ଚରିୟାପିଟକପାଳି
॥ ନମୋ ତସ୍ସ ଭଗୱତୋ ଅରହତୋ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ॥
ଖୁଦ୍ଦକନିକାୟେ
ଚରିୟାପିଟକପାଳି
୧. ଅକିତ୍ତିୱଗ୍ଗୋ
୧. ଅକିତ୍ତିଚରିୟା
‘‘କପ୍ପେ ଚ ସତସହସ୍ସେ, ଚତୁରୋ ଚ ଅସଙ୍ଖିୟେ ।
ଏତ୍ଥନ୍ତରେ ୟଂ ଚରିତଂ, ସବ୍ବଂ ତଂ ବୋଧିପାଚନଂ ॥
‘‘ଅତୀତକପ୍ପେ ଚରିତଂ, ଠପୟିତ୍ୱା ଭୱାଭୱେ ।
ଇମମ୍ହି କପ୍ପେ ଚରିତଂ, ପୱକ୍ଖିସ୍ସଂ ସୁଣୋହି ମେ ॥
‘‘ୟଦା ଅହଂ ବ୍ରହାରଞ୍ଞେ, ସୁଞ୍ଞେ ୱିପିନକାନନେ ।
ଅଜ୍ଝୋଗାହେତ୍ୱା [ଅଜ୍ଝୋଗହେତ୍ୱା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ୱିହରାମି, ଅକିତ୍ତି ନାମ ତାପସୋ ॥
‘‘ତଦା ମଂ ତପତେଜେନ, ସନ୍ତତ୍ତୋ ତିଦିୱାଭିଭୂ ।
ଧାରେନ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୱଣ୍ଣଂ, ଭିକ୍ଖାୟ ମଂ ଉପାଗମି ॥
‘‘ପୱନା ଆଭତଂ ପଣ୍ଣଂ, ଅତେଲଞ୍ଚ ଅଲୋଣିକଂ ।
ମମ ଦ୍ୱାରେ ଠିତଂ ଦିସ୍ୱା, ସକଟାହେନ ଆକିରିଂ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଦତ୍ୱାନହଂ ପଣ୍ଣଂ, ନିକ୍କୁଜ୍ଜିତ୍ୱାନ ଭାଜନଂ ।
ପୁନେସନଂ ଜହିତ୍ୱାନ, ପାୱିସିଂ ପଣ୍ଣସାଲକଂ ॥
‘‘ଦୁତିୟମ୍ପି ତତିୟମ୍ପି, ଉପଗଞ୍ଛି ମମନ୍ତିକଂ ।
ଅକମ୍ପିତୋ ଅନୋଲଗ୍ଗୋ, ଏୱମେୱମଦାସହଂ ॥
‘‘ନ ମେ ତପ୍ପଚ୍ଚୟା ଅତ୍ଥି, ସରୀରସ୍ମିଂ ୱିୱଣ୍ଣିୟଂ ।
ପୀତିସୁଖେନ ରତିୟା, ୱୀତିନାମେମି ତଂ ଦିୱଂ ॥
‘‘ୟଦି ମାସମ୍ପି ଦ୍ୱେମାସଂ, ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟଂ ୱରଂ ଲଭେ ।
ଅକମ୍ପିତୋ ଅନୋଲୀନୋ, ଦଦେୟ୍ୟଂ ଦାନମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ନ ତସ୍ସ ଦାନଂ ଦଦମାନୋ, ୟସଂ ଲାଭଞ୍ଚ ପତ୍ଥୟିଂ ।
ସବ୍ବଞ୍ଞୁତଂ ପତ୍ଥୟାନୋ, ତାନି କମ୍ମାନି ଆଚରି’’ନ୍ତି ॥
ଅକିତ୍ତିଚରିୟଂ ପଠମଂ ।
୨. ସଙ୍ଖଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ସଙ୍ଖସୱ୍ହୟୋ ।
ମହାସମୁଦ୍ଦଂ ତରିତୁକାମୋ, ଉପଗଚ୍ଛାମି ପଟ୍ଟନଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥଦ୍ଦସଂ ପଟିପଥେ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅପରାଜିତଂ ।
କନ୍ତାରଦ୍ଧାନଂ ପଟିପନ୍ନଂ [କନ୍ତାରଦ୍ଧାନପଟିପନ୍ନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ତତ୍ତାୟ କଠିନଭୂମିୟା ॥
‘‘ତମହଂ ପଟିପଥେ ଦିସ୍ୱା, ଇମମତ୍ଥଂ ୱିଚିନ୍ତୟିଂ ।
‘ଇଦଂ ଖେତ୍ତଂ ଅନୁପ୍ପତ୍ତଂ, ପୁଞ୍ଞକାମସ୍ସ ଜନ୍ତୁନୋ ॥
‘‘‘ୟଥା କସ୍ସକୋ ପୁରିସୋ, ଖେତ୍ତଂ ଦିସ୍ୱା ମହାଗମଂ ।
ତତ୍ଥ ବୀଜଂ ନ ରୋପେତି, ନ ସୋ ଧଞ୍ଞେନ ଅତ୍ଥିକୋ ॥
‘‘‘ଏୱମେୱାହଂ ପୁଞ୍ଞକାମୋ, ଦିସ୍ୱା ଖେତ୍ତୱରୁତ୍ତମଂ ।
ୟଦି ତତ୍ଥ କାରଂ ନ କରୋମି, ନାହଂ ପୁଞ୍ଞେନ ଅତ୍ଥିକୋ ॥
‘‘‘ୟଥା ଅମଚ୍ଚୋ ମୁଦ୍ଦିକାମୋ, ରଞ୍ଞୋ ଅନ୍ତେପୁରେ ଜନେ ।
