ଚୂଳଗନ୍ଥୱଂସପାଳି
॥ ନମୋ ତସ୍ସ ଭଗୱତୋ ଅରହତୋ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ॥
ଚୂଳଗନ୍ଥୱଂସପାଳି
୧. ପିଟକତ୍ତୟପରିଚ୍ଛେଦୋ
ନମସ୍ସେତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଅଗ୍ଗୱଂସୱରଂୱରଂ ।
ନତ୍ୱାନ ଧମ୍ମଂ ବୁଦ୍ଧଜଂ, ସଙ୍ଘଞ୍ଚାପିନିରଙ୍ଗଣଂ ॥
ଗନ୍ଥୱଂସମ୍ପି ନିସ୍ସାୟ, ଗନ୍ଥୱଂସଂ ପକଥିସ୍ସଂ ।
ତିପେଟକସମାହାରଂ, ସାଧୁନଂ ଜଙ୍ଘଦାସକଂ ॥
ୱିମତିନୋଦନମାରମ୍ଭଂ, ତଂ ମେ ସୁଣାଥ ସାଧୱୋ ।
ସବ୍ବମ୍ପି ବୁଦ୍ଧୱଚନଂ, ୱିମୁତ୍ତି ଚ ସହେତୁକଂ ॥
ହୋତି ଏକୱିଧଂୟେୱ, ତିୱିଧଂ ପିଟକେନ ଚ ।
ତଞ୍ଚ ସବ୍ବମ୍ପି କେୱଲଂ, ପଞ୍ଚୱିଧଂ ନିକାୟତୋ ॥
ଅଙ୍ଗତୋ ଚ ନୱୱିଧଂ, ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧଗଣନତୋ ।
ଚତୁରାସୀତି ସହସ୍ସ, ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧପଭେଦନନ୍ତି ॥
କଥଂ ପିଟକତୋ ପିଟକଞ୍ହି ତିୱିଧଂ ହୋତି ?
ୱିନୟପିଟକଂ, ଅଭିଧମ୍ମପିଟକଂ ସୁତ୍ତନ୍ତପିଟକନ୍ତି । ତତ୍ଥ କତମଂ ୱିନୟ ପିଟକଂ ? ପାରାଜିକକଣ୍ଡଂ, ପାଚିତ୍ତିୟକଣ୍ଡଂ, ମହାୱଗ୍ଗକଣ୍ଡଂ, ଚୁଲ୍ଲୱଗ୍ଗକଣ୍ଡଂ, ପରିୱାରକଣ୍ଡନ୍ତି । ଇମାନି କଣ୍ଡାନି ୱିନୟପିଟକଂ ନାମ ।
କତମଂ ଅଭିଧମ୍ମପିଟକଂ ? ଧମ୍ମସଙ୍ଗଣୀ-ପକରଣଂ, ୱିଭଙ୍ଗ-ପକରଣଂ, ଧାତୁକଥା-ପକରଣଂ, ପୁଗ୍ଗଲପଞ୍ଞତ୍ତି-ପକରଣଂ, କଥାୱତ୍ଥୁ-ପକରଣଂ, ୟମକ-ପକରଣଂ, ପଟ୍ଠାନ-ପକରଣନ୍ତି । ଇମାନି ସତ୍ତ ପକରଣାନି ଅଭିଧମ୍ମପିଟକଂ ନାମ । କତମଂ ସୁତ୍ତନ୍ତପିଟକଂ ? ସୀଲକ୍ଖନ୍ଧୱଗ୍ଗାଦିକଂ, ଅୱସେସଂ ବୁଦ୍ଧୱଚନଂ ସୁତ୍ତନ୍ତପିଟକଂ ନାମ ।
କଥଂ ନିକାୟତୋ ? ନିକାୟା ପଞ୍ଚ ୱିଧା ହୋନ୍ତି । ଦୀଘନିକାୟୋ, ମଜ୍ଝିମନିକାୟୋ, ସଂୟୁତ୍ତନିକାୟୋ, ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟୋ, ଖୁଦ୍ଦକନିକାୟୋତି ।
ତତ୍ଥ କତମୋ ଦୀଘ-ନିକାୟୋ ? ସୀଲକ୍ଖନ୍ଧୱଗ୍ଗୋ, ମହାୱଗ୍ଗୋ, ପାଥିକୱଗ୍ଗୋତି, ଇମେ ତୟୋ ୱଗ୍ଗା ଦୀଘନିକାୟୋ ନାମ । ଇମେସୁ ତୀସୁ ୱଗ୍ଗେସୁ, ଚତୁତିଂସ ୱଗ୍ଗାନି ଚ ହୋନ୍ତି । [ଚତୁତିଂସେୱ ସୁତ୍ତନ୍ତା, ସୀଲକ୍ଖନ୍ଧୱଗ୍ଗାଦିକା, ୟସ୍ସ ଭୱନ୍ତି ସୋ ୟେୱ ଦୀଘନିକାୟ ନାମ ହୋତି ।]
କତମୋ ମଜ୍ଝିମନିକାୟୋ ? ମୂଲପଣ୍ଣାସୋ, ମଜ୍ଝିମପଣ୍ଣାସୋ, ଉପରିପଣ୍ଣାସୋତି, ଇମେ ତୟୋ ପଣ୍ଣାସା ମଜ୍ଝିମନିକାୟୋ ନାମ । ଇମେସୁ ତୀସୁ ପଣ୍ଣାସେସୁ ଦ୍ୱେପଞ୍ଞାସାଧିକ-ସୁତ୍ତ-ସତାନି ହୋନ୍ତି [ଦିୟଡ୍ଢସତସୁତ୍ତନ୍ତା, ଦ୍ୱି ସୁତ୍ତଂ ୟସ୍ସ ସନ୍ତିସୋ, ମଜ୍ଝିମନିକାୟୋ ନାମୋ ମୂଲପଣ୍ଣାସମାଦି ହୋତି ।]
କତମୋ ସଂୟୁତ୍ତନିକାୟୋ ? ସଗାଥାୱଗ୍ଗୋ, ନିଦାନୱଗ୍ଗୋ, ଖନ୍ଧକୱଗ୍ଗୋ, ସଳାୟତନୱଗ୍ଗୋ, ମହାୱଗ୍ଗୋତି, ଇମେ ପଞ୍ଚ ୱଗ୍ଗା ସଂୟୁତ୍ତନିକାୟୋ ନାମ । ଇମେସୁ ପଞ୍ଚସୁ ୱଗ୍ଗେସୁ ଦ୍ୱାସଟ୍ଠିସୁତ୍ତସତ୍ତସତାଧିକସତ୍ତ-ସୁତ୍ତସହସ୍ସାନି ହୋନ୍ତି । [ଦ୍ୱାସଟ୍ଠି-ସତ୍ତ-ସତାନି, ସତ୍ତସହସ୍ସକାନି ଚ ।] ସୁତ୍ତାନି ୟସ୍ସ ହୋନ୍ତି ସୋ, ସଗାଥାଦିକୱଗ୍ଗକୋ, ସଂୟୁତ୍ତନିକାୟୋ ନାମୋ ୱେଦିତବ୍ବୋ ଚ ୱିଞ୍ଞୂନାତି ।
କତମୋ ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟୋ ? ଏକ୍କନିପାତୋ, ଦୁକ୍କନିପାତୋ, ତିକ୍କନିପାତୋ, ଚତୁକ୍କନିପାତୋ, ପଞ୍ଚକନିପାତୋ, ଛକ୍କନିପାତୋ, ସତ୍ତକନିପାତୋ, ଅଟ୍ଠକନିପାତୋ, ନୱକନିପାତୋ, ଦସକନିପାତୋ, ଏକାଦସନିପାତୋତି, ଇମେ ଏକାଦସ ନିପାତା ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟୋ ନାମ । ଇମେସୁ ଏକାଦସ ନିପାତେସୁ ସତ୍ତ-ପଞ୍ଞାସ-ପଞ୍ଚ-ସତାଧିକନୱ-ସୁତ୍ତ-ସହସ୍ସାନି ହୋନ୍ତି । [ନୱସୁତ୍ତସହସ୍ସାନି, ପଞ୍ଚସତମତ୍ତାନି ଚ, ସତ୍ତପଞ୍ଞାସାଧିକାନି, ସୁତ୍ତାନି ୟସ୍ସ ହୋନ୍ତି ସୋ, ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟୋତି, ଏକ୍କନିପାତକାଦିକୋତି ।]
କତମୋ ଖୁଦ୍ଦକନିକାୟୋ ? ଖୁଦ୍ଦକପାଠୋ, ଧମ୍ମପଦଂ, ଉଦାନଂ, ଇତିୱୁତ୍ତକଂ, ସୁତ୍ତନିପାତୋ, ୱିମାନୱତ୍ଥୁ, ପେତୱତ୍ଥୁ, ଥେରକଥା, ଥେରୀକଥା, ଜାତକଂ, ମହାନିଦ୍ଦେସୋ, ପଟିସମ୍ଭିଦାମଗ୍ଗୋ, ଅପଦାନଂ, ବୁଦ୍ଧୱଂସୋ, ଚରିୟାପିଟକଂ, ୱିନୟପିଟକଂ, ଅଭିଧମ୍ମପିଟକନ୍ତି । ଇମେସୁ ସତ୍ତରସସୁ ଗନ୍ଥେସୁ ଅନେକାନି ସୁତ୍ତ-ସହସ୍ସାନି ହୋନ୍ତି । [ଅନେକାନି ସୁତ୍ତ-ସହସ୍ସାନି, ନିଦ୍ଦିଟ୍ଠାନି ମହେସିନା, ନିକାୟେ ପଞ୍ଚମେ ଇମେ, ଖୁଦ୍ଦକେ ଇତି ୱିସୁତେତି ।]
କଥଂ ଅଙ୍ଗତୋ ଅଙ୍ଗହି ନୱ ୱିଧଂ ହୋତି ? ସୁତ୍ତଂ, ଗେୟ୍ୟଂ, ୱେୟ୍ୟାକରଣଂ, ଗାଥା, ଉଦାନଂ, ଇତିୱୁତ୍ତକଂ, ଜାତକଂ, ଅବ୍ଭୁତଧମ୍ମଂ, ୱେଦଲ୍ଲନ୍ତି, ନୱପ୍ପଭେଦଂ ହୋତି । ତତ୍ଥ ଉଭତୋ ୱିଭଙ୍ଗନିଦ୍ଦେସଖନ୍ଧକପରିୱାରା, ସୁତ୍ତନିପାତେ, ମଙ୍ଗଲସୁତ୍ତ, ରତନସୁତ୍ତ, ତୁୱଟ୍ଟକସୁତ୍ତାନି । ଅଞ୍ଞମ୍ପି ସୁତ୍ତନାମକଂ ତଥାଗତୱଚନଂ, ସୁତ୍ତନ୍ତି ୱେଦିତବ୍ବଂ । ସବ୍ବଂ ସଗାଥକଂ ଗେୟ୍ୟନ୍ତି ୱେଦିତବ୍ବଂ । ୱିସେସନସଂୟୁତ୍ତକେ ସକଲୋପି ସଗାଥକୱଗ୍ଗୋ, ସକଲଂ ଅଭିଧମ୍ମପିଟକଂ ନିଗାଥକଞ୍ଚ ସୁତ୍ତୟଞ୍ଚ ଅଞ୍ଞମ୍ପି ଅଟ୍ଠହି ଅଙ୍ଗେହି ଅସଙ୍ଗହିତଂ ବୁଦ୍ଧୱଚନଂ ତଂ ୱେୟ୍ୟାକରଣନ୍ତି ୱେଦିତବ୍ବଂ । ଧମ୍ମପଦଂ, ଥେରକଥା, ଥେରୀକଥା, ସୁତ୍ତନିପାତେ, ନୋ ସୁତ୍ତନାମିକା ସୁଦ୍ଧିକଗାଥା, ଗାଥାତି ୱେଦିତବ୍ବା । ସୋମନସ୍ସ ଞାଣମୟିକଗାଥା ପଟିକ-ସଂୟୁତ୍ତା ଦ୍ୱେ ଅସୀତିସୁତ୍ତନ୍ତା ଉଦାନନ୍ତି ୱେଦିତବ୍ବା । ୱୁତ୍ତଞ୍ହେତଂ ଭଗୱତାତିଆଦିନୟପ୍ପୱତ୍ତା ଦସୁତ୍ତରସତସୁତ୍ତନ୍ତା, ଇତିୱୁତ୍ତକନ୍ତି ୱେଦିତବ୍ବା । ଅପଣ୍ଣକଜାତକାଦୀନି ପଞ୍ଞାସାଦିକାନି । ପଞ୍ଚଜାତକସତାନି, ଜାତକନ୍ତି ୱେଦିତବ୍ବଂ । ଚତ୍ତାରୋ ମେ ଭିକ୍ଖୱେ ଅଚ୍ଛରିୟା ଅଭୂତଧମ୍ମା, ଆନନ୍ଦେତିଆଦିନୟପ୍ପୱତ୍ତା ସବ୍ବେପି ଅଚ୍ଛରିୟ ଅଭୂତଧମ୍ମପଟିସଂୟୁତ୍ତା ସୁତ୍ତନ୍ତା ଅଭୂତଧମ୍ମନ୍ତି ୱେଦିତବ୍ବା । ଚୁଲ୍ଲୱେଦଲ୍ଲ, ମହାୱେଦଲ୍ଲ, ସମ୍ମାଦିଟ୍ଠି, ସକ୍କପଞ୍ହ, ସଙ୍ଖାରଭାଜନିୟ, ମହାପୁଣ୍ଣମସୁତ୍ତନ୍ତାଦୟୋ ସବ୍ବେପି ୱେଦଞ୍ଚ ତୁଟ୍ଠିଞ୍ଚ ଲଦ୍ଧା [ପୁଚ୍ଛ] ଲଦ୍ଧା ପୁଚ୍ଛିତସୁତ୍ତନ୍ତା, ୱେଦଲ୍ଲନ୍ତି ୱେଦିତବ୍ବା । କତମାନି ଚତୁରାସୀତି ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧସହସ୍ସାନି ଦୁଜାନାନି, ଚତୁରାସୀତି ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧସହସ୍ସାନି ସଚେ ୱିତ୍ଥାରେନ କଥିସ୍ସଂ ଅତିପପଞ୍ଚୋ ଭୱିସ୍ସତି । ତସ୍ମା ନୟ ୱସେନ କଥିସ୍ସାମି । ଏକଂ ୱତ୍ଥୁ, ଏକୋ ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧୋ, ଏକଂ ନିଦାନଂ ଏକୋ ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧୋ, ଏକଂ ପଞ୍ହା ପୁଚ୍ଛନ୍ତଂ ଏକୋ ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧୋ, ଏକଂ ପଞ୍ହା ୱିସଜ୍ଜନଂ ଏକୋ ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧୋ, ଚତୁରାସୀତି ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧସହସ୍ସାନି କେନ ଭାସିତାନି, କତ୍ଥ ଭାସିତାନି, କଦା ଭାସିତାନି, କମାରବ୍ଭ ଭାସିତାନି, କିମତ୍ଥଂ ଭାସିତାନି, କେନ ଧାରିତାନି, କେନାଭତାନି, କିମତ୍ଥଂ ପରିୟାପୁଣିତବ୍ବାନି । ତତ୍ରାୟଂ ୱିସଜ୍ଜନା, କେନ ଭାସିତାନୀତି ? ବୁଦ୍ଧାନୁ ବୁଦ୍ଧେହି ଭାସିତାନି । କତ୍ଥ ଭାସିତାନୀତି ? ଦେୱେସୁ ଚ ମାନୁସ୍ସେସୁ ଚ, ଭାସିତାନି । କଦା ଭାସିତାନୀତି ? ଭଗୱତୋ ଧରମାନକାଲେ ଚେୱ ପଚ୍ଛିମକାଲେ ଚ ଭାସିତାନି । କତମାରବ୍ଭ ଭାସିତାନୀତି ? ପଞ୍ଚୱଗ୍ଗିୟାଦିକେ ୱେନେୟ୍ୟ ବନ୍ଧୱେ ଆରବ୍ଭ ଭାସିତାନୀତି । କିମତ୍ଥଂ ଭାସିତାନୀତି ? ତିୱଜ୍ଜଞ୍ଚ ଅୱଜ୍ଜଞ୍ଚ ଞତ୍ୱା ୱଜ୍ଜଂ ପହାୟ ଅୱଜ୍ଜେ ପଟିପତ୍ତିତ୍ୱା ନିବ୍ବାନପରିୟନ୍ତେ । ଦିଟ୍ଠ-ଧମ୍ମିକସମ୍ପରାୟିକତ୍ଥେ ସମ୍ପାପୁଣିତୁଂ ।
