଏକଧମ୍ମପାଳିୟଂ ଆୱୁସୋ ପଠମୱଗ୍ଗେ କୀଦିସୀ ଧମ୍ମଦେସନା ଭଗୱତା ଦେସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଏକଧମ୍ମପାଳିୟଂ ଭନ୍ତେ ପଠମୱଗ୍ଗେ ‘‘ଏକଧମ୍ମୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଭାୱିତୋ ବହୁଲୀକତୋ ଏକନ୍ତନିବ୍ବିଦାୟ ୱିରାଗାୟ ନିରୋଧାୟ ଉପସମାୟ ଅଭିଞ୍ଞାୟ ସମ୍ବୋଧାୟ ନିବ୍ବାନାୟ ସଂୱତ୍ତତି । କତମୋ ଏକଧମ୍ମୋ, ବୁଦ୍ଧାନୁସ୍ସତି, ଅୟଂ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଧମ୍ମୋ ଭାୱିତୋ ବହୁଲୀକତୋ ଏକନ୍ତନିବ୍ବିଦାୟ ୱିରାଗାୟ ନିରୋଧାୟ ଉପସମାୟ ଅଭିଞ୍ଞାୟ ସମ୍ବୋଧାୟ ନିବ୍ବାନାୟ ସଂୱତ୍ତତୀ’’ତି ଏୱମାଦିକା ଭଗୱତା ଧମ୍ମଦେସନା ଦେସିତା ।
ପୁଚ୍ଛା – ଦୁତିୟୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ଭଗୱତା କୀଦିସୀ ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଦୁତିୟୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ‘‘ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞଂ ଏକଧମ୍ମମ୍ପି ସମନୁପସ୍ସାମି, ୟେନ ଅନୁପ୍ପନ୍ନା ୱା ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି, ଉପ୍ପନ୍ନା ୱା ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ଭିୟ୍ୟୋଭାୱାୟ ୱେପୁଲ୍ଲାୟ ସଂୱତ୍ତନ୍ତି, ୟଥୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମିଚ୍ଛାଦିଟ୍ଠି । ମିଚ୍ଛାଦିଟ୍ଠିକସ୍ସ ଭିକ୍ଖୱେ ଅନୁପ୍ପନ୍ନା ଚେୱ ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି, ଉପ୍ପନ୍ନା ଚ ଅକୁସଲା ଧମ୍ମା ଭିୟ୍ୟୋଭାୱାୟ ୱେପୁଲ୍ଲାୟ ସଂୱତ୍ତନ୍ତୀ’’ତି । ଏୱମାଦିକା ଭଗୱତା ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
ତତିୟୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ତତିୟୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚମାଦୀନି ଅଟ୍ଠ ସୁତ୍ତାନି ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତିୟୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଞ୍ଚମାଦୀନି ଅଟ୍ଠସୁତ୍ତାନି ‘‘ଦୁରକ୍ଖାତେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମୱିନୟେ ୟୋ ଚ ସମାଦପେତି, ୟଞ୍ଚ ସମାଦପେତି, ୟୋ ଚ ସମାଦପିତୋ ତଥତ୍ତାୟ ପଟିପଜ୍ଜତି । ସବ୍ବେତେ ବହୁଂ ଅପୁଞ୍ଞଂ ପସୱନ୍ତି । ତଂକିସ୍ସହେତୁ, ଦୁରକ୍ଖାଭତ୍ତା ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମସ୍ସ । ସ୍ୱାକ୍ଖାତେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମୱିନୟେ ୟୋ ଚ ସମାଦପେତି, ୟଞ୍ଚ ସମାଦପେତି, ୟୋ ଚ ସମାଦପିତୋ, ତଥତ୍ତାୟ ପଟିପଜ୍ଜତି, ସବ୍ବେତେ ବହୁଂ ପୁଞ୍ଞଂ ପସୱନ୍ତି । ତଂକିସ୍ସହେତୁ ସ୍ୱାକ୍ଖାତତ୍ତା ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମସ୍ସା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ଅପର ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଘାତୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ଅପରଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଘାତୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ଭଗୱତା କୀଦିସୀ ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଅପରଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଘାତୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ‘‘ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଘାତମତ୍ତମ୍ପି ଚେ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ପଠମଂ ଝାନଂ ଭାୱେତି, ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ଅରିତ୍ତଜ୍ଝାନୋ ୱିହରତି ସତ୍ଥୁସାସନକରୋ ଓୱାଦପତିକରୋ ଅମୋଘଂ ରଟ୍ଠପିଣ୍ଡଂ ଭୁଞ୍ଜତି, କୋ ପନ ୱାଦୋ ୟେ ନଂ ବହୁଲୀକରୋନ୍ତୀ’’ତି ଏୱମାଦିକା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
କାୟଗତାସତିୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ସକଲୋପି ଆୱୁସୋ କାୟଗତାସତିୱଗ୍ଗୋ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ୟସ୍ସ କସ୍ସଚି ଭିକ୍ଖୱେ ମହାସମୁଦ୍ଦୋ ଚେତସା ଫୁଟୋ, ଅନ୍ତୋଗଧା ତସ୍ସ କୁନ୍ନଦିୟୋ ୟାକାଚି ସମୁଦ୍ଦଙ୍ଗମା, ଏୱମେୱ ଭିକ୍ଖୱେ ୟସ୍ସ କସ୍ସଚି କାୟଗତାସତି ଭାୱିତା ବହୁଲୀକତା, ଅନ୍ତୋଗଧା ତସ୍ସ କୁସଲା ଧମ୍ମା ୟେକେଚି ୱିଜ୍ଜାଭାଗିୟା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ସକଲୋପି କାୟଗତାସତିୱଗ୍ଗୋ ଭାସିତୋ ।
ଅମତୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ସକଲୋପି ଆୱୁସୋ ଅମତୱଗ୍ଗୋ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଅମତଂ ତେ ଭିକ୍ଖୱେ ନ ପରିଭୁଞ୍ଜନ୍ତି, ୟେ କାୟଗତାସତିଂ ନ ପରିଭୁଞ୍ଜନ୍ତି । ଅମତଂ ତେ ଭିକ୍ଖୱେ ପରିଭୁଞ୍ଜନ୍ତି, ୟେ କାୟଗତାସତିଂ ପରିଭୁଞ୍ଜନ୍ତି । ଅମତଂ ତେ ଭିକ୍ଖୱେ ଅପରିଭୁତ୍ତଂ, ୟେସଂ କାୟଗତାସତି ଅପରିଭୁତ୍ତା । ଅମତଂ ତେ ଭିକ୍ଖୱେ ପରିଭୁତ୍ତଂ, ୟେସଂ କାୟଗତାସତି ପରିଭୁତ୍ତାତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ସକଲୋପି ଅମତୱଗ୍ଗୋ ଭାସିତୋ ।
କମ୍ମକରଣୱଗ୍ଗ, ୱଜ୍ଜସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଦୁକନିପାତେ କମ୍ମକରଣୱଗ୍ଗେ ପଠମଂ ୱଜ୍ଜସୁତ୍ତଂ କତ୍ଥ କସ୍ସ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ସମ୍ବହୁଲାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ‘‘ଦ୍ୱେମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ୱଜ୍ଜାନି । କତମାନି ଦ୍ୱେ ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମିକଞ୍ଚ ୱଜ୍ଜଂ ସମ୍ପରାୟିକଞ୍ଚ ୱଜ୍ଜ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ତସ୍ମାତିହ ଭିକ୍ଖୱେ ଏୱଂ ସିକ୍ଖିତବ୍ବଂ ‘‘ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମିକସ୍ସ ୱଜ୍ଜସ୍ସ ଭାୟିସ୍ସାମ, ସମ୍ପରାୟିକସ୍ସ ୱଜ୍ଜସ୍ସ ଭାୟିସ୍ସାମ, ୱଜ୍ଜଭୀରୁନୋ ଭୱିସ୍ସାମ ୱଜ୍ଜଭୟଦସ୍ସାୱିନୋ’’ତି । ଏୱଞ୍ହି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ସିକ୍ଖିତବ୍ବଂ ।
ପଧାନସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟଂ ପଧାନସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କସ୍ସ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସାୱତ୍ଥିୟଂୟେୱ ଭନ୍ତେ ସମ୍ବହୁଲାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ‘‘ଦ୍ୱେମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ପଧାନାନି ଦୁରଭିସମ୍ଭୱାନି ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମାନି ଦ୍ୱେ, ୟଞ୍ଚ ଗିହୀନଂ ଅଗାରଂ ଅଜ୍ଝାୱସତଂ ଚୀୱରପିଣ୍ଡପାତସେନାସନଗିଲାନପଚ୍ଚୟଭେସଜ୍ଜପରିକ୍ଖାରାନୁପ୍ପାଦନତ୍ଥଂ ପଧାନଂ, ୟଞ୍ଚ ଅଗାରସ୍ମା ଅନଗାରିୟଂ ପବ୍ବଜିତାନଂ ସବ୍ବୂପଧିପଟିନିସ୍ସଗ୍ଗତ୍ତଂ ପଧାନଂ । ଇମାନି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦ୍ୱେ ପଧାନାନି ଦୁରଭିସମ୍ଭୱାନି ଲୋକସ୍ମି’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ତପନୀୟସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ତପନୀୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଦ୍ୱେମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମା ତପନୀୟା । କତମେ ଦ୍ୱେ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚସ୍ସ କାୟଦୁଚ୍ଚରିତଂ କତଂ ହୋତି, ଅକତଂ ହୋତି କାୟ ସୁଚରିତଂ, ୱଚୀଦୁଚ୍ଚରିତଂ କତଂ ହୋତି, ଅକତଂ ହୋତି ୱଚୀସୁଚରିତଂ, ମନୋଦୁଚ୍ଚରିତଂ କତଂ ହୋତି, ଅକତଂ ହୋତି ମନୋସୁଚରିତଂ । ସୋ ‘‘କାୟଦୁଚ୍ଚରିତଂ ମେ କତ’’ନ୍ତି ତପ୍ପତି, ‘‘ଅକତଂ ମେ କାୟସୁଚରିତ’’ନ୍ତି ତପ୍ପତି । ୱଚୀଦୁଚ୍ଚରିତଂ (ପ) ‘‘ମନୋଦୁଚ୍ଚରିତଂ ମେ କତ’’ନ୍ତି ତପ୍ପତି, ‘‘ଅକତଂ ମେ ମନୋସୁଚରିତ’’ନ୍ତି ତପ୍ପତି । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦ୍ୱେ ଧମ୍ମା ତପନୀୟାତି । ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅତପନୀୟସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ଚତୁତ୍ଥଂ ପନ ଆୱୁସୋ ଅତପନୀୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଚତୁତ୍ଥଂ ଭନ୍ତେ ଅତପନୀୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱେମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମା ଅତପନୀୟା । କତମେ ଦ୍ୱେ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚସ୍ସ କାୟସୁଚରିତଂ କତଂ ହୋତି, ଅକତଂ ହୋତି କାୟଦୁଚ୍ଚରିତଂ । ୱଚୀସୁଚରିତଂ କତଂ ହୋତି, ଅକତଂ ହୋତି ୱଚୀଦୁଚ୍ଚରିତଂ । ମନୋସୁଚରିତଂ କତଂ ହୋତି, ଅକତଂ ହୋତି ମନୋଦୁଚ୍ଚରିତଂ । ସୋ ‘କାୟସୁଚରିତଂ ମେ କତ’ନ୍ତି ନ ତପ୍ପତି, ‘ଅକତଂ ମେ କାୟଦୁଚ୍ଚରିତ’ନ୍ତି ନତପ୍ପତି । ‘ୱଚୀସୁଚରିତଂ…ପେ॰… ମନୋସୁଚରିତଂ ମେ କତ’ନ୍ତି ନ ତପ୍ପତି । ‘ଅକତଂ ମେ ମନୋଦୁଚ୍ଚରିତ’ନ୍ତି ନ ତପ୍ପତି । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦ୍ୱେ ଧମ୍ମା ଅତପନୀୟା’’ତି । ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଉପଞ୍ଞାତସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ପଞ୍ଚମଂ ପନ ଆୱୁସୋ ଉପଞ୍ଞାତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ପଞ୍ଚମଂ ଭନ୍ତେ ଉପଞ୍ଞାତସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱିନ୍ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମାନଂ ଉପଞ୍ଞାସିଂ । ୟା ଚ ଅସନ୍ତୁଟ୍ଠିତା କୁସଲେସୁ ଧମ୍ମେସୁ, ୟା ଚ ଅପ୍ପଟିୱାନିତା ପଧାନସ୍ମିଂ । ଅପ୍ପଟିୱାନି ସୁଦାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପଦହାମି ‘କାମଂ-ତଚୋ ଚ ନ୍ହାରୁ ଚ ଅଟ୍ଠି ଚ ଅୱସିସ୍ସତୁ ଉପସୁସ୍ସତୁ ସରୀରେ ମଂସଲୋହିତଂ, ୟଂ ତଂ ପୁରିସଥାମେନ ପୁରିସୱୀରିୟେନ ପୁରିସପରକ୍କମେନ ପତ୍ତବ୍ବଂ, ନ ତଂ ଅପାପୁଣିତ୍ୱା ୱୀରିୟସ୍ସ ସଣ୍ଠାନଂ ଭୱିସ୍ସତୀ’’ତି । ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଚରିୟସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ନୱମଂ ପନ ଆୱୁସୋ ଚରିୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ନୱମଂ ଭନ୍ତେ ଚରିୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱେମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମା ସୁକ୍କା ଲୋକଂ ପାଲେନ୍ତି । କତମେ ଦ୍ୱେ, ହିରୀଚ ଓତ୍ତପ୍ପଞ୍ଚ । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦ୍ୱେ ସୁକ୍କା ଧମ୍ମା ଲୋକଂ ନ ପାଲେୟ୍ୟୁଂ, ନୟିଧ ପଞ୍ଞାୟେଥ ‘ମାତା’ତିୱା ‘ମାତୁଚ୍ଛା’ତିୱା ‘ମାତୁଲାନୀ’ତିୱା ‘ଆଚରିୟଭରିୟା’ତିୱା ‘ଗରୂନଂ ଦାରା’ତି’’ୱାତି, ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅଧିକରଣୱଗ୍ଗ, ସତ୍ତମସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ଅଧିକରଣୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ଜାଣୁସ୍ସୋଣିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ଜାଣୁସ୍ସୋଣି ଭନ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘କୋ ନୁ ଖୋ ଭୋ ଗୋତମ ହେତୁ କୋ ପଚ୍ଚୟୋ, ୟେନ ମିଧେକଚ୍ଚେ ସତ୍ତା କାୟସ୍ସ ଭେଦା ପରଂମରଣା ଅପାୟଂ ଦୁଗ୍ଗତିଂ ୱିନିପାତଂ ନିରୟଂ ଉପପଜ୍ଜନ୍ତୀ’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘କତତ୍ତା ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅକତତ୍ତା ଚ ଏୱମିଧେକଚ୍ଚେ ସତ୍ତା କାୟସ୍ସ ଭେଦା ପରଂମରଣା ଅପାୟଂ ଦୁଗ୍ଗତିଂ ୱିନିପାତଂ ନିରୟଂ ଉପପଜ୍ଜନ୍ତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
କୋ ନୁ ଖୋ ଭୋ ଗୋତମ ହେତୁ କୋ ପଚ୍ଚୟୋ, ୟେନ ମିଧେକଚ୍ଚେ ସତ୍ତା କାୟସ୍ସ ଭେଦା ପରଂ ମରଣା ଅପାୟଂ ଦୁଗ୍ଗତିଂ ୱିନିପାତଂ ନିରୟଂ ଉପପଜ୍ଜନ୍ତି ।
‘‘କତତ୍ତାଚ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅକତତ୍ତାଚ ଏୱମିଧେକଚ୍ଚେ ସତ୍ତା କାୟସ୍ସ ଭେଦା ପରଂ ମରଣା ଅପାୟଂ ଦୁଗ୍ଗତିଂ ୱିନିପାତଂ ନିରୟଂ ଉପପଜ୍ଜନ୍ତି’’ –
କୋ ପନ ଭୋ ଗୋତମ ହେତୁ କୋ ପଚ୍ଚୟୋ, ୟେନ ମିଧେକଚ୍ଚେ ସତ୍ତା କାୟସ୍ସ ଭେଦା ପରଂ ମରଣା ସୁଗତିଂ ସଗ୍ଗଂ ଲୋକଂ ଉପପଜ୍ଜନ୍ତି –
କତତ୍ତା ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅକତତ୍ତା ଚ ଏୱମିଧେକଚ୍ଚେ ସତ୍ତା କାୟସ୍ସ ଭେଦା ପରଂ ମରଣା ସୁଗତିଂ ସଗ୍ଗଂ ଲୋକଂ ଉପପଜ୍ଜନ୍ତି ।
ନ ଖୋ ଅହଂ ଇମସ୍ସ ଭୋତୋ ଗୋତମସ୍ସ ସଂଖିତ୍ତେନ ଭାସିତସ୍ସ ୱିତ୍ଥାରେନ ଅତ୍ଥଂ ଅୱିଭତ୍ତସ୍ସ ୱିତ୍ଥାରେନ ଅତ୍ଥଂ –
ସାଧୁ ମେ ଭୱଂ ଗୋତମୋ ତଥା ଧମ୍ମଂ ଦେସେତୁ ।
ଅଟ୍ଠମସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଅଟ୍ଠମସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କସ୍ସ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ଆୟସ୍ମତୋ ଆନନ୍ଦସ୍ସ ‘‘ଏକଂସେନାହଂ ଆନନ୍ଦ ଅକରଣୀୟଂ ୱଦାମି କାୟଦୁଚ୍ଚରିତଂ ମନୋଦୁଚ୍ଚରିତ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
‘‘ଏକଂସେନାହଂ ଆନନ୍ଦ କରଣୀୟଂ ୱଦାମି କାୟସୁଚରିତଂ ୱଚୀସୁଚରିତଂ ମନୋସୁଚରିତଂ’’ –
ନୱମସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଦୁକନିପାତେ ଅଧିକରଣୱଗ୍ଗେ ନୱମସୁତ୍ତଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଅକୁସଲଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପଜହଥ, ସକ୍କା ଭିକ୍ଖୱେ ଅକୁସଲଂ ପଜହିତୁଂ । ନୋଚେଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ସକ୍କା ଅଭୱିସ୍ସ ଅକୁସଲଂ ପଜହିତୁଂ, ନାହଂ ଏୱଂ ୱଦେୟ୍ୟଂ ‘‘ଅକୁସଲଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପଜହଥା’’ତି । ୟସ୍ମା ଚ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ସକ୍କା ଅକୁସଲଂ ପଜହିତୁଂ, ତସ୍ମାହଂ ଏୱଂ ୱଦାମି ‘‘ଅକୁସଲଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପଜହଥା’’ତି । ଅକୁସଲଞ୍ଚ ହିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପହୀନଂ ଅହିତାୟ ଦୁକ୍ଖାୟ ସଂୱତ୍ତେୟ୍ୟ, ନାହଂ ଏୱଂୱଦେୟ୍ୟଂ ‘‘ଅକୁସଲଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପଜହଥା’’ତି । ୟସ୍ମା ଚ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଅକୁସଲଂ ପହୀନଂ ହିତାୟ ସୁଖାୟ ସଂୱତ୍ତତି, ତସ୍ମାହଂ ଏୱଂ ୱଦାମି ‘‘ଅକୁସଲଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପଜହଥା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଦସମସୁତ୍ତ, ଏକାଦସମସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଦସମଏକାଦସମସୁତ୍ତାନି ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଦସମଏକାଦସମସୁତ୍ତାନି ‘‘ଦ୍ୱେମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମା ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସ ସମ୍ମୋସାୟ ଅନ୍ତରଧାନାୟ ସଂୱତ୍ତନ୍ତି । କତମେ ଦ୍ୱେ, ଦୁନ୍ନିକ୍ଖିତ୍ତଞ୍ଚ ପଦବ୍ୟଞ୍ଜନଂ ଅତ୍ଥୋ ଚ ଦୁନ୍ନୀତୋ, ଦୁନ୍ନିକ୍ଖିତ୍ତସ୍ସ ଭିକ୍ଖୱେ ପଦବ୍ୟଞ୍ଜନସ୍ସ ଅତ୍ଥୋପି ଦୁନ୍ନୟୋ ହୋତି । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦ୍ୱେ ଧମ୍ମା ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସ ସମ୍ମୋସାୟ ଅନ୍ତରଧାନାୟ ସଂୱତ୍ତନ୍ତୀ’’ତି ଚ । ‘‘ଦ୍ୱେମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମା ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସ ଠିତିୟା ଅସମ୍ମୋସାୟ ଅନନ୍ତରଧାନାୟ ସଂୱତ୍ତନ୍ତି । କତମେ ଦ୍ୱେ, ସୁନିକ୍ଖିତ୍ତଞ୍ଚ ପଦବ୍ୟଞ୍ଜନଂ ଅତ୍ଥୋ ଚ ସୁନୀତୋ, ସୁନିକ୍ଖିତ୍ତସ୍ସ ଭିକ୍ଖୱେ ପଦବ୍ୟଞ୍ଜନସ୍ସ ଅତ୍ଥୋପି ସୁନୟୋ ହୋତି । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦ୍ୱେ ଧମ୍ମା ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସ ଠିତିୟା ଅସମ୍ମୋସାୟ ଅନନ୍ତରଧାନାୟ ସଂୱତ୍ତନ୍ତୀ’’ତି ଚ । ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ବାଲୱଗ୍ଗ
ଦୁତିୟସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ବାଲୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ବାଲୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟଂ ସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱେମେ ଭିକ୍ଖୱେ ତଥାଗତଂ ଅବ୍ଭାଚିକ୍ଖନ୍ତି । କତମେ ଦ୍ୱେ, ଦୁଟ୍ଠୋ ୱା ଦୋସନ୍ତରୋ ସଦ୍ଧୋ ୱା ଦୁଗ୍ଗହିତେନ । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦ୍ୱେ ତଥାଗତଂ ଅବ୍ଭାଚିକ୍ଖନ୍ତୀ’’ତି, ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ତତିୟସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ତତିୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ତତିୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା ‘‘ଦ୍ୱେମେ ଭିକ୍ଖୱେ ତଥାଗତଂ ଅବ୍ଭାଚିକ୍ଖନ୍ତି । କତମେ ଦ୍ୱେ, ୟୋ ଚ ଅଭାସିତଂ ଅଲପିତଂ ତଥାଗତେନ ‘ଭାସିତଂ ଲପିତଂ ତଥାଗତେନା’ତି ଦୀପେତି । ୟୋ ଚ ଭାସିତଂ ଲପିତଂ ତଥାଗତେନ ‘ଅଭାସିତଂ ଅଲପିତଂ ତଥାଗତେନାତି’ ଦୀପେତି । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦ୍ୱେ ତଥାଗତଂ ଅବ୍ଭାଚିକ୍ଖନ୍ତି । ଦ୍ୱେମେ ଭିକ୍ଖୱେ ତଥାଗତଂ ନାବ୍ଭାଚିକ୍ଖନ୍ତି । କତମେ ଦ୍ୱେ, ୟୋ ଚ ଅଭାସିତଂ ଅଲପିତଂ ତଥାଗତେନ ‘ଅଭାସିତଂ ଅଲପିତଂ ତଥାଗତେନା’ତି ଦୀପେତି । ୟୋ ଚ ଭାସିତଂ ଲପିତଂ ତଥାଗତେନ ‘ଭାସିତଂ ଲପିତଂ ତଥାଗତେନା’ତି ଦୀପେତି । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦ୍ୱେ ତଥାଗତଂ ନାବ୍ଭାଚିକ୍ଖନ୍ତୀ’’ତି, ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଚତୁତ୍ଥୱଗ୍ଗ, ପଞ୍ଚମସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଚତୁତ୍ଥପଞ୍ଚମସୁତ୍ତାନି ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଚତୁତ୍ଥପଞ୍ଚମସୁତ୍ତାନି ‘‘ଦ୍ୱେମେ ଭିକ୍ଖୱେ ତଥାଗତଂ ଅବ୍ଭାଚିକ୍ଖନ୍ତି । କତମେ ଦ୍ୱେ, ୟୋ ଚ ନେୟ୍ୟତ୍ଥଂ ସୁତ୍ତନ୍ତଂ ‘ନୀତତ୍ଥୋ ସୁତ୍ତନ୍ତୋ’ତି ଦୀପେତି, ୟୋ ଚ ନୀତତ୍ଥଂ ସୁତ୍ତନ୍ତଂ ‘ନେୟ୍ୟତ୍ଥୋ ସୁତ୍ତନ୍ତୋ’ତି ଦୀପେତୀ’’ତି, ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ସମଚିତ୍ତୱଗ୍ଗ, ପଠମସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ସମଚିତ୍ତୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ପଠମସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସମଚିତ୍ତୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମସୁତ୍ତଂ ‘‘ଅସପ୍ପୁରିସଭୂମିଞ୍ଚ ୱୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦେସେସ୍ସାମି ସପ୍ପୁରିସଭୂମିଞ୍ଚ, ତଂ ସୁଣାଥ ସାଧୁକଂ ମନସିକରୋଥ, ଭାସିସ୍ସାମୀ’’ତି, ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଦୁତିୟସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱିନ୍ନାହଂ ଭିକ୍ଖୱେ ନ ସୁପ୍ପତିକାର ୱଦାମି । କତମେସଂ ଦ୍ୱିନ୍ନଂ, ମାତୁ ଚ ପିତୁ ଚା’’ତି, ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସମଚିତ୍ତସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚମଂ ସମଚିତ୍ତସୁତ୍ତଂ କତ୍ଥ କସ୍ସ କେନ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ସମ୍ବହୁଲାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ‘‘ଅଜ୍ଝତ୍ତସଂୟୋଜନଞ୍ଚ ଆୱୁସୋ ପୁଗ୍ଗଲଂ ଦେସେସ୍ସାମି ବହିଦ୍ଧାସଂୟୋଜନଞ୍ଚ, ତଂସୁଣାଥ
ସାଧୁକଂ ମନସିକରୋଥା’’ତି, ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଆୟସ୍ମତା ସାରିପୁତ୍ତତ୍ଥେରେନ ଧମ୍ମସେନାପତିନା ଭାସିତଂ ।
ଓୱାଦ
ପୁଚ୍ଛା – କଥଞ୍ଚ ଆୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱା ଓୱାଦଂ ଅଦାସି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥ ଭନ୍ତେ ଭଗୱା ‘‘ତସ୍ମାତିହ ସାରିପୁତ୍ତ ଏୱଂ ସିକ୍ଖିତବ୍ବଂ ‘ସନ୍ତିନ୍ଦ୍ରିୟା ଭୱିସ୍ସାମ ସନ୍ତମାନସା’ତି । ଏୱଞ୍ହି ୱୋ ସାରିପୁତ୍ତ ସିକ୍ଖିତବ୍ବ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଓୱାଦମଦାସି ।
‘‘ଏସୋ ଭନ୍ତେ ଆୟସ୍ମା ସାରିପୁତ୍ତୋ ପୁବ୍ବାରାମେ ମିଗାରମାତୁପାସା ଦେ ଭିକ୍ଖୂନଂ ଅଜ୍ଝତ୍ତସଂୟୋଜନଞ୍ଚ ପୁଗ୍ଗଲଂ ଦେସେତି ବହିଦ୍ଧା ସଂୟୋଜନଞ୍ଚ’’ –
ସାଧୁ ଭନ୍ତେ ଭଗୱା ୟେନ ଆୟସ୍ମା ସାରିପୁତ୍ତୋ ତେନୁପସଙ୍କମତୁ ଅନୁକମ୍ପଂ ଉପାଦାୟ ।
ତା ଖୋ ପନ ସାରିପୁତ୍ତ ଦେୱତା ଦସପି ହୁତ୍ୱା ୱୀସମ୍ପି ହୁତ୍ୱା ତିଂସମ୍ପି ହୁତ୍ୱା ଚତ୍ତାଲୀସମ୍ପି ହୁତ୍ୱା ପଞ୍ଞାସମ୍ପି ହୁତ୍ୱା ସଟ୍ଠିପି ହୁତ୍ୱା ଆରଗ୍ଗକୋଟିନିତୁଦନମତ୍ତେପି ତିଟ୍ଠନ୍ତି, ନ ଚ ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଂ ବ୍ୟାବାଧେନ୍ତି–
ତସ୍ମାତିହ ସାରିପୁତ୍ତ ଏୱଂ ସିକ୍ଖିତବ୍ବଂ ସନ୍ତିନ୍ଦ୍ରିୟା ଭୱିସ୍ସାମ ସନ୍ତମାନସା ।
ପରିସୱଗ୍ଗ
ଉତ୍ତାନସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଦୁକନିପାତେ ପରିସୱଗ୍ଗେ ପଠମଂ ଉତ୍ତାନସୁତ୍ତଂ କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ପଠମଂ ଭନ୍ତେ ଉତ୍ତାନସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱେମା ସିକ୍ଖୱେ ପରିସା, କତମା ଦ୍ୱେ, ଉତ୍ତାନା ଚ ପରିସା ଗମ୍ଭୀରା ଚ ପରିସା, କତମା ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ଉତ୍ତାନା ପରିସା, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ୟସ୍ସଂ ପରିସାୟଂ ଭିକ୍ଖୂ ଉଦ୍ଧତା ହୋନ୍ତି ଉନ୍ନଳା ଚପଲା ମୁଖରା ୱିକିଣ୍ଣୱାଚା ମୁଟ୍ଠସ୍ସତୀ ଅସମ୍ପଜାନା ଅସମାହିତା ୱିବ୍ଭନ୍ତଚିତ୍ତା ପାକତିନ୍ଦ୍ରିୟା । ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ଭିକ୍ଖୱେ ଉତ୍ତାନା ପରିସା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସୋପରିସତ୍ତକ
ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଇମାସଂ ଦ୍ୱିନ୍ନଂ ପରିସାନଂ ୟଦିଦଂ ଗମ୍ଭୀରା ପରିସା ।
ଅନଗ୍ଗୱତୀସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ତତିୟଂ ଅନଗ୍ଗୱତୀସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ତତିୟଂ ଅନଗ୍ଗୱତୀସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱେମା ଭିକ୍ଖୱେ ପରିସା । କତମା ଦ୍ୱେ, ଅନଗ୍ଗୱତୀ ଚ ପରିସା ଅଗ୍ଗୱତୀ ଚ ପରିସା । କତମା ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ଅନଗ୍ଗୱତୀ ପରିସା, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ୟସ୍ସଂ ପରିସାୟଂ ଥେରା ଭିକ୍ଖୂ ବାହୁଲିକା ହୋନ୍ତି ସାଥଲିକା, ଓକ୍କମନେ ପୁବ୍ବଙ୍ଗମା, ପୱିୱେକେ ନିକ୍ଖିତ୍ତଧୁରା, ନ ୱୀରିୟଂ ଆରଭନ୍ତି ଅପ୍ପତ୍ତସ୍ସ ପତ୍ତିୟା ଅନଧିଗତସ୍ସ ଅଧିଗମାୟ ଅସଚ୍ଛିକଭସ୍ସ ସଚ୍ଛିକିରିୟାୟା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଓକ୍କାଚିତୱିନୀତସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଛଟ୍ଠଂ ଓକ୍କାଚିତୱିନୀତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଛଟ୍ଠଂ ଓକ୍କାଚିତୱିନୀତସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱେମା ଭିକ୍ଖୱେ ପରିସା । କତମା ଦ୍ୱେ, ଓକ୍କାଚିତୱିନୀତା ପରିସା ନୋ ପଟିପୁଚ୍ଛାୱିନୀତା, ପଟିପୁଚ୍ଛା ୱିନୀତା ପରିସା ନୋ ଓକ୍କାଚିତୱିନୀତା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗ
ଅସନ୍ତସନ୍ନିୱାସସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ଏକାଦସମଂ ଅସନ୍ତସନ୍ନିୱାସସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଏକାଦସମଂ ଅସନ୍ତସନ୍ନିୱାସସୁତ୍ତଂ ‘‘ଅସନ୍ତସନ୍ନିୱାସଞ୍ଚ ୱୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦେସେସ୍ସାମି ସନ୍ତସନ୍ନିୱାସଞ୍ଚ, ତଂ ସୁଣାଥ, ସାଧୁକଂ ମନସିକରୋଥ ଭାସିସ୍ସାମୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସୁଖୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ସୁଖୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ଭଗୱତା କୀଦିସୀ ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସୁଖୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ‘‘ଦ୍ୱେମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ସୁଖାନି । କତମାନି ଦ୍ୱେ, ଗିହିସୁଖଞ୍ଚ ପବ୍ବଜିତସୁଖଞ୍ଚ, ଇମାନି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦ୍ୱେ ସୁଖାନି । ଏତଦଗ୍ଗଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଇମେସଂ ଦ୍ୱିନ୍ନଂ ସୁଖାନଂ ୟଦିଦଂ ପବ୍ବଜିତସୁଖ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିକା ଧମ୍ମଦେସନାୟୋ ଦେସିତା ।
ଆୟାଚନୱଗ୍ଗ
ପୁଚ୍ଛା – ଆୟାଚନୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ଭଗୱତା ପଠମାଦୀନି ଚତ୍ତାରି ସୁତ୍ତାନି କଥଂ ଭାସିତାନି ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଆୟାଚନୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମାଦୀନି ଚତ୍ତାରି ସୁତ୍ତାନି ‘‘ସଦ୍ଧୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ଏୱଂ ସମ୍ମା ଆୟାଚମାନୋ ଆୟାଚେୟ୍ୟ ତାଦିସୋ ହୋମି, ୟାଦିସା ସାରିପୁତ୍ତମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନା’’ତି, ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତାନି ।
ଅୱଣ୍ଣାରହସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚମଂ ଅୱଣ୍ଣାରହସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ପଞ୍ଚମଂ ଅୱଣ୍ଣାରହସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱୀହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ବାଲୋ ଅବ୍ୟତ୍ତୋ ଅସପ୍ପୁରିସୋ ଏତଂ ଉପହତଂ ଅତ୍ତାନଂ ପରିହରତି, ସାୱଜ୍ଜୋ ଚ ହୋତି ସାନୁୱଜ୍ଜୋ ଚ ୱିଞ୍ଞୂନଂ, ବହୁଞ୍ଚ ଅପୁଞ୍ଞଂ ପସୱତୀ’’ତି, ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅପ୍ପସାଦନୀୟସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଦୁକନିପାତେ ଆୟାଚନୱଗ୍ଗେ ଛଟ୍ଠଂ ଅପ୍ପସାଦନୀୟସୁତ୍ତଂ କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଛଟ୍ଠଂ ଭନ୍ତେ ଅପ୍ପସାଦନୀୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱୀହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ବାଲୋ ଅବ୍ୟତ୍ତୋ ଅସପ୍ପୁରିସୋ ଏତଂ ଉପହତଂ ଅତ୍ତାନଂ ପରିହରତି, ସାୱଜ୍ଜୋ ଚ ହୋତି ସାନୁୱଜ୍ଜୋ ଚ ୱିଞ୍ଞୂନଂ, ବହୁଞ୍ଚ ଅପୁଞ୍ଞଂ ପସୱତି । କତମେହି ଦ୍ୱୀହି, ଅନନୁୱିଚ୍ଚ ଅପରିୟୋଗାହେତ୍ୱା ଅପ୍ପସାଦନୀୟେ ଠାନେ ପସାଦଂ ଉପଦଂସେତି, ଅନନୁୱିଚ୍ଚ ଅପରିୟୋ ଗାହେତ୍ୱା ପସାଦନୀୟେ ଠାନେ ଅପ୍ପସାଦଂ ଉପଦଂସେତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ମାତାପିତୁସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମଂ ମାତାପିତୁସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ସତ୍ତମଂ ମାତାପିତୁସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱୀସୁ ଭିକ୍ଖୱେ ମିଚ୍ଛା ପଟିପଜ୍ଜମାନୋ ବାଲୋ ଅବ୍ୟତ୍ତୋ ଅସପ୍ପୁରିସୋ ଏତଂ ଉପହତଂ ଅତ୍ତାନଂ ପରିହରତି, ସାୱଜ୍ଜୋ ଚ ହୋହି ସାନୁୱଜ୍ଜୋ ଚ ୱିଞ୍ଞୂନଂ, ବହୁଞ୍ଚ ଅପୁଞ୍ଞଂ ପସୱତି । କତମେସୁ ଦ୍ୱୀସୁ, ମାତରି ଚ ପିତରି ଚା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ତଥାଗତସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଅଟ୍ଠମଂ ତଥାଗତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠମଂ ତଥାଗତସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱୀସୁ ଭିକ୍ଖୱେ ମିଚ୍ଛାପଟିପଜ୍ଜମାନୋ ବାଲୋ ଅବ୍ୟତ୍ତୋ ଅସପ୍ପୁରିସୋ ଏତଂ ଉପହତଂ ଅତ୍ତାନଂ ପରିହରତି, ସାୱଜ୍ଜୋ ଚ ହୋତି ସାନୁୱଜ୍ଜୋ ଚ ୱିଞ୍ଞୂନଂ, ବହୁଞ୍ଚ ଅପୁଞ୍ଞଂ ପସୱତି । କତମେସୁ ଦ୍ୱୀସୁ, ତଥାଗତେ ଚ ତଥାଗତସାୱକେ ଚା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ତିକନିପାତ
ବାଲୱଗ୍ଗ, ଭୟସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତିକନିପାତେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ଭୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କସ୍ସ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ସମ୍ବହୁଲାନଂ ‘‘ୟାନି କାନିଚି ଭିକ୍ଖୱେ ଭୟାନି ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି, ସବ୍ବାନି ତାନି ବାଲତୋ ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ନୋ ପଣ୍ଡିତତୋ । ୟେ କେଚି ଉପ୍ପଦ୍ଦୱା ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି, ସବ୍ବେତେ ବାଲତୋ ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ନୋ ପଣ୍ଡିତତୋ । ୟେକେଚି ଉପସଗ୍ଗା ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି, ସବ୍ବେତେ ବାଲତୋ ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ନୋ ପଣ୍ଡିତତୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଚିନ୍ତୀସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ତତିୟଂ ଚିନ୍ତୀସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଚିନ୍ତୀସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୀଣିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ବାଲସ୍ସ ବାଲଲକ୍ଖଣାନି ବାଲନିମିତ୍ତାନି ବାଲାପଦାନାନି । କତମାନି ତୀଣି, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ବାଲୋ ଦୁଚ୍ଚିନ୍ତିତଚିନ୍ତୀ ଚ ହୋତି ଦୁବ୍ଭାସିତଭାସୀ ଚ ଦୁକ୍କଟକମ୍ମକାରୀ ଚା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅଚ୍ଚୟସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଚତୁତ୍ଥଂ ଅଚ୍ଚୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଚତୁତ୍ଥଂ ଅଚ୍ଚୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୀହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ବାଲୋ ୱେଦିତବ୍ବୋ । କତମେହି ତୀହି, ଅଚ୍ଚୟଂ ଅଚ୍ଚୟତୋ ଦିସ୍ୱା ୟଥାଧମ୍ମଂ ନପ୍ପଟିକରୋତି, ପରସ୍ସ ଖୋ ପନ ଅଚ୍ଚୟଂ ଦେସେନ୍ତସ୍ସ ୟଥାଧମ୍ମଂ ନପ୍ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହାତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ମଲସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଦସମଂ ମଲସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଦସମଂ ମଲସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୀହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ତୟୋ ମଲେ ଅପ୍ପହାୟ ୟଥାଭତଂ ନିକ୍ଖିତ୍ତୋ ଏୱଂ ନିରୟେ । କତମେହି ତୀହି, ଦୁସ୍ସୀଲୋ ଚ ହୋତି, ଦୁସ୍ସୀଲ୍ୟମଲଞ୍ଚସ୍ସ ଅପ୍ପହୀନଂ ହୋତି । ଇସ୍ସୁକୀ ଚ ହୋତି, ଇସ୍ସାମଲଞ୍ଚସ୍ସ ଅପ୍ପହୀନଂ ହୋତି । ମଚ୍ଛରୀ ଚ ହୋତି, ମଚ୍ଛରମଲଞ୍ଚସ୍ସ ଅପ୍ପହୀନଂ ହୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ରଥକାରୱଗ୍ଗ, ଞାତସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ରଥକାରୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ଞାତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ପଠମଂ ଭନ୍ତେ ଞାତସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୀହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ଞାତୋ ଭିକ୍ଖୁ ବହୁଜନଅହିତାୟ ପଟିପନ୍ନୋ ହୋତି ବହୁଜନ ଦୁକ୍ଖାୟ ବହୁନୋ ଜନସ୍ସ ଅନତ୍ଥାୟ ଅହିତାୟ ଦୁକ୍ଖାୟ ଦେୱମନୁସ୍ସାନଂ । କତମେହି ତୀହି, ଅନନୁଲୋମିକେ କାୟକମ୍ମେ ସମାଦପେତି, ଅନନୁଲୋମିକେ ୱଚୀକମ୍ମେ ସମାଦପେତି, ଅନନୁଲୋମିକେସୁ ଧମ୍ମେସୁ ସମାଦପେତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଆସଂସସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ତତିୟଂ ଆସଂସସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ତତିୟଂ ଆସଂସସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୟୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ତୟୋ ନିରାସୋ ଆସଂସୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସଚେତନସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ତିକନିପାତେ ରଥକାରୱଗ୍ଗେ ପଞ୍ଚମଂ ସଚେତନସୁତ୍ତଂ କତ୍ଥ କସ୍ସ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ବାରାଣସିୟଂ ଭନ୍ତେ ସମ୍ବହୁଲାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ଆରବ୍ଭ ‘‘ଭୂତପୁବ୍ବଂ ଭିକ୍ଖୱେ ରାଜା ଅହୋସି ସଚେତନୋ ନାମ, ଅଥ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ରାଜା ସଚେତନୋ ରଥକାରଂ ଆମନ୍ତେସି ଇତୋ ମେ ସମ୍ମ ରଥକାର ଛନ୍ନଂ ମାସାନଂ ପଚ୍ଚୟେନ ସଙ୍ଗାମୋ ଭୱିସ୍ସତି ସକ୍ଖିସ୍ସସି ମେ ସମ୍ମ ରଥକାର ନୱଂ ଚକ୍କୟୁଗଂ କାତୁ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅପଣ୍ଣକସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଛଟ୍ଠଂ ଅପଣ୍ଣକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଛଟ୍ଠଂ ଭନ୍ତେ ଅପଣ୍ଣକସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୀହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ଭିକ୍ଖୁ ଅପଣ୍ଣକପଟିପଦଂ ପଟିପନ୍ନୋ ହୋତି, ୟୋନି ଚସ୍ସ ଆରଦ୍ଧା ହୋତି ଆସୱାନଂ ଖୟାୟ । କତମେହି ତୀହି, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟେସୁ ଗୁତ୍ତଦ୍ୱାରୋ ହୋତି, ଭୋଜନେ ମତ୍ତଞ୍ଞୂ ହୋତି, ଜାଗରିୟମନୁୟୁତ୍ତୋ ହୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଦେୱଲୋକସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଅଟ୍ଠମଂ ଦେୱଲୋକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠମଂ ଦେୱଲୋକସୁତ୍ତଂ ‘‘ସଚେ ୱୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଞ୍ଞତିତ୍ଥିୟା ପରିବ୍ବାଜକା ଏୱଂ ପୁଚ୍ଛେୟ୍ୟୁଂ ‘‘ଦେୱଲୋକୂପପତ୍ତିୟା ଆୱୁସୋ ସମଣେ ଗୋତମେ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ ୱୁସ୍ସଥା’ତି । ନନୁ ତୁମ୍ହେ ଭିକ୍ଖୱେ ଏୱଂ ପୁଟ୍ଠା ଅଟ୍ଟୀୟେୟ୍ୟାଥ ହରାୟେୟ୍ୟାଥ ଜିଗୁଚ୍ଛେୟ୍ୟାଥା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପଠମ ପାପଣିକସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ନୱମଂ ପଠମପାପଣିକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ନୱମଂ ପଠମପାପଣିକସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୀହି ଭିକ୍ଖୱେ ଅଙ୍ଗେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ପାପଣିକୋ ଅଭବ୍ବୋ ଅନଧିଗତଂ ୱା ଭୋଗଂ ଅଧିଗନ୍ତୁଂ, ଅଧିଗତଂ ୱା ଭୋଗଂ ଫାତିଂ କାତୁଂ । କତମେହି ତୀହି, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ପାପଣିକୋ ପୁବ୍ବଣ୍ହସମୟଂ ନ ସକ୍କଚ୍ଚଂ କମ୍ମନ୍ତଂ ଅଧିଟ୍ଠାତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗ
ଗିଲାନସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟଂ ଗିଲାନସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟଂ ଗିଲାନସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୟୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଗିଲାନା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ତୟୋ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ଗିଲାନୋ ଲଭନ୍ତୋ ୱା ସପ୍ପାୟାନି ଭୋଜନାନି ଅଲଭନ୍ତୋ ୱା ସପ୍ପାୟାନି ଭୋଜନାନି, ଲଭନ୍ତୋ ୱା ସପ୍ପାୟାନି ଭେସଜ୍ଜାନି ଅଲଭନ୍ତୋ ୱା ସପ୍ପାୟାନି ଭେସଜ୍ଜାନି, ଲଭନ୍ତୋ ୱା ପତିରୂପଂ ଉପଟ୍ଠାକଂ ଅଲଭନ୍ତୋ ୱା ପତିରୂପଂ ଉପଟ୍ଠାକଂ ୱୁଟ୍ଠାତି ତମ୍ହା ଆବାଧା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ବହୁକାରସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଚତୁତ୍ଥଂ ବହୁକାରସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଚତୁତ୍ଥଂ ବହୁକାରସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୟୋ ମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲା ପୁଗ୍ଗଲସ୍ସ ବହୁକାରା । କତମେ ତୟୋ, ୟଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲଂ ଆଗମ୍ମ ପୁଗ୍ଗଲୋ ବୁଦ୍ଧଂ ସରଣଂ ଗତୋ ହୋତି, ଧମ୍ମଂ ସରଣଂ ଗତୋ ହୋତି, ସଙ୍ଘଂ ସରଣଂ ଗତୋ ହୋତି । ଅୟଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଇମସ୍ସ ପୁଗ୍ଗଲସ୍ସ ବହୁକାରୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଜିଗୁଚ୍ଛିତବ୍ବସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା ଜାନତା ପସ୍ସତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ତିକନିପାତେ ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ସତ୍ତମଂ ଜିଗୁଚ୍ଛିତବ୍ବସୁତ୍ତଂ କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସତ୍ତମଂ ଭନ୍ତେ ଜିଗୁଚ୍ଛିତବ୍ବସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୟୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ତୟୋ, ଅତ୍ଥି ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଜିଗୁଚ୍ଛିତବ୍ବୋ ନ ସେୱିତବ୍ବୋ ନ ଭଜିତବ୍ବୋ ନ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ, ଅତ୍ଥି ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଅଜ୍ଝୁପେକ୍ଖିତବ୍ବୋ ନ ସେୱିତବ୍ବୋ ନ ଭଜିତବ୍ବୋ ନ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ, ଅତ୍ଥି ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ସେୱିତବ୍ବୋ ଭଜିତବ୍ବୋ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପୁଚ୍ଛା – କଥଞ୍ଚାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଜିଗୁଚ୍ଛିତବ୍ବୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ନସେୱିତବ୍ବୋ ନଭଜିତବ୍ବୋ ନ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ ପକାସିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ‘‘କତମୋ ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଜିଗୁଚ୍ଛିତବ୍ବୋ ନ ସେୱିତବ୍ବୋ ନ ଭଜିତବ୍ବୋ ନ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ । ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ଦୁସ୍ସୀଲୋ ହୋତି ପାପଧମ୍ମୋ ଅସୁଚିସଙ୍କସ୍ସରସମାଚାରୋ ପଟିଚ୍ଛନ୍ନକମ୍ମନ୍ତୋ ଅସ୍ସମଣୋ ସମଣପଟିଞ୍ଞୋ ଅବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରିପଟିଞ୍ଞୋ ଅନ୍ତୋପୂତି ଅୱସ୍ସୁତୋ କସମ୍ବୁଜାତୋ, ଏୱରୂପୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଜିଗୁଚ୍ଛିତବ୍ବୋ ନ ସେୱିତବ୍ବୋ ନ ଭଜିତବ୍ବୋ ନ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଜିଗୁଚ୍ଛିତବ୍ବୋ ନ ସେୱିତବ୍ବୋ ନ ଭଜିତବ୍ବୋ ନ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ପକାସିତୋ ।
ପୁଚ୍ଛା – କଥଂ ପନାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଅଜ୍ଝୁପେକ୍ଖିତବ୍ବୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ନ ସେୱିତବ୍ବୋ ନ ଭଜିତବ୍ବୋ ନ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ ପକାସିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କତମୋ ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଅଜ୍ଝୁପେକ୍ଖିତବ୍ବୋ ନ ସେୱିତବ୍ବୋ ନ ଭଜିତବ୍ବୋ ନ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ କୋଧନୋ ହୋତି ଉପାୟାସବହୁଲୋ, ଅପ୍ପମ୍ପି ୱୁତ୍ତୋ ସମାନୋ ଅଭିସଜ୍ଜତି କୁପ୍ପତି ବ୍ୟାପଜ୍ଜତି ପତିତ୍ଥୀୟତି, କୋପଞ୍ଚ ଦୋସଞ୍ଚ ଅପ୍ପଚ୍ଚୟଞ୍ଚ ପାତୁକରୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ତତ୍ଥ ଅଜ୍ଝୁପେକ୍ଖିତବ୍ବୋ ନ ସେୱିତବ୍ବୋ ନ ଭଜିତବ୍ବୋ ନ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ପକାସିତୋ ।