ନ ଦେତି ତେସଂ ଧନଧଞ୍ଞଂ, ମୁଦ୍ଦିତୋ ପରିହାୟତି ॥
‘‘‘ଏୱମେୱାହଂ ପୁଞ୍ଞକାମୋ, ୱିପୁଲଂ ଦିସ୍ୱାନ ଦକ୍ଖିଣଂ ।
ୟଦି ତସ୍ସ ଦାନଂ ନ ଦଦାମି, ପରିହାୟିସ୍ସାମି ପୁଞ୍ଞତୋ’ ॥
‘‘ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ଓରୋହିତ୍ୱା ଉପାହନା ।
ତସ୍ସ ପାଦାନି ୱନ୍ଦିତ୍ୱା, ଅଦାସିଂ ଛତ୍ତୁପାହନଂ ॥
‘‘ତେନେୱାହଂ ସତଗୁଣତୋ, ସୁଖୁମାଲୋ ସୁଖେଧିତୋ ।
ଅପି ଚ ଦାନଂ ପରିପୂରେନ୍ତୋ, ଏୱଂ ତସ୍ସ ଅଦାସହ’’ନ୍ତି ॥
ସଙ୍ଖଚରିୟଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. କୁରୁରାଜଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ଇନ୍ଦପତ୍ଥେ [ଇନ୍ଦପତ୍ତେ (ସୀ॰ କ॰)] ପୁରୁତ୍ତମେ ।
ରାଜା ଧନଞ୍ଚୟୋ ନାମ, କୁସଲେ ଦସହୁପାଗତୋ ॥
‘‘କଲିଙ୍ଗରଟ୍ଠୱିସୟା, ବ୍ରାହ୍ମଣା ଉପଗଞ୍ଛୁ ମଂ ।
ଆୟାଚୁଂ ମଂ ହତ୍ଥିନାଗଂ, ଧଞ୍ଞଂ ମଙ୍ଗଲସମ୍ମତଂ ॥
‘‘‘ଅୱୁଟ୍ଠିକୋ ଜନପଦୋ, ଦୁବ୍ଭିକ୍ଖୋ ଛାତକୋ ମହା ।
ଦଦାହି ପୱରଂ ନାଗଂ, ନୀଲଂ ଅଞ୍ଜନସୱ୍ହୟଂ ॥
‘‘‘ନ ମେ ୟାଚକମନୁପ୍ପତ୍ତେ, ପଟିକ୍ଖେପୋ ଅନୁଚ୍ଛୱୋ ।
ମା ମେ ଭିଜ୍ଜି ସମାଦାନଂ, ଦସ୍ସାମି ୱିପୁଲଂ ଗଜଂ’ ॥
‘‘ନାଗଂ ଗହେତ୍ୱା ସୋଣ୍ଡାୟ, ଭିଙ୍ଗାରେ [ଭିଙ୍କାରେ (ସୀ॰)] ରତନାମୟେ ।
ଜଲଂ ହତ୍ଥେ ଆକିରିତ୍ୱା, ବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ ଅଦଂ ଗଜଂ ॥
‘‘ତସ୍ସ ନାଗେ ପଦିନ୍ନମ୍ହି, ଅମଚ୍ଚା ଏତଦବ୍ରୱୁଂ ।
‘କିଂ ନୁ ତୁୟ୍ହଂ ୱରଂ ନାଗଂ, ୟାଚକାନଂ ପଦସ୍ସସି ॥
‘‘‘ଧଞ୍ଞଂ ମଙ୍ଗଲସମ୍ପନ୍ନଂ, ସଙ୍ଗାମୱିଜୟୁତ୍ତମଂ ।
ତସ୍ମିଂ ନାଗେ ପଦିନ୍ନମ୍ହି, କିଂ ତେ ରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ରଜ୍ଜମ୍ପି ମେ ଦଦେ ସବ୍ବଂ, ସରୀରଂ ଦଜ୍ଜମତ୍ତନୋ ।
ସବ୍ବଞ୍ଞୁତଂ ପିୟଂ ମୟ୍ହଂ, ତସ୍ମା ନାଗଂ ଅଦାସହ’’’ନ୍ତି ॥
କୁରୁରାଜଚରିୟଂ ତତିୟଂ ।
୪. ମହାସୁଦସ୍ସନଚରିୟା
‘‘କୁସାୱତିମ୍ହି ନଗରେ, ୟଦା ଆସିଂ ମହୀପତି ।
ମହାସୁଦସ୍ସନୋ ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ତତ୍ଥାହଂ ଦିୱସେ ତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ, ଘୋସାପେମି ତହିଂ ତହିଂ ।
‘କୋ କିଂ ଇଚ୍ଛତି ପତ୍ଥେତି, କସ୍ସ କିଂ ଦୀୟତୂ ଧନଂ ॥
‘‘‘କୋ ଛାତକୋ କୋ ତସିତୋ, କୋ ମାଲଂ କୋ ୱିଲେପନଂ ।
ନାନାରତ୍ତାନି ୱତ୍ଥାନି, କୋ ନଗ୍ଗୋ ପରିଦହିସ୍ସତି ॥
‘‘‘କୋ ପଥେ ଛତ୍ତମାଦେତି, କୋପାହନା ମୁଦୂ ସୁଭା’ ।
ଇତି ସାୟଞ୍ଚ ପାତୋ ଚ, ଘୋସାପେମି ତହିଂ ତହିଂ ॥
‘‘ନ ତଂ ଦସସୁ ଠାନେସୁ, ନପି ଠାନସତେସୁ ୱା ।
ଅନେକସତଠାନେସୁ, ପଟିୟତ୍ତଂ ୟାଚକେ ଧନଂ ॥
‘‘ଦିୱା ୱା ୟଦି ୱା ରତ୍ତିଂ, ୟଦି ଏତି ୱନିବ୍ବକୋ ।
ଲଦ୍ଧା ୟଦିଚ୍ଛକଂ ଭୋଗଂ, ପୂରହତ୍ଥୋୱ ଗଚ୍ଛତି ॥
‘‘ଏୱରୂପଂ ମହାଦାନଂ, ଅଦାସିଂ ୟାୱଜୀୱିକଂ ।