କେନ ଧାରିତାନୀତି ? ଅନୁବୁଦ୍ଧେହି ଚେୱ ସିସ୍ସାନୁସିସ୍ସେହି ଚ ଧାରିତାନି । କେନା ଭତାନୀତି ? ଆଚରିୟ ପରଂପରେହି ଆଭତାନି । କିମତ୍ଥଂ ପରିୟାପୁଣିତବ୍ବାନୀତି ? ୱଜ୍ଜଞ୍ଚ ଅୱଜ୍ଜଞ୍ଚ ଞତ୍ୱା ୱଜ୍ଜଂ ପହାୟ ଅୱଜ୍ଜେ ପଟିପତ୍ତିତ୍ୱା ନିବ୍ବାନପରିୟନ୍ତେ ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମିକସମ୍ପରାୟିକତ୍ଥେ, ସଂପାପୁଣିତୁଂ, ୟଦେୱଂ ତାୟ ନିବ୍ବାନପରିୟନ୍ତେ ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମିକସମ୍ପରାୟିକତ୍ଥେ ସାଧିକାନି ହୋନ୍ତି । ତେୱ ତତ୍ଥ କେହି ଅପ୍ପମତ୍ତେନ ପରିୟାପୁଣିତବ୍ବାନି ଧାରେତବ୍ବାନି ଧାରେତବ୍ବାନି ୱାଚେତବ୍ବାନି ସଜ୍ଝାୟଂ କାତବ୍ବାନୀତି [ଇତି ଚୁଲ୍ଲଗନ୍ଥୱଂସେ ପିଟକତ୍ତୟ ଦୀପକୋ ନାମ ପଠମୋ ପରିଚ୍ଛେଦୋ ।]
୨. ଗନ୍ଥକାରକାଚରିୟ-ପରିଚ୍ଛେଦୋ
ଆଚରିୟୋ ପନ ଅତ୍ଥି । ପୋରାଣାଚରିୟା ଅତ୍ଥି, ଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟା ଅତ୍ଥି, ଗନ୍ଥକାରକାଚରିୟା ଅତ୍ଥି, ତିୱିଧନାମିକାଚରିୟା । କତମେ ପୋରାଣାଚରିୟା ? ପଠମସଙ୍ଗାୟନାୟଂ ପଞ୍ଚସତା ଖୀଣାସୱା ପଞ୍ଚନ୍ନଂ ନିକାୟାନଂ ନାମଞ୍ଚ ଅତ୍ଥଞ୍ଚ ଅଧିପ୍ପାୟଞ୍ଚ ୟଦଞ୍ଚ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସୋଧନଞ୍ଚ ଅୱସେସଂ କିଚ୍ଚଂ କରିଂସୁ । ଦୁତିୟସଙ୍ଗାୟନାୟଂ ସତ୍ତସତା ଖୀଣାସୱା ତେସଂୟେୱ ସଦ୍ଦତ୍ଥାଦିକଂ କିଚ୍ଚଂ ପୁନ କରିଂସୁ । ତତିୟସଙ୍ଗାୟନାୟଂ ସହସ୍ସମତ୍ତା ଖୀଣାସୱା ତେସଂୟେୱ ସଦ୍ଦତ୍ଥାଦିକଂ କିଚ୍ଚଂ ପୁନ କରିଂସୁ । ଇଚ୍ଚେୱଂ ଦ୍ୱେସତାଧିକା ଦ୍ୱେସହସ୍ସ ଖୀଣାସୱା ମହାକଚ୍ଚାୟନଂ ଠପେତ୍ୱା ଅୱସେସା ପୋରାଣାଚରିୟା ନାମ । ୟେ ପୋରାଣାଚରିୟା ତେୟେୱ ଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟା ନାମ । କତମେ ଗନ୍ଥକାରକାଚରିୟା ? ମହାଅଟ୍ଠକଥିକାପେଭଦଅନେକାଚରିୟା ଗନ୍ଥକାରକାଚରିୟା ନାମ । କତମେ ତିୱିଧ ନାମାଚରିୟା ମହାକଚ୍ଚାୟନୋ ତିୱିଧନାମଂ । କତମେ ଗନ୍ଥା ମହାକଚ୍ଚାୟନେନ କତା ? କଚ୍ଚାୟନଗନ୍ଥୋ, ମହାନିରୁତ୍ତିଗନ୍ଥୋ, ଚୁଲ୍ଲନିରୁତ୍ତିଗନ୍ଥୋ, ୟମକଗନ୍ଥୋ, ନେତ୍ତିଗନ୍ଥୋ, ପେଟକୋପଦେସଗନ୍ଥୋତି, ଇମେ ଛ ଗନ୍ଥା ମହାକଚ୍ଚାୟନେନ କତା । କତମେ ଅନେକାଚରିୟେନ କତା ଗନ୍ଥା ? ମହାପଚ୍ଚରିକାଚରିୟୋ ମହାପଚ୍ଚରିୟଂ ନାମ ଗନ୍ଥଂ ଅକାସି । ମହାକୁରୁନ୍ଦିକାଚରିୟୋ କୁରୁନ୍ଦି ନାମ ଗନ୍ଥଂ ଅକାସି । ଅଞ୍ଞତରୋ ଆଚରିୟୋ ମହାପଚ୍ଚରିୟ ଗନ୍ଥସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥଂ ଅକାସି । ଅଞ୍ଞତରୋ ଆଚରିୟୋ କୁରୁନ୍ଦି ଗନ୍ଥସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥଂ ଅକାସି, ମହାବୁଦ୍ଧଘୋସା ନାମଚରିୟୋ ୱିସୁଦ୍ଧିମଗ୍ଗୋ ଦୀଘନିକାୟସ୍ସ ସୁମଙ୍ଗଲୱିଲାସନି ନାମ ଅଟ୍ଠକଥା, ମଜ୍ଝିମନିକାୟସ୍ସ ପପଞ୍ଚସୂଦନୀ ନାମ ଅଟ୍ଠକଥା, ସଂୟୁତ୍ତନିକାୟସ୍ସ ସାରତ୍ଥପ୍ପକାସିନୀ ନାମ ଅଟ୍ଠକଥା, ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟସ୍ସ ମନୋରଥପୂରଣୀ ନାମ ଅଟ୍ଠକଥା, ପଞ୍ଚୱିନୟ ଗନ୍ଥାନଂ ସମନ୍ତପାସାଦିକା ନାମ ଅଟ୍ଠକଥା, ସତ୍ତନ୍ନଂ ଅଭିଧମ୍ମଗନ୍ଥାନଂ ପରମତ୍ଥକଥା ନାମ ଅଟ୍ଠକଥା, ପାତିମୋକ୍ଖ ସଂଖାତାୟ ମାତିକାୟ କଙ୍ଖାୱିତରଣୀତି ୱିସୁଦ୍ଧି ନାମ ଅଟ୍ଠକଥା, ଧମ୍ମପଦସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା, ଜାତକସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା, ଖୁଦ୍ଦକପାଠସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା, ସୁତ୍ତନିପାତସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା, ଅପଦାନସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥାତି, ଇମେ ତେରସ ଗନ୍ଥେ ଅକାସି । ବୁଦ୍ଧଦତ୍ତୋନାମାଚରିୟୋ ୱିନୟ ୱିନିଚ୍ଛୟୋ, ଉତ୍ତରୱିନିଚ୍ଛୟୋ, ଅଭିଧମ୍ମାୱତାରୋ, ବୁଦ୍ଧୱଂସସ୍ସ ମଧୁରତ୍ଥୱିଲାସିନୀ ନାମ ଅଟ୍ଠକଥାତି, ଇମେ ଚତ୍ତାରୋ ଗନ୍ଥେ ଅକାସି । ଆନନ୍ଦୋନାମାଚରିୟା ସତ୍ତାଭିଧମ୍ମଗନ୍ଥଟ୍ଠକଥାୟ ମୂଟୀକଂ ନାମ ଟୀକଂ ଅକାସି । ଧମ୍ମପାଲାଚରିୟୋ ନେତ୍ତିପ୍ପକରଣଟ୍ଠକଥା, ଇତିୱୁତ୍ତକଟ୍ଠକଥା, ଉଦାନଟ୍ଠକଥା, ଚରିୟାପିଟକଟ୍ଠକଥା, ଥେରକଥଟ୍ଠକଥା, ଥେରୀକଥଟ୍ଠକଥା, ୱିମାନୱତ୍ଥୁସ୍ସ ୱିମଲୱିଲାସିନି ନାମ ଅଟ୍ଠକଥା, ପେତୱତ୍ଥୁସ୍ସ ୱିମଲୱିଲାସିନି ନାମ ଅଟ୍ଠକଥା, ୱିସୁଦ୍ଧିମଗ୍ଗସ୍ସ ପରମତ୍ଥମଞ୍ଜୂସା ନାମ ଟୀକା, ଦୀଘନିକାୟସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥାଦୀନଂ ଚତୁନ୍ନଂ ଅଟ୍ଠକଥାନଂ ଲୀନତ୍ଥପ୍ପକାସନି ନାମ ଟୀକା, ଜାତକଟ୍ଠକଥାୟ ଲୀନତ୍ଥପ୍ପକାସନି ନାମ ଟୀକା, ନେତ୍ତିପକରଣଟ୍ଠକଥାୟ ଟୀକା, ବୁଦ୍ଧୱଂସଟ୍ଠକଥାୟ ପରମତ୍ଥଦୀପନୀ ନାମ ଟୀକା, ଅଭିଧମ୍ମଟ୍ଠକଥାୟଟୀକା ଲୀନତ୍ଥୱଣ୍ଣନା ନାମ ଅନୁଟୀକାତି ଇମେ ଚୁଦ୍ଦସ ମତ୍ତେ ଗନ୍ଥେ ଅକାସି ।
ଦ୍ୱେ ପୁବ୍ବାଚରିୟାନାମା ଚରିୟାନିରୁତ୍ତି ମଞ୍ଜୂସଂ ନାମ ଚୁଲ୍ଲନିରୁତ୍ତି ଟୀକଞ୍ଚ ମହାନିରୁତ୍ତି ସଙ୍ଖେପଞ୍ଚ ଅକଂସୁ । ମହାୱଜିରବୁଦ୍ଧିନାମାଚରିୟୋ ୱିନୟଗଣ୍ଠିନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଦୀପଙ୍କରସଙ୍ଖାତୋ ୱିମଲବୁଦ୍ଧି ନାମାଚରିୟୋ ମୁଖମତ୍ତଦୀପନୀ ନାମକଂ ନ୍ୟାସପ୍ପକରଣଂ ଅକାସି । ଚୁଲ୍ଲୱଜିରବୁଦ୍ଧି ନାମାଚରିୟୋ ଅତ୍ଥବ୍ୟାଖ୍ୟାନଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି ।
ଦୀପଙ୍କରୋ ନାମାଚରିୟୋ ରୂପସିଦ୍ଧି ପକରଣଂ, ରୂପସିଦ୍ଧି ଟୀକଂ, ସମ୍ପପଞ୍ଚ ସୁତ୍ତଞ୍ଚେତି ତିୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଆନନ୍ଦାଚରିୟସ୍ସ ଜେଟ୍ଠସିସ୍ସୋ ଧମ୍ମପାଲୋ ନାମାଚରିୟୋ ସଚ୍ଚସଙ୍ଖେପଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । କସ୍ସପୋ ନାମାଚରିୟୋ ମୋହୱିଚ୍ଛେଦନୀ, ୱିମତିଚ୍ଛେଦନୀ, ଦସବୁଦ୍ଧୱଂସୋ, ଅନାଗତୱଂସୋତି, ଚତୁୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅକାସି ।
ମହାନାମୋ ନାମାଚରିୟୋ, ସଦ୍ଧମ୍ମପକାସନୀ ନାମ ପଟିସମ୍ଭିଦାମଗ୍ଗସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥଂ ଅକାସି । ଦୀପୱଂସୋ, ଥୂପୱଂସୋ, ବୋଧିୱଂସୋ, ଚୂଲୱଂସୋ, ମହାୱଂସୋ, ପଟିସମ୍ଭିଦାମଗ୍ଗଟ୍ଠକଥା ଗଣ୍ଠି ଚେତି ଇମେ ଛ ଗନ୍ଥା ମହାନାମାଚରି ୱିସୁଂ ୱିସୁଂ କତା ।
ନୱୋ ମହାନାମୋ ନାମାଚରିୟୋ ନୱଂ ମହାୱଂସ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଉପସେନୋ ନାମାଚରିୟୋ ସଦ୍ଧମ୍ମପଜ୍ଜୋତିକଂ ନାମ ମହାନିଦ୍ଦେସସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥଂ ଅକାସି । ମୋଗ୍ଗଲାନୋ ନାମାଚରିୟୋ ମୋଗ୍ଗଲାନବ୍ୟାକରଣଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ସଙ୍ଘରକ୍ଖିତୋ ନାମାଚରିୟୋ, ସୁବୋଧାଲଙ୍କାରଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ୱୁତ୍ତୋଦୟକାରୋ ନାମାଚରିୟୋ ୱୁତ୍ତୋଦୟଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଧମ୍ମସିରି ନାମାଚରିୟୋ ଖୁଦ୍ଦକସିକ୍ଖଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ପୁରାଣଖୁଦ୍ଦସିକ୍ଖାୟ ଟୀକା, ମୂଲସିକ୍ଖା ଚେତି, ଇମେ ଦ୍ୱେ ଗନ୍ଥା ଦ୍ୱେହାଚରିୟେହି ୱିସୁଂ ୱିସୁଂ କତା ।