ପୁଚ୍ଛା – କଥଂ ପନାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ସେୱିତବ୍ବୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଭଜିତବ୍ବୋ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ ପକାସିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ‘‘କତମୋ ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ସେୱିତବ୍ବୋ ଭଜିତବ୍ବୋ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ସୀଲୱା ହୋତି କଲ୍ୟାଣଧମ୍ମୋ, ଏୱରୂପୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ସେୱିତବ୍ବୋ ଭଜିତବ୍ବୋ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ସେୱିତବ୍ବୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଭଜିତବ୍ବୋ ପୟିରୁପାସିତବ୍ବୋ ପକାସିତୋ ।
ଗୂଥଭାଣୀସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ଅଟ୍ଠମଂ ଗୂଥଭାଣୀସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ଅଟ୍ଠମଂ ଗୂଥଭାଣୀସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୟୋ ମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ତୟୋ, ଗୂଥଭାଣୀ ପୁପ୍ଫଭାଣୀ ମଧୁଭାଣୀ’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଗୂଥଭାଣୀପୁଗ୍ଗଲ
ପୁଚ୍ଛା – କଥଞ୍ଚାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଗୂଥଭାଣୀପୁଗ୍ଗଲୋ ପକାସିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କତମୋ ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଗୂଥଭାଣୀ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ସଭଗ୍ଗତୋ ୱା ପରିସଗ୍ଗତୋ ୱା ଞାତିମଜ୍ଝଗତୋୱା ପୂଗମଜ୍ଝଗତୋୱା ରାଜକୁଲମଜ୍ଝଗତୋୱା ଅଭିନୀତୋ ସକ୍ଖିପୁଟ୍ଠୋ ‘‘ଏହମ୍ଭୋ ପୁରିସ ୟଂ ଜାନାସି, ତଂ ୱଦେହୀ’’ତି । ସୋ ଅଜାନଂ ୱା ଆହ ‘‘ଜାନାମୀ’’ତି, ଜାନଂ ୱା ଆହ ‘‘ନ ଜାନାମୀ’’ତି, ଅପସ୍ସଂ ୱା ଆହ ‘‘ପସ୍ସାମୀ’’ତି, ପସ୍ସଂ ୱା ଆହ ‘‘ନ ପସ୍ସାମୀ’’ତି । ଇତି ଅତ୍ତହେତୁ ୱା ପରହେତୁ ୱା ଆମିସକିଞ୍ଚିକ୍ଖହେତୁ ୱା ସମ୍ପଜାନମୁସା ଭାସିତା ହୋତି । ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଗୂଥଭାଣୀତି, ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଗୂଥଭାଣୀପୁଗ୍ଗଲୋ ପକାସିତୋ ।
ପୁପ୍ଫଭାଣୀପୁଗ୍ଗଲ
ପୁଚ୍ଛା – କଥଂ ପନାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ପୁପ୍ଫଭାଣୀପୁଗ୍ଗଲୋ ପକାସିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କତମୋ ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ପୁପ୍ଫଭାଣୀ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ସଭଗ୍ଗତୋ ୱା ପରିସଗ୍ଗତୋ ୱା ଞାତିମଜ୍ଝଗତୋ ୱା ପୂଗମଜ୍ଝଗତୋୱା ରାଜକୁଲମଜ୍ଝଗତୋ ୱା ଅଭିନୀତୋ ସକ୍ଖିପୁଟ୍ଠୋ ‘‘ଏହମ୍ଭୋ ପୁରିସ ୟଂ ପଜାନାସି, ତଂ ୱଦେହୀ’’ତି । ସୋ ଅଜାନଂ ୱା ଆହ ‘‘ନ ଜାନାମୀ’’ତି, ଜାନଂ ୱା ଆହ ‘‘ଜାନାମୀ’’ତି, ଅପସ୍ସଂ ୱା ଆହ ‘‘ନ ପସ୍ସାମୀ’’ତି, ପସ୍ସଂ ୱା ଆହ ‘‘ପସ୍ସାମୀ’’ତି, ଇତି ଅତ୍ତହେତୁ ୱା ପରହେତୁ ୱା ଆମିସକିଞ୍ଚିକ୍ଖହେତୁ ୱା ନ ସମ୍ପଜାନମୁସା ଭାସିତା ହୋତି, ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ପୁପ୍ଫଭାଣୀତି, ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ପୁପ୍ଫଭାଣୀପୁଗ୍ଗଲୋ ପକାସିତୋ ।
ମଧୁଭାଣୀପୁଗ୍ଗଲ
ପୁଚ୍ଛା – କଥଂ ପନାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ମଧୁଭାଣୀ ପୁଗ୍ଗଲୋ ପକାସିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କତମୋ ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ମଧୁଭାଣୀ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଫରୁସଂ ୱାଚଂ ପହାୟ ଫରୁସାୟ ୱାଚାୟ ପଟିୱିରତୋ
ହୋତୀତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ତତ୍ଥ ମଧୁଭାଣୀ ପୁଗ୍ଗଲୋ ପକାସିତୋ ।
ଅନ୍ଧସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ନୱମଂ ଅନ୍ଧସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ନୱମଂ ଅନ୍ଧସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୟୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ତୟୋ ଅନ୍ଧୋ ଏକଚକ୍ଖୁ ଦ୍ୱିଚକ୍ଖୂ’’ତି, ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପୁଚ୍ଛା – କୀଦିସୋ ଆୱୁସୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଅନ୍ଧୋ ଅକ୍ଖାତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ୟସ୍ସ ଭନ୍ତେ ଭୋଗେସୁ ଚେୱ ଧମ୍ମେସୁ ଚ ପଞ୍ଞାଚକ୍ଖୁ ନତ୍ଥି, ଏଦିସୋ ଭନ୍ତେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଅନ୍ଧୋ ଅକ୍ଖାତୋ ।
ପୁଚ୍ଛା – କୀଦିସୋ ପନ ଆୱୁସୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଏକଚକ୍ଖୁ ଅକ୍ଖାତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ୟସ୍ସ ଭନ୍ତେ ଭୋଗେସୁୟେୱ ପଞ୍ଞାଚକ୍ଖୁ ଅତ୍ଥି ନ ଧମ୍ମେସୁ । ଈଦିସୋ ଭନ୍ତେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଏକଚକ୍ଖୁ ଅକ୍ଖାତୋ ।
ପୁଚ୍ଛା – କୀଦିସୋ ପନ ଆୱୁସୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଦ୍ୱିଚକ୍ଖୁ ଅକ୍ଖାତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ୟସ୍ସ ଭନ୍ତେ ଭୋଗେସୁ ଚେୱ ଧମ୍ମେସୁ ଚ ପଞ୍ଞାଚକ୍ଖୁ ଅତ୍ଥି, ଈଦିସୋ ଭନ୍ତେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଦ୍ୱିଚକ୍ଖୁ ଅକ୍ଖାତୋ ।
ଅୱକୁଜ୍ଜସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା ଜାନତା ପସ୍ସତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ତିକନିପାତେ ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ଦସମଂ ଅୱକୁଜ୍ଜସୁତ୍ତଂ କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଦସମଂ ଭନ୍ତେ ଅୱକୁଜ୍ଜସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୟୋ ମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ତୟୋ, ଅୱକୁଜ୍ଜପଞ୍ଞୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଉଚ୍ଛଙ୍ଗପଞ୍ଞୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ପୁଥୁପଞ୍ଞୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ । କତମୋ ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ଅୱକୁଜ୍ଜପଞ୍ଞୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ । ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଆରାମଂ ଗନ୍ତା ହୋତି ଅଭିକ୍ଖଣଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ସନ୍ତିକେ ଧମ୍ମସ୍ସୱନାୟ, ତସ୍ସ ଭିକ୍ଖୂ ଧମ୍ମଂ ଦେସେନ୍ତିଆଦିକଲ୍ୟାଣଂ ମଜ୍ଝେକଲ୍ୟାଣଂ ପରିୟୋସାନକଲ୍ୟାଣଂ ସାତ୍ଥଂ ସବ୍ୟଞ୍ଜନଂ କେୱଲପରିପୁଣ୍ଣଂ ପରିସୁଦ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ ପକାସେନ୍ତି । ସୋ ତସ୍ମିଂ ଆସନେ ନିସିନ୍ନୋ ତସ୍ସା କଥାୟ ନେୱାଦିଂ ମନସିକରୋତି, ନ ମଜ୍ଝଂ ମନସିକରୋତି, ନ ପରିୟୋସାନଂ ମନସିକରୋତି, ୱୁଟ୍ଠିତୋପି ତମ୍ହା ଆସନା ତସ୍ସା କଥାୟ ନେୱାଦିଂ ମନସିକରୋତି, ନ ମଜ୍ଝଂ ମନସିକରୋତି, ନ ପରିୟୋସାନଂ ମନସିକରୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଦେୱଦୂତୱଗ୍ଗ, ସବ୍ରହ୍ମକସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ଦେୱଦୂତୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ସବ୍ରହ୍ମକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଦେୱଦୂତୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ସବ୍ରହ୍ମକସୁତ୍ତଂ ‘‘ସବ୍ରହ୍ମକାନି ଭିକ୍ଖୱେ ତାନି କୁଲାନି, ୟେସଂ ପୁତ୍ତାନଂ ମାତାପିତରୋ ଅଜ୍ଝାଗାରେ ପୂଜିତା ହୋନ୍ତି । ସପୁବ୍ବଚରିୟକାନି ଭିକ୍ଖୱେ ତାନି କୁଲାନି, ୟେସଂ ପୁତ୍ତାନଂ ମାତାପିତରୋ ଅଜ୍ଝାଗାରେ ପୂଜିତା ହୋନ୍ତି । ଆହୁନେୟ୍ୟାନି ଭିକ୍ଖୱେ ତାନି କୁଲାନି, ୟେସଂ ପୁତ୍ତାନଂ ମାତାପିତରୋ ଅଜ୍ଝାଗାରେ ପୂଜିତା ହୋନ୍ତି । ବ୍ରହ୍ମାତି ଭିକ୍ଖୱେ ମାତାପିତୂନଂ ଏତଂ ଅଧିୱଚନଂ । ପୁବ୍ବାଚରିୟାତି ଭିକ୍ଖୱେ ମାତାପିତୂନଂ ଏତଂ ଅଧିୱଚନଂ । ଆହୁନେୟ୍ୟାତି ଭିକ୍ଖୱେ ଏତଂ ମାତାପିତୂନଂ ଅଧିୱଚନଂ । ତଂ କିସ୍ସ ହେତୁ, ବହୁକାରା ଭିକ୍ଖୱେ ମାତାପିତରୋ ପୁତ୍ତାନଂ ଆପାଦକା ପୋସକା ଇମସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ ଦସ୍ସେତାରୋ’’ତି, ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ବ୍ରହ୍ମାତି ମାତାପିତରୋ, ପୁବ୍ବାଚରିୟାତି ୱୁଚ୍ଚରେ ।
ଆହୁନେୟ୍ୟା ଚ ପୁତ୍ତାନଂ, ପଜାୟ ଅନୁକମ୍ପକା ।
ତସ୍ମା ହି ନେ ନମସ୍ସେୟ୍ୟ, ସକ୍କରେୟ୍ୟ ଚ ପଣ୍ଡିତୋ ।
ଅନ୍ନେନ ଅଥ ପାନେନ, ୱତ୍ଥେନ ସୟନେନ ଚ ।
ଉଚ୍ଛାଦନେନ ନ୍ହାପନେନ, ପାଦାନଂ ଧୋୱନେନ ଚ ।
ତାୟ ନଂ ପାରିଚରିୟାୟ, ମାତାପିତୂସୁ ପଣ୍ଡିତା ॥
ଇଧେୱ ନଂ ପସଂସନ୍ତି, ପେଚ୍ଚ ସଗ୍ଗେ ପମୋଦତୀତି –
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚମଂ ହତ୍ଥକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ପଞ୍ଚମଂ ଭନ୍ତେ ହତ୍ଥକସୁତ୍ତଂ ଆଳୱିୟଂ ହତ୍ଥକଂ ଆଳୱକଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ହତ୍ଥକୋ ଭନ୍ତେ ଆଳୱକୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘କଚ୍ଚି ଭନ୍ତେ ଭଗୱା ସୁଖମସୟିତ୍ଥା’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ଏୱଂ କୁମାର ସୁଖମସୟିତ୍ଥ ୟେ ଚ ପନ ଲୋକେ ସୁଖଂ ସେନ୍ତି, ଅହଂ ତେସଂ ଅଞ୍ଞତରୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
‘‘କଚ୍ଚି ଭନ୍ତେ ଭଗୱା ସୁଖମସୟିତ୍ଥ’’ ।
‘‘ଏୱଂ କୁମାର ସୁଖମସୟିତ୍ଥ, ୟେ ଚ ପନ ଲୋକେ ସୁଖଂ ସେନ୍ତି, ଅହଂ ତେସଂ ଅଞ୍ଞତରୋ’’ ।
‘‘ଏୱଂ କୁମାର ସୁଖମସୟିତ୍ଥ, ୟେ ଚ ପନ ଲୋକେ ସୁଖଂ ସେନ୍ତି, ଅହଂ ତେସଂ ଅଞ୍ଞତରୋ’’ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ପରିନିବ୍ବୁତୋ ।
ୟୋ ନ ଲିମ୍ପତି କାମେସୁ,
ସୀତିଭୂତୋ ନିରୂପଧି ।
ସବ୍ବା ଆସତ୍ତିୟୋ ଛେତ୍ୱା,
ୱିନେୟ୍ୟ ହଦୟେ ଦରଂ ।
ଉପସନ୍ତୋ ସୁଖଂ ସେତି ।
ସନ୍ତିଂ ପପ୍ପୁୟ୍ୟ ଚେତସୋ’’ ହୁ –
ଦେୱଦୂତସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ତିକନିପାତେ ଦେୱଦୂତୱଗ୍ଗେ ଛଟ୍ଠଂ ଦେୱଦୂତସୁତ୍ତଂ କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଛଟ୍ଠଂ ଭନ୍ତେ ଦେୱଦୂତସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୀଣିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ଦେୱଦୂତାନି । କତମାନି ତୀଣି, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ କାୟେନ ଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଚରତି, ୱାଚାୟ ଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଚରତି, ମନସା ଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଚରତି । ସୋ କାୟେନ ଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଚରିତ୍ୱା ୱାଚାୟ ଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଚରିତ୍ୱା ମନସା ଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଚରିତ୍ୱା କାୟସ୍ସ ଭେଦା ପରଂ ମରଣା ଅପାୟଂ ଦୁଗ୍ଗତିଂ ୱିନିପାତଂ ନିରୟଂ ଉପପଜ୍ଜତି । ତମେନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ନିରୟପାଲା ନାନାବାହାସୁ ଗହେତ୍ୱା ୟମସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ଦସ୍ସେନ୍ତି-ଅୟଂ ଦେୱ ପୁରିସୋ ଅମତ୍ତେୟ୍ୟୋ ଅପେତ୍ତେୟ୍ୟୋ ଅସାମଞ୍ଞୋ ଅବ୍ରହ୍ମଞ୍ଞୋ, ନ କୁଲେ ଜେଟ୍ଠପଚାୟୀ, ଇମସ୍ସ ଦେୱୋ ଦଣ୍ଡଂ ପଣେତୂ’’ତି । ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପୁଚ୍ଛା – କଥଞ୍ଚାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ୟମସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ପଠମଦେୱଦୂତ ସମନୁୟୁଞ୍ଜନା ପକାସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତମେନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ୟମୋ ରାଜା ପଠମଂ ଦେୱଦୂତଂ ସମନୁୟୁଞ୍ଜତି ସମନୁଗାହତି ସମନୁଭାସତି ‘‘ଅମ୍ଭୋ ପୁରିସ ନ ତ୍ୱଂ ଅଦ୍ଦସ ମନୁସ୍ସେସୁ ପଠମଂ ଦେୱଦୂତଂ ପାତୁଭୂତ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ୟମସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ପଠମଦେୱଦୂତସମନୁୟୁଞ୍ଜନା ପକାସିତା ।
‘‘ଅମ୍ଭୋ ପୁରିସ ନ ତ୍ୱଂ ଅଦ୍ଦସ ମନୁସ୍ସେସୁ ପଠମଂ ଦେୱଦୂତଂ ପାତୁଭୂତଂ’’ ।
ଦୁତିୟ ଦେୱଦୂତ
ପୁଚ୍ଛା – କଥଂ ପନାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ୟମସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ଦୁତିୟଦେୱଦୂତ ସମନୁୟୁଞ୍ଜନା ପକାସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତମେନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ୟମୋ ରାଜା ପଠମଂ ଦେୱଦୂତଂ ସମନୁୟୁଞ୍ଜିତ୍ୱା ସମନୁଗାହିତ୍ୱା ସମନୁଭାସିତ୍ୱା ଦୁତିୟଂ ଦେୱଦୂତଂ ସମନୁୟୁଞ୍ଜତି ସମନୁଗାହତି ସମନୁଭାସତି ‘‘ଅମ୍ଭୋ ପୁରିସ ନ ତ୍ୱଂ ଅଦ୍ଦସ ମନୁସ୍ସେସୁ ଦୁତିୟଂ ଦେୱଦୂତଂ ପାତୁଭୂତ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ୟମସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ଦୁତିୟା ଦେୱଦୂତସମନୁୟୁଞ୍ଜନା ପକାସିତା ।
‘‘ଅମ୍ଭୋ ପୁରିସ ନ ତ୍ୱଂ ଅଦ୍ଦସ ମନୁସ୍ସେସୁ ଦୁତିୟ ଦେୱଦୂତଂ ପାତୁଭୂତଂ’’ ।
‘‘ଅମ୍ଭୋ ପୁରିସ ନ ତ୍ୱଂ ଅଦ୍ଦସ ମନୁସ୍ସେସୁ ଇତ୍ଥୀଂ ୱା ପୁରିସଂ ୱା ଆବାଧିକଂ ଦୁକ୍ଖିତଂ ବାଳ୍ହଗିଲାନଂ ସକେ ମୁତ୍ତକରୀସେ ପଲିପନ୍ନଂ ସେମାନଂ ଅଞ୍ଞେହି ୱୁଟ୍ଠାପିୟମାନଂ ଅଞ୍ଞେହି ସଂୱେସିୟମାନଂ’’ –
ତତିୟ ଦେୱଦୂତ
ପୁଚ୍ଛା – କଥଂ ପନାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ୟମସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ତତିୟଦେୱଦୂତ ସମନୁୟୁଞ୍ଜନା ପକାସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତମେନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ୟମୋ ରାଜା ଦୁତିୟଂ ଦେୱଦୂତଂ ସମନୁୟୁଞ୍ଜିତ୍ୱା ସମନୁଗାହିତ୍ୱା ସମନୁଭାସିତ୍ୱା ତତିୟଂ ଦେୱଦୂତଂ ସମନୁୟୁଞ୍ଜତି ସମନୁଗାହତି ସମନୁଭାସତି ‘‘ଅମ୍ଭୋ ପୁରିସ ନତ୍ୱଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ତତିୟଂ ଦେୱଦୂତଂ ପାତୁଭୂତନ୍ତି’’ ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ୟମସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ତତିୟା ଦେୱଦୂତସମନୁୟୁଞ୍ଜନା ପକାସିତା ।
‘‘ଅମ୍ଭୋ ପୁରିସ ନ ତ୍ୱଂ ଅଦ୍ଦସ ମନୁସ୍ସେସୁ ତତିୟଂ ଦେୱଦୂତଂ ପାତୁଭୂତଂ’’ ।
‘‘ଅମ୍ଭୋ ପୁରିସ ନ ତ୍ୱଂ ଅଦ୍ଦସ ମନୁସ୍ସେସୁ ଇତ୍ଥିଂ ୱା ପୁରିସଂ ୱା ଏକାହମତଂ ୱା ଦ୍ୱୀହମତଂ ୱା ତୀହମତଂ ୱା ଉଦ୍ଧୁମାତକଂ ୱିନୀଲକଂ ୱିପୁବ୍ବକଜାତଂ’’ –
‘‘ନାସକ୍ଖିସ୍ସଂ ଭନ୍ତେ ପମାଦସ୍ସଂ ଭନ୍ତେ’’ –
ପୁଚ୍ଛା – କଥଂ ପନାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ନେରୟିକସ୍ସ ସତ୍ତସ୍ସ ନିରୟ ଦୁକ୍ଖପଟିସଂୱେଦନା ପକାସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତମେନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ‘‘ୟମୋ ରାଜା ତତିୟଂ ଦେୱଦୂତଂ ସମନୁୟୁଞ୍ଜିତ୍ୱା ସମନୁଗାହିତ୍ୱା ସମନୁଭାସିତ୍ୱା ତୁଣ୍ହୀ ହୋତି । ତମେନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ନିରୟପାଲା ପଞ୍ଚୱିଧବନ୍ଧନଂ ନାମ କାରଣଂ କରୋନ୍ତି, ତତ୍ତଂ ଅୟୋଖିଲଂ ହତ୍ଥେ ଗମେନ୍ତି, ତତ୍ତଂ ଅୟୋଖିଲଂ ଦୁତିୟସ୍ମିଂ ହତ୍ଥେ ଗମେନ୍ତି, ତତ୍ତଂ ଅୟୋଖିଲଂ ପାଦେ ଗମେନ୍ତି, ତତ୍ତଂ ଅୟୋଖିଲଂ ଦୁତିୟସ୍ମିଂ ପାଦେ ଗମେନ୍ତି, ତତ୍ତଂ ଅୟୋଖିଲଂ ମଜ୍ଝେଉରସ୍ମିଂ ଗମେନ୍ତି । ସୋ ତତ୍ଥ ଦୁକ୍ଖା ତିବ୍ବା ଖରା କଟୁକା ୱେଦନା ୱେଦୟତି, ନ ଚ ତାୱ କାଲଂ କରୋତି, ୟାୱ ନ ତଂ ପାପକମ୍ମଂ ବ୍ୟନ୍ତୀହୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ନେରୟିକସ୍ସ ନିରୟଦୁକ୍ଖପଟିସଂୱେଦନା ପକାସିତା ।
ସଂୱେଜନୀୟକଥା
ପୁଚ୍ଛା – କଥଂ ପନାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ସଂୱେଜନୀୟକଥା କଥିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଭୂତପୁବ୍ବଂ ଭିକ୍ଖୱେ ୟମସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ଏତଦହୋସି ‘‘ୟେ କିର ଭୋ ଲୋକେ ପାପକାନି କମ୍ମାନି କରୋନ୍ତି, ତେ ଏୱରୂପା ୱିୱିଧା କମ୍ମକରଣା କରୀୟନ୍ତି, ଅହୋୱତାହଂ ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଲଭେୟ୍ୟଂ, ତଥାଗତୋ ଚ ଲୋକେ ଉପ୍ପଜ୍ଜେୟ୍ୟ ଅରହଂ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ସଂୱେଜନୀୟକଥା କଥିତା ।
‘‘ୟେ କିର ଭୋ ଲୋକେ ପାପକାନି କମ୍ମାନି କରୋନ୍ତି’’ ।
‘‘ଚୋଦିତା ଦେୱଦୂତେହି, ୟେ ପମଜ୍ଜନ୍ତି ମାଣୱା ।
ତେ ଦୀଘରତ୍ତଂ ସୋଚନ୍ତି, ହୀନକାୟୂପଗା ନରା ॥
ୟେ ଚ ଖୋ ଦେୱଦୂତେହି, ସନ୍ତୋ ସପ୍ପୁରିସା ଇଧ ।
ଚୋଦିତା ନ ପମଜ୍ଜନ୍ତି, ଅରିୟଧମ୍ମେ କୁଦାଚନଂ ॥
ଉପାଦାନେ ଭୟଂ ଦିସ୍ୱା, ଜାତିମରଣସମ୍ଭୱେ ।
ଅନୁପାଦା ୱିମୁଚ୍ଚନ୍ତି, ଜାତିମରଣସଙ୍ଖୟେ ॥
ତେ ଅପ୍ପମତ୍ତା ସୁଖିନୋ, ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମାଭିନିବ୍ବୁତା ।
ସବ୍ବୱେରଭୟାତୀତା, ସବ୍ବଦୁକ୍ଖଂ ଉପଚ୍ଚଗୁଂ’’ ହୁ –
ଚତୁମହାରାଜସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ତିକନିପାତେ ଦେୱଦୂତୱଗ୍ଗେ ଅଟ୍ଠମଂ ଚତୁମହାରାଜସୁତ୍ତଂ କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଅଟ୍ଠମଂ ଭନ୍ତେ ଚତୁମହାରାଜସୁତ୍ତଂ ‘‘ଅଟ୍ଠମିୟଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପକ୍ଖସ୍ସ ଚତୁନ୍ନଂ ମହାରାଜାନଂ ଅମଚ୍ଚା ପାରିସଜ୍ଜା ଇମଂ ଲୋକଂ ଅନୁୱିଚରନ୍ତି କଚ୍ଚି ବହୂ ମନୁସ୍ସା ମନୁସ୍ସେସୁ ମତ୍ତେୟ୍ୟା ପେତ୍ତେୟ୍ୟା ସାମଞ୍ଞା ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଞା କୁଲେ ଜେଟ୍ଠପଚାୟିନୋ, ଉପୋସଥଂ ଉପୱସନ୍ତି ପଟିଜାଗରୋନ୍ତି, ପୁଞ୍ଞାନି କରୋନ୍ତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅପ୍ପକା ଖୋ ମାରିସା ମନୁସ୍ସା ମନୁସ୍ସେସୁ ମତ୍ତେୟ୍ୟା ପେତ୍ତେୟ୍ୟା ସାମଞ୍ଞା ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଞା କୁଲେ ଜେଟ୍ଠପଚାୟିନୋ, ଉପୋସଥଂ ଉପୱସନ୍ତି ପଟିଜାଗରୋନ୍ତି, ପୁଞ୍ଞାନି କରୋନ୍ତି ।
‘‘ଦିବ୍ବା ୱତ ଭୋ କାୟା ପରିହାୟିସ୍ସନ୍ତି, ପରିପୂରିସ୍ସନ୍ତି ଅସୁର କାୟା’’ –
ବହୂ ଖୋ ମାରିସା ମନୁସ୍ସା ମନୁସ୍ସେସୁ ମତ୍ତେୟ୍ୟା ପେତ୍ତେୟ୍ୟା ସାମଞ୍ଞା ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଞା କୁଲେ ଜେଟ୍ଠପଚାୟିନୋ, ଉପୋସଥଂ ଉପୱସନ୍ତି ପଟିଜାଗରୋନ୍ତି, ପୁଞ୍ଞାନି କରୋନ୍ତି ।
‘‘ଦିବ୍ବା ୱତ ଭୋ କାୟା ପରିପୂରିସ୍ସନ୍ତି, ପରିହାୟିସ୍ସନ୍ତି ଅସୁର କାୟା’’ –