ନପାହଂ ଦେସ୍ସଂ ଧନଂ ଦମ୍ମି, ନପି ନତ୍ଥି ନିଚୟୋ ମୟି ॥
‘‘ୟଥାପି ଆତୁରୋ ନାମ, ରୋଗତୋ ପରିମୁତ୍ତିୟା ।
ଧନେନ ୱେଜ୍ଜଂ ତପ୍ପେତ୍ୱା, ରୋଗତୋ ପରିମୁଚ୍ଚତି ॥
‘‘ତଥେୱାହଂ ଜାନମାନୋ, ପରିପୂରେତୁମସେସତୋ ।
ଊନମନଂ ପୂରୟିତୁଂ, ଦେମି ଦାନଂ ୱନିବ୍ବକେ ।
ନିରାଲୟୋ ଅପଚ୍ଚାସୋ, ସମ୍ବୋଧିମନୁପତ୍ତିୟା’’ତି ॥
ମହାସୁଦସ୍ସନଚରିୟଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ମହାଗୋୱିନ୍ଦଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ସତ୍ତରାଜପୁରୋହିତୋ ।
ପୂଜିତୋ ନରଦେୱେହି, ମହାଗୋୱିନ୍ଦବ୍ରାହ୍ମଣୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ସତ୍ତରଜ୍ଜେସୁ, ୟଂ ମେ ଆସି ଉପାୟନଂ ।
ତେନ ଦେମି ମହାଦାନଂ, ଅକ୍ଖୋବ୍ଭଂ [ଅକ୍ଖୋଭଂ (ସ୍ୟା॰ କଂ॰)] ସାଗରୂପମଂ ॥
‘‘ନ ମେ ଦେସ୍ସଂ ଧନଂ ଧଞ୍ଞଂ, ନପି ନତ୍ଥି ନିଚୟୋ ମୟି ।
ସବ୍ବଞ୍ଞୁତଂ ପିୟଂ ମୟ୍ହଂ, ତସ୍ମା ଦେମି ୱରଂ ଧନ’’ନ୍ତି ॥
ମହାଗୋୱିନ୍ଦଚରିୟଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ନିମିରାଜଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ମିଥିଲାୟଂ ପୁରୁତ୍ତମେ ।
ନିମି ନାମ ମହାରାଜା, ପଣ୍ଡିତୋ କୁସଲତ୍ଥିକୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ମାପୟିତ୍ୱାନ, ଚତୁସ୍ସାଲଂ ଚତୁମ୍ମୁଖଂ ।
ତତ୍ଥ ଦାନଂ ପୱତ୍ତେସିଂ, ମିଗପକ୍ଖିନରାଦିନଂ ॥
‘‘ଅଚ୍ଛାଦନଞ୍ଚ ସୟନଂ, ଅନ୍ନଂ ପାନଞ୍ଚ ଭୋଜନଂ ।
ଅବ୍ବୋଚ୍ଛିନ୍ନଂ କରିତ୍ୱାନ, ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତୟିଂ ॥
‘‘ୟଥାପି ସେୱକୋ ସାମିଂ, ଧନହେତୁମୁପାଗତୋ ।
କାୟେନ ୱାଚା ମନସା, ଆରାଧନୀୟମେସତି ॥
‘‘ତଥେୱାହଂ ସବ୍ବଭୱେ, ପରିୟେସିସ୍ସାମି ବୋଧିଜଂ ।
ଦାନେନ ସତ୍ତେ ତପ୍ପେତ୍ୱା, ଇଚ୍ଛାମି ବୋଧିମୁତ୍ତମ’’ନ୍ତି ॥
ନିମିରାଜଚରିୟଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଚନ୍ଦକୁମାରଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ଏକରାଜସ୍ସ ଅତ୍ରଜୋ ।
ନଗରେ ପୁପ୍ଫୱତିୟା, କୁମାରୋ ଚନ୍ଦସୱ୍ହୟୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ୟଜନା ମୁତ୍ତୋ, ନିକ୍ଖନ୍ତୋ ୟଞ୍ଞୱାଟତୋ ।
ସଂୱେଗଂ ଜନୟିତ୍ୱାନ, ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତୟିଂ ॥
‘‘ନାହଂ ପିୱାମି ଖାଦାମି, ନପି ଭୁଞ୍ଜାମି ଭୋଜନଂ ।
ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟେ ଅଦତ୍ୱାନ, ଅପି ଛପ୍ପଞ୍ଚରତ୍ତିୟୋ ॥
‘‘ୟଥାପି ୱାଣିଜୋ ନାମ, କତ୍ୱାନ ଭଣ୍ଡସଞ୍ଚୟଂ ।
ୟତ୍ଥ ଲାଭୋ ମହା ହୋତି, ତତ୍ଥ ତଂ [ତତ୍ଥ ନଂ (ସୀ॰), ତତ୍ଥ (କ॰)] ହରତି ଭଣ୍ଡକଂ ॥
‘‘ତଥେୱ ସକଭୁତ୍ତାପି, ପରେ ଦିନ୍ନଂ ମହପ୍ଫଲଂ ।