ଅନୁରୁଦ୍ଧୋ ନାମାଚରିୟୋ ପରମତ୍ଥୱିନିଚ୍ଛୟଂ, ନାମରୂପପରିଚ୍ଛେଦଂ, ଅଭିଧମ୍ମତ୍ଥସଙ୍ଗହଂ ଚେତି ତିୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଖେମୋ ନାମାଚରିୟୋ ଖେମଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ସାରିପୁତ୍ତୋ ନାମାଚରିୟୋ ୱିନୟଟ୍ଠକଥାୟ ସାରତ୍ଥଦୀପନୀ ନାମ ଟୀକଂ; ୱିନୟସଙ୍ଗହପକରଣଂ, ୱିନୟସଙ୍ଗହସ୍ସଟୀକଂ; ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରଟ୍ଠକଥାୟ ସାରତ୍ଥମଞ୍ଜୂସଂ ନାମ ନୱଂ ଟୀକଂ; ପଞ୍ଚିକା ଟୀକଞ୍ଚେତି, ଇମେ ପଞ୍ଚ ଗନ୍ଥେ ଅକାସି । ବୁଦ୍ଧନାଗୋ ନାମାଚରିୟୋ ୱିନୟତ୍ଥମଞ୍ଜୂସଂ ନାମ କଙ୍ଖାୱିତରଣୀୟା ଟୀକଂ ଅକାସି । ନୱୋ ମୋଗ୍ଗଲାନୋ ନାମାଚରିୟୋ ଅଭିଧାନପ୍ପଦୀପିକଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ୱାଚିସ୍ସରୋ ନାମାଚରିୟୋ ମହାସାମି ନାମ ସୁବୋଧାଲଙ୍କାରସ୍ସ ଟୀକା, ୱୁତ୍ତୋଦୟ ୱିୱରଣଂ, ସୁମଙ୍ଗଲପ୍ପସାଦନି ନାମ ଖୁଦ୍ଦସିକ୍ଖାୟ ଟୀକା; ସମ୍ବନ୍ଧଚିନ୍ତା, ସମ୍ବନ୍ଧଚିନ୍ତାୟ ଟୀକା; ବାଲାୱତାରୋ, ମୋଗ୍ଗଲାନବ୍ୟାକରଣସ୍ସ ପଞ୍ଚିକାୟ ଟୀକା; ୟୋଗୱିନିଚ୍ଛୟୋ, ୱିନୟୱିନିଚ୍ଛୟସ୍ସ ଟୀକା, ଉତ୍ତରୱିନିଚ୍ଛୟସ୍ସ ଟୀକା, ନାମରୂପ-ପରିଚ୍ଛେଦସ୍ସ ୱିଭାଗୋ, ସଦ୍ଦତ୍ଥସ୍ସ ପଦରୂପୱିଭାୱନଂ; ଖେମସ୍ସ ପକରଣସ୍ସ ଟୀକା, ସୀମାଲଙ୍କାରୋ, ମୂଲସିକ୍ଖାୟ ଟୀକା, ରୂପୱିଭାଗୋ, ପଚ୍ଚୟସଙ୍ଗହୋ, ସଚ୍ଚସଙ୍ଖେପସ୍ସ ଟୀକା ଚେତି, ଇମେ ଅଟ୍ଠାରସ ଗନ୍ଥେ ଅକାସି ।
ସୁମଙ୍ଗଲୋ ନାମାଚରିୟୋ ଅଭିଧମ୍ମାୱତାରସ୍ସଟୀକଂ, ଅଭିଧମ୍ମତ୍ଥସଙ୍ଗହସ୍ସଟୀକଞ୍ଚ ଦୁୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅକାସି । ବୁଦ୍ଧପିୟୋ ନାମାଚରିୟୋ ସାରତ୍ଥସଙ୍ଗହଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଧମ୍ମକିତ୍ତି ନାମାଚରିୟୋ ଦନ୍ତଧାତୁ ପକରଣଂ ଅକାସି । ମେଧଙ୍କରୋ ନାମାଚରିୟୋ ଜିନଚରିତଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ବୁଦ୍ଧରକ୍ଖିତୋ ନାମାଚରିୟୋ ଜିନଲଙ୍କାରଂ, ଜିନଲଙ୍କାରସ୍ସ ଟୀକଞ୍ଚାତି ଦୁୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଉପତିସ୍ସୋ ନାମାଚରିୟୋ ଅନାଗତୱଂସସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥଂ ଅକାସି ।
କଙ୍ଖାୱିତରଣୀୟା ଲୀନତ୍ଥପ୍ପକାସିନି, ନିସନ୍ଦେହୋ, ଧମ୍ମାନୁସାରଣୀ, ଞେୟ୍ୟାସନ୍ତତି, ଞେୟ୍ୟାସନ୍ତତିୟା ଟୀକା, ସୁମତାଦାୱତାରୋ, ଲୋକପଞ୍ଞତ୍ତି ପକରଣଂ, ତଥାଗତୁପ୍ପତ୍ତି ପକରଣଂ, ନଲାଟଧାତୁ ୱଣ୍ଣନା, ସୀହଳୱତ୍ଥୁ, ଧମ୍ମଦୀପକୋ, ପଟିପତ୍ତିସଙ୍ଗହୋ, ୱିସୁଦ୍ଧିମଗ୍ଗଣ୍ଠି, ଅଭିଧମ୍ମଗଣ୍ଠି, ନେତ୍ତିପକରଣଗଣ୍ଠି, ୱିସୁଦ୍ଧିମଗ୍ଗଚୁଲ୍ଲନୱଟୀକା, ସୋତବ୍ବମାଲିନୀ, ପସାଦଜନନୀ, ଓକାସଲୋକୋ, ସୁବୋଧାଲଙ୍କାରସ୍ସ ନୱ ଟୀକା ଚେତି, ଇମେ ୱୀସତି ଗନ୍ଥା ୱୀସତାଚରିୟେହି ୱିସୁଂ ୱିସୁଂ କତା ।
ସଦ୍ଧମ୍ମସିରି ନାମାଚରିୟୋ ସଦ୍ଦତ୍ଥଭେଦଚିନ୍ତା ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଦେୱୋ ନାମାଚରିୟୋ ସୁମନ କୂଟୱଣ୍ଣନଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଚୁଲ୍ଲବୁଦ୍ଧଘୋସୋ ନାମାଚରିୟୋ ସୋତତ୍ଥକିନିଦାନଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ରଟ୍ଠପାଲୋ ନାମାଚରିୟୋ ମଧୁରସଙ୍ଗାହଣୀକିତ୍ତି ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ସୁଭୂତଚନ୍ଦୋ ନାମାଚରିୟୋ ଲିଙ୍ଗତ୍ଥୱିୱରଣ-ପକରଣଂ ଅକାସି । ଅଗ୍ଗୱଂସୋ ନାମାଚରିୟୋ ସଦ୍ଦନୀତି ପକରଣଂ ନାମ ଅକାସି । ୱଜିରବୁଦ୍ଧି ନାମାଚରିୟୋ ମହାଟୀକଂ ନାମ ନ୍ୟାସପକରଣଟୀକଂ ଅକାସି । ଗୁଣସାଗରୋ ନାମାଚରିୟୋ ମୁଖମତ୍ତସାରଂ, ମୁଖମତ୍ତସାରସ୍ସ ଟୀକଞ୍ଚ ଦୁୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଅଭୟୋ ନାମାଚରିୟୋ ସଦ୍ଦତ୍ଥଭେଦଚିନ୍ତାୟ ମହାଟୀକଂ ଅକାସି । ଞାଣସାଗରୋ ନାମାଚରିୟୋ ଲିଙ୍ଗତ୍ଥୱିୱରଣପ୍ପକାସନଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଅଞ୍ଞତରୋ ଆଚରିୟୋ ଗୂଳତ୍ଥଟୀକଂ, ବାଲପ୍ପବୋଧନଞ୍ଚ ଦୁୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଅଞ୍ଞତରୋ ଆଚରିୟୋ ସଦ୍ଦତ୍ଥ-ଭେଦଚିନ୍ତାୟ ମଜ୍ଝିମଟୀକଂ ଅକାସି । ଉତ୍ତମୋ ନାମାଚରିୟୋ ବାଲାୱତାରଟୀକଂ, ଲିଙ୍ଗତ୍ଥୱିୱରଣଟୀକଞ୍ଚ ଦୁୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଅଞ୍ଞତରୋ ଆଚରିୟୋ ସଦ୍ଦତ୍ଥଭେଦଚିନ୍ତାୟ ନୱ-ଟୀକଂ ଅକାସି । ଏକୋ ଅମଚ୍ଚୋ ଅଭିଧାନପ୍ପଦୀପିକାୟଟୀକଂ, ଗଣ୍ଠିପକରଣସ୍ସ ଦଣ୍ଡୀପ୍ପକରଣସ୍ସ ମାଗଧଭୂତଂ ଟୀକଂ, କୋଲଦ୍ଧଜନସ୍ସ ସକଟଭାସାୟ କତଟୀକଞ୍ଚ ତିୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଧମ୍ମସେନାପତି ନାମାଚରିୟୋ କାରିକଂ, ଏତିମାସପିଦୀପନୀ, ମନୋହାରଞ୍ଚ ତିୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଅଞ୍ଞତରୋ ଆଚରିୟୋ କାରିକାୟ ଟୀକଂ ଅକାସି । ଅଞ୍ଞତରୋ ଆଚରିୟୋ ଏତିମାସପିଦୀପିକାୟ ଟୀକଂ ଅକାସି ।
ଅଞ୍ଞତରୋ ଆଚରିୟୋ ସଦ୍ଦବିନ୍ଦୁ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ସଦ୍ଧମ୍ମଗୁରୁ ନାମାଚରିୟୋ ସଦ୍ଦୱୁତ୍ତିପ୍ପକାସକଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ସାରିପୁତ୍ତୋ ନାମାଚରିୟୋ ସଦ୍ଦୱୁତ୍ତିପ୍ପକାସକସ୍ସ ଟୀକଂ ଅକାସି । ଅଞ୍ଞତରୋ ଆଚରିୟୋ କଚ୍ଚାୟନସାରଂ ନାମ ପକରଣଂ କଚ୍ଚାୟନସାରସ୍ସ ଟୀକଞ୍ଚ ଦୁୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅକାସି । ନୱୋ ମେଧଙ୍କରୋ ନାମାଚରିୟୋ ଲୋକଦୀପକସାରଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଅଗ୍ଗପଣ୍ଡିତୋ ନାମାଚରିୟୋ ଲୋକୁପ୍ପତ୍ତି ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ଚୀୱରୋ ନାମାଚରିୟୋ ଜଙ୍ଘଦାସକସ୍ସ ଟୀକଂ ଅକାସି । ମାତିକତ୍ଥଦୀପନୀ, ଅଭିଧମ୍ମତ୍ଥସଙ୍ଗହୱଣ୍ଣନା, ସୀମାଲଙ୍କାରସ୍ସଟୀକା, ୱିନୟସମୁଟ୍ଠାନଦୀପନୀ ଟୀକା, ଗଣ୍ଠି ସାରୋ, ପଟ୍ଠାନଗଣନା ନୟୋ, ସୁତ୍ତନିଦ୍ଦେସୋ, ପାତିମୋକ୍ଖୋ, ଚେତି, ଇମେ ଅଟ୍ଠ ଗନ୍ଥେ ସଦ୍ଧମ୍ମଜୋତିପାଲାଚରିୟୋ ଅକାସି । ୱିମଲବୁଦ୍ଧି ନାମାଚରିୟୋ ଅଭିଧମ୍ମ-ପନ୍ନରସଟ୍ଠାନଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅକାସି । ନୱୋ ୱିମଲବୁଦ୍ଧି ନାମାଚରିୟୋ ସଦ୍ଦସାରତ୍ଥଜାଲିନୀ, ସଦ୍ଦସାରତ୍ଥଜାଲିନିୟା ଟୀକା, ୱୁତ୍ତୋଦୟ ଟୀକା, ପରମତ୍ଥମଞ୍ଜୂସା ନାମ ଅଭିଧମ୍ମସଙ୍ଗହଟୀକାୟ ଅନୁଟୀକା ଦସଗଣ୍ଠିୱଣ୍ଣନା, ମାଗଧଭୂତାୱିଦଗ୍ଗମୁଖମଣ୍ଡନଟୀକା ଚେତି ଇମେ ଛ ଗନ୍ଥେ ଅକାସି । ଅଞ୍ଞତରୋ ଆଚରିୟୋ ପଞ୍ଚପକରଣଟୀକାୟ ନୱାନୁଟୀକଂ ଅକାସି । ଅରିୟୱଂସୋ ନାମାଚରିୟୋ ଅଭିଧମ୍ମସଙ୍ଗହ-ଟୀକାୟ [ପରମତ୍ଥ] ମଣିସାରମଞ୍ଜୂସଂ ନାମ ନୱାନୁଟୀକଂ ଅକାସି । ଅଭିଧମ୍ମତ୍ଥସଙ୍ଗହସ୍ସ ଟୀକା, ପେଟକୋପଦେସସ୍ସ ଟୀକା, ଚତୁଭାଣୱାରସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା, ମହାସାରପକାସନୀ, ମହାଦୀପନୀ, ସାରତ୍ଥଦୀପନୀ ଗତି ପକରଣଂ, ହତ୍ଥସାରୋ, ଭୁମ୍ମସଙ୍ଗହୋ, ଭୁମ୍ମନିଦ୍ଦେସୋ, ଦସୱତ୍ଥୁକାୟୱିରତିଟୀକା, ଜୋତନା ନିରୁତ୍ତି, ୱିଭତ୍ତିକଥା, କଚ୍ଚାୟନୱିୱରଣା, ସଦ୍ଧମ୍ମମାଲିନୀ, ପଞ୍ଚଗତି ୱଣ୍ଣନା, ବାଲଚିତ୍ତପବୋଧନଂ, ଧମ୍ମଚକ୍କସୁତ୍ତସ୍ସ ନୱଟ୍ଠକଥା, ଦନ୍ତଧାତୁ ପକରଣସ୍ସ ଟୀକା ଚେତି, ଇମେ ୱୀସତି ଗନ୍ଥା ନାନାଚରିୟେହି କତା, ଅଞ୍ଞାନି ପନ ପକରଣାନି ଅତ୍ଥି ।