ଆଧିପତେୟ୍ୟାସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଦସମଂ ଆଧିପତେୟ୍ୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଦସମଂ ଆଧିପତେୟ୍ୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୀଣିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ଆଧିପତେୟ୍ୟାନି । କତମାନି ତୀଣି, ଅତ୍ତାଧିପତେୟ୍ୟଂ ଲୋକାଧିପତେୟ୍ୟଂ ଧମ୍ମାଧିପତେୟ୍ୟଂ । କତମଞ୍ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ଅତ୍ତାଧିପତେୟ୍ୟଂ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ଅରଞ୍ଞଗତୋ ୱା ରୁକ୍ଖମୂଲଗତୋ ୱା ସୁଞ୍ଞାଗାରଗତୋ ୱା ଇତି ପଟିସଞ୍ଚିକ୍ଖତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୱଗ୍ଗ, ପରିବ୍ବାଜକସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ବ୍ରାହ୍ମଣୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ଚତୁତ୍ଥଂ ପରିବ୍ବାଜକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ବ୍ରାହ୍ମଣୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଚତୁତ୍ଥଂ ପରିବ୍ବାଜକସୁତ୍ତଂ ଅଞ୍ଞତରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବ୍ବାଜକଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ଅଞ୍ଞତରୋ ଭନ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣପରିବ୍ବାଜକୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ସନ୍ନିଟ୍ଠିକୋ ଧମ୍ମୋ ସନ୍ଦିଟ୍ଠିକୋ ଧମ୍ମୋତି ଭୋ ଗୋତମ ୱୁଚ୍ଚତି, କିତ୍ତାୱତାନୁ ଖୋ ଭୋ ଗୋତମ ସନ୍ଦିଟ୍ଠିକୋ ଧମ୍ମୋ ହୋତି ଅକାଲିକୋ ଏହିପସ୍ସିକୋ ଓପନେୟ୍ୟିକୋ ପଚ୍ଚତ୍ତଂ ୱେଦିତବ୍ବୋ ୱିଞ୍ଞୂହୀ’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ରତ୍ତୋ ଖୋ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଗେନ ଅଭିଭୂତୋ ପରିୟାଦିନ୍ନଚିତ୍ତୋ ଅତ୍ତବ୍ୟାବାଧାୟପି ଚେତେତି, ପରବ୍ୟାବାଧାୟପି ଚେତେତି, ଉଭୟ ବ୍ୟାବାଧାୟପି ଚେତେତି, ଚେତସିକମ୍ପି ଦୁକ୍ଖଂ ଦୋମନସ୍ସଂ ପଟିସଂୱେଦେତି, ରାଗେ ପହୀନେ ନେୱତ୍ତବ୍ୟାବାଧାୟପି ଚେତେତି, ନପରବ୍ୟାବାଧାୟପି ଚେତେତି, ନଉଭୟବ୍ୟାବାଧାୟପି ଚେତେତି, ନଚେତସିକଂ ଦୁକ୍ଖଂ ଦୋମନସ୍ସଂ ପଟିସଂୱେଦେତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ୱଚ୍ଛଗୋତ୍ତସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମଂ ୱଚ୍ଛଗୋତ୍ତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସତ୍ତମଂ ଭନ୍ତେ ୱଚ୍ଛଗୋତ୍ତସୁତ୍ତଂ ୱଚ୍ଛଗୋତ୍ତଂ ପରିବ୍ବାଜକଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ୱଚ୍ଛଗୋତ୍ତୋ ଭନ୍ତେ ପରିବ୍ବାଜକୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ସୁତଂ ମେତଂ ଭୋ ଗୋତମ ସମଣୋ ଗୋତମୋ ଏୱମାହ ‘‘ମୟ୍ହମେୱ ଦାନଂ ଦାତବ୍ବଂ, ନାଞ୍ଞେସଂ ଦାନଂ ଦାତବ୍ବ । (ପେୟ୍ୟାଲ) ଅନବ୍ଭକ୍ଖା ତୁକାମାହି ମୟଂ ଭୱନ୍ତଂ ଗୋତମ’’ନ୍ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ୟେ ତେ ୱଚ୍ଛ ଏୱମାହଂସୁ ସମଣୋ ଗୋତମୋ ଏୱମାହ ମୟ୍ହମେୱ ଦାନଂ ଦାତବ୍ବଂ, ନାଞ୍ଞେସଂ ଦାତବ୍ବ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସଙ୍ଗାରୱସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଦସମଂ ସଙ୍ଗାରୱସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଦସମଂ ଭନ୍ତେ ସଙ୍ଗାରୱସୁତ୍ତଂ ସଙ୍ଗାରୱଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ସଙ୍ଗାରୱୋ ଭନ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ମୟମସ୍ସୁ ଭୋ ଗୋତମ ବ୍ରାହ୍ମଣା ନାମ ୟଞ୍ଞଂ ୟଜାମପି ୟଜାପେମପି, ତତ୍ର ଭୋ ଗୋତମ ୟୋ ଚେୱ ୟଜତି ୟୋ ଚ ୟଜାପେତି, ସବ୍ବେ ତେ ଅନେକସାରୀରିକଂ ପୁଞ୍ଞପ୍ପଟିପଦଂ ପଟିପନ୍ନା ହୋନ୍ତି, ୟଦିଦଂ ୟଞ୍ଞାଧିକରଣଂ, ୟୋପନାୟଂ ଭୋ ଗୋତମ ୟସ୍ସ ୱା କୁଲା ଅଗାରସ୍ମା ଅନଗାରିୟଂ ପବ୍ବଜିତୋ ଏକମତ୍ତାନଂ ଦମେତି, ଏକମତ୍ତାନଂ ସମେତି, ଏକମତ୍ତାନଂ ପରିନିବ୍ବାପେତି, ଏୱମସ୍ସାୟଂ ଏକସାରୀରିକଂ ପୁଞ୍ଞପ୍ପଟିପଦଂ ପଟିପନ୍ନୋ ହୋତି, ୟଦିଦଂ ପବ୍ବଜ୍ଜାଧିକରଣ’’ନ୍ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ତେନହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ତଞ୍ଞେୱେତ୍ଥ ପଟିପୁଚ୍ଛିସ୍ସାମି, ୟଥା ତେ ଖମେୟ୍ୟ, ତଥା ନଂ ବ୍ୟାକରେୟ୍ୟାସୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
‘‘ଇଚ୍ଚାୟପି ଭୋ ଗୋତମ ଏୱଂ ଭନ୍ତେ ଅନେକସାରୀରିକା ପୁଞ୍ଞପ୍ପଟିପଦା ହୋତି’’ –
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟ ଅନୁସନ୍ଧିମ୍ହି ଭଗୱତା କୀଦିସୀ ଧମ୍ମଦେସନା ଦେସିତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟେ ଅନୁସନ୍ଧିମ୍ହି ତିୱିଧା ପାଟିହାରିୟା ପଟିସଂୟୁତ୍ତା ଧମ୍ମଦେସନା ଭଗୱତା ଦେସିତା ।
‘‘ସେୟ୍ୟଥାପି ଭୱଂ ଗୋତମୋ ଭୱଞ୍ଚାନନ୍ଦୋ, ଏତେ ମେ ପୁଜ୍ଜା ଏତେ ମେ ପାସଂସା’’ –
‘‘ସେୟ୍ୟଥାପି ଭୱଂ ଗୋତମୋ ଭୱଞ୍ଚାନନ୍ଦୋ, ଏତେ ମେ ପୁଜ୍ଜା ଏତେ ମେ ପାସଂସା’’ –
ମହାୱଗ୍ଗ, ୱେନାଗପୁରସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ତିକନିମାତେ ମହାୱଗ୍ଗେ ତତିୟଂ ୱେନାଗପୁରସୁତ୍ତଂ କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କୋସଲେସୁ ଭନ୍ତେ ୱେନାଗପୁରେ ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ ଗାମେ ୱେନାଗପୁରିକଂ ୱଚ୍ଛଗୋତ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ୱେନାଗପୁରିକୋ ଭନ୍ତେ ୱଚ୍ଛଗୋତ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ଅଚ୍ଛରିୟଂ ଭୋ ଗୋତମ, ଅବ୍ଭୁତଂ ଭୋ ଗୋତମ, ୟାୱଞ୍ଚିଦଂ ଭୋତୋ ଗୋତମସ୍ସ ୱିପ୍ପସନ୍ନାନି ଇନ୍ଦ୍ରିୟାନି, ପରିସୁଦ୍ଧୋ ଛୱିୱଣ୍ଣୋ ପରିୟୋଦାତୋ (ପେୟ୍ୟାଲ) ଏୱରୂପାନଂ ନୂନ ଭୱଂ ଗୋତମୋ ଉଚ୍ଚାସୟନ ମହାସୟନାନଂ ନିକାମଲାଭୀ ଅକିଚ୍ଛଲାଭୀ’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ୟାନି ଖୋ ପନ ତାନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଚ୍ଚାସୟନ ମହାସୟନାନି । ସେୟ୍ୟଥିଦଂ, ଆସନ୍ଦି ପଲ୍ଲଙ୍କୋ ଗୋନକୋ ଚିତ୍ତକୋ ପଟିକା ପଟଲିକା ତୂଲିକା ୱିକତିକା ଉଦ୍ଦଲୋମୀ ଏକନ୍ତଲୋମୀ କଟ୍ଟିସ୍ସଂ କୋସେୟ୍ୟଂ କୁଟ୍ଟକଂ ହତ୍ଥତ୍ଥରଂ ଅସ୍ସତ୍ଥରଂ ରଥତ୍ଥରଂ ଅଜିନପ୍ପୱେଣୀ କଦଲିମିଗପୱରପଚ୍ଚତ୍ଥରଣଂ ସଉତ୍ତରଚ୍ଛଦଂ ଉଭତୋଲୋହିତକୂପଧାନଂ । ଦୁଲ୍ଲଭାନି ତାନି ପବ୍ବଜିତାନଂ, ଲଦ୍ଧା ଚ ପନ ନକପ୍ପନ୍ତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
‘‘ଅଚ୍ଛରିୟଂ ଭୋ ଗୋତମ ଅବ୍ଭୁତଂ ଭୋ ଗୋତମ’’ ।
ଦିବ୍ବ ଉଚ୍ଚାସୟନମହାସୟନ
ପୁଚ୍ଛା – କଥଞ୍ଚାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଦିବ୍ବଂ ଉଚ୍ଚାସୟନମହାସୟନଂ ଦେସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଇଧାହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ୟଂ ଗାମଂ ୱା ନିଗମଂ ୱା ଉପନିସ୍ସାୟ ୱିହରାମି, ସୋ ପୁବ୍ବଣ୍ହସମୟଂ ନିୱାସେତ୍ୱା ପତ୍ତଚୀୱରମାଦାୟ ତମେୱ ଗାମଂ ୱା ନିଗମଂ ୱା ପିଣ୍ଡାୟ ପୱିସାମି, ସୋ ପଚ୍ଛାଭତ୍ତଂ ପିଣ୍ଡପାତପଟିକ୍କନ୍ତୋ ୱନନ୍ତଞ୍ଞେୱ ପୱିସାମୀତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଦିବ୍ବଂ ଉଚ୍ଚାସୟନମହାସୟନଂ ଦେସିତଂ ।
ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାସୟନମହାସୟନ
ପୁଚ୍ଛା – କଥଞ୍ଚାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ବ୍ରହ୍ମଂ ଉଚ୍ଚାସୟନମହାସୟନଂ ଦେସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଇଧାହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ୟଂ ଗାମଂ ୱା ନିଗମଂ ୱା ଉପନିସ୍ସାୟ ୱିହରାମି, ସୋ ପୁବ୍ବଣ୍ହସମୟଂ ନିୱାସେତ୍ୱା ପତ୍ତଚୀୱରମାଦାୟ ତମେୱ ଗାମଂ ୱା ନିଗମଂ ୱା ପିଣ୍ଡାୟ ପୱିସାମୀତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ବ୍ରହ୍ମଉଚ୍ଚାସୟନମହାସୟନଂ ଦେସିତଂ ।
କତମଂ ପନ ତଂ ଭୋ ଗୋତମ ବ୍ରହ୍ମଉଚ୍ଚାସୟନମହାସୟନଂ ।
ଅରିୟ ଉଚ୍ଚାସୟନମହାସୟନ
ପୁଚ୍ଛା – କଥଞ୍ଚାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଅରିୟଂ ଉଚ୍ଚାସୟନମହାସୟନଂ ଦେସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଇଧାହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ୟଂ ଗାମଂ ୱା ନିଗମଂ ୱା ଉପନିସ୍ସାୟ ୱିହରାମି, ସୋ ପୁବ୍ବଣ୍ହସମୟଂ ନିୱାସେତ୍ୱା ପତ୍ତଚୀୱରମାଦାୟ ତମେୱ ଗାମଂ ୱା ନିଗମଂ ୱା ପିଣ୍ଡାୟ ପୱିସାମି । ସୋ ପଚ୍ଛାଭତ୍ତଂ ପିଣ୍ଡପାତ ପଟିକ୍କନ୍ତୋ ୱନନ୍ତଞ୍ଞେୱ ପୱିସାମୀତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଅରିୟଂ ଉଚ୍ଚାସୟନମହାସୟନଂ ଦେସିତଂ ।
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ମହାୱଗ୍ଗେ ପଞ୍ଚମଂ କେସମୁତ୍ତିସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କୋସଲେସୁ ଭନ୍ତେ କେସମୁତ୍ତେନାମ କାଲାମାନଂ ନିଗମେ କେସମୁତ୍ତିୟେ କାଲାମେ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । କେସମୁତ୍ତିୟା ଭନ୍ତେ କାଲାମା ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚୁଂ ‘‘ସନ୍ତି ଭନ୍ତେ ଏକେ ସମଣ ବ୍ରାହ୍ମଣା କେସମୁତ୍ତଂ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି, ତେ ସକଂୟେୱ ୱାଦଂ ଦୀପେନ୍ତି, ଜୋତେନ୍ତି, ପରପ୍ପୱାଦଂ ପନ ଖୁଂସେନ୍ତି ୱମ୍ଭେନ୍ତି ପରିଭୱନ୍ତି, ଓମକ୍ଖିଂ କରୋନ୍ତି, ଅପରେପି ଭନ୍ତେ ଏକେ ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣା କେସମୁତ୍ତଂ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି, ତେପି ସକଂୟେୱ ୱାଦଂ ଦୀପେନ୍ତି ଜୋତେନ୍ତି, ପରପ୍ପୱାଦଂ ପନ ଖୁଂସେନ୍ତି ୱମ୍ଭେନ୍ତି ପରିଭୱନ୍ତି, ଓମକ୍ଖିଂ କରୋନ୍ତି । ତେସଂ ନୋ ଭନ୍ତେ ଅମ୍ହାକଂ ହୋତେୱ କଙ୍ଖା, ହୋତି ୱିଚିକିଚ୍ଛା କୋ ସୁ ନାମ ଇମେସଂ ଭୱତଂ ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ ସଚ୍ଚଂ ଆହ, କୋ ମୁସା’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ଅଲଞ୍ହି ୱୋ କାଲାମା କଙ୍ଖିତୁଂ ଅଲଂ ୱିଚିକିଚ୍ଛିତୁଂ, କଙ୍ଖୀୟେୱ ପନ ୱୋ ଠାନେ ୱିଚିକିଚ୍ଛା ଉପ୍ପନ୍ନା’’ତି ଏୱ ମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଉପୋସତସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ତିକନିପାତେ ମହାୱଗ୍ଗେ ଦସମଂ ଉପୋସଥସୁତ୍ତଂ କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ୱିସାଖଂ ମିଗାରମାତରଂ ଆରବ୍ଭ ‘‘ତୟୋ ଖୋ ମେ ୱିସାଖେ ଉପୋସଥା । କତମେ ତୟୋ । ଗୋପାଲକୁପୋସଥୋ ନିଗଣ୍ଠୁପୋସଥୋ ଅରିୟୁପୋସଥୋ’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ହନ୍ଦ କୁତୋ ନୁ ତ୍ୱଂ ୱିସାଖେ ଆଗଚ୍ଛସି ଦିୱା ଦିୱସ୍ସ ।
‘‘ତୟୋ ଖୋ ମେ ୱିସାଖେ ଉପୋସଥା । କତମେ ତୟୋ, ଗୋପାଲକୁପୋସଥୋ ନିଗଣ୍ଠୁପୋସଥୋ ଅରିୟୁପୋସଥୋ’’ –
ଗୋପାଲକଉପୁଗ୍ଗଲ
ପୁଚ୍ଛା – କଥଞ୍ଚାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଗୋପାଲକୁପୋସଥୋ ପକାସିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କଥଞ୍ଚ ୱିସାଖେ ଗୋପାଲକୁପୋସଥୋ ହୋତି, ସେୟ୍ୟଥାପି ୱିସାଖେ ଗୋପାଲକୋ ସାୟନ୍ହସମୟେ ସାମିକାନଂ ଗାୱୋ ନିୟ୍ୟାତେତ୍ୱା ଇତି ପଟିସଞ୍ଚିକ୍ଖତି ‘‘ଅଜ୍ଜ ଖୋ ଗାୱୋ ଅମୁକସ୍ମିଞ୍ଚ ଅମୁକସ୍ମିଞ୍ଚ ପଦେସେ ଚରିଂସୁ, ଅମୁକସ୍ମିଞ୍ଚ ଅମୁକସ୍ମିଞ୍ଚ ପଦେସେ ପାନୀୟାନି ପିୱିଂସୁ ।
ସ୍ୱେ ଦାନି ଗାୱୋ ଅମୁକସ୍ମିଞ୍ଚ ଅମୁକସ୍ମିଞ୍ଚ ପଦେସେ ଚରିସ୍ସନ୍ତି, ଅମୁକସ୍ମିଞ୍ଚ ଅମୁକସ୍ମିଞ୍ଚ ପଦେସେ ପାନୀୟାନି ପିୱିସ୍ସନ୍ତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଗୋପାଲକୁପୋସଥୋ ପକାସିତୋ ।
ନିଗଣ୍ଠଉପୁଗ୍ଗଲ
ପୁଚ୍ଛା – କଥଞ୍ଚାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ନିଗଣ୍ଠୁପୋସଥୋ ପକାସିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କଥଞ୍ଚ ୱିସାଖେ ନିଗଣ୍ଠୁପୋସଥୋ ହୋତି, ଅତ୍ଥି ୱିସାଖେ ନିଗଣ୍ଠାନାମ ସମଣଜାତିକା, ତେ ସାୱକଂ ଏୱଂ ସମାଦପେନ୍ତି, ‘‘ଏହିତ୍ୱଂ ଅମ୍ଭୋପୁରିସ ୟେ ପୁରତ୍ଥିମାୟ ଦିସାୟ ପାଣା ପରଂ ୟୋଜନସତଂ, ତେସୁ ଦଣ୍ଡଂ ନିକ୍ଖିପାହି, ୟେ ପଚ୍ଛିମାୟ ଦିସାୟ । ୟେ ଉତ୍ତରାୟ ଦିସାୟ । ୟେ ଦକ୍ଖିଣାୟ ଦିସାୟ ପାଣା ପରଂ ୟୋଜନସତଂ, ତେସୁ ଦଣ୍ଡଂ ନିକ୍ଖିପାହୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ନିଗଣ୍ଠୁପୋସଥୋ ପକାସିତୋ ।
ଏହି ତ୍ୱଂ ଅମ୍ଭୋ ପୁରିସ ସବ୍ବଚେଲାନି ନିକ୍ଖିପିତ୍ୱା ଏୱଂ ୱଦେହି ।
ନାହଂ କ୍ୱଚନି କସ୍ସଚି କିଞ୍ଚନତସ୍ମିଂ, ନ ଚ ମମ କ୍ୱଚନି କତ୍ଥଚି କିଞ୍ଚନ ତତ୍ଥି ।
ଅରିୟା ଉପୋସଥୋ
ପୁଚ୍ଛା – କଥଞ୍ଚାୱୁସୋ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଅରିୟୁପୋସଥୋ ୱିତ୍ଥାରେନ ୱିଭଜିତ୍ୱା ପକାସିତୋ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କଥଞ୍ଚ ୱିସାଖେ ଅରିୟୁପୋସଥୋ ହୋତି, ଉପକ୍କିଲିଟ୍ଠସ୍ସ ୱିସାଖେ ଚିତ୍ତସ୍ସ ଉପକ୍କମେନ ପରିୟୋଦପନା ହୋତି । କଥଞ୍ଚ ୱିସାଖେ ଉପକ୍କିଲିଟ୍ଠସ୍ସ ଚିତ୍ତସ୍ସ ଉପକ୍କମେନ ପରିୟୋଦପନା ହୋତି । ଇଧ ୱିସାଖେ ଅରିୟସାୱକୋ ତଥାଗତଂ ଅନୁସ୍ସରତି ‘‘ଇତିପି ସୋ ଭଗୱା ଅରହଂ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ୱିଜ୍ଜାଚରଣସମ୍ପନ୍ନୋ ସୁଗତୋ ଲୋକୱିଦୂ ଅନୁତ୍ତରୋ ପୁରିସଦମ୍ମସାରଥି ସତ୍ଥା ଦେୱମନୁସ୍ସାନଂ ବୁଦ୍ଧୋ ଭଗୱା’’ତି । ତସ୍ସ ତଥାଗତଂ ଅନୁସ୍ସରତୋ ଚିତ୍ତଂ ପସୀଦତି, ପାମୋଜ୍ଜଂ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି, ୟେ ଚିତ୍ତସ୍ସ ଉପକ୍କିଲେସା ତେ ପହୀୟନ୍ତୀତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଅରିୟୋ ଉପୋସଥୋ ୱିତ୍ଥାରେତ୍ୱା ପକାସିତୋ ।
ପୁଚ୍ଛା – ଏୱଂ ଉପୱୁତ୍ଥସ୍ସ ପନ ଆୱୁସୋ ଅରିୟୁପୋସଥସ୍ସ କଥଂ ମହପ୍ଫଲତା ମହାନିସଂସତା ୱୁତ୍ତା ଭଗୱତା ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କୀୱମହପ୍ଫଲା ହୋତି, କୀୱମହାନିସଂସୋ, କୀୱମହାଜୁତିକୋ, କୀୱମହାୱିପ୍ଫାରୋ, ସେୟ୍ୟଥାପି ୱିସାଖେ ୟୋ ଇମେସଂ ସୋଳସନ୍ନଂ ମହାଜନପଦାନଂ ପହୂତରତ୍ତଜନପଦାନଂ ଇସ୍ସରିୟାଧିପଚ୍ଚଂ ରଜ୍ଜଂ କାରେୟ୍ୟ, ସେୟ୍ୟଥିଦଂ ‘‘ଅଙ୍ଗାନଂ ମଗଧାନଂ କାସୀନଂ କୋସଲାନଂ ୱଜ୍ଜୀନଂ ମଲ୍ଲାନଂ ଚେତୀନଂ ୱଙ୍ଗାନଂ କୁରୂନଂ ପଞ୍ଚାଲାନଂ ମଚ୍ଛାନଂ ସୂରସେନାନଂ ଅସ୍ସକାନଂ ଅୱନ୍ତୀନଂ ଗନ୍ଧାରାନଂ କମ୍ବୋଜାନଂ, ଅଟ୍ଠଙ୍ଗସମନ୍ନାଗତସ୍ସ ଉପୋସଥସ୍ସ ଏତଂ କଲଂ ନାଗ୍ଘତି ସୋଳସି’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ତତ୍ଥ ଭଗୱତା ଏୱଂ ଉପୱୁତ୍ଥସ୍ସ ଅରିୟୁପୋସଥସ୍ସ ମହପ୍ଫଲତା ମହାନିସଂସତା ୱୁତ୍ତା ।
ଆନନ୍ଦୱଗ୍ଗ
ଆଜୀୱକସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଆୱୁସୋ ତିକନିପାତେ ଆନନ୍ଦୱଗ୍ଗେ ଦୁତିୟଂ ଆଜୀୱକସୁତ୍ତଂ କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କେନ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କୋସମ୍ବିୟଂ ଭନ୍ତେ ଅଞ୍ଞତରଂ ଆଜୀୱକସାୱକଂ ଗହପତିଂ ଆରବ୍ଭ ଆୟସ୍ମତା ଆନନ୍ଦତ୍ଥେରେନ ଧମ୍ମଭଣ୍ଡାଗାରିକେନ ଭାସିତଂ । ଅଞ୍ଞତରୋ ଭନ୍ତେ ଆଜୀୱକସାୱକୋ ଗହପତି ଆୟସ୍ମନ୍ତଂ ଆନନ୍ଦଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘କେସଂ ନୋ ଭନ୍ତେ ଆନନ୍ଦ ଧମ୍ମୋ ସ୍ୱାକ୍ଖାତୋ, କେ ଲୋକେ ସୁପ୍ପଟିପନ୍ନା, କେ ଲୋକେ ସୁକତା’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ତେନ ହି ଗହପତି ତଞ୍ଞେୱେତ୍ଥ ପଟିପୁଚ୍ଛିସ୍ସାମି, ୟଥା ତେ ଖମେୟ୍ୟ, ତଥା ନଂ ବ୍ୟାକରେୟ୍ୟାସୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଆୟସ୍ମତା ଆନନ୍ଦତ୍ଥେରେନ ଧମ୍ମଭଣ୍ଡାଗାରିକେନ ଭାସିତଂ ।
‘‘କେସଂ ନୋ ଭନ୍ତେ ଆନନ୍ଦ ଧମ୍ମୋ ସ୍ୱାକ୍ଖାତୋ, କେ ଲୋକେ ସୁପ୍ପଟିପନ୍ନା, କେ ଲୋକେ ସୁକତା’’ ।
‘‘ଇତି ଖୋ ଗହପତି ତୟାୱେତଂ ବ୍ୟାକତଂ’’ –
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତଂ ଭନ୍ତେ, ଅଭିକ୍କନ୍ତଂ ଭନ୍ତେ, ସେୟ୍ୟଥାପି ଭନ୍ତେ ନିକ୍କୁଜ୍ଜିତଂ ୱା ଉକ୍କୁଜ୍ଜେୟ୍ୟ’’ –
ଗନ୍ଧଜାତସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ନୱମଂ ଗନ୍ଧଜାତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଆୟସ୍ମନ୍ତଂ ଭନ୍ତେ ଆନନ୍ଦଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ଆୟସ୍ମା ଭନ୍ତେ ଆନନ୍ଦୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ତୀଣିମାନି ଭନ୍ତେ ଗନ୍ଧଜାତାନି, ୟେସଂ ଅନୁୱାତଂୟେୱ ଗନ୍ଧୋ ଗଚ୍ଛତି ନୋ ପଟିୱାତଂ…ପେ॰… ଅତ୍ଥି ନୁ ଖୋ ଭନ୍ତେ କିଞ୍ଚି ଗନ୍ଧଜାତଂ, ୟସ୍ସ ଅନୁୱାତମ୍ପି ଗନ୍ଧୋ ଗଚ୍ଛତି ପଟିୱାତମ୍ପି ଗନ୍ଧୋ ଗଚ୍ଛତି, ଅନୁୱାତପଟିୱାତମ୍ପି ଗନ୍ଧୋ ଗଚ୍ଛତୀ’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ଅତ୍ଥାନନ୍ଦ କିଞ୍ଚି ଗନ୍ଧଜାତଂ, ୟସ୍ସ ଅନୁୱାତମ୍ପି ଗନ୍ଧୋ ଗଚ୍ଛତି, ପଟିୱାତମ୍ପି ଗନ୍ଧୋ ଗଚ୍ଛତି, ଅନୁୱାତପଟିୱାତମ୍ପି ଗନ୍ଧୋ ଗଚ୍ଛତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ନ ଚନ୍ଦନଂ ତଗରମଲ୍ଲିକା ୱା ।
ସତଞ୍ଚ ଗନ୍ଧୋ ପଟିୱାତମେତି ।
ସବ୍ବା ଦିସା ସପ୍ପୁରିସୋ ପୱାୟତି ।
ଗଦ୍ରଭସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ସମଣୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟଂ ଗଦ୍ରଭସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସମଣୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟଂ ଗଦ୍ରଭସୁତ୍ତଂ ‘‘ସେୟ୍ୟଥାପି ଭିକ୍ଖୱେ ଗଦ୍ରଭୋ ଗୋଗଣଂ ପିଟ୍ଠିତୋ ପିଟ୍ଠିତୋ ଅନୁବନ୍ଧୋ ହୋତି ‘ଅହମ୍ପି ଦମ୍ମୋ ଅହମ୍ପି ଦମ୍ମୋ’ତି, ତସ୍ସ ନ ତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ ହୋତି ସେୟ୍ୟଥାପି ଗୁନ୍ନଂ, ନ ତାଦିସୋ ସରୋ ହୋତି ସେୟ୍ୟଥାପି ଗୁନ୍ନଂ, ନ ତାଦିସଂ ପଦଂ ହୋତି ସେୟ୍ୟଥାପି ଗୁନ୍ନଂ, ସୋ ଗୋଗଣଂୟେୱ ପିଟ୍ଠିତୋ ପିଟ୍ଠିତୋ ଅନୁବନ୍ଧୋ ହୋତି ଅହମ୍ପି ଦମ୍ମୋ ଅହମ୍ପି ଦମ୍ମୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ତସ୍ମାତିହ ଭିକ୍ଖୱେ ଏୱଂ ସିକ୍ଖିତବ୍ବଂ ।
‘‘ତିବ୍ବୋ ନୋ ଛନ୍ଦୋ ଭୱିସ୍ସତି ଅଧିସୀଲସିକ୍ଖାସମାଦାନେ…ପେ॰… ଅଧିପଞ୍ଞାସିକ୍ଖାସମାଦାନେ’’ –
ସଙ୍କୱାସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଏକାଦସମଂ ସଙ୍କୱାସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କୋସଲେସୁ ଭନ୍ତେ ସଙ୍କୱାୟଂ ନାମ କୋସଲାନଂ ନିଗମେ କସ୍ସପଗୋତ୍ତଂ ନାମ ଭିକ୍ଖୁଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । କସ୍ସପ ଗୋତ୍ତୋ ଭନ୍ତେ ଭିକ୍ଖୁ ଭଗୱତି ମନୋପଦୂସିତ୍ୱା ଭଗୱତୋ ସନ୍ତିକେ ଅଚ୍ଚୟଂ ଅଚ୍ଚୟତୋ ଦେସେସି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ଥେରୋ ଚେପି କସ୍ସପ ଭିକ୍ଖୁ ନ ସିକ୍ଖାକାମୋ ନ ସିକ୍ଖାସମାଦାନସ୍ସ ୱଣ୍ଣୱାଦୀ । ୟେ ଚଞ୍ଞେ ଭିକ୍ଖୂ ନ ସିକ୍ଖାକାମା, ତେ ଚ ନ ସିକ୍ଖାୟ ସମାଦପେତି, ୟେ ଚଞ୍ଞେ ଭିକ୍ଖୂ ସିକ୍ଖାକାମା ତେସଞ୍ଚ ନ ୱଣ୍ଣଂ ଭଣତି ଭୂତଂ ତଚ୍ଛଂ କାଲେନା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଲୋଣକପଲ୍ଲୱଗ୍ଗ
ଅଚ୍ଚାୟିକସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ତିକନିପାତେ ଲୋଣକପଲ୍ଲୱଗ୍ଗେ ପଠମଂ ଅଚ୍ଚାୟିକସୁତ୍ତଂ କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଲୋଣକପଲ୍ଲୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ଅଚ୍ଚାୟିକସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୀଣିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ କସ୍ସକସ୍ସ ଗହପତିସ୍ସ ଅଚ୍ଚାୟିକାନି କରଣୀୟାନି । କତମାନି ତୀଣି, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ କସ୍ସକୋ ଗହପତି ସୀଘଂ ସୀଘଂ ଖେତ୍ତଂ ସୁକଟ୍ଠଂ କରୋତି ସୁମତିକତଂ । ସୀଘଂ ସୀଘଂ ଖେତ୍ତଂ ସୁକଟ୍ଠଂ କରିତ୍ୱା ସୁମତିକତଂ ସୀଘଂ ସୀଘଂ ବୀଜାନି ପତିଟ୍ଠାପେତି । ସୀଘଂ ସୀଘଂ ବୀଜାନି ପତିଟ୍ଠାପେତ୍ୱା ସୀଘଂ ସୀଘଂ ଉଦକଂ ଅଭିନେତିପି ଅପନେତିପି । ଇମାନି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ତୀଣି କସ୍ସକସ୍ସ ଗହପତିସ୍ସ ଅଚ୍ଚାୟିକାନି କରଣୀୟାନି’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସମ୍ବୋଧୱଗ୍ଗ
ରୁଣ୍ଣସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ସମ୍ବୋଧୱଗ୍ଗେ ପନାୱୁସୋ ପଞ୍ଚମଂ ରୁଣ୍ଣସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସମ୍ବୋଧୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଞ୍ଚମଂ ରୁଣ୍ଣସୁତ୍ତଂ ‘‘ରୁଣ୍ଣମିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅରିୟସ୍ସ ୱିନୟେ ୟଦିଦଂ ଗୀତଂ, ଉମ୍ମତ୍ତକମିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅରିୟସ୍ସ ୱିନୟେ ୟଦିଦଂ ନଚ୍ଚଂ, କୋମାରକମିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଅରିୟସ୍ସ ୱିନୟେ ୟଦିଦଂ ଅତିୱେଲଂ ଦନ୍ତୱିଦଂସକହସିତଂ । ତସ୍ମାତିହ ଭିକ୍ଖୱେ ସେତୁଘାତୋ ଗୀତେ ସେତୁଘାତୋ ନଚ୍ଚେ, ଅଲଂ ୱୋ ଧମ୍ମପ୍ପମୋଦିତାନଂ ସତଂ ସିତଂ ସିତମତ୍ତାୟା’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅରକ୍ଖୀକସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମଂ ଅରକ୍ଖିତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ଅନାତପିଣ୍ଡିକଂ ଗହପତିଂ ଆରବ୍ଭ ‘‘ଚିତ୍ତେ ଗହପତି ଅରକ୍ଖିତେ କାୟକମ୍ମମ୍ପି ଅରକ୍ଖିତଂ ହୋତି, ୱଚୀକମ୍ମମ୍ପି । ମନୋକମ୍ମମ୍ପି ଅରକ୍ଖିତଂ ହୋତି । ତସ୍ସ ଅରକ୍ଖିତକାୟକମ୍ମନ୍ତସ୍ସ ଅରକ୍ଖିତୱଚୀକମ୍ମନ୍ତସ୍ସ ଅରକ୍ଖିତମନୋକମ୍ମନ୍ତସ୍ସ କାୟକମ୍ମମ୍ପି ଅୱସ୍ସୁତଂ ହୋତି, ୱଚୀକମ୍ମମ୍ପି ଅୱସ୍ସୁତଂ ହୋତି, ମନୋକମ୍ମମ୍ପି ଅୱସ୍ସୁତଂ ହୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଆପାୟିକୱଗ୍ଗ
ଅପଣ୍ଣକସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ଆପାୟିକୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ଛଟ୍ଠଂ ଅପଣ୍ଣକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଆପାୟିକୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଛଟ୍ଠଂ ଅପଣ୍ଣକସୁତ୍ତଂ ‘‘ତିସ୍ସୋ ଇମା ଭିକ୍ଖୱେ ୱିପତ୍ତିୟୋ । କତମା ତିସ୍ସୋ ସୀଲୱିପତ୍ତି, ଚିତ୍ତୱିପତ୍ତି, ଦିଟ୍ଠିୱିପତ୍ତି । କତମା ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ସୀଲୱିପତ୍ତି, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ପାଣାତିପାତୀ ହୋତି…ପେ॰… ସମ୍ଫପ୍ପଲାପୀ ହୋତି । ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ଭିକ୍ଖୱେ ସୀଲୱିପତ୍ତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