ତସ୍ମା ପରସ୍ସ ଦାତବ୍ବଂ, ସତଭାଗୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ଏତମତ୍ଥୱସଂ ଞତ୍ୱା, ଦେମି ଦାନଂ ଭୱାଭୱେ ।
ନ ପଟିକ୍କମାମି ଦାନତୋ, ସମ୍ବୋଧିମନୁପତ୍ତିୟା’’ତି ॥
ଚନ୍ଦକୁମାରଚରିୟଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସିୱିରାଜଚରିୟା
‘‘ଅରିଟ୍ଠସୱ୍ହୟେ ନଗରେ, ସିୱିନାମାସି ଖତ୍ତିୟୋ ।
ନିସଜ୍ଜ ପାସାଦୱରେ, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ॥
‘‘‘ୟଂ କିଞ୍ଚି ମାନୁସଂ ଦାନଂ, ଅଦିନ୍ନଂ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ୟୋପି ୟାଚେୟ୍ୟ ମଂ ଚକ୍ଖୁଂ, ଦଦେୟ୍ୟଂ ଅୱିକମ୍ପିତୋ’ ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ସକ୍କୋ ଦେୱାନମିସ୍ସରୋ ।
ନିସିନ୍ନୋ ଦେୱପରିସାୟ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ନିସଜ୍ଜ ପାସାଦୱରେ, ସିୱିରାଜା ମହିଦ୍ଧିକୋ ।
ଚିନ୍ତେନ୍ତୋ ୱିୱିଧଂ ଦାନଂ, ଅଦେୟ୍ୟଂ ସୋ ନ ପସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତଥଂ ନୁ ୱିତଥଂ ନେତଂ, ହନ୍ଦ ୱୀମଂସୟାମି ତଂ ।
ମୁହୁତ୍ତଂ ଆଗମେୟ୍ୟାଥ, ୟାୱ ଜାନାମି ତଂ ମନଂ’ ॥
‘‘ପୱେଧମାନୋ ପଲିତସିରୋ, ୱଲିଗତ୍ତୋ [ୱଲିତଗତ୍ତୋ (ସୀ॰)] ଜରାତୁରୋ ।
ଅନ୍ଧୱଣ୍ଣୋୱ ହୁତ୍ୱାନ, ରାଜାନଂ ଉପସଙ୍କମି ॥
‘‘ସୋ ତଦା ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ୱାମଂ ଦକ୍ଖିଣବାହୁ ଚ ।
ସିରସ୍ମିଂ ଅଞ୍ଜଲିଂ କତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ୟାଚାମି ତଂ ମହାରାଜ, ଧମ୍ମିକ ରଟ୍ଠୱଡ୍ଢନ ।
ତୱ ଦାନରତା କିତ୍ତି, ଉଗ୍ଗତା ଦେୱମାନୁସେ ॥
‘‘‘ଉଭୋପି ନେତ୍ତା ନୟନା, ଅନ୍ଧା ଉପହତା ମମ ।
ଏକଂ ମେ ନୟନଂ ଦେହି, ତ୍ୱମ୍ପି ଏକେନ ୟାପୟ’ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ହଟ୍ଠୋ ସଂୱିଗ୍ଗମାନସୋ ।
କତଞ୍ଜଲୀ ୱେଦଜାତୋ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ଇଦାନାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ପାସାଦତୋ ଇଧାଗତୋ ।
ତ୍ୱଂ ମମ ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ, ନେତ୍ତଂ ୟାଚିତୁମାଗତୋ ॥
‘‘‘ଅହୋ ମେ ମାନସଂ ସିଦ୍ଧଂ, ସଙ୍କପ୍ପୋ ପରିପୂରିତୋ ।
ଅଦିନ୍ନପୁବ୍ବଂ ଦାନୱରଂ, ଅଜ୍ଜ ଦସ୍ସାମି ୟାଚକେ ॥
‘‘‘ଏହି ସିୱକ ଉଟ୍ଠେହି, ମା ଦନ୍ଧୟି ମା ପୱେଧୟି ।
ଉଭୋପି ନୟନଂ ଦେହି, ଉପ୍ପାଟେତ୍ୱା ୱଣିବ୍ବକେ’ ॥
‘‘ତତୋ ସୋ ଚୋଦିତୋ ମୟ୍ହଂ, ସିୱକୋ ୱଚନଂ କରୋ ।
ଉଦ୍ଧରିତ୍ୱାନ ପାଦାସି, ତାଲମିଞ୍ଜଂୱ ୟାଚକେ ॥
‘‘ଦଦମାନସ୍ସ ଦେନ୍ତସ୍ସ, ଦିନ୍ନଦାନସ୍ସ ମେ ସତୋ ।
ଚିତ୍ତସ୍ସ ଅଞ୍ଞଥା ନତ୍ଥି, ବୋଧିୟାୟେୱ କାରଣା ॥
‘‘ନ ମେ ଦେସ୍ସା ଉଭୋ ଚକ୍ଖୂ, ଅତ୍ତା ନ ମେ ନ ଦେସ୍ସିୟୋ ।