କତମାନି ସଦ୍ଧମ୍ମୋ ପାୟନୋ, ବାଲପ୍ପବୋଧନପକରଣସ୍ସ ଟୀକା ଚ, ଜିନାଲଙ୍କାରପକରଣସ୍ସ ନୱଟୀକା ଚ, ଲିଙ୍ଗତ୍ଥୱିୱରଣଂ, ଲିଙ୍ଗୱିନିଚ୍ଛୟୋ; ପାତିମୋକ୍ଖୱିୱରଣଂ, ପରମତ୍ଥକଥାୱିୱରଣଂ, ସମନ୍ତପାସାଦିକା ୱିୱରଣଂ, ଚତୁଭାଣୱାରଟ୍ଠକଥା ୱିୱରଣଂ, ଅଭିଧମ୍ମତ୍ଥସଙ୍ଗହୱିୱରଣଂ, ସଚ୍ଚସଙ୍ଖେପୱିୱରଣଂ, ସଦ୍ଦତ୍ଥଭେଦଚିନ୍ତାୱିୱରଣଂ, ସଦ୍ଦୱୁତ୍ତିୱିୱରଣଂ, କଚ୍ଚାୟନସାରୱିୱରଣଂ, ଅଭିଧମ୍ମତ୍ଥସଙ୍ଗହସ୍ସ ଟୀକା ୱିୱରଣଂ, ମହାୱେସ୍ସନ୍ତରାଜାତକସ୍ସ ୱିୱରଣଂ, ସକ୍କାଭିମତଂ, ମହାୱେସ୍ସନ୍ତରଜାତକସ୍ସ ନୱଟ୍ଠକଥା, ପଠମ ସଂବୋଧି, ଲୋକନେତ୍ତି ଚ, ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟନିଦାନଂ ମିଲିନ୍ଦପଞ୍ହା ୱଣ୍ଣନା, ଚତୁରା ରକ୍ଖା, ଚତୁରକ୍ଖାୟ ଅଟ୍ଠକଥା, ସଦ୍ଦୱୁତ୍ତିପକରଣସ୍ସ ନୱଟୀକା, ଇଚ୍ଚେୱଂ ପଞ୍ଚୱୀସତି ପମାଣାନି ପକରଣାନି ଲଙ୍କୋ ଦୀପାଦୀସୁଟ୍ଠାନେସୁ ପଣ୍ଡିତେହି କତାନି ଅହେସୁଂ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧେଗାଥା ଚ, ନରଦେୱ ନାମ ଗାଥା ଚ, ଦାତୱେ ଚୀରତ୍ତି ଗାଥା ଚ, ୱୀସତି ଓୱାଦଗାଥା ଚ, ଦାନସତ୍ତରି, ସୀଲସତ୍ତରି, ସପ୍ପାଦାନୱଣ୍ଣନା, ଅନନ୍ତବୁଦ୍ଧୱନ୍ଦନଗାଥା ଚ, ଅଟ୍ଠୱୀସତି ବୁଦ୍ଧୱନ୍ଦନଗାଥା ଚ, ଅତୀତାନାଗତପଚ୍ଚୁପ୍ପନ୍ନୱନ୍ଦନଗାଥା ଚ, ଅସୀତିମହାସାୱକୱନ୍ଦନଗାଥା ଚ, ନୱହାରଗୁଣୱଣ୍ଣନା ଚାତି, ଇମେ ବୁଦ୍ଧପଣାମ-ଗାଥାଦିକା ଗାଥା ୟୋ ପଣ୍ଡିତେହି ଲଙ୍କାଦୀପାଦିସୁଟ୍ଠାନେସୁ କତା ଅହେସୁଂ [ଇତି ଚୁଲ୍ଲଗନ୍ଥୱଂସେ ଗନ୍ଥକାରକାଚରିୟ ଦୀପକୋ ନାମ ଦୁତିୟୋ ପରିଚ୍ଛେଦୋ]
୩. ଆଚରିୟାନଂ ସଞ୍ଜାତଟ୍ଠାନପରିଚ୍ଛେଦୋ
ଆଚରିୟେସୁ ଚ ଅତ୍ଥି ଜମ୍ବୁଦୀପିକାଚରିୟା ଅତ୍ଥି, ଲଙ୍କାଦୀପିକାଚରିୟା । କତମେ ଜମ୍ବୁଦୀପିକାଚରିୟା ? କତମେ ଲଙ୍କାଦୀପିକାଚରିୟା ? ମହାକଚ୍ଚାୟନୋ ଜମ୍ବୁଦୀପିକାଚରିୟୋ ସୋ ହି ଅୱନ୍ତିରଟ୍ଠେ ଉଜ୍ଜେନୀ ନଗରେ ଚନ୍ଦପଜ୍ଜୋତସ୍ସ ନାମ ରଞ୍ଞୋ ପୁରୋହିତୋ ହୁତ୍ୱା କାମାନଂ ଆଦୀନୱଂ ଦିସ୍ୱା, ଘରାୱାସଂ ପହାୟ ସତ୍ଥୁସାସନେ ପବ୍ବଜ୍ଜିତ୍ୱା ହେଟ୍ଠା ୱୁତ୍ତପ୍ପକାରେ ଗନ୍ଥେ ଅକାସି । ମହାଅଟ୍ଠକଥାଚରିୟୋ ଜମ୍ବୁଦୀପିକୋ, ମହାପଚ୍ଚରିକାଚରିୟୋ, ମହାକୁରୁନ୍ଦିକାଚରିୟୋ, ଅଞ୍ଞତରୋ ଆଚରିୟା ଦ୍ୱେତି ଇମେ ଚ ଭୂୱାଚରିୟା । ଲଙ୍କାଦୀପିକାଚରିୟା ନାମ ତେ କିର ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟସ୍ସ ପୂରେ ଭୂତାଚରିୟେ କାଲେ ଅହେସୁଂ । ମହାବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟୋ ଜମ୍ବୁଦୀପିକୋ । ସୋ କିର ମଗଧରଟ୍ଠେ ଘୋସକଗାମେ ରଞ୍ଞୋ ପୁରୋହିତସ୍ସ କେସି ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ସ ପୁତ୍ତୋ, ସତ୍ଥୁସାସନେ ପବ୍ବଜ୍ଜିତ୍ୱା ଲଙ୍କାଦୀପଂ ଗତୋ ହେଟ୍ଠା ୱୁତ୍ତପ୍ପକାରେ ଗନ୍ଥେ ଅକାସି ।
ବୁଦ୍ଧଦତ୍ତାଚରିୟୋ, ଆନନ୍ଦାଚରିୟୋ, ଧମ୍ମପାଲାଚରିୟୋ, ଦ୍ୱେ ବୁବ୍ବାଚରିୟୋ, ମହାୱଜିର-ବୁଦ୍ଧାଚରିୟୋ, ଚୁଲ୍ଲୱଜିର-ବୁଦ୍ଧାଚରିୟୋ, ୱିମଲବୁଦ୍ଧସଙ୍ଖାତୋ ଦୀପଙ୍କରାଚରିୟୋ, ଚୁଲ୍ଲଦୀପଙ୍କରାଚରିୟୋ, ଚୁଲ୍ଲଧମ୍ମପାଲାଚରିୟୋ, କସ୍ସପାଚରିୟୋତି ଇମେ ଏକାଦସଚରିୟା ଜମ୍ବୁଦୀପିକା ହେଟ୍ଠା ୱୁତ୍ତପକାରେ ଗନ୍ଥେ ଅକଂସୁ । ମହାନାମାଚରିୟୋ, ଅଞ୍ଞତରାଚରିୟା, ଚୁଲ୍ଲମହାନାମାଚରିୟୋ, ଉପସେନାଚରିୟୋ, ମୋଗ୍ଗଲାନାଚରିୟୋ, ସଙ୍ଘରକ୍ଖିତାଚରିୟୋ, ୱୁତ୍ତୋଦୟକାରାଚରିୟୋ, ଧମ୍ମସିରାଚରିୟୋ, ଅଞ୍ଞତରା ଦ୍ୱାଚରିୟା, ଅନୁରୁଦ୍ଧାଚରିୟୋ, ଖେମାଚରିୟୋ, ସାରିପୁତ୍ତାଚରିୟୋ, ବୁଦ୍ଧନାଗାଚରିୟୋ, ଚୁଲ୍ଲମୋଗ୍ଗଲାନାଚରିୟୋ, ୱାଚିସ୍ସୱାଚରିୟୋ, ସୁମଙ୍ଗଲାଚରିୟୋ, ବୁଦ୍ଧପିୟାଚରିୟୋ, ଧମ୍ମକିତ୍ତି ଆଚରିୟୋ ମେଧଙ୍କରାଚରିୟୋ, ବୁଦ୍ଧରକ୍ଖିତାଚରିୟୋ, ଉପତିସ୍ସା ଚରିୟୋ, ଅଞ୍ଞତରା ୱୀସତାଚରିୟା, ସଦ୍ଧମ୍ମସିରାଚରିୟୋ, ଦେୱାଚରିୟୋ, ଚୁଲ୍ଲବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟୋ, ସାରିପୁତ୍ତାଚରିୟୋ, ରଟ୍ଠପାଲାଚରିୟୋତି ଇମେ ଦ୍ୱେ ପଞ୍ଞାସାଚରିୟା ଲଙ୍କାଦୀପିକାଚରିୟା ନାମ । ସୁଭୂତଚନ୍ଦାଚରିୟୋ, ଅଗ୍ଗୱଂସାଚରିୟୋ, ନୱୋ ୱଜିରବୁଦ୍ଧାଚରିୟୋ, ଗୁଣସାଗରାଚରିୟୋ, ଅଭୟାଚରିୟୋ, ଞାଣସାଗରାଚରିୟୋ, ଅଞ୍ଞତରା ଦ୍ୱାଚରିୟା, ଉତ୍ତମାଚରିୟୋ, ଅଞ୍ଞତରୋ ଆଚରିୟୋ, ଅଞ୍ଞତରୋ ମହାମଚ୍ଚୋ, ଧମ୍ମସେନାପତାଚରିୟୋ, ଅଞ୍ଞତରା ତୟୋ ଆଚରିୟା, ସଦ୍ଧମ୍ମଗୁରୁ ଆଚରିୟୋ, ସାରିପୁତ୍ତାଚରିୟୋ, ଅଞ୍ଞତରୋ ଏକା ଆଚରିୟୋ, ମେଧଙ୍କରାଚରିୟୋ, ଅଗ୍ଗପଣ୍ଡିତାଚରିୟୋ, ଚୀୱରାଚରିୟୋ, ସଦ୍ଧମ୍ମଜୋତିପାଲାଚରିୟୋ, ୱିମଲବୁଦ୍ଧାଚରିୟୋତି ଇମେ ତେୱୀସତି ଆଚରିୟା ଜମ୍ବୁଦୀପିକା ହେଟ୍ଠା ୱୁତ୍ତପ୍ପକାରେ ଗନ୍ଥେ ପୁକ୍କାମ ସଙ୍ଖାତେ ଅରିମଦ୍ଦନ ନଗରେ ଅକଂସୁ ।
ନୱୋୱିମଲବୁଦ୍ଧାଚରିୟୋ ଜମ୍ବୁଦୀପିକୋ ହେଟ୍ଠା ୱୁତ୍ତପ୍ପକାରେ ଗନ୍ଥେ ପଂୟନଗରେ ଅକାସି । ଅଞ୍ଞତରାଚରିୟୋ ଅରିୟୱଂସାଚରିୟୋତି ଇମେ ଦ୍ୱାଚରିୟା ଜମ୍ବୁଦୀପିକା ହେଟ୍ଠା ୱୁତ୍ତପ୍ପକାରେ ଗନ୍ଥେ ଅତି [ନୱି] ପୁରେ ଅକଂସୁ, ଅଞ୍ଞତରା ୱୀସତାଚରିୟା ଜମ୍ବୁଦୀପିକା ହେଟ୍ଠା ୱୁତ୍ତପ୍ପକାରେ ଗନ୍ଥେ କିଞ୍ଚି ପୁରାଦିଘରେ ଅକଂସୁ ।
[ଇତି ଚୁଲ୍ଲଗନ୍ଥୱଂସେ ଆଚରିୟାନଂ ସଞ୍ଜାତଟ୍ଠାନ ଦୀପକୋ ନାମ ତତିୟୋ ପରିଚ୍ଛେଦୋ ।]
୪. ଆୟାୟକାଚରିୟ-ପରିଚ୍ଛେଦୋ
ଗନ୍ଥା ପନ ସିୟା ଆୟାଚନେନ ଆଚରିୟେହି କତା, ସିୟା ଅନାୟାଚନେନ ଆଚରିୟେହି କତା । କତମେ ଗନ୍ଥା ଆୟାଚନେନ, କତମେ ଅନାୟାଚନେନ କତା ? ମହାକଚ୍ଚାୟନ ଗନ୍ଥୋ, ମହାଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ, ମହାପଚ୍ଚରିୟ ଗନ୍ଥୋ, ମହାକୁରୁନ୍ଦି ଗନ୍ଥୋ, ମହାପଚ୍ଚରିୟଗନ୍ଥସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ, ମହାକୁରୁନ୍ଦି ଗନ୍ଥସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋତି । ଇମେହି ଛ ଗନ୍ଥେହି ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ସାସନୁଗ୍ଗହନତ୍ଥାୟ ସଦ୍ଧମ୍ମଠିତିୟା କତା ।
କ. ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟ-ଗନ୍ଥଦୀପନା
ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟ ଗନ୍ଥେସୁ ପନ ୱିସୁଦ୍ଧିମଗ୍ଗୋ, ସଙ୍ଘପାଲେନ ନାମ ସଙ୍ଘଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟେନ କତୋ । ଦୀଘନିକାୟସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ଦାଠା ନାମେନ ସଙ୍ଘଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟେନ କତୋ । ମଜ୍ଝିମନିକାୟସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ବୁଦ୍ଧମିତ୍ତନାମେନ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟେନ କତୋ । ସଂୟୁତ୍ତନିକାୟସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ଜୋତିପାଲେନ ନାମ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟେନ କତୋ । ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିକାୟସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ଭଦ୍ଦନ୍ତା ନାମ ଥେରେନ ସହଆଜୀୱକେନ ଉପାସକେନ ଚ ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟେନ କତୋ । ସମନ୍ତପାସାଦିକା ନାମ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ବୁଦ୍ଧସିରି ନାମେନ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟେନ କତୋ । ସତ୍ତନ୍ନଂ ଅଭିଧମ୍ମ-ଗନ୍ଥାନଂ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ଚୁଲ୍ଲବୁଦ୍ଧଘୋସେନ ଭିକ୍ଖୁନା ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟେନ କତୋ । ଧମ୍ମପଦସ୍ସଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ କୁମାରକସ୍ସପନାମେନ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟେନ କତୋ । ଜାତକସ୍ସଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ, ବୁଦ୍ଧମିତ୍ତ, ବୁଦ୍ଧପିୟଦେୱ ସଙ୍ଖାତେହି ତୀହି ଥେରେହି ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟେନ କତୋ । ଖୁଦ୍ଦକପାଠସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ, ସୁତ୍ତନିପାତସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟେନ କତୋ । ଅପଦାନସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ପଞ୍ଚନିକାୟ ୱିଞ୍ଞୂହି ପଞ୍ଚହି ଥେରେହି ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟେନ କତୋ ।
ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟ-ଗନ୍ଥଦୀପନା ନିଟ୍ଠିତା ।
ଖ. ବୁଦ୍ଧଦତ୍ତାଚରିୟ-ଗନ୍ଥଦୀପନା
ବୁଦ୍ଧତ୍ତାଚରିୟ ଗନ୍ଥେସୁ ପନ ୱିନୟ-ୱିନିଚ୍ଛୟଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ସିସ୍ସେନ ବୁଦ୍ଧସୀହେନ ନାମ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧତ୍ତାଚରିୟା କତୋ । ଉତ୍ତର-ୱିନିଚ୍ଛୟଗନ୍ଥୋ ସଙ୍ଘପାଲେନ ନାମେନ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଦତ୍ତାଚରିୟେନ କତୋ । ଅଭିଧମ୍ମାୱତାରୋ ନାମ ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ସିସ୍ସେନ ସୁମତି ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଦତ୍ତାଚରିୟେନ କତୋ । ବୁଦ୍ଧୱଂସସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ତେନେୱ ବୁଦ୍ଧସୀହନାମ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧଦତ୍ତାଚରିୟେନ କତୋ ।
ବୁଦ୍ଧଦତ୍ତାଚରିୟ-ଗନ୍ଥଦୀପନା ନିଟ୍ଠିତା ।
ଅଭିଧମ୍ମକଥାୟ ମୂଲଟୀକା ନାମ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋ ବୁଦ୍ଧମିତ୍ତା ନାମ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ଆନନ୍ଦାଚରିୟେନ କତୋ ।
ଗ. ଧମ୍ମପାଲାଚରିୟେନ-ଗନ୍ଥଦୀପନା
ନେତ୍ତିପକରଣସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ଧମ୍ମରକ୍ଖିତ ନାମ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ଧମ୍ମପାଲାଚରିୟେନ କତୋ । ଇତିୱୁତ୍ତକଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ, ଉଦାନଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ, ଚରିୟାପିଟକଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ, ଥେରକଥାଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ, ଥେରିକଥାଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ, ୱିମାନୱତ୍ଥୁଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ, ପେତୱତ୍ଥୁଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ, ଇମେ ସତ୍ତ ଗନ୍ଥା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଧମ୍ମପାଲାଚରିୟେନ କତୋ । ୱିସୁଦ୍ଧିମଗ୍ଗଟୀକା ଗନ୍ଥୋ ଦାଠା ନାମେନ ନାମ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ଧମ୍ମପାଲାଚରିୟେନ କତୋ, ଦୀଘନିକାୟ-ଅଟ୍ଠକଥାଦୀନଂ ଚତୁନ୍ନଂ ଅଟ୍ଠକଥାନଂ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋ, ଅଭିଧମ୍ମଟ୍ଠକଥାୟ ଅନୁଟୀକା ଗନ୍ଥୋ, ନେତ୍ତିପକରଣଟ୍ଠକଥାୟ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋ, ବୁଦ୍ଧୱଂସଟ୍ଠକଥାୟ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋ, ଜାତକଟ୍ଠକଥାୟ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋ ଚେତି ଇମେ ପଞ୍ଚ ଗନ୍ଥା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଧମ୍ମପାଲାଚରିୟେନ କତୋ ।
ଧମ୍ମପାଲାଚରିୟ-ଗନ୍ଥଦୀପନା ନିଟ୍ଠିତା ।
ନିରୁତ୍ତିମଞ୍ଜୂସା ନାମ ଚୁଲ୍ଲନିରୁତ୍ତିଟୀକା ଗନ୍ଥୋ, ମହାନିରୁତ୍ତିସଙ୍ଖେପୋ ନାମ ଗନ୍ଥୋ ଚ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ପୁବ୍ବାଚରିୟେହି ୱିଂସୁ କତୋ ।
ପଞ୍ଚ ୱିନୟପକରଣାନଂ ୱିନୟଗଣ୍ଠି ନାମ ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ମହାୱଜିରବୁଦ୍ଧାଚରିୟେନ କତୋ । ନ୍ୟାସସଙ୍ଖାତୋ ମୁଖମତ୍ତଦୀପନୀ ନାମ ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ୱିମଲବୁଦ୍ଧି ଆଚରିୟେନ କତୋ । ଅତ୍ଥବ୍ୟକ୍ଖ୍ୟାନୋ ନାମ ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଚୁଲ୍ଲୱଜିରବୁଦ୍ଧାଚରିୟେନ କତୋ । ରୂପସିଦ୍ଧି ତସ୍ସ ଚ ଗନ୍ଥସ୍ସ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋ ସବ୍ବ ପଞ୍ଚସୁତ୍ତଞ୍ଚ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଦୀପଙ୍କରାଚରିୟେନ କତୋ । ସଚ୍ଚସଙ୍ଖେପୋ ନାମ ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଚୁଲ୍ଲଧମ୍ମପାଲାଚରିୟେନ କତୋ । ମୋହଚ୍ଛେଦନୀ ଗନ୍ଥୋ, ୱିମତିଚ୍ଛେଦନୀ ଗନ୍ଥୋ, ଦସ ବୁଦ୍ଧୱଂସୋ, ଅନାଗତୱଂସୋ ଚ । ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା କସ୍ସପାଚରିୟେନ କତୋ । ପଟିସମ୍ଭିଦାମଗ୍ଗସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ମହାନାମେନ ଉପାସକେନ ଆୟାଚିତେନ ମହାନାମାଚରିୟେନ କତୋ । ଦୀପୱଂସୋ, ଥୂପୱଂସୋ, ବୋଧିୱଂସୋ, ଚୁଲ୍ଲୱଂସୋ, ପୋରାଣୱଂସୋ, ମହାୱଂସୋ ଚାତି ଇମେ ଛ ଗନ୍ଥା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ମହାନାମାଚରିୟେହି ୱିସୁଂ କତା । ନୱୋ ମହାୱଂସଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଚୁଲ୍ଲମହାନାମାଚରିୟେନ କତୋ । ସଦ୍ଧମ୍ମପଜ୍ଜୋତିକା ନାମ ମହାନିଦ୍ଦେସସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା ଗନ୍ଥୋ ଦେୱେନ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ଉପସେନାଚରିୟେନ କତୋ । ମୋଗ୍ଗଲାନବ୍ୟାକରଣଗନ୍ଥେ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ମୋଗ୍ଗଲାନାଚରିୟେନ କତୋ । ସୁବୋଧାଲଙ୍କାର ନାମ ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ସଙ୍ଘରକ୍ଖିତାଚରିୟେନ କତୋ । ୱୁତ୍ତୋଦୟ ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ୱୁତ୍ତୋଦୟକାରାଚରିୟେନ କତୋ । ଖୁଦ୍ଦସିକ୍ଖା ନାମ ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଧମ୍ମସିରାଚରିୟେନ କତୋ । ପୋରାଣଖୁଦ୍ଦସିକ୍ଖା ଟୀକା ଚ ମୂଲସିକ୍ଖା ଚାତି, ଇମେ ଦ୍ୱେ ଗନ୍ଥେ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଞ୍ଞତରେହି ଦ୍ୱିହାଚରିୟେହି ୱିଂସୁ କତା ।