କୁସିନାରୱଗ୍ଗ
କୁସିନାରସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – କୁସିନାରୱଗ୍ଗେ ପନାୱୁସୋ ପଠମଂ କୁସିନାରସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – କୁସିନାରାୟଂ ଭନ୍ତେ ବଲିହରଣେ ୱନସଣ୍ଡେ ସମ୍ବହୁଲେ ଭିକ୍ଖୂ ଆରବ୍ଭ ‘‘ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ଅଞ୍ଞତରଂ ଗାମଂ ୱା ନିଗମଂ ୱା ଉପନିସ୍ସାୟ ୱିହରତି, ତମେନଂ ଗହପତି ୱା ଗହପତିପୁତ୍ତୋ ୱା ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ସ୍ୱାତନାୟ ଭତ୍ତେନ ନିମନ୍ତେତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ହତ୍ଥକସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚମଂ ହତ୍ଥକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କେନ ସଦ୍ଧିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ହତ୍ଥକେନ ଦେୱପୁତ୍ତେନ ସଦ୍ଧିଂ ‘‘ୟେ ତେ ହତ୍ଥକ ଧମ୍ମା ପୁବ୍ବେ ମନୁସ୍ସଭୂତସ୍ସ ପୱତ୍ତିନୋ ଅହେସୁଂ, ଅପିନୁ ତେ ତେ ଧମ୍ମା ଏତରହି ପୱତ୍ତିନୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅନୁରୁଦ୍ଧସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଅଟ୍ଠମଂ ଅନୁରୁଦ୍ଧସୁତ୍ତଂ କଂ ଆରବ୍ଭ କେନ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଅଟ୍ଠମଂ ଭନ୍ତେ ଅନୁରୁଦ୍ଧସୁତ୍ତଂ ଆୟସ୍ମନ୍ତଂ ଅନୁରୁଦ୍ଧତ୍ଥେରଂ ଆରବ୍ଭ ଆୟସ୍ମତା ସାରିପୁତ୍ତତ୍ଥେରେନ ଧମ୍ମସେନାପତିନା ‘‘ୟଂ ଖୋ ତେ ଆୱୁସୋ ଅନୁରୁଦ୍ଧଂ ଏୱଂ ହୋତି ‘ଅହଂ ଦିବ୍ବେନ ଚକ୍ଖୁନା ୱିସୁଦ୍ଧେନ ଅତିକ୍କନ୍ତମାନୁସକେନ ସହସ୍ସଂ ଲୋକଂ ୱୋଲୋକେମୀ’ତି, ଇଦଂ ତେ ମାନସ୍ମିଂ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭାସିତଂ ।
‘‘ସାଧୁ ୱତାୟସ୍ମା ଅନୁରୁଦ୍ଧୋ ଇମେ ତୟୋ ଧମ୍ମେ ପହାୟ ଇମେ ତୟୋ ଧମ୍ମେ ଅମନସିକରିତ୍ୱା ଅମତାୟ ଧାତୁୟା ଚିତ୍ତଂ ଉପସଂହରତୁ’’ –
କୁସିନାରୱଗ୍ଗ
ପଟିଚ୍ଛନ୍ନସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ତିକନିପାତେ କୁସିନାରୱଗ୍ଗେ ନୱମଂ ପଟିଚ୍ଛନ୍ନସୁତ୍ତଂ କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ନୱମଂ ଭନ୍ତେ ପଟିଚ୍ଛନ୍ନସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୀଣିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ପଟିଚ୍ଛନ୍ନାନି ଆୱହନ୍ତି ନୋ ୱିୱଟାନି । କତମାନି ତୀଣି, ମାତୁଗାମୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଟିଚ୍ଛନ୍ନୋ ଆୱହତି ନୋ ୱିୱଟୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ମନ୍ତା ପଟିଚ୍ଛନ୍ନା ଆୱହନ୍ତି ନୋ ୱିୱଟା, ମିଚ୍ଛାଦିଟ୍ଠି ଭିକ୍ଖୱେ ପଟିଚ୍ଛନ୍ନା ଆୱହତି ନୋ ୱିୱଟା । ଇମାନି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ତୀଣି ପଟିଚ୍ଛନ୍ନାନି ଆୱହନ୍ତି ନୋ ୱିୱଟାନୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଲେଖସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଦସମଂ ଲେଖସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଦସମଂ ଭନ୍ତେ ଲେଖସୁତ୍ତଂ ‘‘ତୟୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ତୟୋ, ପାସାଣଲେଖୂପମୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ପଥୱିଲେଖୂପମୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଉଦକଲେଖୂପମୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ । କତମୋ ଚ ଭିକ୍ଖୱେ ପାସାଣ ଲେଖୂପମୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଅଭିଣ୍ହଂ କୁଜ୍ଝତି, ସୋ ଚ ଖ୍ୱସ୍ସ କୋଧୋ ଦୀଘରତ୍ତଂ ଅନୁସେତି । ସେୟ୍ୟଥାପି ଭିକ୍ଖୱେ ପାସାଣଲେଖା ନ ଖିପ୍ପଂ ଲୁଜ୍ଜତି ୱାତେନ ୱା ଉଦକେନ ୱା, ଚିରଟ୍ଠିତିକା ହୋତି, ଏୱମେୱ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଇଧେକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଅଭିଣ୍ହଂ କୁଜ୍ଝତି, ସୋ ଚ ଖ୍ୱସ୍ସ କୋଧୋ ଦୀଘରତ୍ତଂ ଅନୁସେତି । ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ଭିକ୍ଖୱେ ପାସାଣଲେଖୂପମୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ୟୋଧାଜୀୱୱଗ୍ଗ
କେସକମ୍ବଲସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ୟୋଧାଜୀୱୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚମଂ କେସକମ୍ବଲସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ୟୋଧାଜୀୱୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଞ୍ଚମଂ କେସକମ୍ବଲସୁତ୍ତଂ ‘‘ସେୟ୍ୟଥାପି ଭିକ୍ଖୱେ ୟାନି କାନିଚି ତନ୍ତାୱୁତାନଂ ୱତ୍ଥାନଂ, କେସକମ୍ବଲୋ ତେସଂ ପଟିକିଟ୍ଠୋ ଅକ୍ଖାୟତି । କେସକମ୍ବଲୋ ଭିକ୍ଖୱେ ସୀତେ ସୀତୋ ଉଣ୍ହେ ଉଣ୍ହୋ ଦୁବ୍ବଣ୍ଣୋ ଦୁଗ୍ଗନ୍ଧୋ ଦୁକ୍ଖସମ୍ଫସ୍ସୋ । ଏୱମେୱ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ୟାନିକାନିଚି ପୁଥୁସମଣବ୍ରାହ୍ମଣୱାଦାନଂ, ମକ୍ଖଲିୱାଦୋ ତେସଂ ପଟିକିଟ୍ଠୋ ଅକ୍ଖାୟତୀତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ମଙ୍ଗଲୱଗ୍ଗ
ୱନ୍ଦନାସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ମଙ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ପନାୱୁସୋ ନୱମଂ ୱନ୍ଦନାସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ମଙ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ନୱମଂ ୱନ୍ଦନାସୁତ୍ତଂ ‘‘ତିସ୍ସୋ ଇମା ଭିକ୍ଖୱେ ୱନ୍ଦନା । କତମା ତିସ୍ସୋ, କାୟେନ ୱାଚାୟ ମନସା । ଇମା ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ତିସ୍ସୋ ୱନ୍ଦନା’’ତି, ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
‘‘ତିସ୍ସୋ ଇମା ଭିକ୍ଖୱେ ୱନ୍ଦନା । କତମା ତିସ୍ସୋ, କାୟେନ ୱାଚାୟ ମନସା । ଇମା ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ତିସ୍ସୋ ୱନ୍ଦନା’’ ।
ପୁବ୍ବଣ୍ହସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ତତ୍ଥୋ ଆୱୁସୋ ଦସମଂ ପୁବ୍ବଣ୍ହସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ଦସମଂ ଭନ୍ତେ ପୁବ୍ବଣ୍ହସୁତ୍ତଂ ‘‘ୟେ ଭିକ୍ଖୱେ ସତ୍ତା ପୁବ୍ବଣ୍ହସମୟଂ କାୟେନ ସୁଚରିତଂ ଚରନ୍ତି, ୱାଚାୟ ସୁଚରିତଂ ଚରନ୍ତି, ମନସା ସୁଚରିତଂ ଚରନ୍ତି । ସୁପୁବ୍ବଣ୍ହୋ ଭିକ୍ଖୱେ ତେସଂ ସତ୍ତାନଂ । ୟେ ଭିକ୍ଖୱେ ସତ୍ତା ମଜ୍ଝନ୍ହିକସମୟଂ…ପେ॰… ସାୟନ୍ହସମୟଂ କାୟେନ ସୁଚରିତଂ ଚରନ୍ତି, ୱାଚାୟ ସୁଚରିତଂ ଚରନ୍ତି, ମନସା ସୁଚରିତଂ ଚରନ୍ତି । ସୁସାୟନ୍ହୋ ଭିକ୍ଖୱେ ତେସଂ ସତ୍ତାନ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସୁନକ୍ଖତ୍ତଂ ସୁମଙ୍ଗଲଂ, ସୁପ୍ପଭାତଂ ସୁହୁଟ୍ଠିତଂ ।
ସୁଖଣୋ ସୁମୁହୁତ୍ତୋ ଚ, ସୁୟିଟ୍ଠଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିସୁ ॥
ଭଣ୍ଡଗାମୱଗ୍ଗ
ଅନୁବୁଦ୍ଧସୁତ୍ତ
ପୁଚ୍ଛା – ଚତୁକ୍କନିପାତେ ପନ ଆୱୁସୋ ଭଣ୍ଡଗାମୱଗ୍ଗେ ପଠମଂ ଅନୁବୁଦ୍ଧସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା ସତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱିସ୍ସଜ୍ଜନା – ୱଜ୍ଜୀସୁ ଭନ୍ତେ ଭଣ୍ଡଗାମେ ସମ୍ବହୁଲେ ଭିକ୍ଖୂ ଆରବ୍ଭ ‘‘ଚତୁନ୍ନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମାନଂ ଅନନୁବୋଧା ଅପ୍ପଟିୱେଧା ଏୱମିଦଂ ଦୀଘମଦ୍ଧାନଂ ସନ୍ଧାୱିତଂ ସଂସରିତଂ ମମଞ୍ଚେୱ ତୁମ୍ହାକଞ୍ଚ । କତମେସଂ ଚତୁନ୍ନଂ, ଅରିୟସ୍ସ ଭିକ୍ଖୱେ ସୀଲସ୍ସ ଅନନୁବୋଧା ଅପ୍ପଟିୱେଧା ଏୱମିଦଂ ଦୀଘମଦ୍ଧାନଂ ସନ୍ଧାୱିତଂ ସଂସରିତଂ ମମଞ୍ଚେୱ ତୁମ୍ହାକଞ୍ଚ । ଅରିୟସ୍ସ ଭିକ୍ଖୱେ ସମାଧିସ୍ସ… । ଅରିୟାୟ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଞାୟ… । ଅରିୟାୟ ଭିକ୍ଖୱେ ୱିମୁତ୍ତିୟା ଅନନୁବୋଧା ଅପ୍ପଟିୱେଧା ଏୱମିଦଂ ଦୀଘମଦ୍ଧାନଂ ସନ୍ଧାୱିତଂ ସଂସରିତଂ ମମଞ୍ଚେୱ ତୁମ୍ହାକଞ୍ଚା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅପ୍ପସ୍ସୁତସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଛଟ୍ଠଂ ଅପ୍ପସ୍ସୁତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥ ଭନ୍ତେ ଛଟ୍ଠଂ ଅପ୍ପସ୍ସୁତସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଅପ୍ପସ୍ସୁତୋ ସୁତେନ ଅନୁପପନ୍ନୋ, ଅପ୍ପସ୍ସୁତୋ ସୁତେନ ଉପପନ୍ନୋ, ବହୁସ୍ସୁତୋ ସୁତେନ ଅନୁପପନ୍ନୋ, ବହୁସ୍ସୁତୋ ସୁତେନ ଉପପନ୍ନୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଚରୱଗ୍ଗ
ଚରସୁତ୍ତ
ପୁ – ଚରୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ଚରସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଚରୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ଚରସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚରତୋ ଚେପି ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁନୋ ଉପ୍ପଜ୍ଜତି କାମୱିତକ୍କୋ ୱା ବ୍ୟାପାଦୱିତକ୍କୋ ୱା ୱିହିଂସାୱିଭତ୍ତୋ ୱା, ତଂ ଚେ ଭିକ୍ଖୁ ଅଧିୱାସେତି ନପ୍ପଜହତି ନ ୱିନୋଦେତି ନ ବ୍ୟନ୍ତୀକରୋତି ନ ଅନଭାୱଂ ଗମେତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଉରୁୱେଲୱଗ୍ଗ
ଲୋକସୁତ୍ତ
ପୁ – ତେନାୱୁସୋ…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଚତୁକ୍କନିପାତେ ଉରୁୱେଲୱଗ୍ଗେ ତତିୟଂ ଲୋକସୁତ୍ତଂ କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଉରୁୱେଲୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ତତିୟଂ ଲୋକସୁତ୍ତଂ ‘‘ଲୋକୋ ଭିକ୍ଖୱେ ତଥାଗତେନ ଅଭିସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଲୋକସ୍ମା ତଥାଗତୋ ୱିସଂୟୁତ୍ତୋ, ଲୋକସମୁଦୟୋ ଭିକ୍ଖୱେ ତଥାଗତେନ ଅଭିସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଲୋକସମୁଦୟୋ ତଥାଗତସ୍ସ ପହୀନୋ, ଲୋକନିରୋଧୋ ଭିକ୍ଖୱେ ତଥାଗତେନ ଅଭିସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକନିରୋଧୋ ତଥାଗତସ୍ସ ସଚ୍ଛିକତୋ, ଲୋକନିରୋଧଗାମିନୀ ପଟିପଦା ଭିକ୍ଖୱେ ତଥାଗତେନ ଅଭିସମ୍ବୁଦ୍ଧା, ଲୋକନିରୋଧଗାମିନି ପଟିପଦା ତଥାଗତସ୍ସ ଭାୱିତା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସନ୍ତୋ ସମୟତଂ ଇସି ।
ମୁତ୍ତୋ ମୋଚୟତଂ ଅଗ୍ଗୋ,
ତିଣ୍ଣୋ ତାରୟତଂ ୱରୋ–
ସବ୍ବଂ ଲୋକଂ ଅଭିଞ୍ଞାୟ,
ସବ୍ବଂ ଲୋକେ ୟଥାତଥଂ ।
ସବ୍ବଂ ଲୋକଂ ୱିସଂୟୁତ୍ତୋ,
ସବ୍ବଲୋକେ ଅନୂପୟୋ ॥
ସ ୱେ ସବ୍ବାଭିଭୂ ଧୀରୋ,
ସବ୍ବଗନ୍ଥପ୍ପମୋଚନୋ ।
ପୁଟ୍ଠ’ସ୍ସ ପରମା ସନ୍ତି,
ନିବ୍ବାନଂ ଅକୁତୋ ଭୟଂ ॥
ଏସ ଖୀଣାସୱୋ ବୁଦ୍ଧୋ,
ଅନୀଘୋ ଛିନ୍ନସଂସୟୋ ।
ୱିମୁତ୍ତୋ ଉପଧିସଙ୍ଖୟେ ।
ଏସ ସୋ ଭଗୱା ବୁଦ୍ଧୋ,
ଏସ ସୀହୋ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ସଦେୱକସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ,
ବ୍ରହ୍ମଚକ୍କଂ ପୱତ୍ତୟୀ ॥
ଇତି ଦେୱା ମନୁସ୍ସା ଚ,
ୟେ ବୁଦ୍ଧଂ ସରଣଂ ଗତା ।
ସଙ୍ଗମ୍ମ ତଂ ନମସ୍ସନ୍ତି,
ମହନ୍ତଂ ୱୀତସାରଦଂ ॥
ଦନ୍ତୋ ଦମୟତଂ ସେଟ୍ଠୋ,
ସନ୍ତୋ ସମୟତଂ ଇସି ।
ମୁତ୍ତୋ ମୋଚୟତଂ ଅଗ୍ଗୋ,
ତିଣ୍ଣୋ ତାରୟତଂ ୱରୋ ॥
ଇତି ହେତଂ ନମସ୍ସନ୍ତି,
ମହନ୍ତଂ ୱୀତସାରଦଂ ।
ସଦେୱକସ୍ମିଂ ଲୋକସ୍ମିଂ,
ନତ୍ଥି ମେ ପଟିପୁଗ୍ଗଲୋ–
ବ୍ରହ୍ମଚରିୟସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚମଂ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ପଞ୍ଚମଂ ଭନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ନୟିଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ ୱୁସ୍ସତି ଜନକୁହନତ୍ଥଂ, ନ ଜନଲପନତ୍ଥଂ, ନ ଲାଭସକ୍କାରସିଲୋକାନିସଂସୁତ୍ତଂ, ନ ଇତିୱାଦପ୍ପମୋକ୍ଖାନିସଂସତ୍ଥଂ, ନ ‘ଇତି ମଂ ଜନୋ ଜାନାତୂ’ତି । ଅଥ ଖୋ ଇଦଂ ଭିକ୍ଖୱେ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ ୱୁସ୍ସତି ସଂୱରତ୍ଥଂ ପହାନତ୍ଥଂ ୱିରାଗତ୍ଥଂ ନିରୋଧତ୍ଥ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅରିୟୱଂସସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଅଟ୍ଠମଂ ଅରିୟୱଂସସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠମଂ ଅରିୟୱଂସସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଅରିୟୱଂସା ଅଗ୍ଗଞ୍ଞା ରତ୍ତଞ୍ଞା ୱଂସଞ୍ଞା ପୋରାଣା, ଅସଂକିଣ୍ଣା ଅସଂକିଣ୍ଣପୁବ୍ବାନ ସଂକୀୟିସ୍ସନ୍ତି, ଅପ୍ପଟିକୁଟ୍ଠା ସମଣେହି ବ୍ରାହ୍ମଣେହି ୱିଞ୍ଞୂହି । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ସନ୍ତୁଟ୍ଠୋ ହୋତି ଇତରୀତରେନ ଚୀୱରେନ, ଇତରୀତରଚୀୱରସନ୍ତୁଟ୍ଠିୟା ଚ ୱଣ୍ଣୱାଦୀ, ନ ଚ ଚୀୱରହେତୁ ଅନେସନଂ ଅପ୍ପତିରୂପଂ ଆପଜ୍ଜତି, ଅଲଦ୍ଧା ଚ ଚୀୱରଂ ନ ପରିତସ୍ସତି, ଲଦ୍ଧା ଚ ଚୀୱରଂ ଅଗଧିତୋ ଅମୁଚ୍ଛିତୋ ଅନଜ୍ଝୋପନ୍ନୋ ଆଦୀନୱଦସ୍ସାୱୀ ନିସ୍ସରଣପଞ୍ଞୋ ପରିଭୁଞ୍ଜତି, ତାୟ ଚ ପନ ଇତରୀତରଚୀୱରସନ୍ତୁଟ୍ଠିୟା ନେୱତ୍ତାନୁକ୍କଂସେତି ନୋ ପରଂ ୱମ୍ଭେତି । ୟୋ ହି ତତ୍ଥ ଦକ୍ଖୋ ଅନଲସୋ ସମ୍ପଜାନୋ ପଟିସ୍ସଭୋ, ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ପୋରାଣେ ଅଗ୍ଗଞ୍ଞେ ଅରିୟୱଂସେ ଠିତୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଚକ୍କୱଗ୍ଗ
ଚକ୍କସୁତ୍ତ
ପୁ – ଚକ୍କୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ଚକ୍କସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଚକ୍କୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ଚକ୍କସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ଚକ୍କାନି, ୟେହି ସମନ୍ନାଗତାନଂ ଦେୱମନୁସ୍ସାନଂ ଚତୁଚକ୍କଂ ୱତ୍ତତି, ୟେହି ସମନ୍ନାଗତା ଦେୱମନୁସ୍ସା ନଚିରସ୍ସେୱ ମହନ୍ତତ୍ତଂ ୱେପୁଲ୍ଲତ୍ତଂ ପାପୁଣନ୍ତି ଭୋଗେସୁ । କତମାନି ଚତ୍ତାରି, ପତିରୂପଦେସୱାସୋ ସପ୍ପୁରିସାୱସ୍ସୟୋ ଅତ୍ତସମ୍ମାପଣିଧି ପୁବ୍ବେ ଚ କତପୁଞ୍ଞତା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସଙ୍ଗହସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟଂ ସଙ୍ଗହସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟଂ ସଙ୍ଗହସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ସଙ୍ଗହୱତ୍ଥୂନି । କତମାନି ଚତ୍ତାରି, ଦାନଂ ପେୟ୍ୟୱଜ୍ଜଂ ଅତ୍ଥଚରିୟା ସମାନତ୍ତତା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସୀହସୁତ୍ତ
ପୁ – ଭତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ତତିୟଂ ସୀହସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ତତିୟଂ ସୀହସୁତ୍ତଂ ‘‘ସୀହୋ ଭିକ୍ଖୱେ ମିଗରାଜା ସାୟନୁସମୟଂ ଆସୟା ନିକ୍ଖମତି, ଆସୟା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱା ୱିଜମ୍ଭତି, ୱିଜମ୍ଭିତ୍ୱା ସମନ୍ତା ଚତୁଦ୍ଦିସା ଅନୁୱିଲୋକେତି, ସମନ୍ତା ଚତୁଦ୍ଦିସା ଅନୁୱିଲୋକେତ୍ୱା ତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ସୀହନାଦଂ ନଦତି, ତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ସୀହନାଦଂ ନଦିତ୍ୱା ଗୋଚରାୟ ପକ୍କମତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଦୋଣସୁତ୍ତ
ପୁ – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଚତୁକ୍କନିପାତେ ଚକ୍କୱଗ୍ଗେ ଛଟ୍ଠଂ ଦୋଣସୁତ୍ତଂ କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଅନ୍ତରା ଚ ଭନ୍ତେ ଉକ୍କଟ୍ଠଂ ଅନ୍ତରା ଚ ସେତବ୍ୟଂ ଦୋଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ଦୋଣୋ ଭନ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ଦେୱୋ ନୋ ଭୱଂ ଭୱିସ୍ସତୀ’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ନ ଖୋ ଅହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେୱୋ ଭୱିସ୍ସାମୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
‘‘ଅଚ୍ଛରିୟଂ ୱତ ଭୋ, ଅବ୍ଭୁତଂ ୱତ ଭୋ, ନ ୱତିମାନି ମନୁସ୍ସଭୂତସ୍ସ ପଦାନି ଭୱିସ୍ସନ୍ତି’’ ।
‘‘ଦେୱୋ ନୋ ଭୱଂ ଭୱିସ୍ସତି’’ ।
‘‘ନ ଖୋ ଅହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେୱୋ ଭୱିସ୍ସମି’’ ।
‘‘ଗନ୍ଧବ୍ବୋ ନୋ ଭୱଂ ଭୱିସ୍ସତି’’ ।
‘‘ନ ଖୋ ଅହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗନ୍ଧବ୍ବୋ ଭୱିସ୍ସାମି’’ ।
ଉଜ୍ଜୟସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ନୱମଂ ଉଜ୍ଜୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ନୱମଂ ଭନ୍ତେ ଉଜ୍ଜୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ନ ଖୋ ଅହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବ୍ବଂ ୟଞ୍ଞଂ ୱଣ୍ଣେମି, ନ ପନାହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବ୍ବଂ ୟଞ୍ଞଂ ନ ୱଣ୍ଣେମି । ୟଥାରୂପେ ଖୋ ବ୍ରାହ୍ମଣ ୟଞ୍ଞେ ଗାୱୋ ହଞ୍ଞନ୍ତି, ଅଜେଳକା ହଞ୍ଞନ୍ତି, କୁକ୍କୁଟସୂକରା ହଞ୍ଞନ୍ତି, ୱିୱିଧା ପାଣା ସଙ୍ଘାତଂ ଆପଜ୍ଜନ୍ତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
‘‘ଭୱମ୍ପି ନୋ ଗୋତମୋ ୟଞ୍ଞଂ ୱଣ୍ଣେତି’’ ।
ରୋହିତସ୍ସୱଗ୍ଗ
ସମାଧିଭାୱନାସୁତ୍ତ
ପୁ – ରୋହିତସ୍ସୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ସମାଧିଭାୱନାସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ରୋହିତସ୍ସୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ସମାଧିଭାୱନାସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତସ୍ସୋ ଇମା ଭିକ୍ଖୱେ ସମାଧିଭାୱନା, କତମା ଚତସ୍ସୋ, ଅତ୍ଥି ଭିକ୍ଖୱେ ସମାଧିଭାୱନା ଭାୱିତା ବହୁଲୀକତା ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମସୁଖୱିହାରାୟ ସଂୱତ୍ତତି, ଅତ୍ଥି ଭିକ୍ଖୱେ ସମାଧିଭାୱନା ଭାୱିତା ବହୁଲୀକତା ଞାଣଦସ୍ସନପ୍ପଟିଲାଭାୟ ସଂୱତ୍ତତି, ଅତ୍ଥି ଭିକ୍ଖୱେ ସମାଧିଭାୱନା ଭାୱିତା ବହୁଲୀକତା ସତିସମ୍ପଜଞ୍ଞାୟ ସଂୱତ୍ତତି, ଅତ୍ଥି ଭିକ୍ଖୱେ ସମାଧିଭାୱନା ଭାୱିତା ବହୁଲୀକତା ଆସୱାନଂ ଖୟାୟ ସଂୱତ୍ତତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପଞ୍ହବ୍ୟାକରଣସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟଂ ପଞ୍ହବ୍ୟାକରଣସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟଂ ପଞ୍ହବ୍ୟାକରଣସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ହବ୍ୟାକରଣାନି । କତମାନି ଚତ୍ତାରି, ଅତ୍ଥି ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ହୋ ଏକଂସବ୍ୟାକରଣୀୟୋ, ଅତ୍ଥି ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ହୋ ୱିଭଜ୍ଜବ୍ୟାକରଣୀୟୋ, ଅତ୍ଥି ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ହୋ ପଟିପୁଚ୍ଛାବ୍ୟାକରଣୀୟୋ, ଅତ୍ଥି ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ହୋ ଠପନୀୟୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପୁଞ୍ଞାଭିସନ୍ଦୱଗ୍ଗ
ପଠମସଂୱାସସୁତ୍ତ
ପୁ – ପୁଞ୍ଞାଭିସନ୍ଦୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ତତିୟଂ ସଂୱାସସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ପୁଞ୍ଞାଭିସନ୍ଦୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ତତିୟଂ ସଂୱାସସୁତ୍ତଂ ଅନ୍ତରା ଚ ମଧୁରଂ ଅନ୍ତରା ଚ ୱେରଞ୍ଜଂ ସମ୍ବହୁଲେ ଗହପତୟୋ ଚ ଗହପତାନିୟୋ ଚ ଆରବ୍ଭ ‘‘ଚତ୍ତାରୋମେ ଗହପତୟୋ ସଂୱାସା । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଛୱୋ ଛୱାୟ ସଦ୍ଧିଂ ସଂୱସତି, ଛୱୋ ଦେୱିୟା ସଦ୍ଧିଂ ସଂୱସତି, ଦେୱୋ ଛୱାୟ ସଦ୍ଧିଂ ସଂୱସତି, ଦେୱୋ ଦେୱିୟା ସଦ୍ଧିଂ ସଂୱସତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପଠମସମଜୀୱୀସୁତ୍ତ
ପୁ – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଚତୁକ୍କନିପାତେ ପୁଞ୍ଞାଭିସନ୍ଦୱଗ୍ଗେ ପଞ୍ଚମଂ ସମଜୀୱିସୁତ୍ତଂ କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ପଞ୍ଚମଂ ଭନ୍ତେ ସମଜୀୱିସୁତ୍ତଂ ‘‘ଆକଙ୍ଖେୟ୍ୟୁଂ ଚେ ଗହପତୟୋ ଉଭୋ ଜାନିପତୟୋ ଦିଟ୍ଠେ ଚେୱ ଧମ୍ମେ ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଂ ପସ୍ସିତୁଂ, ଅଭିସମ୍ପରାୟଞ୍ଚ ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଂ ପସ୍ସିତୁଂ, ଉଭୋୱ ଅସ୍ସୁ ସମସଦ୍ଧା ସମସୀଲା ସମଚାଗା ସମପଞ୍ଞା, ତେ ଦିଟ୍ଠେ ଚେୱ ଧମ୍ମେ ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଂ ପସ୍ସନ୍ତି, ଅଭିସମ୍ପରାୟଞ୍ଚ ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଂ ପସ୍ସନ୍ତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପତ୍ତକମ୍ମୱଗ୍ଗ