ସବ୍ବଞ୍ଞୁତଂ ପିୟଂ ମୟ୍ହଂ, ତସ୍ମା ଚକ୍ଖୁଂ ଅଦାସହ’’ନ୍ତି ॥
ସିୱିରାଜଚରିୟଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ୱେସ୍ସନ୍ତରଚରିୟା
‘‘ୟା ମେ ଅହୋସି ଜନିକା, ଫୁସ୍ସତୀ [ଫୁସତୀ (ସୀ॰)] ନାମ ଖତ୍ତିୟା ।
ସା ଅତୀତାସୁ ଜାତୀସୁ, ସକ୍କସ୍ସ ମହେସୀ ପିୟା ॥
‘‘ତସ୍ସା ଆୟୁକ୍ଖୟଂ ଞତ୍ୱା, ଦେୱିନ୍ଦୋ ଏତଦବ୍ରୱି ।
‘ଦଦାମି ତେ ଦସ ୱରେ, ୱରଭଦ୍ଦେ ୟଦିଚ୍ଛସି’ ॥
‘‘ଏୱଂ ୱୁତ୍ତା ଚ ସା ଦେୱୀ, ସକ୍କଂ ପୁନିଦମବ୍ରୱି ।
‘କିଂ ନୁ ମେ ଅପରାଧତ୍ଥି, କିଂ ନୁ ଦେସ୍ସା ଅହଂ ତୱ ।
ରମ୍ମା ଚାୱେସି ମଂ ଠାନା, ୱାତୋୱ ଧରଣୀରୁହଂ’ ॥
‘‘ଏୱଂ ୱୁତ୍ତୋ ଚ ସୋ ସକ୍କୋ, ପୁନ ତସ୍ସିଦମବ୍ରୱି ।
‘ନ ଚେୱ ତେ କତଂ ପାପଂ, ନ ଚ ମେ ତ୍ୱଂସି ଅପ୍ପିୟା ॥
‘‘‘ଏତ୍ତକଂୟେୱ ତେ ଆୟୁ, ଚୱନକାଲୋ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହ ମୟା ଦିନ୍ନେ, ୱରେ ଦସ ୱରୁତ୍ତମେ’ ॥
‘‘ସକ୍କେନ ସା ଦିନ୍ନୱରା, ତୁଟ୍ଠହଟ୍ଠା ପମୋଦିତା ।
ମମଂ ଅବ୍ଭନ୍ତରଂ କତ୍ୱା, ଫୁସ୍ସତୀ ଦସ ୱରେ ୱରୀ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ସା ଫୁସ୍ସତୀ, ଖତ୍ତିୟେ ଉପପଜ୍ଜଥ ।
ଜେତୁତ୍ତରମ୍ହି ନଗରେ, ସଞ୍ଜୟେନ ସମାଗମି ॥
‘‘ୟଦାହଂ ଫୁସ୍ସତିୟା କୁଚ୍ଛିଂ, ଓକ୍କନ୍ତୋ ପିୟମାତୁୟା ।
ମମ ତେଜେନ ମେ ମାତା, ସଦା ଦାନରତା ଅହୁ ॥
‘‘ଅଧନେ ଆତୁରେ ଜିଣ୍ଣେ, ୟାଚକେ ଅଦ୍ଧିକେ [ପଥିକେ (କ॰)] ଜନେ ।
ସମଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଖୀଣେ, ଦେତି ଦାନଂ ଅକିଞ୍ଚନେ ॥
‘‘ଦସ ମାସେ ଧାରୟିତ୍ୱାନ, କରୋନ୍ତେ ପୁରଂ ପଦକ୍ଖିଣଂ ।
ୱେସ୍ସାନଂ ୱୀଥିୟା ମଜ୍ଝେ, ଜନେସି ଫୁସ୍ସତୀ ମମଂ ॥
‘‘ନ ମୟ୍ହଂ ମତ୍ତିକଂ ନାମଂ, ନପି ପେତ୍ତିକସମ୍ଭୱଂ ।
ଜାତେତ୍ଥ ୱେସ୍ସୱୀଥିୟା, ତସ୍ମା ୱେସ୍ସନ୍ତରୋ ଅହୁ ॥
‘‘ୟଦାହଂ ଦାରକୋ ହୋମି, ଜାତିୟା ଅଟ୍ଠୱସ୍ସିକୋ ।
ତଦା ନିସଜ୍ଜ ପାସାଦେ, ଦାନଂ ଦାତୁଂ ୱିଚିନ୍ତୟିଂ ॥
‘‘‘ହଦୟଂ ଦଦେୟ୍ୟଂ ଚକ୍ଖୁଂ, ମଂସମ୍ପି ରୁଧିରମ୍ପି ଚ ।
ଦଦେୟ୍ୟଂ କାୟଂ ସାୱେତ୍ୱା, ୟଦି କୋଚି ୟାଚୟେ ମମଂ’ ॥
‘‘ସଭାୱଂ ଚିନ୍ତୟନ୍ତସ୍ସ, ଅକମ୍ପିତମସଣ୍ଠିତଂ ।
ଅକମ୍ପି ତତ୍ଥ ପଥୱୀ, ସିନେରୁୱନୱଟଂସକା ॥
‘‘ଅନ୍ୱଦ୍ଧମାସେ ପନ୍ନରସେ, ପୁଣ୍ଣମାସେ ଉପୋସଥେ ।
ପଚ୍ଚୟଂ ନାଗମାରୁୟ୍ହ, ଦାନଂ ଦାତୁଂ ଉପାଗମିଂ ॥
‘‘କଲିଙ୍ଗରଟ୍ଠୱିସୟା, ବ୍ରାହ୍ମଣା ଉପଗଞ୍ଛୁ ମଂ ।
ଅୟାଚୁଂ ମଂ ହତ୍ଥିନାଗଂ, ଧଞ୍ଞଂ ମଙ୍ଗଲସମ୍ମତଂ ॥
‘‘ଅୱୁଟ୍ଠିକୋ ଜନପଦୋ, ଦୁବ୍ଭିକ୍ଖୋ ଛାତକୋ ମହା ।
ଦଦାହି ପୱରଂ ନାଗଂ, ସବ୍ବସେତଂ ଗଜୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଦଦାମି ନ ୱିକମ୍ପାମି, ୟଂ ମଂ ୟାଚନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣା ।
ସନ୍ତଂ ନପ୍ପତିଗୂହାମି [ନପ୍ପତିଗୁୟ୍ହାମି (ସୀ॰ କ॰)], ଦାନେ ମେ ରମତେ ମନୋ ॥