ପରମତ୍ଥୱିନିଚ୍ଛୟଂ ନାମ ଗନ୍ଥୋ ସଙ୍ଘରକ୍ଖିତେନ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ଅନୁରୁଦ୍ଧାଚରିୟେନ କତୋ । ନାମରୂପ-ପରିଚ୍ଛେଦୋ ନାମ ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅନୁରୁଦ୍ଧାଚରିୟେନ କତୋ । ଅଭିଧମ୍ମତ୍ଥସଙ୍ଗହଂ ନାମ ଗନ୍ଥୋ ନମ୍ମ ନାମେନ ଉପାସକେନ ଆୟାଚିତେନ ଅନୁରୁଦ୍ଧାଚରିୟେନ କତୋ । ଖେମୋ ନାମ ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଖେମାଚରିୟେନ କତୋ । ସାରତ୍ଥଦୀପନୀ ନାମ ୱିନୟଟ୍ଠକଥାୟ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋ, ୱିନୟସଙ୍ଗହଂ, ୱିନୟସଙ୍ଗହସ୍ସ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋ, ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରଟ୍ଠକଥାୟ ନୱୋ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋତି ଇମେ ଚତ୍ତାରୋ ଗନ୍ଥା ପରକ୍କମବାହୁ ନାମେନ ଲଙ୍କାଦୀପିସ୍ସରେନ ରଞ୍ଞା ଆୟାଚିତେନ ସାରିପୁତ୍ତାଚରିୟେନ କତୋ । ସକଟସଦ୍ଦସତ୍ଥସ୍ସ ପଞ୍ଚିକାୟ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ସାରିପୁତ୍ତାଚରିୟେନ କତୋ । କଙ୍ଖାୱିତରଣିୟା ୱିନୟତ୍ଥମଞ୍ଜୂସା ନାମ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋ ସୁମେଧା ନାମଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ବୁଦ୍ଧନାଗାଚରିୟେନ କତୋ । ଅଭିଧାନପ୍ପଦୀପିକୋ ନାମ ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଚୂଲମୋଗ୍ଗଲାନାଚରିୟେନ କତୋ । ସୁବୋଧାଲଙ୍କାରସ୍ସ ମହାସାମି ନାମ ଟୀକା, ୱୁତ୍ତୋଦୟ ୱିୱରଣଞ୍ଚାତି ଇମେ ଦ୍ୱେ ଗନ୍ଥା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ୱାଚିସ୍ସରେନ କତା । ଖୁଦ୍ଦସିକ୍ଖାୟ ସୁମଙ୍ଗଲପ୍ପସାଦନି ନାମ ନୱୋ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋ ସୁମଙ୍ଗଲେନ ଆୟାଚିତେନ ନୱାଚିସ୍ସରେନ କତୋ । ସମ୍ବନ୍ଧଚିନ୍ତାଟୀକା ବାଲାୱତାରୋ, ମୋଗ୍ଗଲାନବ୍ୟାକରଣସ୍ସ ଟୀକା ଚାତି ଇମେ ତୟୋ ଗନ୍ଥା, ସୁମଙ୍ଗଲ, ବୁଦ୍ଧମିତ୍ତ, ମହାକସ୍ସପ ସଙ୍ଖାତେହି ତୀହି ଥେରେହି ଚ, ଧମ୍ମକିତ୍ତି ନାମ ଉପାସକେନ, ୱାନିଜ୍ଜା ଭାତୁ ଉପାସକେନ ଚ ଆୟାଚିତେନ ୱାଚିସ୍ସରେନ କତୋ । ନାମରୂପପରିଚ୍ଛେଦସ୍ସ ୱିଭାଗୋ, ସଦ୍ଦତ୍ଥସ୍ସ ପଦରୂପ-ୱିଭାୱନଂ, ଖେମପକରଣସ୍ସ ଟୀକା, ସୀମାଲଙ୍କାରୋ, ମୂଲସିକ୍ଖାୟ ଟୀକା, ରୂପୱିଭାଗୋ, ପଚ୍ଚୟସଙ୍ଗହୋ ଚାତି ଇମେ ସତ୍ତ ଗନ୍ଥା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ୱାଚିସ୍ସରେନ କତା । ସଚ୍ଚସଙ୍ଖେପସ୍ସ ଟୀକା ଗନ୍ଥୋ ସାରିପୁତ୍ତ-ନାମେନ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ୱାଚିସ୍ସରେନ କତୋ । ଅଭିଧମ୍ମାୱତାରସ୍ସ ଟୀକା, ଅଭିଧମ୍ମତ୍ଥସଙ୍ଗହସ୍ସ ଟୀକା ଚାତି ଇମେ ଦ୍ୱେ ଗନ୍ଥା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ସୁମଙ୍ଗଲାଚରିୟେନ କତା । ସାରତ୍ଥସଙ୍ଗହଂ ନାମ ଗନ୍ଥୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ବୁଦ୍ଧପ୍ପିୟେନ କତୋ ଦନ୍ତଧାତୁୱଣ୍ଣନା ନାମ ପକରଣଂ
ଲଙ୍କାଦୀପିସ୍ସରସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ସେନାପତିନା ଆୟାଚିତେନ ଧମ୍ମକିତ୍ତିନାମାଚରିୟେନ କତଂ । ଜିନଚରିତଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ମେଧଙ୍କରାଚରିୟେନ କତଂ । ଜିନାଲଙ୍କାରୋ, ଜିନାଲଙ୍କାରସ୍ସ ଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ବୁଦ୍ଧରକ୍ଖିତାଚରିୟେନ କତୋ । ଅମତଧରସ୍ସ ନାମ ଅନାଗତୱଂସସ୍ସ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଟ୍ଠକଥା ଉପତିସ୍ସାଚରିୟେନ କତା । କଙ୍ଖାୱିତରଣୀୟା ଲୀନତ୍ଥପକାସିନୀ, ନିସନ୍ଦେହୋ, ଧମ୍ମାନୁସାରଣୀ, ଞେୟ୍ୟା-ସନ୍ତତି, ଞେୟ୍ୟା-ସନ୍ତତିୟା ଟୀକା, ସୁମତାୱତାରୋ, ଲୋକପଞ୍ଞତ୍ତି ପକରଣଂ, ତଥାଗତୁପ୍ପତ୍ତି ପକରଣଂ, ନଲାଟଧାତୁୱଣ୍ଣନା, ସୀହଳୱତ୍ଥୁ, ଧମ୍ମଦୀପକୋ ପଟିପତ୍ତି ସଙ୍ଗହୋ, ୱିସୁଦ୍ଧିମଗ୍ଗସ୍ସ ଗଣ୍ଠି, ଅଭିଧମ୍ମଗଣ୍ଠି, ନେତ୍ତିପକରଣଗଣ୍ଠି, ୱିସୁଦ୍ଧିମଗ୍ଗଚୂଲ-ନୱଟୀକା, ସୋତବ୍ବମାଲିନୀ, ପସାଦଜନନୀ, ଓକସ୍ସଲୋକୋ, ସୁବୋଧାଲଙ୍କାରସ୍ସ ନୱ ଟୀକା ଚେତି, ଇମେ ୱୀସତି ଗନ୍ଥା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ୱୀସତାଚରିୟେହି ୱିଂସୁ ୱିଂସୁ କତା ।
ସଦ୍ଦତ୍ଥ ଭେଦଚିନ୍ତା ନାମ ପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ସଦ୍ଧମ୍ମସିରିନାମାଚରିୟେନ କତଂ । ସୁମନ-କୂଟୱଣ୍ଣନଂ ନାମ ପକରଣଂ, ରାହୁଲା ନାମ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ୱାଚିସ୍ସରେନଦେୱଥେରେନ କତଂ । ସୋତତ୍ଥ କିଂ ମହାନିଦାନଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଚୁଲ୍ଲବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟେନ କତଂ । ମଧୁରସଙ୍ଗାହନି ନାମ ପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ରଟ୍ଠପାଲାଚରିୟେନ କତଂ । ଲିଙ୍ଗତ୍ଥୱିୱରଣଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ସୁଭୂତଚନ୍ଦାଚରିୟେନ କତଂ । ସଦ୍ଦନୀତିପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଗ୍ଗୱଂସାଚରିୟେନ କତଂ । ନ୍ୟାସପକରଣସ୍ସ ମହାଟୀକା ନାମ ଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ୱଜିରବୁଦ୍ଧାଚରିୟେନ କତା । ମୁଖମତ୍ତସାରୋ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଗୁଣସାଗରାଚରିୟେନ କତୋ । ମୁଖମତ୍ତସାରସ୍ସ ଟୀକା ସୁତସମ୍ପନ୍ନ ନାମେନ ଧମ୍ମରାଜିନୋ ଗୁରୁନା ସଙ୍ଘଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ଗୁଣସାଗରାଚରିୟେନ କତା । ସଦ୍ଦତ୍ଥଭେଦଚିନ୍ତାୟ ମହାଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଭୟାଚରିୟେନ କତା । ଲିଙ୍ଗତ୍ଥୱିୱରଣପ୍ପକାସକଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଞାଣସାଗରାଚରିୟେନ କତଂ । ଗୁଳ୍ହତ୍ଥସ୍ସ ଟୀକା ବାଲପ୍ପବୋଧନଞ୍ଚ ଦୁୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଞ୍ଞତରାଚରିୟେନ କତଂ । ସଦ୍ଦତ୍ଥଭେଦଚିନ୍ତାୟ ମଜ୍ଝିମଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଞ୍ଞତରାଚରିୟେନ କତା । ବାଲାୱତାରସ୍ସ ଟୀକା, ଲିଙ୍ଗତ୍ଥୱିୱରଣା ଟୀକା ଚ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଉତ୍ତମାଚରିୟେନ କତା । ସଦ୍ଦତ୍ଥଭେଦଚିନ୍ତାୟ ନୱ ଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଞ୍ଞତରାଚରିୟେନ କତା । ଅଭିଧାନପ୍ପଦୀପିକାୟ ଟୀକା ଦଣ୍ଡୀପକରଣସ୍ସ ମଗଘ-ଭୂତା ଟୀକା ଚାତି ଦୁୱିଧା ଟୀକାୟୋ ଅତ୍ତନୋ ମତି, ସୀହସୂର ନାମ ରଞ୍ଞୋ ଏକେନ ଅମଚ୍ଚେନ କତା । କୋଲଦ୍ଧଜନସ୍ସଟୀକା ପାସାଦିକେନ ନାମ ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ତେନେୱ ମହାମଚ୍ଚେନ କତା । କାରିକଂ ନାମ ପକରଣଂ ଞାଣଗମ୍ଭୀରନାମେନ ଭିକ୍ଖୁନା ଆୟାଚିତେନ ଧମ୍ମସେନାପତାଚରିୟେନ କତଂ । ଏତିମାସମିଦୀପନୀ [ୱା ଏତିମାସମିଦୀପିକା] ନାମ ପକରଣଂ ମନୋହାରଞ୍ଚ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ତେନେୱ ଧମ୍ମସେନାପତାଚରିୟେନ କତଂ । କାରିକାୟ ଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଞ୍ଞତରାଚରିୟେନ କତା । ଏତିମାସମିଦୀପିକାୟ ଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଞ୍ଞତରାଚରିୟେନ କତା ।