ଆନଣ୍ୟସୁଖସୁତ୍ତ
ପୁ – ପତ୍ତକମ୍ମୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟଂ ଆନଣ୍ୟସୁଖସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ପତ୍ତକମ୍ମୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟଂ ଆନଣ୍ୟସୁଖସୁତ୍ତଂ ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଅନାଥପିଣ୍ଡିକଂ ଗହପତିଂ ଆରବ୍ଭ ‘‘ଚତ୍ତାରିମାନି ଗହପତି ସୁଖାନି ଅଧିଗମନୀୟାନି ଗିହିନା କାମଭୋଗିନା କାଲେନ କାଲଂ ସମୟେନ ସମୟଂ ଉପାଦାୟ । କତମାନି ଚତ୍ତାରି, ଅତ୍ଥିସୁଖଂ ଭୋଗସୁଖଂ ଅନଣ୍ୟସୁଖଂ ଅନୱଜ୍ଜସୁଖ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଆନଣ୍ୟସୁଖଂ ଞତ୍ୱାନ, ଅଥୋ ଅତ୍ଥିସୁଖଂ ପରଂ ।
ଭୁଞ୍ଜଂ ଭୋଗସୁଖଂ ମଚ୍ଚୋ, ତତୋ ପଞ୍ଞା ୱିପସ୍ସତି ।
ୱିପସ୍ସମାନୋ ଜାନାତି, ଉଭୋ ଭାଗେ ସୁମେଧସୋ ।
ଅନୱଜ୍ଜସୁଖସ୍ସେତଂ, କଲଂ ନାଗ୍ଘତି ସୋଳସିଂ–
ଅପ୍ପଣ୍ଣକୱଗ୍ଗ
ସପ୍ପୁରିସସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅପଣ୍ଣକୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ତତିୟଂ ସପ୍ପୁରିସସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଅପଣ୍ଣକୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ତତିୟଂ ସପ୍ପୁରିସସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତୂହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ଅସପ୍ପୁରିସୋ ୱେଦିତବ୍ବୋ । କତମେହି ଚତୂହି, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଅସପ୍ପୁରିସୋ ୟୋ ହୋତି ପରସ୍ସ ଅୱଣ୍ଣୋ ତଂ ଅପୁଟ୍ଠୋପି ପାତୁ କରୋତି କୋ ପନ ୱାଦୋ ପୁଟ୍ଠସ୍ସା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅଧୁନାଗତୱଧୁକାସମେନ ଚେତସା ୱିହରିସ୍ସାମ’’ –
ଅଚିନ୍ତେୟ୍ୟସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମଂ ଅଚିନ୍ତେୟ୍ୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସତ୍ତମଂ ଭନ୍ତେ ଅଚିନ୍ତେୟ୍ୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ଅଚିନ୍ତେୟ୍ୟାନି ନ ଚିନ୍ତେତବ୍ବାନି, ୟାନି ଚିନ୍ତେନ୍ତୋ ଉମ୍ମାଦସ୍ସ ୱିଘାତସ୍ସ ଭାଗୀ ଅସ୍ସ । କତମାନି ଚତ୍ତାରି, ବୁଦ୍ଧାନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ବୁଦ୍ଧୱିସୟୋ ଅଚିନ୍ତେୟ୍ୟୋ ନ ଚିନ୍ତେତବ୍ବୋ, ୟଂ ଚିନ୍ତେନ୍ତୋ ଉମ୍ମାଦସ୍ସ ୱିଘାତସ୍ସ ଭାଗୀ ଅସ୍ସା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ମଚଲୱଗ୍ଗ
ତମୋତମସୁତ୍ତ
ପୁ – ମଚଲୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚମଂ ତମୋତମସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ମଚଲୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଞ୍ଚମଂ ତମୋତମସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ତମୋତମପରାୟଣୋ, ତମୋଜୋତିପରାୟଣୋ, ଜୋତିତମପରାୟଣୋ, ଜୋତିଜୋତିପରାୟଣୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅସୁରୱଗ୍ଗ
ଅସୁରସୁତ୍ତ
ପୁ – ତେନାୱୁସୋ ଭଗୱତା…ପେ॰… ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧେନ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଚତୁକ୍କନିପାତେ ଅସୁରୱଗ୍ଗେ ପଠମଂ ଅସୁରସୁତ୍ତଂ କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଅସୁରୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ଅସୁରସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଅସୁରୋ ଅସୁରପରିୱାରୋ, ଅସୁରୋ ଦେୱପରିୱାରୋ, ଦେୱୋ ଅସୁରପରିୱାରୋ, ଦେୱୋ ଦେୱପରିୱାରୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସମାଧିସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଚତୁତ୍ଥଂ ସମାଧିସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଚତୁତ୍ଥଂ ଭନ୍ତେ ସମାଧିସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଲାଭୀ ହୋତି ଅଜ୍ଝତ୍ତଂ ଚେତୋସମଥସ୍ସ ନ ଲାଭୀ ଅଧିପଞ୍ଞାଧମ୍ମୱିପସ୍ସନାୟ । ଇଧ ପନ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଲାଭୀ ହୋତି ଅଧିପଞ୍ଞାଧମ୍ମୱିପସ୍ସନାୟ, ନ ଲାଭୀ ଅଜ୍ଝତ୍ତଂ ଚେତୋସମଥସ୍ସ । ଇଧ ପନ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ନ ଚେୱ ଲାଭୀ ହୋତି ଅଜ୍ଝତ୍ତଂ ଚେତୋସମଥସ୍ସ, ନ ଚ ଲାଭୀ ଅଧିପଞ୍ଞାଧମ୍ମୱିପସ୍ସନାୟ । ଇଧ ପନ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ପୁଗ୍ଗଲୋ ଲାଭୀ ଚେୱ ହୋତି ଅଜ୍ଝତ୍ତଂ ଚେତୋସମଥସ୍ସ, ଲାଭୀ ଚ ଅଧିପଞ୍ଞାଧମ୍ମୱିପସ୍ସନାୟା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ରାଗୱିନୟସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଛଟ୍ଠଂ ରାଗୱିନୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଛଟ୍ଠଂ ଭନ୍ତେ ରାଗୱିନୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଅତ୍ତହିତାୟ ପଟିପନ୍ନୋ ନୋ ପରହିତାୟ, ପରହିତାୟ ପଟିପନ୍ନୋ ନୋ ଅତ୍ତହିତାୟ, ନେୱତ୍ତହିତାୟ ପଟିପନ୍ନୋ ନୋ ପରହିତାୟ, ଅତ୍ତହିତାୟ ଚେୱ ପଟିପନ୍ନୋ ପରହିତାୟ ଚା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ୱଲାହକୱଗ୍ଗ
ପଠମୱଲାହକସୁତ୍ତ
ପୁ – ୱଲାହକୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ୱଲାହକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ସମ୍ବହୁଲେ ଭିକ୍ଖୂ ଆରବ୍ଭ ‘‘ଚତ୍ତାରୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ୱଲାହକା । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଗଜ୍ଜିତା ନୋ ୱସ୍ସିତା, ୱସ୍ସିତା ନୋ ଗଜ୍ଜିତା, ନେୱ ଗଜ୍ଜିତା ନୋ ୱସ୍ସିତା, ଗଜ୍ଜିତା ଚ ୱସ୍ସିତା ଚ । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଚତ୍ତାରୋ ୱଲାହକା । ଏୱମେୱ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଚତ୍ତାରୋ ୱଲାହକୂପମା ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜାମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଗଜ୍ଜିତା ନୋ ୱସ୍ସିତା, ୱସ୍ସିତା ନୋ ଗଜ୍ଜିତା, ନେୱ ଗଜ୍ଜିତା ନୋ ୱସ୍ସିତା, ଗଜ୍ଜିତା ଚ ୱସ୍ସିତା ଚା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଉଦକରହଦସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଚତୁତ୍ଥଂ ଉଦକରହଦସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଚତୁତ୍ଥ ଭନ୍ତେ ଉଦକରହଦସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଉଦକରହଦା । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଉତ୍ତାନୋ ଗମ୍ଭୀରୋଭାସୋ, ଗମ୍ଭୀରୋ ଉତ୍ତାନୋଭାସୋ, ଉତ୍ତାନୋ ଉତ୍ତାନୋଭାସୋ, ଗମ୍ଭୀରୋ ଗମ୍ଭୀରୋଭାସୋ, ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଚତ୍ତାରୋ ଉଦକରହଦା । ଏୱମେୱ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଚତ୍ତାରୋ ଉଦକରହଦୂପମା ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଉତ୍ତାନୋ ଗମ୍ଭୀରୋଭାସୋ, ଗମ୍ଭୀରୋ ଉତ୍ତାନୋଭାସୋ, ଉତ୍ତାନୋ ଉତ୍ତାନୋଭାସୋ, ଗମ୍ଭୀରୋ ଗମ୍ଭୀରୋଭାସୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ମୂସିକସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମଂ ମୂସିକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସତ୍ତମଂ ଭନ୍ତେ ମୂସିକସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତସ୍ସୋ ଇମା ଭିକ୍ଖୱେ ମୂସିକା । କତମା ଚତସ୍ସୋ, ଗାଧଂ କତ୍ତା ନୋ ୱସିତା, ୱସିତା ନୋ ଗାଧଂ କତ୍ତା, ନେୱ ଗାଧଂ କତ୍ତା ନୋ ୱସିତା, ଗାଧଂ କତ୍ତା ଚ ୱସିତା ଚ । ଇମା ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଚତସ୍ସୋ ମୂସିକା । ଏୱମେୱ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଚତ୍ତାରୋ ମୂସିକୂପମା ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମିଂ । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଗାଧଂ କତ୍ତା ନୋ ୱସିତା, ୱସିତା ନୋ ଗାଧଂ କତ୍ତା, ନେୱ ଗାଧଂ କତ୍ତା ନୋ ୱସିତା, ଗାଧଂ କତ୍ତା ଚ ୱସିତା ଚା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ବଲୀବଦ୍ଧସୁତ୍ତ
ପୁ – ସଂଗୀତାପି ଆୱୁସୋ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟତୋ କାନିଚି ସୁତ୍ତାନି ଉଦ୍ଧରିତ୍ୱା ପଟିପୁଚ୍ଛିସ୍ସାମି ବହୁଜନସ୍ସ ସୁତୱୁଡ୍ଢିୟା । ସଂଗୀତେ ଆୱୁସୋ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଚତୁକ୍କନିପାତେ ୱଲାହକୱଗ୍ଗେ ଅଟ୍ଠମଂ ବଲୀବଦ୍ଧସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ୱଲାହକୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠମଂ ବଲୀବଦ୍ଧସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ବଲୀବଦ୍ଧା । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ସଗୱଚଣ୍ଡୋ ନୋ ପରଗୱଚଣ୍ଡୋ, ପରଗୱଚଣ୍ଡୋ ନୋ ସଗୱଚଣ୍ଡୋ, ସଗୱଚଣ୍ଡୋ ଚ ପରଗୱଚଣ୍ଡୋ ଚ, ନେୱ ସଗୱଚଣ୍ଡୋ ନୋ ପରଗୱଚଣ୍ଡୋ । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଚତ୍ତାରୋ ବଲୀବଦ୍ଧା । ଏୱମେୱ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଚତ୍ତାରୋ ବଲୀବଦ୍ଧୂପମା ପୁଗ୍ଗଲା ସନ୍ତୋ ସଂୱିଜ୍ଜମାନା ଲୋକସ୍ମି’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
କେସିସୁତ୍ତ
ପୁ – କେସିୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ କେସିସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – କେସିଂ ଭନ୍ତେ ଅସ୍ସଦମ୍ମସାରଥିଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । କେସି ଭନ୍ତେ ଅସ୍ସଦମ୍ମସାରଥି ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ଭଗୱା ପନ ଭନ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରୋ ପୁରିସଦମ୍ମସାରଥି, କଥଂ ପନ ଭନ୍ତେ ଭଗୱା ପୁରିସଦମ୍ମଂ ୱିନେତୀ’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ଅହଂ ଖୋ କେସି ପୁରିସଦମ୍ମଂ ସଣ୍ହେନପି ୱିନେମି, ଫରୁସେନପି ୱିନେମି, ସଣ୍ହଫରୁସେନପି ୱିନେମି । ତତ୍ରିଦଂ କେସି ସଣ୍ହସ୍ମିଂ – ଇତି କାୟସୁଚରିତଂ ଇତି କାୟସୁଚରିତସ୍ସ ୱିପାକୋ, ଇତି ୱଚୀସୁଚରିତଂ ଇତି ୱଚୀସୁଚରିତସ୍ସ ୱିପାକୋ, ଇତି ମନୋସୁଚରିତଂ ଇତି ମନୋସୁଚରିତସ୍ସ ୱିପାକୋ, ଇତି ଦେୱା ଇତି ମନୁସ୍ସା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
‘‘ତ୍ୱଂ ଖୋସି କେସି ପଞ୍ଞାତୋ ଅସ୍ସଦମ୍ମସାରଥୀତି, କଥଂ ପନ ତ୍ୱଂ କେସି ଅସ୍ସଦମ୍ମସାରଥି’’ –
‘‘ଅହଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଅସ୍ସଦମ୍ମଂ ସଣ୍ହେନପି ୱିନେମି, ଫରୁସେନପି ୱିନେମି, ସଣ୍ହଫରୁସେନପି ୱିନେମି’’ –
‘‘ସଚେ ତେ କେସି ଅସ୍ସଦମ୍ମୋ ସଣ୍ହେନ ୱିନୟଂ ନ ଉପେତି, ଫରୁସେନ ୱିନୟଂ ନ ଉପେତି, ସଣ୍ହଫରୁସେନ ୱିନୟଂ ନ ଉପେତି, କିନ୍ତି ନଂ କରୋସି’’ –
‘‘ଭଗୱା ପନ ଭନ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରୋ ପୁରିସଦମ୍ମସାରଥି, କଥଂ ପନ ଭନ୍ତେ ଭଗୱା ପୁରିସଦମ୍ମଂ ୱିନେତି’’ –
ନ ୦.୦୦୮୭ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତୋ ପାଣାତିପାତୋ କପ୍ପତି, ଅଥ ଚ ପନ ଭଗୱା ଏୱମାହ ‘‘ହନାମି ନଂ କେସୀ’’ତି ।
ଅତ୍ତାନୁୱାଦସୁତ୍ତ
ପୁ – ଭୟୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ଅତ୍ତାନୁୱାଦସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଭୟୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ଅତ୍ତାନୁୱାଦସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ଭୟାନି । କତମାନି ଚତ୍ତାରି, ଅତ୍ତାନୁୱାଦଭୟଂ ପରାନୁୱାଦଭୟଂ ଦଣ୍ଡଭୟଂ ଦୁଗ୍ଗତିଭୟ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଧମ୍ମକଥିକସୁତ୍ତ
ପୁ – ଇଦାନି ଆୱୁସୋ ବହୁଜନସ୍ସ ସୁତୱୁଡ୍ଢିୟା ସଂଗୀତା ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟତୋପି କାନିଚି ସୁତ୍ତାନି ଉଦ୍ଧରିତ୍ୱା ପଟିପୁଚ୍ଛିସ୍ସାମି, ସଂଗୀତେ ଆୱୁସୋ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଚତୁକ୍କନିପାତେ ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ନୱମଂ ଧମ୍ମକଥିକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ପୁଗ୍ଗଲୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ନୱମଂ ଧମ୍ମକଥିକସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମକଥିକା । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଏକଚ୍ଚୋ ଧମ୍ମକଥିକୋ ଅପ୍ପଞ୍ଚ ଭାସତି ଅସହିତଞ୍ଚ, ପରିସା ଚସ୍ସ ନ କୁସଲା ହୋତି ସହିତାସହିତସ୍ସ । ଏୱରୂପୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମକଥିକୋ ଏୱରୂପାୟ ପରିସାୟ ଧମ୍ମକଥିକୋତ୍ୱେୱ ସଙ୍ଖଂ ଗଚ୍ଛତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ରୋଗସୁତ୍ତ
ପୁ – ଇନ୍ଦ୍ରିୟୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମଂ ରୋଗସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସତ୍ତମଂ ଭନ୍ତେ ରୋଗସୁତ୍ତଂ ‘‘ଦ୍ୱେମେ ଭିକ୍ଖୱେ ରୋଗା । କତମେ ଦ୍ୱେ, କାୟିକୋ ଚ ରୋଗୋ, ଚେତସିକୋ ଚ ରୋଗୋ । ଦିସ୍ସନ୍ତି ଭିକ୍ଖୱେ ସତ୍ତା କାୟିକେନ ରୋଗେନ ଏକମ୍ପି ୱସ୍ସଂ ଆରୋଗ୍ୟଂ ପଟିଜାନମାନା ଦ୍ୱେପି ୱସ୍ସାନି ତୀଣିପି ୱସ୍ସାନି ଚତ୍ତାରିପି ୱସ୍ସାନି ପଞ୍ଚପି ୱସ୍ସାନି ଦସପି ୱସ୍ସାନି ୱୀସମ୍ପି ୱସ୍ସାନି ତିଂସମ୍ପି ୱସ୍ସାନି ଚତ୍ତାରୀସମ୍ପି ୱସ୍ସାନି ପଞ୍ଞାସମ୍ପି ୱସ୍ସାନି ଆରୋଗ୍ୟଂ ପଟିଜାନମାନା ୱସ୍ସସତମ୍ପି ଭିୟ୍ୟୋପି ଆରୋଗ୍ୟଂ ପଟିଜାନମାନା । ତେ ଭିକ୍ଖୱେ ସତ୍ତା ସୁଦୁଲ୍ଲଭା ଲୋକସ୍ମିଂ, ୟେ ଚେତସିକେନ ରୋଗେନ ମୁହୁତ୍ତମ୍ପି ଆରୋଗ୍ୟଂ ପଟିଜାନନ୍ତି ଅଞ୍ଞତ୍ର ଖୀଣାସୱେହୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଚତ୍ତାରୋମେ ୦.୦୦୯୬ ଭିକ୍ଖୱେ ପବ୍ବଜିତସ୍ସ ରୋଗା ।
ୟୁଗନଦ୍ଧସୁତ୍ତ
ପୁ – ପଟିପଦାୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ଦସମଂ ୟୁଗନଦ୍ଧସୁତ୍ତଂ କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କେନ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – କୋସମ୍ବିୟଂ ଭନ୍ତେ ସମ୍ବହୁଲେ ଭିକ୍ଖୂ ଆରବ୍ଭ ‘‘ୟୋ ହି କୋଚି ଆୱୁସୋ ଭିକ୍ଖୁ ୱା ଭିକ୍ଖୁନୀ ୱା ମମ ସନ୍ତିକେ ଅରହତ୍ତପ୍ପତ୍ତିଂ ବ୍ୟାକରୋତି, ସବ୍ବୋ ସୋ ଚତୂହି ମଗ୍ଗେହି ଏତେସଂ ୱା ଅଞ୍ଞତରେନା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଆୟସ୍ମତା ଆନନ୍ଦତ୍ଥେରେନ ଧମ୍ମଭଣ୍ଡାଗାରିକେନ ଭାସିତଂ ।
ପାଟିଭୋଗସୁତ୍ତ
ପୁ – ବ୍ରାହ୍ମଣୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟଂ ପାଟିଭୋଗସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ବ୍ରାହ୍ମଣୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟଂ ପାଟିଭୋଗସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତୁନ୍ନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମାନଂ ନତ୍ଥି କୋଚି ପାଟିଭୋଗୋ ସମଣୋ ୱା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ୱା ଦେୱୋ ୱା ମାରୋ ୱା ବ୍ରହ୍ମା ୱା କୋଚି ୱା ଲୋକସ୍ମି’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସୁତସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ତତିୟଂ ସୁତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ରାଜଗହେ ଭନ୍ତେ ୱସ୍ସକାରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମଗଧମହାମତ୍ତଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ୱସ୍ସକାରୋ ଭନ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମଗଧମହାମତ୍ତୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ଅହଞ୍ହି ଭୋ ଗୋତମ ଏୱଂୱାଦୀ ଏୱଂଦିଟ୍ଠି ୟୋ କୋଚି ଦିଟ୍ଠଂ ଭାସତି ‘ଏୱଂ ମେ ଦିଟ୍ଠ’ନ୍ତି, ନତ୍ଥି ତତୋ ଦୋସୋ । ୟୋ କୋଚି ସୁତଂ ଭାସତି ‘ଏୱଂ ମେ ସୁତ’ନ୍ତି, ନତ୍ଥି ତତୋ ଦୋସୋ’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ନାହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବ୍ବଂ ଦିଟ୍ଠଂ ‘ଭାସିତବ୍ବ’ନ୍ତି ୱଦାମି, ନ ପନାହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବ୍ବଂ ଦିଟ୍ଠଂ ‘ନ ଭାସିତବ୍ବ’ନ୍ତି ୱଦାମି, ନାହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବ୍ବଂ ସୁତଂ ‘ଭାସିତବ୍ବ’ନ୍ତି ୱଦାମି, ନ ପନାହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବ୍ବଂ ସୁତଂ ‘ନ ଭାସିତବ୍ବ’ନ୍ତି ୱଦାମୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅଭୟସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଆୱୁସୋ ଚତୁକ୍କନିପାତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୱଗ୍ଗେ ଚତୁତ୍ଥଂ ଅଭୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ବ୍ରାହ୍ମଣୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଚତୁତ୍ଥଂ ଅଭୟସୁତ୍ତଂ ଜାଣୁସ୍ସୋଣିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ଜାଣୁସ୍ସୋଣି ଭନ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ନତ୍ଥି ୟୋ ମରଣଧମ୍ମୋ ସମାନୋ ନ ଭାୟତି, ନ ସନ୍ତାସଂ ଆପଜ୍ଜତି ମରଣସ୍ସା’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ଅତ୍ଥି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମରଣଧମ୍ମୋ ସମାନୋ ଭାୟତି, ସନ୍ତାସଂ ଆପଜ୍ଜତି ମରଣସ୍ସ । ଅତ୍ଥି ପନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମରଣଧମ୍ମୋ ସମାନୋ ନ ଭାୟତି, ନ ସନ୍ତାସଂ ଆପଜ୍ଜତି ମରଣସ୍ସା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସୋତାନୁଗତସୁତ୍ତ
ପୁ – ମହାୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ସୋତାନୁଗତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ମହାୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ସୋତାନୁଗତସୁତ୍ତଂ ‘‘ସୋତାନୁଗତାନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମାନଂ ୱଚସା ପରିଚିତାନଂ ମନସାନୁପେକ୍ଖିତାନଂ ଦିଟ୍ଠିୟା ସୁପ୍ପଟିୱିଦ୍ଧାନଂ ଚତ୍ତାରୋ ଆନିସଂସା ପାଟିକଙ୍ଖା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅୟଂ ୱା ସୋ ଧମ୍ମୱିନୟୋ, ୟତ୍ଥାହଂ ପୁବ୍ବେ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ ଅଚରିଂ ।
ଭଦ୍ଦିୟସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଆୱୁସୋ ଚତୁକ୍କନିପାତେ ମହାୱଗ୍ଗେ ତତିୟଂ ଭଦ୍ଦିୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ୱେସାଲିୟଂ ଭନ୍ତେ ଭଦ୍ଦିୟଂ ଲିଚ୍ଛୱି ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ଭଦ୍ଦିୟୋ ଭନ୍ତେ ଲିଚ୍ଛୱି ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ସୁତଂ ମେତଂ ଭନ୍ତେ ‘ମାୟାୱୀ ସମଣୋ ଗୋତମୋ ଆୱଟ୍ଟନିଂ ମାୟଂ ଜାନାତି, ୟାୟ ଅଞ୍ଞତିତ୍ଥିୟାନଂ ସାୱକେ ଆୱଟ୍ଟେତୀ’ତି । ୟେ ତେ ଭନ୍ତେ ଏୱମାହଂସୁ ‘ମାୟାୱୀ ସମଣୋ ଗୋତମୋ ଆୱଟ୍ଟନିଂ ମାୟଂ ଜାନାତି, ୟାୟ ଅଞ୍ଞତିତ୍ଥିୟାନଂ ସାୱକେ ଆୱଟ୍ଟେତୀ’ତି…ପେ॰… ଅନବ୍ଭକ୍ଖାତୁକାମା ହି ମୟଂ ଭନ୍ତେ ଭଗୱନ୍ତ’’ନ୍ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ଏଥ ତୁମ୍ହେ ଭଦ୍ଦିୟ ମା ଅନୁସ୍ସୱେନ ମା ପରମ୍ପରାୟ ମା ଇତିକିରାୟ ମା ପିଟକସମ୍ପଦାନେନ ମା ତକ୍କହେତୁ ମା ନୟହେତୁ ମା ଆକାରୱିତକ୍କେନ ମା ଦିଟ୍ଠିନିଜ୍ଝାନକ୍ଖନ୍ତିୟା ମା ଭବ୍ବରୂପତାୟ ମା ସମଣୋ ନୋ ଗରୂତି । ୟଦା ତୁମ୍ହେ ଭଦ୍ଦିୟ ଅତ୍ତନାୱ ଜାନେୟ୍ୟାଥ ‘ଇମେ ଧମ୍ମା ଅକୁସଲା, ଇମେ ଧମ୍ମା ସାୱଜ୍ଜା, ଇମେ ଧମ୍ମା ୱିଞ୍ଞୂ ଗରହିତା, ଇମେ ଧମ୍ମା ସମତ୍ତା ସମାଦିନ୍ନା ଅହିତାୟ ଦୁକ୍ଖାୟ ସଂୱତ୍ତନ୍ତୀ’ତି । ଅଥ ତୁମ୍ହେ ଭଦ୍ଦିୟ ପଜହେୟ୍ୟାଥା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପୁ – ଇମିସ୍ସା ଚ ପନ ଆୱୁସୋ ଦେସନାୟ ଦେସିତାୟ ଭଦ୍ଦିୟସ୍ସ ଲିଚ୍ଛୱିସ୍ସ କୀଦିସୋ ଧମ୍ମସୱନାନିସଂସୋ ଅଧିଗତୋ । କଥଞ୍ଚ ନଂ ଭଗୱା ଅନୁୟୁଞ୍ଜିତ୍ୱା ତଂ ୱଚନଂ ୱିନିୱେଠେସି ।