‘‘ନ ମେ ୟାଚକମନୁପ୍ପତ୍ତେ, ପଟିକ୍ଖେପୋ ଅନୁଚ୍ଛୱୋ ।
‘ମା ମେ ଭିଜ୍ଜି ସମାଦାନଂ, ଦସ୍ସାମି ୱିପୁଲଂ ଗଜଂ’ ॥
‘‘ନାଗଂ ଗହେତ୍ୱା ସୋଣ୍ଡାୟ, ଭିଙ୍ଗାରେ ରତନାମୟେ ।
ଜଲଂ ହତ୍ଥେ ଆକିରିତ୍ୱା, ବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ ଅଦଂ ଗଜଂ ॥
‘‘ପୁନାପରଂ ଦଦନ୍ତସ୍ସ, ସବ୍ବସେତଂ ଗଜୁତ୍ତମଂ ।
ତଦାପି ପଥୱୀ କମ୍ପି, ସିନେରୁୱନୱଟଂସକା ॥
‘‘ତସ୍ସ ନାଗସ୍ସ ଦାନେନ, ସିୱୟୋ କୁଦ୍ଧା ସମାଗତା ।
ପବ୍ବାଜେସୁଂ ସକା ରଟ୍ଠା, ‘ୱଙ୍କଂ ଗଚ୍ଛତୁ ପବ୍ବତଂ’ ॥
‘‘ତେସଂ ନିଚ୍ଛୁଭମାନାନଂ, ଅକମ୍ପିତ୍ଥମସଣ୍ଠିତଂ ।
ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତେତୁଂ, ଏକଂ ୱରମୟାଚିସଂ ॥
‘‘ୟାଚିତା ସିୱୟୋ ସବ୍ବେ, ଏକଂ ୱରମଦଂସୁ ମେ ।
ସାୱୟିତ୍ୱା କଣ୍ଣଭେରିଂ, ମହାଦାନଂ ଦଦାମହଂ ॥
‘‘ଅଥେତ୍ଥ ୱତ୍ତତୀ ସଦ୍ଦୋ, ତୁମୁଲୋ ଭେରୱୋ ମହା ।
ଦାନେନିମଂ ନୀହରନ୍ତି, ପୁନ ଦାନଂ ଦଦାତୟଂ ॥
‘‘ହତ୍ଥିଂ ଅସ୍ସେ ରଥେ ଦତ୍ୱା, ଦାସିଂ ଦାସଂ ଗୱଂ ଧନଂ ।
ମହାଦାନଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ନଗରା ନିକ୍ଖମିଂ ତଦା ॥
‘‘ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ ନଗରା, ନିୱତ୍ତିତ୍ୱା ୱିଲୋକିତେ ।
ତଦାପି ପଥୱୀ କମ୍ପି, ସିନେରୁୱନୱଟଂସକା ॥
‘‘ଚତୁୱାହିଂ ରଥଂ ଦତ୍ୱା, ଠତ୍ୱା ଚାତୁମ୍ମହାପଥେ ।
ଏକାକିୟୋ ଅଦୁତିୟୋ, ମଦ୍ଦିଦେୱିଂ ଇଦମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ତ୍ୱଂ ମଦ୍ଦି କଣ୍ହଂ ଗଣ୍ହାହି, ଲହୁକା ଏସା କନିଟ୍ଠିକା ।
ଅହଂ ଜାଲିଂ ଗହେସ୍ସାମି, ଗରୁକୋ ଭାତିକୋ ହି ସୋ’ ॥
‘‘ପଦୁମଂ ପୁଣ୍ଡରୀକଂୱ, ମଦ୍ଦୀ କଣ୍ହାଜିନଗ୍ଗହୀ ।
ଅହଂ ସୁୱଣ୍ଣବିମ୍ବଂୱ, ଜାଲିଂ ଖତ୍ତିୟମଗ୍ଗହିଂ ॥
‘‘ଅଭିଜାତା ସୁଖୁମାଲା, ଖତ୍ତିୟା ଚତୁରୋ ଜନା ।
ୱିସମଂ ସମଂ ଅକ୍କମନ୍ତା, ୱଙ୍କଂ ଗଚ୍ଛାମ ପବ୍ବତଂ ॥
‘‘ୟେ କେଚି ମନୁଜା ଏନ୍ତି, ଅନୁମଗ୍ଗେ ପଟିପ୍ପଥେ ।
ମଗ୍ଗନ୍ତେ ପଟିପୁଚ୍ଛାମ, ‘କୁହିଂ ୱଙ୍କନ୍ତ [ୱଙ୍କତ (ସୀ॰)] ପବ୍ବତୋ’ ॥
‘‘ତେ ତତ୍ଥ ଅମ୍ହେ ପସ୍ସିତ୍ୱା, କରୁଣଂ ଗିରମୁଦୀରୟୁଂ ।
ଦୁକ୍ଖଂ ତେ ପଟିୱେଦେନ୍ତି, ଦୂରେ ୱଙ୍କନ୍ତପବ୍ବତୋ ॥
‘‘ୟଦି ପସ୍ସନ୍ତି ପୱନେ, ଦାରକା ଫଲିନେ ଦୁମେ ।
ତେସଂ ଫଲାନଂ ହେତୁମ୍ହି, ଉପରୋଦନ୍ତି ଦାରକା ॥
‘‘ରୋଦନ୍ତେ ଦାରକେ ଦିସ୍ୱା, ଉବ୍ବିଦ୍ଧା [ଉବ୍ବିଗ୍ଗା (ସ୍ୟା॰ କଂ॰)] ୱିପୁଲା ଦୁମା ।
ସୟମେୱୋଣମିତ୍ୱାନ, ଉପଗଚ୍ଛନ୍ତି ଦାରକେ ॥
‘‘ଇଦଂ ଅଚ୍ଛରିୟଂ ଦିସ୍ୱା, ଅବ୍ଭୁତଂ ଲୋମହଂସନଂ ।
ସାହୁକାରଂ [ସାଧୁକାରଂ (ସବ୍ବତ୍ଥ)] ପୱତ୍ତେସି, ମଦ୍ଦୀ ସବ୍ବଙ୍ଗସୋଭନା ॥
‘‘ଅଚ୍ଛେରଂ ୱତ ଲୋକସ୍ମିଂ, ଅବ୍ଭୁତଂ ଲୋମହଂସନଂ ।
ୱେସ୍ସନ୍ତରସ୍ସ ତେଜେନ, ସୟମେୱୋଣତା ଦୁମା ॥
‘‘ସଙ୍ଖିପିଂସୁ ପଥଂ ୟକ୍ଖା, ଅନୁକମ୍ପାୟ ଦାରକେ ।