ସଦ୍ଦବିନ୍ଦୁପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଧମ୍ମରାଜସ୍ସ ଗୁରୁନା ଅଞ୍ଞତରାଚରିୟେନ କତଂ । ସଦ୍ଦୱୁତ୍ତିପ୍ପକାସକଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅଞ୍ଞତରେନ ଭିକ୍ଖୁନା ଆୟାଚିତେନ ସଦ୍ଧମ୍ମଗୁରୁ ନାମାଚରିୟେନ କତଂ । ସଦ୍ଦୱୁତ୍ତିପ୍ପକାସକସ୍ସ ଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ସାରିପୁତ୍ତାଚରିୟେନ କତା ।
କଚ୍ଚାୟନ ସାରୋ ଚ କଚ୍ଚାୟନସାରସ୍ସ ଟୀକା ଚାତି ଦୁୱିଧଂ ପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଞ୍ଞତରାଚରିୟେନ କତଂ । ଲୋକଦୀପକସାରଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ନୱେନମେଧଙ୍କରାଚରିୟେନ କତଂ । ଲୋକୁପ୍ପତ୍ତିପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଗ୍ଗପଣ୍ଡିତାଚରିୟେନ କତଂ । ଜଙ୍ଘଦାସକସ୍ସ ଟୀକା ଭୂତା ମଗଧଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଚୀୱରାଚରିୟେନ କତା । ମାତିକତ୍ଥଦୀପନୀ, ଅଭିଧମ୍ମତ୍ଥସଙ୍ଗହୱଣ୍ଣନା, ସୀମାଲଙ୍କାରସ୍ସଟୀକା, ଗଣ୍ଠିସାରୋ, ପଟ୍ଠାନଗଣନାନୟୋ ଚାତି ଇମେ ପଞ୍ଚ ପକରଣାନି ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ସଦ୍ଧମ୍ମଜୋତିପାଲାଚରିୟେନ କତାନି । ସଙ୍ଖେପୱଣ୍ଣନା ପରକ୍କମବାହୁ-ନାମେନ ଜମ୍ବୁଦୀପିସ୍ସରେନ ରଞ୍ଞୋ ଆୟାଚିତେ ତେନେୱ ସଦ୍ଧମ୍ମଜୋତିପାଲାଚରିୟେନ କତା । କଚ୍ଚାୟନସ୍ସ ସୁତ୍ତନିଦ୍ଦେସୋ ଅତ୍ତନୋ ସିସ୍ସେନ ଧମ୍ମଚାରିନା ଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ସଦ୍ଧମ୍ମଜୋତିପାଲାଚରିୟେନ କତୋ । ୱିନୟସମୁଟ୍ଠାନଦୀପନୀ ନାମ ପକରଣଂ, ଅତ୍ତନୋ ଗୁରୁନା ସଙ୍ଘଥେରେନ ଆୟାଚିତେନ ସଦ୍ଧମ୍ମ-ଜୋତିପାଲାଚରିୟେନ କତଂ ।
ସତ୍ତପକରଣାନି ପନ ତେନ ପୁକ୍କାମନଗରେ କତାନି । ସଙ୍ଖେପୱଣ୍ଣନାୱ ଲଙ୍କାଦୀପେ କତା । ଅଭିଧମ୍ମ-ପନ୍ନରସଟ୍ଠାନୱଣ୍ଣାନଂ ନାମ ପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ନୱେନ-ୱିମଲବୁଦ୍ଧାଚରିୟେନ କତା । ସଦ୍ଦସାରତ୍ଥଜାଲିନୀ ନାମ ପକରଣଂ ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ନୱେନ-ୱିମଲବୁଦ୍ଧାଚରିୟେନ କତଂ । ସଦ୍ଦସାରତ୍ଥ-ଜାଲିନିୟା ଟୀକା, ପଂୟନଗରେ ରଞ୍ଞୋ ଗୁରୁନା ସଙ୍ଘରାଜେନ ଆୟାଚିତେନ ତେନେୱ ନୱେନ ୱିମଲବୁଦ୍ଧାଚରିୟେନ କତା । ୱୁତ୍ତୋଦୟସ୍ସ ଟୀକା, ଅଭିଧମ୍ମସଙ୍ଗହସ୍ସ ଟୀକାୟ ପରମତ୍ଥମଞ୍ଜୂସା ନାମ ଅନୁଟୀକା, ଦସଗଣ୍ଠିୱଣ୍ଣନଂ ନାମ ପକରଣଂ, ମଗଧଭୂତୱିଦଗ୍ଗମୁଖମଣ୍ଡନିୟାଟୀକା ଚାତି ଇମାନି ଚତ୍ତାରି ପକରଣାନି ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ତେନେୱ ନୱେନ ୱିମଲବୁଦ୍ଧାଚରିୟେନ କତାନି ।
ପଞ୍ଚପକରଣଟୀକାୟ ନୱାନୁଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଞ୍ଞତରୋ ଚରିୟେନ କତା । ଅଭିଧମ୍ମସଙ୍ଗହସ୍ସ ନୱଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅଞ୍ଞତରାଚରିୟେନ କତା । ଅଭିଧମ୍ମତ୍ଥସଙ୍ଗହଟୀକାୟ [ମଣି] ମଞ୍ଜୂସା [ମଣିସାରମଞ୍ଜୂସା] ନାମ ନୱାନୁଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଅରିୟୱଂସାଚରିୟେନ କତା ।
ପେଟକୋପଦେସସ୍ସ ଟୀକା ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ଉଦୁମ୍ବରିନାମାଚରିୟେନ ପୁକ୍କାମନଗରେ କତା । ଚତୁଭାଣୱାରସ୍ସ ଅଟ୍ଠକଥା, ମହାସାରପକାସିନି, ମହାଦୀପନୀ, ସାରତ୍ଥଦୀପନୀ, ଗତିପକରଣଂ, ହତ୍ଥାସାରୋ, ଭୁମ୍ମସଙ୍ଗହୋ, ଭୁମ୍ମନିଦ୍ଦେସୋ, ଦସୱତ୍ଥୁକାୟୱିରତିଟୀକା, ଚୋଦନାନିରୁତ୍ତି, ୱିଭତ୍ତିକଥା, ସଦ୍ଧମ୍ମମାଲିନି, ପଞ୍ଚଗତିୱଣ୍ଣନା, ବାଲଚିତ୍ତ-ପବୋଧନଂ, ଧମ୍ମଚକ୍କସୁତ୍ତସ୍ସ ନୱଟ୍ଠକଥା, ଦନ୍ତଧାତୁ-ପକରଣସ୍ସ ଟୀକା ଚ ସଦ୍ଧମ୍ମୋପାୟନୋ ବାଲପ୍ପବୋଧନଟୀକା ଚ, ଜିନାଲଙ୍କାରସ୍ସ ନୱଟୀକା ଚ, ଲିଙ୍ଗତ୍ଥ-ୱିୱରଣଂ, ଲିଙ୍ଗତ୍ଥ-ୱିନିଚ୍ଛୟୋ, ପାତିମୋକ୍ଖୱିୱରଣଂ, ପରମତ୍ଥକଥାୱିୱରଣଂ, ସମନ୍ତପାସାଦିକୱିୱରଣଂ, ଚତୁଭାଣୱାରଟ୍ଠକଥା ୱିୱରଣଂ, ଅଭିଧମ୍ମସଙ୍ଗହୱିୱରଣଂ, ସଚ୍ଚସଙ୍ଖେପୱିୱରଣଂ, ସଦ୍ଦତ୍ଥଭେଦଚିନ୍ତାୱିୱରଣଂ, ସଦ୍ଦୱୁତ୍ତିୱିୱରଣଂ, କଚ୍ଚାୟନସାରୱିୱରଣଂ, କଚ୍ଚାୟନୱିୱରଣଂ, ଅଭିଧମ୍ମସଙ୍ଗହସ୍ସଟୀକାୱିୱରଣଂ, ମହାୱେସ୍ସନ୍ତରଜାତକସ୍ସ ୱିୱରଣଂ, ସକ୍କାଭିମତଂ, ମହାୱେସ୍ସନ୍ତରଜାତକସ୍ସ ନୱଟ୍ଠକଥା, ପଠମ-ସମ୍ବୋଧି ଚ ଲୋକନେତ୍ତି, ବୁଦ୍ଧଘୋସାଚରିୟନିଦାନଂ, ମିଲିନ୍ଦ-ପଞ୍ହୋ ୱଣ୍ଣନା, ଚତୁରାରକ୍ଖା, ଚତୁରାରକ୍ଖାୟଅଟ୍ଠକଥା, ସଦ୍ଦୱୁତ୍ତିପ୍ପକରଣସ୍ସ ନୱଟୀକା ଚାତି ଇମାନି, ତିଚତ୍ତାଲୀସ ପକରଣାନି ଅତ୍ତନୋ ମତିୟା ସାସନସ୍ସ ଜାତିୟା ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସ ଠିତିୟା ଚ ଲଙ୍କାଦୀପାଦୀସୁ ୱିଂସୁ ୱିଂସୁ କତାନି ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧେ ଗାଥା ଚ…ପେ॰… ନୱହାରଗୁଣୱଣ୍ଣନା ଚାତି ଇମେ ବୁଦ୍ଧପଣାମାଦିକା ଗାଥାୟୋ । ଅତ୍ତନୋ ଅତ୍ତନୋ ବୁଦ୍ଧଗୁଣପକାସନତ୍ଥାୟ ଅତ୍ତନୋ ଚ ପରେ ଚ ଅନନ୍ତପଞ୍ଞାପୱତ୍ତନତ୍ଥାୟ ଚ ପଣ୍ଡିତେହି ଲଙ୍କାଦୀପାଦୀସୁ ୱିଂସୁ ୱିଂସୁ କତା ।
[ଇତି ଚୁଲ୍ଲ-ଗନ୍ଥୱଂସେ ଆୟାଚକାଚରିୟଦୀପକୋ ନାମ ଚତୁତ୍ଥୋ ପରିଚ୍ଛେଦୋ ।]
୫. ପକିଣ୍ଣକ-ପରିଚ୍ଛେଦୋ
ନାମଂ ଆରୋପନଂ ପୋତ୍ଥକଂ ଗନ୍ଥକାରସ୍ସ ଚ । ଲେଖଂଲେଖାପନଞ୍ଚେୱ, ୱଦାମି ତଦନନ୍ତରନ୍ତି । ତତ୍ଥ ଚତୁରାସୀତିୟା ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧସହସ୍ସାନି ପିଟକ, ନିକାୟଙ୍ଗ, ୱଗ୍ଗ, ନିପାତାଦିକଂ ନାମଂ, କେନାରୋପିତଂ, କତ୍ଥ ଆରୋପିତଂ, କଦା ଆରୋପିତଂ, କିମତ୍ଥଂ ଆରୋପିତନ୍ତି ? ତତ୍ରାୟଂ ପିୱିସଜ୍ଜନାକେନ ଆରୋପିତନ୍ତି ପଞ୍ଚସତଖୀଣାସୱେହି ଆରୋପିତଂ । ତେହି ସବ୍ବବୁଦ୍ଧୱଚନଂ ସଙ୍ଗାୟନ୍ତି, ଇଦଂ ପିଟକଂ, ଅୟଂ ନିକାୟୋ, ଇଦଂ ଅଙ୍ଗଂ, ଅୟଂ ୱଗ୍ଗୋ, ଅୟଂ ନିପାତୋତି । ଏୱମାଦିକଂ ନାମଂ ଆରୋପେନ୍ତି । କତ୍ଥ ଆରୋପିତନ୍ତି ? ରାଜଗହେ ୱେଭାରପବ୍ବତସ୍ସ ପାଦେ ଧମ୍ମମଣ୍ଡପ୍ପେ ଆରୋପିତଂ । କଦା ଆରୋପିତନ୍ତି ? ଭଗୱତୋ ପରିନିବ୍ବୁତେ ପଠମସଙ୍ଗାୟନକାଲେ ଆରୋପିତଂ । କିମତ୍ଥଂ ଆରୋପିତନ୍ତି ? ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧାନଂ ୱୋହାରସୁଖତ୍ଥାୟ ସୁଖଧାରଣତ୍ଥାୟ ଚ ଆରୋପିତଂ । ସଙ୍ଗୀତିକାଲେ ପଞ୍ଚସତା ଖୀଣାସୱା ତେସଞ୍ଚ ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧାନଂ ନାମ ୱଗ୍ଗନିପାତତୋ । ଇମସ୍ସ ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧସ୍ସ ଅୟଂ ନାମୋ ହୋତୁ, ଇମସ୍ସ ଚ ପକରଣସ୍ସ ଅୟଂ ନାମୋତି, ଅବ୍ରୱୁଂ ସବ୍ବଂ ନାମାଦିକଂ କିଚ୍ଚଂ ଅକଂସୁ । ତେ ଖୀଣାସୱା, ୟଦି ନାମାଦିକଂ କିଚ୍ଚଂ ଅକତଂ ନ ସୁପାକତଂ ତସ୍ମା ୱୋହାରସୁଖତ୍ଥାୟନାମାଦିକଂ କିଚ୍ଚଂ କତଂ ଅନାଗତେ ପନତ୍ଥାୟ ନାମାଦିକଂ ପୱତ୍ତିତଂ ଅସଞ୍ଜାତନାମୋ ନ ସୁଟ୍ଠୁ ପାକତୋ ସବ୍ବସୋ ଭୱେତି । ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧାନଂ ନାମ ଦୀପନା ନିଟ୍ଠିତା ।