ୱି – ଇମିସ୍ସା ଭନ୍ତେ ଧମ୍ମଦେସନାୟ ଦେସିତାୟ ଭଦ୍ଦିୟସ୍ସ ଲିଚ୍ଛୱିସ୍ସ ସୋତାପତ୍ତିଫଲସଙ୍ଖାତୋ ଧମ୍ମସୱନାନିସଂସୋ ଅଧିଗତୋ । ଅପି ନୁ ତାହଂ ଭଦ୍ଦିୟ ଏୱଂ ଅୱଚଂ ‘‘ଏହି ମେ ତ୍ୱଂ ଭଦ୍ଦିୟ ସାୱକୋ ହୋହି, ଅହଂ ସତ୍ଥା ଭୱିସ୍ସାମୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଚ ନଂ ଭନ୍ତେ ଭଗୱା ପଟିପୁଚ୍ଛିତ୍ୱା ଅନୁୟୁଞ୍ଜିତ୍ୱା ତଂ ୱଚନଂ ୱିନିୱେଠେସି ।
ମଲ୍ଲିକାଦେୱୀସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମଂ ମଲ୍ଲିକାଦେୱୀସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ମଲ୍ଲିକାଦେୱିଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ମଲ୍ଲିକା ଭନ୍ତେ ଦେୱୀ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘କୋ ନୁ ଖୋ ଭନ୍ତେ ହେତୁ କୋ ପଚ୍ଚୟୋ, ୟେନ ମିଧେକଚ୍ଚୋ ମାତୁଗାମୋ ଦୁବ୍ବଣ୍ଣା ଚ ହୋତି ଦୁରୂପା ସୁପାପିକା ଦସ୍ସନାୟ, ଦଲିଦ୍ଦା ଚ ହୋତି ଅପ୍ପସ୍ସକା ଅପ୍ପଭୋଗା ଅପ୍ପେସକ୍ଖା ଚ…ପେ॰… କୋ ପନ ଭନ୍ତେ ହେତୁ କୋ ପଚ୍ଚୟୋ, ୟେନ ମିଧେକଚ୍ଚୋ ମାତୁଗାମୋ ଅଭିରୂପା ଚ ହୋତି ଦସ୍ସନୀୟା ପାସାଦିକା ପରମାୟ ୱଣ୍ଣପୋକ୍ଖରତାୟ ସମନ୍ନାଗତା, ଅଡ୍ଢା ଚ ହୋତି ମହଦ୍ଧନା ମହାଭୋଗା ମହେସକ୍ଖା ଚା’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ଇଧ ମଲ୍ଲିକେ ମାତୁଗାମୋ କୋଧନା ହୋତି ଉପାୟାସବହୁଲା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଦସକମ୍ମସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଆୱୁସୋ ଚତୁକ୍କନିପାତେ ସପ୍ପୁରିସୱଗ୍ଗେ ଚତୁତ୍ଥଂ ଦସକମ୍ମସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସପ୍ପୁରିସୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଚତୁତ୍ଥଂ ଦସକମ୍ମସୁତ୍ତଂ ‘‘ଅସପ୍ପୁରିସଞ୍ଚ ୱୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦେସେସ୍ସାମି ଅସପ୍ପୁରିସେନ ଅସପ୍ପୁରିସତରଞ୍ଚ ସପ୍ପୁରିସଞ୍ଚ ସପ୍ପୁରିସେନ ସପ୍ପୁରିସତରଞ୍ଚ, ତଂ ସୁଣାଥ ସାଧୁକଂ ମନସି କରୋଥା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପରିସାସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ପରିସାୱଗ୍ଗେ ପଠମଂ ପରିସାସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ପରିସାୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ପରିସାସୁତ୍ତଂ ‘‘ଚତ୍ତାରୋମେ ଭିକ୍ଖୱେ ପରିସଦୂସନା । କତମେ ଚତ୍ତାରୋ, ଭିକ୍ଖୁ ଭିକ୍ଖୱେ ଦୁସ୍ସୀଲୋ ପାପଧମ୍ମୋ ପରିସଦୂସନୋ, ଭିକ୍ଖୁନୀ ଭିକ୍ଖୱେ ଦୁସ୍ସୀଲା ପାପଧମ୍ମା ପରିସଦୂସନା, ଉପାସକୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଦୁସ୍ସୀଲୋ ପାପଧମ୍ମୋ ପରିସଦୂସନୋ, ଉପାସିକା ଭିକ୍ଖୱେ ଦୁସ୍ସୀଲା ପାପଧମ୍ମା ପରିସଦୂସନା । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଚତ୍ତାରୋ ପରିସଦୂସନା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସେଖବଲୱଗ୍ଗ
ସଂଖିତ୍ତସୁତ୍ତ
ପୁ – ପଞ୍ଚକନିପାତେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମେ ସେଖବଲୱଗ୍ଗେ ପଠମଂ ସଂଖିତ୍ତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ସମ୍ବହୁଲେ ଭିକ୍ଖୂ ଆରବ୍ଭ ‘‘ପଞ୍ଚିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ସେଖବଲାନି । କତମାନି ପଞ୍ଚ, ସଦ୍ଧାବଲଂ ହିରୀବଲଂ ଓତ୍ତପ୍ପବଲଂ ୱୀରିୟବଲଂ ପଞ୍ଞାବଲଂ । ଇମାନି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚ ସେଖବଲାନୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଦୁକ୍ଖସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ତତିୟଂ ଦୁକ୍ଖସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତିୟଂ ଭନ୍ତେ ଦୁକ୍ଖସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ଭିକ୍ଖୁ ଦିଟ୍ଠେୱ ଧମ୍ମେ ଦୁକ୍ଖଂ ୱିହରତି ସୱିଘାତଂ ସଉପାୟାସଂ ସପରିଳାହଂ କାୟସ୍ସ ଚ ଭେଦା ପରଂ ମରଣା ଦୁଗ୍ଗତି ପାଟିକଙ୍ଖା । କତମେହି ପଞ୍ଚହି, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ଅସଦ୍ଧୋ ହୋତି ଅହିରିକୋ ହୋତି, ଅନୋତ୍ତପ୍ପୀ ହୋତି, କୁସୀତୋ ହୋତି, ଦୁପ୍ପଞ୍ଞୋ ହୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସମାପତ୍ତିସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଛଟ୍ଠଂ ସମାପତ୍ତିସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଛଟ୍ଠଂ ଭନ୍ତେ ସମାପତ୍ତିସୁତ୍ତଂ ‘‘ନ ତାୱ ଭିକ୍ଖୱେ ଅକୁସଲସ୍ସ ସମାପତ୍ତି ହୋତି, ୟାୱ ସଦ୍ଧା ପଚ୍ଚୁପଟ୍ଠିତା ହୋତି କୁସଲେସୁ ଧମ୍ମେସୁ । ୟତୋ ଚ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ସଦ୍ଧା ଅନ୍ତରହିତା ହୋତି ଅସଦ୍ଧିୟଂ ପରିୟୁଟ୍ଠାୟ ତିଟ୍ଠତି, ଅଥ ଅକୁସଲସ୍ସ ସମାପତ୍ତି ହୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
କାମସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମଂ କାମସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସତ୍ତମଂ ଭନ୍ତେ କାମସୁତ୍ତଂ ‘‘ୟେଭୁୟ୍ୟେନ ଭିକ୍ଖୱେ ସତ୍ତା କାମେସୁ ଲଳିତା । ଅସିତବ୍ୟାଭଙ୍ଗିଂ ଭିକ୍ଖୱେ କୁଲପୁତ୍ତୋ ଓହାୟ ଅଗାରସ୍ମା ଅନଗାରିୟଂ ପବ୍ବଜିତୋ ହୋତି, ସଦ୍ଧାପବ୍ବଜିତୋ କୁଲପୁତ୍ତୋତି ଅଲଂ ୱଚନାୟା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ୱିମୁତ୍ତାୟତନସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ପଞ୍ଚକନିପାତେ ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକୱଗ୍ଗେ ଛଟ୍ଠଂ ୱିମୁତ୍ତାୟତନସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଛଟ୍ଠଂ ୱିମୁତ୍ତାୟତନସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ୱିମୁତ୍ତାୟତନାନି, ୟତ୍ଥ ଭିକ୍ଖୁନୋ ଅପ୍ପମତ୍ତସ୍ସ ଆତାପିନୋ ପହିତତ୍ତସ୍ସ ୱିହରତୋ ଅୱିମୁତ୍ତଂ ୱା ଚିତ୍ତଂ ୱିମୁଚ୍ଚତି, ଅପରିକ୍ଖୀଣା ୱା ଆସୱା ପରିକ୍ଖୟଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି, ଅନନୁପ୍ପତ୍ତଂ ୱା ଅନୁତ୍ତରଂ ୟୋଗକ୍ଖେମଂ ଅନୁପାପୁଣାତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଚଙ୍କମସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ନୱମଂ ଚଙ୍କମସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ନୱମଂ ଭନ୍ତେ ଚଙ୍କମସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଚଙ୍କମେ ଆନିସଂସା । କତମେ ପଞ୍ଚ, ଅଦ୍ଧାନକ୍ଖମୋ ହୋତି, ପଧାନକ୍ଖମୋ ହୋତି, ଅପ୍ପାବାଧୋ ହୋତି, ଅସିତଂ ପୀତଂ ଖାୟିତଂ ସାୟିତଂ ସମ୍ମା ପରିଣାମଂ ଗଚ୍ଛତି, ଚଙ୍କମାଧିଗତୋ ସମାଧି ଚିରଟ୍ଠିତିକୋ ହୋତି । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚ ଚଙ୍କମେ ଆନିସଂସା’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସୁମନସୁତ୍ତ
ପୁ – ସୁମନୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ସୁମନସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଭନ୍ତେ ସୁମନଂ ରାଜକୁମାରିଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ସୁମନା ଭନ୍ତେ ରାଜକୁମାରୀ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ଇଧସ୍ସୁ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତୋ ଦ୍ୱେ ସାୱକା ସମସଦ୍ଧା ସମସୀଲା ସମପଞ୍ଞା ଏକୋ ଦାୟକୋ ଏକୋ ଅଦାୟକୋ । ତେ କାୟସ୍ସ ଭେଦା ପରଂ ମରଣା ସୁଗତିଂ ସଗ୍ଗଂ ଲୋକଂ ଉପପଜ୍ଜେୟ୍ୟୁଂ । ଦେୱଭୂତାନଂ ପନ ନେସଂ ଭନ୍ତେ ସିୟା ୱିସେସୋ ସିୟା ନାନାକରଣ’’ନ୍ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ୟୋ ସୋ ସୁମନେ ଦାୟକୋ, ସୋ ଅମ୍ହଂ ଅଦାୟକଂ ଦେୱଭୂତୋ ସମାନୋ ପଞ୍ଚହି ଠାନେହି ଅଧିଗଣ୍ହାତି, ଦିବ୍ବେନ ଆୟୁନା ଦିବ୍ବେନ ୱଣ୍ଣେନ ଦିବ୍ବେନ ସୁଖେନ ଦିବ୍ବେନ ୟସେନ ଦିବ୍ବେନ ଆଧିପତେୟ୍ୟେନ । ୟୋ ସୋ ସୁମନେ ଦାୟକୋ, ସୋ ଅମ୍ହଂ ଅଦାୟକଂ ଦେୱଭୂତୋ ସମାନୋ ଇମେହି ପଞ୍ଚହି ଠାନେହି ଅଧିଗଣ୍ହାତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
‘‘ୟଥାପି ଚନ୍ଦୋ ୱିମଲୋ, ଗଚ୍ଛଂ ଆକାସଧାତୁୟା ।
ସବ୍ବେ ତାରାଗଣେ ଲୋକେ, ଆଭାୟ ଅତିରୋଚତି ।
ତଥେୱ ସୀଲସମ୍ପନ୍ନୋ, ସଦ୍ଧୋ ପୁରିସପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ସବ୍ବେ ମଚ୍ଛରିନୋ ଲୋକେ, ଚାଗେନ ଅତିରୋଚତି’’–
ଉଗ୍ଗହସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ତତିୟଂ ଉଗ୍ଗହସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତିୟଂ ଭନ୍ତେ ଉଗ୍ଗହସୁତ୍ତଂ ଭଦ୍ଦିୟେ ଉଗ୍ଗହଂ ମେଣ୍ଡକନତ୍ତାରଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ଉଗ୍ଗହୋ ଭନ୍ତେ ମେଣ୍ଡକନତ୍ତା ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ଇମା ମେ ଭନ୍ତେ କୁମାରିୟୋ ପତିକୁଲାନି ଗମିସ୍ସନ୍ତି, ଓୱଦତୁ ତାସଂ ଭନ୍ତେ ଭଗୱା, ଅନୁସାସତୁ ତାସଂ ଭନ୍ତେ ଭଗୱା, ୟଂ ତାସଂ ଅସ୍ସ ଦୀଘରତ୍ତଂ ହିତାୟ ସୁଖାୟା’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ତସ୍ମାତିହ କୁମାରିୟୋ ଏୱଂ ସିକ୍ଖିତବ୍ବଂ’’ ୟସ୍ସ ୱୋ ମାତାପିତରୋ ଭତ୍ତୁନୋ ଦସ୍ସନ୍ତି ଅତ୍ଥକାମା ହିତେସିନୋ ଅନୁକମ୍ପକା ଅନୁକମ୍ପଂ ଉପାଦାୟ, ତସ୍ସ ଭୱିସ୍ସାମ ପୁବ୍ବୁଟ୍ଠାୟିନୋ ପଚ୍ଛାନିପାତିନିୟୋ କିଂ କାରପଟିସ୍ସାୱିନିୟୋ ମନାପଚାରିନିୟୋ ପିୟୱାଦିନିୟୋ’ତି । ଏୱଞ୍ହି ୱୋ କୁମାରିୟୋ ସିକ୍ଖିତବ୍ବ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସୀହସେନାପତିସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚକନିପାତେ ସୁମନୱଗ୍ଗେ ଚତୁତ୍ଥଂ ସୀହସେନାପତିସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ୱେସାଲିୟଂ ଭନ୍ତେ ସୀହଂ ସେନାପତିଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ସୀହୋ ଭନ୍ତେ ସେନାପତି ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ସକ୍କା ନୁ ଖୋ ଭନ୍ତେ ସନ୍ଦିଟ୍ଠିକଂ ଦାନଫଲଂ ପଞ୍ଞାପେତୁ’’ନ୍ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ସକ୍କା ସୀହ, ଦାୟକୋ ସୀହ ଦାନପତି ବହୁନୋ ଜନସ୍ସ ପିୟୋ ହୋତି ମନାପୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
କାଲଦାନସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଛଟ୍ଠଂ କାଲଦାନସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଛଟ୍ଠଂ ଭନ୍ତେ କାଲଦାନସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ କାଲଦାନାନି । କତମାନି ପଞ୍ଚ, ଆଗନ୍ତୁକସ୍ସ ଦାନଂ ଦେତି, ଗମିକସ୍ସ ଦାନଂ ଦେତି, ଗିଲାନସ୍ସ ଦାନଂ ଦେତି, ଦୁବ୍ଭିକ୍ଖେ ଦାନଂ ଦେତି, ୟାନି ତାନି ନୱସସ୍ସାନି ନୱଫଲାନି, ତାନି ପଠମଂ ସୀଲୱନ୍ତେସୁ ପତିଟ୍ଠାପେତି । ଇମାନି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚ କାଲଦାନାନୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଭୋଜନସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମଂ ଭୋଜନସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସତ୍ତମଂ ଭନ୍ତେ ଭୋଜନସୁତ୍ତଂ ‘‘ଭୋଜନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ଦଦମାନୋ ଦାୟକୋ ପଟିଗ୍ଗାହକାନଂ ପଞ୍ଚ ଠାନାନି ଦେତି । କତମାନି ପଞ୍ଚ, ଆୟୁଂ ଦେତି, ୱଣ୍ଣଂ ଦେତି, ସୁଖଂ ଦେତି, ବଲଂ ଦେତି, ପଟିଭାନଂ ଦେତି । ଆୟୁଂ ଖୋ ପନ ଦତ୍ୱା ଆୟୁସ୍ସ ଭାଗୀ ହୋତି ଦିବ୍ବସ୍ସ ୱା ମାନୁସସ୍ସ ୱା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପୁତ୍ତସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ନୱମଂ ପୁତ୍ତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ନୱମଂ ଭନ୍ତେ ପୁତ୍ତସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ଠାନାନି ସମ୍ପସ୍ସନ୍ତୋ ମାଭାପିତରୋ ପୁତ୍ତଂ ଇଚ୍ଛନ୍ତି କୁଲେ ଜାୟମାନଂ । କତମାନି ପଞ୍ଚ,
ଭତୋ ୱା ନୋ ଭରିସ୍ସତି, କିଚ୍ଚଂ ୱା ନୋ କରିସ୍ସତି, କୁଲୱଂସୋ ଚିରଂ ଠସ୍ସତି, ଦାୟଜ୍ଜଂ ପଟିପଜ୍ଜିସ୍ସତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ନାରଦସୁତ୍ତ
ପୁ – ମୁଣ୍ଡରାଜୱଗ୍ଗେ ପନାୱୁସୋ ଦସମଂ ନାରଦସୁତ୍ତଂ କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କେନ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ପାଟଲିପୁତ୍ତେ ଭନ୍ତେ ମୁଣ୍ଡଂ ରାଜାନଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ମୁଣ୍ଡସ୍ସ ଭନ୍ତେ ରଞ୍ଞୋ ଭଦ୍ଦା ଦେୱୀ କାଲଙ୍କତା ହୋତି ପିୟା ମନାପା । ସୋ ଭଦ୍ଦାୟ ଦେୱିୟା କାଲଙ୍କତାୟ ପିୟାୟ ମନାପାୟ ନେୱ ନ୍ହାୟତି ନ ୱିଲିମ୍ପତି ନ ଭତ୍ତଂ ଭୁଞ୍ଜତି, ନ କମ୍ମନ୍ତଂ ପୟୋଜେତି, ରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ଭଦ୍ଦାୟ ଦେୱିୟା ସରୀରେ ଅଜ୍ଝୋମୁଚ୍ଛିତୋ । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମାନି ମହାରାଜ ଅଲବ୍ଭନୀୟାନି ଠାନାନି ସମଣେନ ୱା ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ୱା ଦେୱେନ ୱା ମାରେନ ୱା ବ୍ରହ୍ମୁନା ୱା କେନଚି ୱା ଲୋକସ୍ମି’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଆୟସ୍ମତା ନାରଦତ୍ଥେରେନ ରଞ୍ଞୋ ପସେନଦିସ୍ସ କୋସଲସ୍ସ ଭଗୱତା ଦେସିତନିୟାମେନ ଦେସିତଂ ।
କୋ ନାମୋ ଅୟଂ ଭନ୍ତେ ଧମ୍ମପରିୟାୟୋ ।
ତଗ୍ଘ ଭନ୍ତେ ସୋକସଲ୍ଲହରଣୋ ।
ସମୟସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚକନିପାତେ ନୀୱରଣୱଗ୍ଗେ ଚତୁତ୍ଥଂ ସମୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ନୀୱରଣୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଚତୁତ୍ଥଂ ସମୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଅସମୟା ପଧାନାୟ । କତମେ ପଞ୍ଚ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ଜିଣ୍ଣୋ ହୋତି ଜରାୟାଭିଭୂତୋ । ଅୟଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପଠମୋ ଅସମୟୋ ପଧାନାୟା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଠାନସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମଂ ଠାନସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସତ୍ତମଂ ଭନ୍ତେ ଠାନସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ଠାନାନି ଅଭିଣ୍ହଂ ପଚ୍ଚୱେକ୍ଖିତବ୍ବାନି ଇତ୍ଥିୟା ୱା ପୁରିସେନ ୱା ଗହଟ୍ଠେନ ୱା ପବ୍ବଜିତେନ ୱା । କତମାନି ପଞ୍ଚ, ଜରାଧମ୍ମୋମ୍ହି ଜରଂ ଅନତୀତୋତି ଅଭିଣ୍ହଂ ପଚ୍ଚୱେକ୍ଖିତବ୍ବଂ ଇତ୍ଥିୟା ୱା ପୁରିସେନ ୱା ଗହଟ୍ଠେନ ୱା ପବ୍ବଜିତେନ ୱା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଧମ୍ମୱିହାରୀସୁତ୍ତ
ପୁ – ୟୋଧାଜୀୱୱଗ୍ଗେ ପନାୱୁସୋ ତତିୟଂ ଧମ୍ମୱିହାରିସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ୟୋଧାଜୀୱୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ତତିୟଂ ଧମ୍ମୱିହାରିସୁତ୍ତଂ ‘‘ଇଧ ଭିକ୍ଖୁ ଭିକ୍ଖୁ ଧମ୍ମଂ ପରିୟାପୁଣାତି ସୁତ୍ତଂ ଗେୟ୍ୟଂ ୱେୟ୍ୟାକରଣଂ ଗାଥଂ ଉଦାନଂ ଦୁତିୱୁତ୍ତକଂ ଜାତକଂ ଅବ୍ଭୁତଧମ୍ମଂ ୱେଦଲ୍ଲଂ, ସୋ ତାୟ ଧମ୍ମପରିୟତ୍ତିୟା ଦିୱସଂ ଅତିନାମେତି, ରିଞ୍ଚତି ପଟିସଲ୍ଲାନଂ, ନାନୁୟୁଞ୍ଜତି ଅଜ୍ଝତ୍ତଂ ଚେତୋସମଥଂ । ଅୟଂ ୱୁଚ୍ଚତି ଭିକ୍ଖୁ ଭିକ୍ଖୁ ପରିୟତ୍ତିବହୁଲୋ ନୋ ଧମ୍ମୱିହାରୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଧମ୍ମୱିହାରୀ ଧମ୍ମୱିହାରୀତି ଭନ୍ତେ ୱୁଚ୍ଚତି, କିତ୍ତାୱତା ନୁ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭିକ୍ଖୁ ଧମ୍ମୱିହାରୀ ହୋତି ।
ଦୁତିୟଅନାଗତଭୟସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚକନିପାତେ ୟୋଧାଜୀୱୱଗ୍ଗେ ଅଟ୍ଠମଂ ଦୁତିୟଅନାଗତଭୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ୟୋଧାଜୀୱୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠମଂ ଦୁତିୟଅନାଗତଭୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ଅନାଗତଭୟାନି ସମ୍ପସ୍ସମାନେନ ଅଲମେୱ ଭିକ୍ଖୁନା ଅପ୍ପମତ୍ତେନ ଆତାପିନା ପହିତତ୍ତେନ ୱିହରିତୁଂ ଅପ୍ପତ୍ତସ୍ସ ପତ୍ତିୟା ଅନଧିଗତସ୍ସ ଅଧିଗମାୟ ଅସଚ୍ଛିକତସ୍ସ ସଚ୍ଛିକିରିୟାୟା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ତତିୟଅନାଗତଭୟସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ନୱମଂ ତତିୟଅନାଗତଭୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ନୱମଂ କତିୟଅନାଗତଭୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ଅନାଗତଭୟାନି ଏତରହି ଅସମୁପ୍ପନ୍ନାନି ଆୟତିଂ ସମୁପ୍ପଜ୍ଜିସ୍ସନ୍ତି, ତାନି ୱୋ ପଟିବୁଜ୍ଝିତବ୍ବାନି, ପଟିବୁଜ୍ଝିତ୍ୱା ଚ ତେସଂ ପହାନାୟ ୱାୟମିତବ୍ବଂ । କତମାନି ପଞ୍ଚ, ଭୱିସ୍ସନ୍ତି ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୂ ଅନାଗତମଦ୍ଧାନଂ ଅଭାୱିତକାୟା ଅଭାୱିତସୀଲା ଅଭାୱିତଚିତ୍ତା ଅଭାୱିତପଞ୍ଞା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଚତୁତ୍ଥଅନାଗତଭୟସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚକନିପାତେ ୟୋଧାଜୀୱୱଗ୍ଗେ ଦସମଂ ଚତୁତ୍ଥଅନାଗତଭୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ୟୋଧାଜୀୱୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଦସମଂ ଚତୁତ୍ଥଅନାଗତଭୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ଅନାଗତଭୟାନି ଏତରହି ଅସମୁପ୍ପନ୍ନାନି ଆୟତିଂ ସମୁପ୍ପଜ୍ଜିସ୍ସନ୍ତି, ତାନି ୱୋ ପଟିବୁଜ୍ଝିତବ୍ବାନି, ପଟିବୁଜ୍ଝିତ୍ୱା ଚ ତେସଂ ପହାନାୟ ୱାୟମିତବ୍ବ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
କକୁଧୱଗ୍ଗ
ସୀହସୁତ୍ତ
ପୁ – କକୁଧୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ନୱମଂ ସୀହସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – କକୁଧୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ନୱମଂ ସୀହସୁତ୍ତଂ ‘‘ସୀହୋ ଭିକ୍ଖୱେ ମିଗରାଜା ସାୟନ୍ହସମୟଂ ଆସୟା ନିକ୍ଖମତି, ଆସୟା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱା ୱିଜମ୍ଭତି, ୱିଜମ୍ଭିତ୍ୱା ସମନ୍ତା ଚତୁଦ୍ଦିସଂ ଅନୁୱିଲୋକେତି, ସମନ୍ତା ଚତୁଦ୍ଦିସଂ ଅନୁୱିଲୋକେତ୍ୱା ତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ସୀହନାଦଂ ନଦତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅନ୍ଧକୱିନ୍ଦୱଗ୍ଗ
କୁଲୂପକସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅନ୍ଧକୱିନ୍ଦୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ‘‘ପଠମଂ କୁଲୂପକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଅନ୍ଧକୱିନ୍ଦୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ କୁଲୂପକସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ କୁଲୂପକୋ ଭିକ୍ଖୁ କୁଲେସୁ ଅପ୍ପିୟୋ ଚ ହୋତି ଅମନାପୋ ଚ ଅଗରୁ ଚ ଅଭାୱନୀୟୋ ଚା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅନ୍ଧକୱିନ୍ଦସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଚତୁତ୍ଥଂ ଅନ୍ଧକୱିନ୍ଦସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ମଗଧେସୁ ଭନ୍ତେ ଅନ୍ଧକୱିନ୍ଦେ ଆୟସ୍ମନ୍ତଂ ଆନନ୍ଦଂ ଆରବ୍ଭ ‘‘ୟେ ତେ ଆନନ୍ଦ ଭିକ୍ଖୂ ନୱା ଅଚିରପବ୍ବଜିତା ଅଧୁନାଗତା ଇମଂ ଧମ୍ମୱିନୟଂ, ତେ ୱୋ ଆନନ୍ଦ ଭିକ୍ଖୂ ପଞ୍ଚସୁ ଧମ୍ମେସୁ ସମାଦପେତବ୍ବା ନିୱେସେତବ୍ବା ପତିଟ୍ଠାପେତବ୍ବା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଗିଲାନୱଗ୍ଗ