ନିକ୍ଖନ୍ତଦିୱସେନେୱ [ନିକ୍ଖନ୍ତଦିୱସେୟେୱ (ସୀ॰)], ଚେତରଟ୍ଠମୁପାଗମୁଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିରାଜସହସ୍ସାନି, ତଦା ୱସନ୍ତି ମାତୁଲେ ।
ସବ୍ବେ ପଞ୍ଜଲିକା ହୁତ୍ୱା, ରୋଦମାନା ଉପାଗମୁଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ୱତ୍ତେତ୍ୱା ସଲ୍ଲାପଂ, ଚେତେହି ଚେତପୁତ୍ତେହି ।
ତେ ତତୋ ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ୱଙ୍କଂ ଅଗମୁ ପବ୍ବତଂ ॥
‘‘ଆମନ୍ତୟିତ୍ୱା ଦେୱିନ୍ଦୋ, ୱିସ୍ସକମ୍ମଂ [ୱିସୁକମ୍ମଂ (କ॰)] ମହିଦ୍ଧିକଂ ।
ଅସ୍ସମଂ ସୁକତଂ ରମ୍ମଂ, ପଣ୍ଣସାଲଂ ସୁମାପୟ ॥
‘‘ସକ୍କସ୍ସ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ୱିସ୍ସକମ୍ମୋ ମହିଦ୍ଧିକୋ ।
ଅସ୍ସମଂ ସୁକତଂ ରମ୍ମଂ, ପଣ୍ଣସାଲଂ ସୁମାପୟି ॥
‘‘ଅଜ୍ଝୋଗାହେତ୍ୱା ପୱନଂ, ଅପ୍ପସଦ୍ଦଂ ନିରାକୁଲଂ ।
ଚତୁରୋ ଜନା ମୟଂ ତତ୍ଥ, ୱସାମ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ଅହଞ୍ଚ ମଦ୍ଦିଦେୱୀ ଚ, ଜାଲୀ କଣ୍ହାଜିନା ଚୁଭୋ ।
ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଂ ସୋକନୁଦା, ୱସାମ ଅସ୍ସମେ ତଦା ॥
‘‘ଦାରକେ ଅନୁରକ୍ଖନ୍ତୋ, ଅସୁଞ୍ଞୋ ହୋମି ଅସ୍ସମେ ।
ମଦ୍ଦୀ ଫଲଂ ଆହରିତ୍ୱା, ପୋସେତି ସା ତୟୋ ଜନେ ॥
‘‘ପୱନେ ୱସମାନସ୍ସ, ଅଦ୍ଧିକୋ ମଂ ଉପାଗମି ।
ଆୟାଚି ପୁତ୍ତକେ ମୟ୍ହଂ, ଜାଲିଂ କଣ୍ହାଜିନଂ ଚୁଭୋ ॥
‘‘ୟାଚକଂ ଉପଗତଂ ଦିସ୍ୱା, ହାସୋ ମେ ଉପପଜ୍ଜଥ ।
ଉଭୋ ପୁତ୍ତେ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଦାସିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତଦା ॥
‘‘ସକେ ପୁତ୍ତେ ଚଜନ୍ତସ୍ସ, ଜୂଜକେ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ୟଦା ।
ତଦାପି ପଥୱୀ କମ୍ପି, ସିନେରୁୱନୱଟଂସକା ॥
‘‘ପୁନଦେୱ ସକ୍କୋ ଓରୁୟ୍ହ, ହୁତ୍ୱା ବ୍ରାହ୍ମଣସନ୍ନିଭୋ ।
ଆୟାଚି ମଂ ମଦ୍ଦିଦେୱିଂ, ସୀଲୱନ୍ତିଂ ପତିବ୍ବତଂ ॥
‘‘ମଦ୍ଦିଂ ହତ୍ଥେ ଗହେତ୍ୱାନ, ଉଦକଞ୍ଜଲି ପୂରିୟ ।
ପସନ୍ନମନସଙ୍କପ୍ପୋ, ତସ୍ସ ମଦ୍ଦିଂ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ମଦ୍ଦିୟା ଦୀୟମାନାୟ, ଗଗନେ ଦେୱା ପମୋଦିତା ।
ତଦାପି ପଥୱୀ କମ୍ପି, ସିନେରୁୱନୱଟଂସକା ॥
‘‘ଜାଲିଂ କଣ୍ହାଜିନଂ ଧୀତଂ, ମଦ୍ଦିଦେୱିଂ ପତିବ୍ବତଂ ।
ଚଜମାନୋ ନ ଚିନ୍ତେସିଂ, ବୋଧିୟାୟେୱ କାରଣା ॥
‘‘ନ ମେ ଦେସ୍ସା ଉଭୋ ପୁତ୍ତା, ମଦ୍ଦିଦେୱୀ ନ ଦେସ୍ସିୟା ।
ସବ୍ବଞ୍ଞୁତଂ ପିୟଂ ମୟ୍ହଂ, ତସ୍ମା ପିୟେ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ପୁନାପରଂ ବ୍ରହାରଞ୍ଞେ, ମାତାପିତୁସମାଗମେ ।
କରୁଣଂ ପରିଦେୱନ୍ତେ, ସଲ୍ଲପନ୍ତେ ସୁଖଂ ଦୁଖଂ ॥