ଚତୁରାସୀତି ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧସହସ୍ସାନି କେନ ପୋତ୍ଥକେ ଆରୋପିତାନି, କଦା ଆରୋପିତାନି, କିମତ୍ଥଂ ଆରୋପିତାନୀତି । ତତ୍ରାୟଂ ୱିସଜ୍ଜନା କେନାରୋପିତାନିତି ? ଖୀଣାସୱମହାନାଗେହି ଆରୋପିତାନି । କତ୍ଥ ଆରୋପିତାନୀତି ? ଲଙ୍କାଦୀପେ ଆରୋପିତାନି । କଦା ଆରୋପିତାନୀତି ? ସଦ୍ଧାତିସ୍ସସ୍ସରାଜିନୋ ପୁତ୍ତସ୍ସ ୱଟ୍ଟଗାମନି ରାଜସ୍ସ କାଲେ ଆରୋପିତାନି । କିମତ୍ଥଂ ଆରୋପିତାନୀତି ? ଧମ୍ମକ୍ଖନ୍ଧାନଂ ଅୱିଧଂସନତ୍ଥାୟ ସଦ୍ଧମ୍ମଟ୍ଠିତିୟା ଚ ଆରୋପିତାନି ।
ଧରମାନୋ ହି ଭଗୱା, ଅମ୍ହାକଂ ସୁଗତୋଧୀରୋ ।
ନିକାୟେ ପଞ୍ଚଦେସେତି, ୟାୱ ନିବ୍ବାନଗମନା ॥
ସବ୍ବେପି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ଆଦି, ମନସା ୱଚସାହାରୋ ।
ସବ୍ବେ ଚ ୱାଚୁଗ୍ଗତା ହୋନ୍ତି, ମହାପଞ୍ଞାସତିୱରା ॥
ନିବ୍ବୂତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ତତୋ ୱସ୍ସସତଂ ଭୱେ ।
ଅରିୟାନରିୟା ଚାପି ଚ, ସବ୍ବେ ୱାଚୁଗ୍ଗତା ଧୁୱଂ ॥
ତତୋ ପରଂ ଅଟ୍ଠରସଂ, ଦ୍ୱିସତଂୱସ୍ସ ଗଣନଂ ।
ସବ୍ବେ ପୁଥୁଜ୍ଜନା ଚେୱ, ଅରିୟା ଚ ସବ୍ବେପିତେ ॥
ମନସାୱଚସାୟେୱ, ୱାଚୁଗ୍ଗତାୱ ସବ୍ବଦା ।
ଦୁଟ୍ଠଗାମଣିରଞ୍ଞୋ ଚ, କାଲେ ୱାଚୁଗ୍ଗତା ଧୁୱଂ ॥
ଅରିୟାନରିୟାପି ଚ, ନିକାୟେ ଧାରଣାସଦା ।
ତତୋ ପରମ୍ହି ରାଜା ଚ, ତତୋ ଚୁତୋ ଚ ତୁସିତେ ॥
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଦେୱ ଲୋକେ ସୋ, ଦେୱେହି ପରିୱାରିତୋ ।
ସଦ୍ଧା ତିସ୍ସୋତି ନାମେନ, ତସ୍ସ କନିଟ୍ଠକୋ ହିତୋ ॥
ତତୋ ଲଦ୍ଧରଟ୍ଠୋ ହୋତି, ବୁଦ୍ଧସାସନପାଲକୋ ॥
ତଦା କାଲେ ଭିକ୍ଖୂ ଆସୁଂ, ସବ୍ବେ ୱାଚୁଗ୍ଗତା ସଦା ।
ନିକାୟେ ପଞ୍ଚୱେଧେୱ, ୟାୱ ରଞ୍ଞୋ ଚ ଧାରଣା ।
ତତୋ ଚୁତୋ ସୋ ରାଜା ଚ, ତୁସ୍ସୀତେ ଉପପଜ୍ଜତି ।
ଦେୱଲୋକେଟ୍ଠିତୋ ସନ୍ତୋ, ତଦା ୱାଚୁଗ୍ଗତା ତତୋ ॥
ତସ୍ସ ପୁତ୍ତାପି ଅହେସୁଂ, ଅନେକା ୱରଜ୍ଜଂ ଗତା ।
ଅନୁକ୍କମେନ ଚୁତତେ, ଦେୱଲୋକଂ ଗତା ଧୁୱଂ ।
ତଦାପିତେ ସବ୍ବେ ଭିକ୍ଖୂ, ୱାଚୁଗ୍ଗତାୱ ସବ୍ବଦା ।
ନିକାୟେ ପଞ୍ଚୱିଧେୱ, ଧାରଣାୱସତିମତା ॥
ତତୋ ପରଂ ପୋତ୍ଥକେସୁ, ନିକାୟା ପଞ୍ଚ ପିଟ୍ଠିତା ।
ତଦା ଅଟ୍ଠକଥା ଟୀକା, ସବ୍ବେ ଗନ୍ଥା ପୋତ୍ଥକେ ଗତା ।
ସବ୍ବେ ପୋତ୍ଥେସୁ ୟେ ଗନ୍ଥା, ପାଳି ଅଟ୍ଠକଥା ଟୀକା ।
ସଂଟ୍ଠିତାସଂ ଠିତା ହୋନ୍ତି, ସବ୍ବେପି ନୋ ନ ସନ୍ତିତେ ॥
ତଦା ତେ ପୋତ୍ଥକେୟେୱ, ନିକାୟା ପିଠିତା ଖିଲା ।
ତଦା ଅଟ୍ଠକଥାଦୀନି, ଭୱନ୍ତୀତି ୱଦନ୍ତି ଚ ॥
ପରିହାରୋ ପଣ୍ଡିତେହି ୱତ୍ତବ୍ବୋୱ ।
ଲଙ୍କାଦୀପସ୍ସ ରଞ୍ଞୋୱ, ସଦ୍ଧା ତିସ୍ସସ୍ସ ରାଜିନୋ ॥
ପୁତ୍ତକୋ ଲଙ୍କାଦୀପସ୍ସ, ଇସ୍ସରୋ ଧମ୍ମିକୋ ୱରୋ ।
ତଦା ଖୀଣାସୱା ସବ୍ବେ, ଓଲୋକେନ୍ତି ଅନଗତେ ॥
ଖୀଣାସୱା ପସ୍ସନ୍ତି ତେ, ଦୁପଞ୍ଞେୱ ପୁଥୁଜ୍ଜନେ ।
ସବ୍ବେପି ତେ ଭିକ୍ଖୂ ଆସୁଂ, ବହୁଂତରା ପୁଥୁଜ୍ଜନା ।
ନ ସକ୍ଖିସ୍ସନ୍ତି ତେ ପଞ୍ଚ, ନିକାୟେ ୱାଚୁଗ୍ଗତଂ ଇତି ।
ପୋତ୍ଥକେସୁ ସବ୍ବେ ପଞ୍ଚ, ଆରୋପେନ୍ତି ଖୀଣାସୱା ॥
ସଦ୍ଧମ୍ମଟ୍ଠିତି ଚିରତ୍ତାୟ, ଜନାନଂ ପୁଞ୍ଞତ୍ଥାୟ ଚ ।
ତତୋ ପଟ୍ଠାୟତେ ସବ୍ବେ, ନିକାୟା ହୋନ୍ତି ପୋତ୍ଥକେ ।
ଅଟ୍ଠକଥା ଟୀକା ସବ୍ବେ, ତେ ହୋନ୍ତି ପୋତ୍ଥକେଟ୍ଠିତା ॥
ତତୋ ପଟ୍ଠାୟତେ ସବ୍ବେ, ଭିକ୍ଖୁ ଆଦି ମହାଗଣା ।
ପୋତ୍ଥକେସୁ ଠିତେୟେୱ, ସବ୍ବେ ପସ୍ସନ୍ତି ସବ୍ବଦା ॥
[ପୋତ୍ଥକେ ଆରୋପନ ଦୀପକା ନିଟ୍ଠିତା ।]
ୟୋ କୋଚି ପଣ୍ଡିତୋ ଧୀରୋ, ଅଟ୍ଠକଥାଦିକଂ ଗନ୍ଥଂ କରୋତି ୱା କାରାପେତି ୱା, ତସ୍ସ ଅନନ୍ତକୋ ହୋତି ପୁଞ୍ଞସଂଚୟୋ, ଅନନ୍ତକୋ ହୋତି ପୁଞ୍ଞାନିସଂସୋ । ଚତୁରାସୀତି ଚେତିୟସହସ୍ସ କରଣସଦିସୋ, ଚତୁରାସୀତି ବୁଦ୍ଧରୂପସହସ୍ସ କରଣସଦିସୋ, ଚତୁରାସୀତି ବୋଧିରୁକ୍ଖସହସ୍ସରୋପନସଦିସୋ, ଚତୁରାସୀତି ୱିହାରସହସ୍ସ କରଣସଦିସୋ, ୟୋ ଚ ବୁଦ୍ଧୱଚନମଞ୍ଜୂସଂ କରୋତି ୱା କାରାପେତି ୱା, ୟୋ ଚ ବୁଦ୍ଧୱଚନଂ ମଣ୍ଡନଂ କରୋତି ୱା କାରାପେତି ୱା, ୟୋ ଚ ବୁଦ୍ଧୱଚନଂ ଲେଖଂ କରୋତି ୱା କାରାପେତି ୱା, ୟୋ ଚ ପୋତ୍ଥକଂ ୱା, ୟୋ ଚ ପୋତ୍ଥକମୂଲଂ ୱା, ଦେତି ୱା ଦାପେତି ୱା, ୟୋ ଚ ତେଲଂ ୱା ଚୁଣ୍ଣଂ ୱା, ଧଞ୍ଞଂ ୱା ପୋତ୍ଥକଭଞ୍ଜନତ୍ଥାୟ ୟଂ କିଞ୍ଚି ନିତ୍ଥଂ ୱା ପୋତ୍ଥକଛିଦ୍ଦେ ଆୱୁନତ୍ଥାୟ, ୟଂ କିଞ୍ଚି ସୁତ୍ତଂ ୱା କଟ୍ଠଫଲକଦ୍ୱୟଂ ୱା ପୋତ୍ଥକଂ ପୁଟନତ୍ଥାୟ ୟଂ କିଞ୍ଚି ୱତ୍ଥଂ ୱା, ପୋତ୍ଥକ-ବନ୍ଧନତ୍ଥାୟ, ୟଂ କିଞ୍ଚି ୟୋତ୍ତଂ ୱା ପୋତ୍ଥକଲାପ ପୂଟନତ୍ଥାୟ ୟଂ କିଞ୍ଚି ଥୱିକଂ ଦେତି ୱା ଦାପେତି ୱା ।
ୟୋ ଚ ହରିତାଲେନ ୱା ମନୋସିଲାୟ ୱା, ସୁୱଣ୍ଣେନ ୱା ରଜତେନ ୱା ପୋତ୍ଥକମଣ୍ଡନଂ ୱା କଟ୍ଠଫଲକମଣ୍ଡନଂ ୱା କରୋତି ୱା କାରାପେତି ୱା, ତସ୍ସ ଅନନ୍ତକୋ ହୋତି ପୁଞ୍ଞସଂଚୟୋ, ଅନନ୍ତକୋ ହୋତି ପୁଞ୍ଞାନିସଂସୋ । ଚତୁରାସୀତି ଚେତିୟସହସ୍ସ କରଣସଦିସୋ, ଚତୁରାସୀତି ୱିହାରସହସ୍ସ କରଣସଦିସୋ ।
ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନୋ ସୋ, ସୀଲଗୁଣମୁପାଗତା ।
ମହା ତେଜୋ ସଦା ହୋତି, ସୀହନାଦୋ ୱିସାରଦୋ ॥
ଆୟୁୱଣ୍ଣବଲୁପ୍ପେତୋ, ଧମ୍ମକାମୋ ଭୱେ ସଦ୍ଦା ।
ଦେୱମନୁସ୍ସଲୋକେସୁ, ମହେସକ୍ଖୋ ଅନାମୟୋ ॥
ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନୋ ସୋ, ପଞ୍ଞୱା ସୁସମାହିତୋ ।
ଅଧିପଚ୍ଚ ପରିୱାରୋ, ସବ୍ବସୁଖାଧି ଗଚ୍ଛତି ॥
ସଦ୍ଦୋହୀରିମା ୱଦଞ୍ଞୂ, ସଂୱିଗ୍ଗ ମାନସୋ ଭୱେ ।
ଅଙ୍ଗପଚ୍ଚଙ୍ଗ ସମ୍ପନ୍ନୋ, ଆରୋହ ପରିଣାହୱା ॥
ସବ୍ବେ ସତ୍ତାପି ୟୋ ଲୋକେ, ସବ୍ବତ୍ଥ ପୂଜିତାଭୱେ ।
ଦେୱମନୁସ୍ସ ସଞ୍ଚରୋ, ମିତ୍ତସହାୟ ପାଲିତୋ ॥
ଦେୱମନୁସ୍ସ ସମ୍ପତ୍ତିଂ, ଅନୁଭୋତି ପୁନପ୍ପୁନଂ ।
ଅରହତ୍ତ ଫଲଂ ପତ୍ତୋ, ନିବ୍ବାନଂ ପାପୁଣିସ୍ସତି ॥
ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ଅଭିଞ୍ଞା ଛବ୍ବିଧେ ୱରେ ।
ୱିମୋକ୍ଖେ ଅଟ୍ଠକେ ସେଟ୍ଠେ, ଗମିସ୍ସତି ଅନାଗତେ ॥
ତସ୍ମାହି ପଣ୍ଡିତୋ ପୋସୋ, ସଂପସ୍ସଂ ହିତ ମତ୍ତନୋ ।
କାରେୟ୍ୟ ସାମ ଗନ୍ଥେ ଚ, ଅଞ୍ଞେ ଚାପି କାରାପୟେ ॥
ପୋତ୍ଥକେ ଚ ଠିତେ ଗନ୍ଥେ, ପାଳି ଅଟ୍ଠକଥାଦିକେ ।
ଧମ୍ମମଞ୍ଜୂସା ଗନ୍ଥେ ଚ, ଲେଖଂ କରେ କାରାପୟେ ॥
ପୋତ୍ଥକଂ ପୋତ୍ଥକମୂଲଞ୍ଚ, ତେସଂ ଚୁଲ୍ଲଥୂସମ୍ପି ଚ ।
ପିଲୋତିକାଦିକଂ ସୁତ୍ତଂ, କଟ୍ଠଫଲଦ୍ୱୟମ୍ହି ଚ ॥
ଧମ୍ମବନ୍ଧନତ୍ଥାୟ ଚ, ୟଂ କିଞ୍ଚି ମହଗ୍ଘଂ ୱତ୍ଥଂ ।
ଧମ୍ମବନ୍ଧନୟୋତ୍ତଞ୍ଚ, ୟଂ କିଞ୍ଚି ଥୱିକମ୍ପି ଚ ॥
ଦଦେୟ୍ୟ ଧମ୍ମଖେତ୍ତମ୍ହି, ୱିପ୍ପସ୍ସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ଅଞ୍ଞୋ ଚାପି ଦଜ୍ଜାପେୟ୍ୟ, ମିତ୍ତସହାୟବନ୍ଧୱେତି ॥
ଗନ୍ଥାକରଲେଖଲେଖାପନାନିସଂସ ଦୀପନା ନିଟ୍ଠିତା ।
[ଇତି ଚୂଲଗନ୍ଥୱଂସେ ପକିଣ୍ଣକଦୀପକୋ ନାମ ପଞ୍ଚମୋ ପରିଚ୍ଛେଦୋ ।]
ସୋହଂ ହଂସାରଟ୍ଠ ଜାତୋ, ନନ୍ତପଞ୍ଞୋତି ୱିସ୍ସୁତୋ
ସଦ୍ଧା ସୀଲ ୱୀରପ୍ପେତୋ, ଧମ୍ମରସଂ ଗୱେସନୋ ॥
ସୋହଂ ତତୋ ଗନ୍ତ୍ୱା ଚିମଂ, ଜିନ ନୱଂ ୟଂ ପୂରଂ ।
ସବ୍ବ ଧମ୍ମଂ ୱିଚିନନ୍ତୋ, ୱୀସତି ୱସ୍ସମାଗତୋ ॥
ସବ୍ବ ଧମ୍ମଂ ୱିସ୍ସେଜ୍ଜେନ୍ତୋ, କିକାରେ ନେୱ ଭିକ୍ଖୁନୋ ।
ଛ ୱସ୍ସାନଂ ଗଣଂ ଭିତ୍ୱା, କାମାନଂ ଅଭିମଦ୍ଦନଂ ॥
ସନ୍ତି ସଭା ଚ ନିବ୍ବାନଂ, ଗୱେସିଞ୍ଚ ପୁନପ୍ପୁନଂ ।
ୱସନ୍ତୋହଂ, ୱନାରମ୍ମଂ, ପିଟକତ୍ତୟ ସଙ୍ଗହଂ ।
ଗନ୍ଥୱଂସଂ ଇମଂ ଖୁଦ୍ଦଂ, ଅରିୟସଙ୍ଘଦାସକନ୍ତି ॥
ଇତି ପାମୋଜ୍ଜତ୍ଥାୟ ଅରଞ୍ଞୱାସିନା, ନନ୍ଦପଞ୍ଞାଚରିୟେନ କତୋ ଚୂଳଗନ୍ଥୱଂସୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
ଧମ୍ମୱଟଂସକନାମେନ ୱିସୁତୋ ଥେରୋ, ୟଂ ପକରଣଂ ଲିକ୍ଖିତଂ ତଂ ପରିପୁଣ୍ଣଂ ତେନ ପୁଞ୍ଞେନ ତଂ ପିଟକଂ ପରିସିପ୍ପଂ ପରିନିଟ୍ଠିତଂ ।
ମମେୱ ସିସ୍ସସମୂହାନଞ୍ଚ ପରିସିପ୍ପଂ ପରିନିଟ୍ଠିତଂ । ତୱେ ସିସ୍ସାନୂ ସିସ୍ସାନି ଚ, ପରିସିପ୍ପଂ ପରିନିଟ୍ଠିତଂ ।
ଚୂଳଗନ୍ଥୱଂସୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।