ସତିସୂପଟ୍ଠିତସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚକନିପାତେ ଗିଲାନୱଗ୍ଗେ ଦୁତିୟଂ ସତିସୂପଟ୍ଠିତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଗିଲାନୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟଂ ସତିସୂପଟ୍ଠିତସୁତ୍ତଂ ‘‘ୟୋ ହି କୋଚି ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ୱା ଭିକ୍ଖୁନୀ ୱା ପଞ୍ଚ ଧମ୍ମେ ଭାୱେତି, ପଞ୍ଚ ଧମ୍ମେ ବହୁଲୀକରୋତି, ତସ୍ସ ଦ୍ୱିନ୍ନଂ ଫଲାନଂ ଅଞ୍ଞତରଂ ଫଲଂ ପାଟିକଙ୍ଖଂ ‘ଦିଟ୍ଠେୱ ଧମ୍ମେ ଅଞ୍ଞା, ସତି ୱା ଉପାଦିସେସେ ଅନାଗାମିତା’ । କତମେ ପଞ୍ଚ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁନୋ ଅଜ୍ଝତ୍ତଞ୍ଞେୱ ସତିସୂପଟ୍ଠିତା ହୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଉପଟ୍ଠାକସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ତତିୟଂ ଉପଟ୍ଠାକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତିୟଂ ଭନ୍ତେ ଉପଟ୍ଠାକସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ଗିଲାନୋ ଦୂପଟ୍ଠାକୋ ହୋତି । କତମେହି ପଞ୍ଚହି, ଅସପ୍ପାୟକାରୀ ହୋତି, ସପ୍ପାୟେ ମତ୍ତଂ ନ ଜାନାତି, ଭେସଜ୍ଜଂ ନପ୍ପଟିସେୱିତା ହୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅନାୟୁସ୍ସାସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚମଂ ଅନାୟୁସ୍ସାସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ପଞ୍ଚମଂ ଭନ୍ତେ ଅନାୟୁସ୍ସାସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମା ଅନାୟୁସ୍ସା । କତମେ ପଞ୍ଚ, ଅସପ୍ପାୟକାରୀ ହୋତି, ସପ୍ପାୟେ ମତ୍ତଂ ନ ଜାନାତି, ଅପରିଣତଭୋଜୀ ଚ ହୋତି, ଅକାଲଚାରୀ ଚ ହୋତି, ଅବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚ । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚ ଧମ୍ମା ଅନାୟୁସ୍ସା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସମଣସୁଖସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଅଟ୍ଠମଂ ସମଣସୁଖସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଅଟ୍ଠମଂ ଭନ୍ତେ ସମଣସୁଖସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ସମଣଦୁକ୍ଖାନି । କତମାନି ପଞ୍ଚ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୁ ଅସନ୍ତୁଟ୍ଠୋ ହୋତି ଇତରୀତରେନ ଚୀୱରେନ, ଅସନ୍ତୁଟ୍ଠୋ ହୋତି ଇତରୀତରେନ ପିଣ୍ଡପାତେନ, ଅସନ୍ତୁଟ୍ଠୋ ହୋତି ଇତରୀତରେନ ସେନାସନେନ, ଅସନ୍ତୁଟ୍ଠୋ ହୋତି ଇତରୀତରେନ ଗିଲାନପଚ୍ଚୟଭେସଜ୍ଜପରିକ୍ଖାରେନ, ଅନଭିରତୋ ଚ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ ଚରତି । ଇମାନି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚ ସମଣଦୁକ୍ଖାନୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ବ୍ୟସନସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଦସମଂ ବ୍ୟସନସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଦସମଂ ଭନ୍ତେ ବ୍ୟସନସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ବ୍ୟସନାନି । କତମାନି ପଞ୍ଚ, ଞାତିବ୍ୟସନଂ ଭୋଗବ୍ୟସନଂ ରୋଗବ୍ୟସନଂ ସୀଲବ୍ୟସନଂ ଦିଟ୍ଠିବ୍ୟସନ’’ନ୍ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ରାଜୱଗ୍ଗ
ପତ୍ଥନାସୁତ୍ତ
ପୁ – ରାଜୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ଛଟ୍ଠଂ ପତ୍ଥନାସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ରାଜୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଛଟ୍ଠଂ ପତ୍ଥନାସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚହି ଭିକ୍ଖୱେ ଅଙ୍ଗେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ରଞ୍ଞୋ ଖତ୍ତିୟସ୍ସ ମୁଦ୍ଧାୱସିତ୍ତସ୍ସ ଜେଟ୍ଠୋ ପୁତ୍ତୋ ଓପରଜ୍ଜଂ ପତ୍ଥେତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସପ୍ପୁରିସଦାନସୁତ୍ତ
ପୁ – ତିକଣ୍ଡକୀୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ଅଟ୍ଠମଂ ସପ୍ପୁରିସଦାନସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତିକଣ୍ଡକୀୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠମଂ ସପ୍ପୁରିସଦାନସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମାନି ଭିକ୍ଖୱେ ସପ୍ପୁରିସଦାନାନି । କତମାନି ପଞ୍ଚ, ସଦ୍ଧାୟ ଦାନଂ ଦେତି, ସକ୍କଚ୍ଚଂ ଦାନଂ ଦେତି, କାଲେନ ଦାନଂ ଦେତି, ଅନୁଗ୍ଗହିତଚିତ୍ତୋ ଦାନଂ ଦେତି, ଅତ୍ତାନଞ୍ଚ ପରଞ୍ଚ ଅନୁପହଚ୍ଚ ଦାନଂ ଦେତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସଦ୍ଧମ୍ମୱଗ୍ଗ
ପଠମସମ୍ମତ୍ତନିୟାମସୁତ୍ତ
ପୁ – ସଦ୍ଧମ୍ମୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ସମ୍ମତ୍ତନିୟାମସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସଦ୍ଧମ୍ମୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ସମ୍ମତ୍ତନିୟାମସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ସୁନକ୍ଖୋପି ସଦ୍ଧମ୍ମଂ ଅଭବ୍ବୋ ନିୟାମଂ ଓକ୍କମିତୁଂ କୁସଲେସୁ ଧମ୍ମେସୁ ସମ୍ମତ୍ତଂ । କତମେହି ପଞ୍ଚହି, କଥଂ ପରିଭୋତି, କଥିକଂ ପରିଭୋତି, ଅତ୍ତାନଂ ପରିଭୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପଠମସଦ୍ଧମ୍ମସମ୍ମୋସସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଚତୁତ୍ଥଂ ପଠମସଦ୍ଧମ୍ମସମ୍ମୋସସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଚତୁତ୍ଥଂ ପଠମସଦ୍ଧମ୍ମସମ୍ମୋସସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମା ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସ ସମ୍ମୋସାୟ ଅନ୍ତରଧାନାୟ ସଂୱତ୍ତନ୍ତି । କତମେ ପଞ୍ଚ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୂ ନ ସକ୍କଚ୍ଚଂ ଧମ୍ମଂ ସୁଣନ୍ତି, ନ ସକ୍କଚ୍ଚଂ ଧମ୍ମଂ ପରିୟାପୁଣନ୍ତି, ନ ସକ୍କଚ୍ଚଂ ଧମ୍ମଂ ଧାରେନ୍ତି, ନ ସକ୍କଚ୍ଚଂ ଧାତାନଂ ଧମ୍ମାନଂ ଅତ୍ଥଂ ଉପପରିକ୍ଖନ୍ତି, ନ ସକ୍କଚ୍ଚଂ ଅତ୍ଥମଞ୍ଞାୟ ଧମ୍ମମଞ୍ଞାୟ ଧମ୍ମାନୁଧମ୍ମଂ ପଟିପଜ୍ଜନ୍ତି । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚ ଧମ୍ମା ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସ ସମ୍ମୋସାୟ ଅନ୍ତରଧାନାୟ ସଂୱତ୍ତନ୍ତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଦୁତିୟସଦ୍ଧମ୍ମସମ୍ମୋସସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚମଂ ଦୁତିୟସଦ୍ଧମ୍ମସମ୍ମୋସସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ପଞ୍ଚମଂ ଦୁତିୟସଦ୍ଧମ୍ମସମ୍ମୋସସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମା ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସ ସମ୍ମୋସାୟ ଅନ୍ତରଧାନାୟ ସଂୱତ୍ତନ୍ତି । କତମେ ପଞ୍ଚ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୂ ଧମ୍ମଂ ନ ପରିୟାପୁଣନ୍ତି ସୁତ୍ତଂ ଗେୟ୍ୟଂ ୱେୟ୍ୟାକରଣଂ ଗାଥଂ ଉଦାନଂ ଇତିୱୁତ୍ତକଂ ଜାତକଂ ଅବ୍ଭୁତଧମ୍ମଂ ୱେଦଲ୍ଲଂ । ଅୟଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପଠମୋ ଧମ୍ମୋ ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସ ସମ୍ମୋସାୟ ଅନ୍ତରଧାନାୟ ସଂୱତ୍ତତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ତତିୟସଦ୍ଧମ୍ମସମ୍ମୋସସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଛଟ୍ଠଂ ତତିୟସଦ୍ଧମ୍ମସମ୍ମୋସସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଛଟ୍ଠଂ ତତିୟସଦ୍ଧମ୍ମସମ୍ମୋସସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମା ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସ ସମ୍ମୋସାୟ ଅନ୍ତରଧାନାୟ ସଂୱତ୍ତନ୍ତି । କତମେ ପଞ୍ଚ, ଇଧ ଭିକ୍ଖୱେ ଭିକ୍ଖୂ ଦୁଗ୍ଗହିତଂ ସୁତ୍ତନ୍ତଂ ପରିୟାପୁଣନ୍ତି ଦୁନ୍ନିକ୍ଖିତ୍ତହି ପଦବ୍ୟଞ୍ଜନେହି । ଦୁନ୍ନିକ୍ଖିତ୍ତସ୍ସ ଭିକ୍ଖୱେ ପଦବ୍ୟଞ୍ଜନସ୍ସ ଅତ୍ଥୋପି ଦୁନ୍ନୟୋ ହୋତି । ଅୟଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପଠମୋ ଧମ୍ମୋ ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସ ସମ୍ମୋସାୟ ଅନ୍ତରଧାନାୟ ସଂୱତ୍ତତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଦୁକ୍କତାସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟେ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚକନିପାତେ ସଦ୍ଧମ୍ମୱଗ୍ଗେ ସତ୍ତମଂ ଦୁକ୍କଥାସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ସଦ୍ଧମ୍ମୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ସତ୍ତମଂ ଦୁକ୍କଥାସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚନ୍ନଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲାନଂ କଥା ଦୁକ୍କଥା ପୁଗ୍ଗଲେ ପୁଗ୍ଗଲଂ ଉପନିଧାୟ । କତମେସଂ ପଞ୍ଚନ୍ନଂ, ଅସ୍ସଦ୍ଧସ୍ସ ଭିକ୍ଖୱେ ସଦ୍ଧାକଥା ଦୁକ୍କଥା, ଦୁସ୍ସୀଲସ୍ସ ସୀଲକଥା ଦୁକ୍କଥା, ଅପ୍ପସ୍ସୁତସ୍ସ ବାହୁସଚ୍ଚକଥା ଦୁକ୍କଥା, ମଚ୍ଛରିସ୍ସ ଚାଗକଥା ଦୁକ୍କଥା, ଦୁପ୍ପଞ୍ଞସ୍ସ ପଞ୍ଞାକଥା ଦୁକ୍କଥା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଉଦାୟୀସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ନୱମଂ ଉଦାୟିସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – କୋସମ୍ବିୟଂ ଭନ୍ତେ ଆୟସ୍ମନ୍ତଂ ଉଦାୟିଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ଆୟସ୍ମା ଭନ୍ତେ ଉଦାୟୀ ମହତିୟା ଗୀହିପରିସାୟ ପରିୱୁତୋ ଧମ୍ମଂ ଦେସେନ୍ତୋ ନିସିନ୍ନୋ ହୋତି । ଅଦ୍ଦସା ଖୋ ଆୟସ୍ମା ଆନନ୍ଦୋ ଆୟସ୍ମନ୍ତଂ ଉଦାୟିଂ ମହତିୟା ଗିହିପରିସାୟ ପରିୱୁତଂ ଧମ୍ମଂ ଦେସେନ୍ତଂ ନିସିନ୍ନଂ । ଦିସ୍ୱା ୟେନ ଭଗୱା ତେନୁପସଙ୍କମି, ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ଭଗୱନ୍ତଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା ଏକମନ୍ତଂ ନିସୀଦି । ଏକମନ୍ତଂ ନିସିନ୍ନୋ ଖୋ ଆୟସ୍ମା ଆନନ୍ଦୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘ଆୟସ୍ମା ଭନ୍ତେ ଉଦାୟୀ ମହତିୟା ଗିହିପରିସାୟ ପରିୱୁତୋ ଧମ୍ମଂ ଦେସେତୀ’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ନ ଖୋ ଆନନ୍ଦ ସୁକରଂ ପରେସଂ ଧମ୍ମଂ ଦେସେତୁଂ, ପରେସଂ ଆନନ୍ଦ ଧମ୍ମଂ ଦେସେନ୍ତେନ ପଞ୍ଚ ଧମ୍ମେ ଅଜ୍ଝତ୍ତଂ ଉପଟ୍ଠାପେତ୍ୱା ପରେସଂ ଧମ୍ମୋ ଦେସେତବ୍ବୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଆଘାତୱଗ୍ଗ
ପଠମଆଘାତପଟିୱିନୟସୁତ୍ତ
ପୁ – ଆଘାତୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ଆଘାତପଟିୱିନୟସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଆଘାତୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ଆଘାତପଟିୱିନୟସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଆଘାତପଟିୱିନୟା, ୟତ୍ଥ ଭିକ୍ଖୁନୋ ଉପ୍ପନ୍ନୋ ଆଘାତୋ ସବ୍ବସୋ ପଟିୱିନେତବ୍ବୋ । କତମେ ପଞ୍ଚ, ୟସ୍ମିଂ ଭିକ୍ଖୱେ ପୁଗ୍ଗଲେ ଆଘାତୋ ଜାୟେଥ, ମେତ୍ତା ତସ୍ମିଂ ପୁଗ୍ଗଲେ ଭାୱେତବ୍ବା, ଏୱଂ ତସ୍ମିଂ ପୁଗ୍ଗଲେ ଆଘାତୋ ପଟିୱିନେତବ୍ବୋ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଉପାସକୱଗ୍ଗ
ଚଣ୍ଡାଲସୁତ୍ତ
ପୁ – ଉପାସକୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚମଂ ଚଣ୍ଡାଲସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଉପାସକୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଞ୍ଚମଂ ଚଣ୍ଡାଲସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ଉପାସକୋ ଉପାସକଚଣ୍ଡାଲୋ ଚ ହୋତି ଉପାସକମଲଞ୍ଚ ଉପାସକପତିକୁଟ୍ଠୋ ଚା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ପୀତିସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଛଟ୍ଠଂ ପୀତିସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଛଟ୍ଠଂ ଭନ୍ତେ ପୀତିସୁତ୍ତଂ ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଅନାଥପିଣ୍ଡିକଂ ଗହପତିଂ ଆରବ୍ଭ ‘‘ତୁମ୍ହେ ଖୋ ଗହପତି ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘଂ ପଚ୍ଚୁପଟ୍ଠିତା ଚୀୱର ପିଣ୍ଡପାତ ସେନାସନ ଗିଲାନପଚ୍ଚୟଭେସଜ୍ଜପରିକ୍ଖାରେନ। ନ ଖୋ ଗହପତି ତାୱତକେନେୱ ତୁଟ୍ଠି କରଣୀୟା ‘‘ମୟଂ ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘଂ ପଚ୍ଚୁପଟ୍ଠିତା ଚୀୱରପିଣ୍ଡପାତସେନାସନଗିଲାନ ପଚ୍ଚୟ ଭେସଜ୍ଜପରିକ୍ଖାରେନା’’ତି । ତସ୍ମାତିହ ଗହପତି ଏୱଂ ସିକ୍ଖିତବ୍ବଂ ‘‘କିନ୍ଦି ମୟଂ କାଲେନ କାଲଂ ପୱିୱେକଂ ପୀତିଂ ଉପସମ୍ପଜ୍ଜ ୱିହରେୟ୍ୟାମା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ୱଣିଜ୍ଜାସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମଂ ୱଣିଜ୍ଜାସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ସତ୍ତମଂ ୱଣିଜ୍ଜାସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମା ଭିକ୍ଖୱେ ୱଣିଜ୍ଜା ଉପାସକେନ ଅକରଣୀୟା । କତମା ପଞ୍ଚ, ସତ୍ଥୱଣିଜ୍ଜା ସତ୍ତୱଣିଜ୍ଜା ମଂସୱଣିଜ୍ଜା ମଜ୍ଜୱଣିଜ୍ଜା ୱିସୱଣିଜ୍ଜା । ଇମା ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚ ୱଣିଜ୍ଜା ଉପାସକେନ ଅକରଣୀୟା’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଗୱେସୀସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଦସମଂ ଗୱେସୀସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କତ୍ଥ କଂ ଆରବ୍ଭ କିସ୍ମିଂ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ କଥଞ୍ଚ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଦସମଂ ଭନ୍ତେ ଗୱେସୀସୁତ୍ତଂ କୋସଲେସୁ ଆୟସ୍ମନ୍ତଂ ଆନନ୍ଦତ୍ଥେରଂ ଧମ୍ମଭଣ୍ଡାଗାରିକଂ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତଂ । ଆୟସ୍ମା ଭନ୍ତେ ଆନନ୍ଦତ୍ଥେରୋ ଧମ୍ମଭଣ୍ଡାଗାରିକୋ ଭଗୱନ୍ତଂ ଏତଦୱୋଚ ‘‘କୋ ନୁ ଖୋ ଭନ୍ତେ ହେତୁ କୋ ପଚ୍ଚୟୋ ଭଗୱତୋ ସିତସ୍ସ ପାତୁକମ୍ମାୟ, ନ ଅକାରଣେନ ତଥାଗତା ସିତଂ ପାତୁକରୋନ୍ତୀ’’ତି । ତସ୍ମିଂ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ ‘‘ଭୂତପୁବ୍ବଂ ଆନନ୍ଦ ଇମସ୍ମିଂ ପଦେସେ ନଗରଂ ଅହୋସି ଇଦ୍ଧଞ୍ଚେୱ ଫୀତଞ୍ଚ ବହୁଜନଂ ଆକିଣ୍ଣମନୁସ୍ସଂ, ତଂ ଖୋ ପନାନନ୍ଦ ନଗରଂ କସ୍ସପୋ ଭଗୱା ଅରହଂ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ଉପନିସ୍ସାୟ ୱିହାସୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ୱାଚାସୁତ୍ତ
ପୁ – ବ୍ରାହ୍ମଣୱଗ୍ଗେ ଆୱୁସୋ ଅଟ୍ଠମଂ ୱାଚାସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ବ୍ରାହ୍ମଣୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠମଂ ୱାଚାସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତା ୱାଚା ସୁଭାସିତା ହୋତି ନୋ ଦୁବ୍ଭାସିତା, ଅନୱଜ୍ଜା ଚ ଅନନୁୱଜ୍ଜା ଚ ୱିଞ୍ଞୂନଂ । କତମେହି ପଞ୍ଚହି, କାଲେନ ଭାସିତା ହୋତି, ସଚ୍ଚା ଚ ଭାସିତା ହୋତି, ସଣ୍ହା ଚ ଭାସିତା ହୋତି, ଅତ୍ଥସଂହିତା ଚ ଭାସିତା ହୋତି, ମେତ୍ତାଚିତ୍ତେନ ଚ ଭାସିତା ହୋତି, ଇମେହି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚହି ଅଙ୍ଗେହି ସମନ୍ନାଗତା ୱାଚା ସୁଭାସିତା ହୋତି ନୋ ଦୁବ୍ଭାସିତା, ଅନୱଜ୍ଜା ଚ ଅନନୁୱଜ୍ଜା ଚ ୱିଞ୍ଞୂନ’’ନ୍ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
କୁଲସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ନୱମଂ କୁଲସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ନୱମଂ କୁଲସୁତ୍ତଂ ‘‘ୟଂ ଭିକ୍ଖୱେ ସୀଲୱନ୍ତୋ ପବ୍ବଜିତା କୁଲଂ ଉପସଙ୍କମନ୍ତି, ତତ୍ଥ ମନୁସ୍ସା ପଞ୍ଚହି ଠାନେହି ବହୁଂ ପୁଞ୍ଞଂ ପସୱନ୍ତି । କତମେହି ପଞ୍ଚହି, ୟସ୍ମିଂ ଭିକ୍ଖୱେ ସମୟେ ସୀଲୱନ୍ତେ ପବ୍ବଜିତେ କୁଲଂ ଉପସଙ୍କମନ୍ତେ ମନୁସ୍ସା ଦିସ୍ୱା ଚିତ୍ତାନି ପସାଦେନ୍ତି, ସଗ୍ଗସଂୱତ୍ତନିକଂ ଭିକ୍ଖୱେ ତଂ କୁଲଂ ତସ୍ମିଂ ସମୟେ ପଟିପଦଂ ପଟିପନ୍ନଂ ହୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
କିମିଲୱଗ୍ଗ
ଧମ୍ମସ୍ସୱନସୁତ୍ତ
ପୁ – କିମିଲୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ଦୁତିୟଂ ଧମ୍ମସ୍ସୱନସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – କିମିଲୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ଦୁତିୟଂ ଧମ୍ମସ୍ସୱନସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଆନିସଂସା ଧମ୍ମସ୍ସୱନେ । କତମେ ପଞ୍ଚ, ଅସ୍ସୁତଂ ସୁଣାତି, ସୁତଂ ପରିୟୋଦାପେତି, କଙ୍ଖଂ ୱିତରତି, ଦିଟ୍ଠିଂ ଉଜୁଂ କରୋତି, ଚିତ୍ତମସ୍ସ ପସୀଦତି, ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚ ଆନିସଂସା ଧମ୍ମସ୍ସୱନେ’’ତି ଏୱଂ ଖୋ ଭନ୍ତେ ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅକ୍କୋସକୱଗ୍ଗ
ଅକ୍ଖନ୍ତିସୁତ୍ତ
ପୁ – ଅକ୍କୋସକୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଞ୍ଚମଂ ଅକ୍ଖନ୍ତିସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଅକ୍କୋସକୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଞ୍ଚମଂ ଅକ୍ଖନ୍ତିସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଆଦୀନୱା ଅକ୍ଖନ୍ତିୟା । କତମେ ପଞ୍ଚ, ବହୁନୋ ଜନସ୍ସ ଅପ୍ପିୟୋ ହୋତି ଅମନାପୋ, ୱେରବହୁଲୋ ଚ ହୋତି, ୱଜ୍ଜବହୁଲୋ ଚ, ସମ୍ମୂଳ୍ହୋ କାଲଂ କରୋତି, କାୟସ୍ସ ଭେଦା ପରଂ ମରଣା ଅପାୟଂ ଦୁଗ୍ଗତିଂ ୱିନିପାତଂ ନିରୟଂ ଉପପଜ୍ଜତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅପାସାଦିକସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ଅଟ୍ଠମଂ ଅପାସାଦିକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ଅଟ୍ଠମଂ ଅପାସାଦିକସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଆଦୀନୱା ଅପାସାଦିକେ । କତମେ ପଞ୍ଚ, ଅପ୍ପସନ୍ନା ନପ୍ପସୀଦନ୍ତି, ପସନ୍ନାନଞ୍ଚ ଏକଚ୍ଚାନଂ ଅଞ୍ଞଥତ୍ତଂ ହୋତି, ସତ୍ଥୁସାସନଂ ଅକତଂ ହୋତି, ପଚ୍ଛିମା ଜନତା ଦିଟ୍ଠାନୁଗତିଂ ଆପଜ୍ଜତି, ଚିତ୍ତମସ୍ସ ନପ୍ପସୀଦତି । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚ ଆଦୀନୱା ଅପାସାଦିକେ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଆୱାସିକୱଗ୍ଗ
ଆୱାସିକସୁତ୍ତ
ପୁ – ଆୱାସିକୱଗ୍ଗେ ପନାୱୁସୋ ପଠମଂ ଆୱାସିକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଆୱାସିକୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ଆୱାସିକସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ଆୱାସିକୋ ଭିକ୍ଖୁ ଅଭାୱନୀୟୋ ହୋତି । କତମେହି ପଞ୍ଚହି, ନ ଆକପ୍ପସମ୍ପନ୍ନୋ ହୋତି ନ ୱତ୍ତସମ୍ପନ୍ନୋ, ନ ବହୁସ୍ସୁତୋ ହୋତି ନ ସୁତଧରୋ, ନ ପଟିସଲ୍ଲେଖିତା ହୋତି ନ ପଟିସଲ୍ଲାନାରାମୋ, ନ କଲ୍ୟାଣୱାଚୋ ହୋତି ନ କଲ୍ୟାଣୱାକ୍କରଣୋ, ଦୁପ୍ପଞ୍ଞୋ ହୋତି ଜଳୋ ଏଳମୂଗୋ । ଇମେହି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚହି ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ଆୱାସିକୋ ଭିକ୍ଖୁ ଅଭାୱନୀୟୋ ହୋତୀ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଅୱଣ୍ଣାରହସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ସତ୍ତମଂ ଅୱଣ୍ଣାରହସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ସତ୍ତମଂ ଅୱଣ୍ଣାରହସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚହି ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ଆୱାସିକୋ ଭିକ୍ଖୁ ୟଥାଭତଂ ନିକ୍ଖିତ୍ତୋ ଏୱଂ ନିରୟେ । କତମେହି ପଞ୍ଚହି, ଅନନୁୱିଚ୍ଚ ଅପରିୟୋଗାହେତ୍ୱା ଅୱଣ୍ଣାରହସ୍ସ ୱଣ୍ଣଂ ଭାସତି, ଅନନୁୱିଚ୍ଚ ଅପରିୟୋଗାହେତ୍ୱା ୱଣ୍ଣାରହସ୍ସ ଅୱଣ୍ଣଂ ଭାସତି, ଆୱାସମଚ୍ଛରୀ ହୋତି ଆୱାସପଲିଗେଧୀ, କୁଲମଚ୍ଛରୀ ହୋତି କୁଲପଲିଗେଧି, ସଦ୍ଧାଦେୟ୍ୟଂ ୱିନିପାତେତି । ଇମେହି ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚହି ଧମ୍ମେହି ସମନ୍ନାଗତୋ ଆୱାସିକୋ ଭିକ୍ଖୁ ୟଥାଭତଂ ନିକ୍ଖିତ୍ତୋ ଏୱଂ ନିରୟେ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ଦୁଚ୍ଚରିତୱଗ୍ଗ
ପଠମଦୁଚ୍ଚରିତସୁତ୍ତ
ପୁ – ଦୁଚ୍ଚରିତୱଗ୍ଗେ ପନ ଆୱୁସୋ ପଠମଂ ଦୁଚ୍ଚରିତସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ଦୁଚ୍ଚରିତୱଗ୍ଗେ ଭନ୍ତେ ପଠମଂ ଦୁଚ୍ଚରିତସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଆଦୀନୱା ଦୁଚ୍ଚରିତେ । କତମେ ପଞ୍ଚ, ଅତ୍ତାପି ଅତ୍ତାନଂ ଉପୱଦତି, ଅନୁୱିଚ୍ଚ ୱିଞ୍ଞୂ ଗରହନ୍ତି, ପାପକୋ କିତ୍ତିସଦ୍ଦୋ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗଚ୍ଛତି, ସମ୍ମୂଳ୍ହୋ କାଲଂ କରୋତି, କାୟସ୍ସ ଭେଦା ପରଂ ମରଣା ଅପାୟଂ ଦୁଗ୍ଗତିଂ ୱିନିପାତଂ ନିରୟଂ ଉପପଜ୍ଜତି । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚ ଆଦୀନୱା ଦୁଚ୍ଚରିତେ’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।
ସିୱଥିକସୁତ୍ତ
ପୁ – ତତ୍ଥେୱ ଆୱୁସୋ ନୱମଂ ସିୱଥିକସୁତ୍ତଂ ଭଗୱତା କଥଂ ଭାସିତଂ ।
ୱି – ତତ୍ଥେୱ ଭନ୍ତେ ନୱମଂ ସିୱଥିକସୁତ୍ତଂ ‘‘ପଞ୍ଚିମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଆଦୀନୱା ସିୱଥିକାୟ । କତମେ ପଞ୍ଚ, ଅସୁଚି, ଦୁଗ୍ଗନ୍ଧା, ସପ୍ପଟିଭୟା, ୱାଳାନଂ ଅମନୁସ୍ସାନଂ ଆୱାସୋ, ବହୁନୋ ଜନସ୍ସ ଆରୋଦନା । ଇମେ ଖୋ ଭିକ୍ଖୱେ ପଞ୍ଚ ଆଦୀନୱା ସିୱଥିକାୟା’’ତି ଏୱମାଦିନା ଭଗୱତା ଭାସିତଂ ।