‘‘ହିରୋତ୍ତପ୍ପେନ ଗରୁନା [ଗରୁନଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଉଭିନ୍ନଂ ଉପସଙ୍କମି ।
ତଦାପି ପଥୱୀ କମ୍ପି, ସିନେରୁୱନୱଟଂସକା ॥
‘‘ପୁନାପରଂ ବ୍ରହାରଞ୍ଞା, ନିକ୍ଖମିତ୍ୱା ସଞାତିଭି ।
ପୱିସାମି ପୁରଂ ରମ୍ମଂ, ଜେତୁତ୍ତରଂ ପୁରୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ରତନାନି ସତ୍ତ ୱସ୍ସିଂସୁ, ମହାମେଘୋ ପୱସ୍ସଥ ।
ତଦାପି ପଥୱୀ କମ୍ପି, ସିନେରୁୱନୱଟଂସକା ॥
‘‘ଅଚେତନାୟଂ ପଥୱୀ, ଅୱିଞ୍ଞାୟ ସୁଖଂ ଦୁଖଂ ।
ସାପି ଦାନବଲା ମୟ୍ହଂ, ସତ୍ତକ୍ଖତ୍ତୁଂ ପକମ୍ପଥା’’ତି ॥
ୱେସ୍ସନ୍ତରଚରିୟଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ସସପଣ୍ଡିତଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ସସକୋ ପୱନଚାରକୋ ।
ତିଣପଣ୍ଣସାକଫଲଭକ୍ଖୋ, ପରହେଠନୱିୱଜ୍ଜିତୋ ॥
‘‘ମକ୍କଟୋ ଚ ସିଙ୍ଗାଲୋ ଚ, ସୁତ୍ତପୋତୋ ଚହଂ ତଦା ।
ୱସାମ ଏକସାମନ୍ତା, ସାୟଂ ପାତୋ ଚ ଦିସ୍ସରେ [ସାୟଂ ପାତୋ ପଦିସ୍ସରେ (କ॰)]॥
‘‘ଅହଂ ତେ ଅନୁସାସାମି, କିରିୟେ କଲ୍ୟାଣପାପକେ ।
‘ପାପାନି ପରିୱଜ୍ଜେଥ, କଲ୍ୟାଣେ ଅଭିନିୱିସ୍ସଥ’ ॥
‘‘ଉପୋସଥମ୍ହି ଦିୱସେ, ଚନ୍ଦଂ ଦିସ୍ୱାନ ପୂରିତଂ ।
ଏତେସଂ ତତ୍ଥ ଆଚିକ୍ଖିଂ, ଦିୱସୋ ଅଜ୍ଜୁପୋସଥୋ ॥
‘‘ଦାନାନି ପଟିୟାଦେଥ, ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟସ୍ସ ଦାତୱେ ।
ଦତ୍ୱା ଦାନଂ ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟେ, ଉପୱସ୍ସଥୁପୋସଥଂ ॥
‘‘ତେ ମେ ସାଧୂତି ୱତ୍ୱାନ, ୟଥାସତ୍ତି ୟଥାବଲଂ ।
ଦାନାନି ପଟିୟାଦେତ୍ୱା, ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟଂ ଗୱେସିସୁଂ [ଗୱେସୟ୍ୟୁଂ (କ॰)]॥
‘‘ଅହଂ ନିସଜ୍ଜ ଚିନ୍ତେସିଂ, ଦାନଂ ଦକ୍ଖିଣନୁଚ୍ଛୱଂ ।
‘ୟଦିହଂ ଲଭେ ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟଂ, କିଂ ମେ ଦାନଂ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ନ ମେ ଅତ୍ଥି ତିଲା ମୁଗ୍ଗା, ମାସା ୱା ତଣ୍ଡୁଲା ଘତଂ ।
ଅହଂ ତିଣେନ ୟାପେମି, ନ ସକ୍କା ତିଣ ଦାତୱେ ॥
‘‘‘ୟଦି କୋଚି ଏତି ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟୋ, ଭିକ୍ଖାୟ ମମ ସନ୍ତିକେ ।
ଦଜ୍ଜାହଂ ସକମତ୍ତାନଂ, ନ ସୋ ତୁଚ୍ଛୋ ଗମିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ସକ୍କୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୱଣ୍ଣିନା ।
ଆସୟଂ ମେ ଉପାଗଚ୍ଛି, ଦାନୱୀମଂସନାୟ ମେ ॥
‘‘ତମହଂ ଦିସ୍ୱାନ ସନ୍ତୁଟ୍ଠୋ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ।
‘ସାଧୁ ଖୋସି ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ଘାସହେତୁ ମମନ୍ତିକେ ॥
‘‘‘ଅଦିନ୍ନପୁବ୍ବଂ ଦାନୱରଂ, ଅଜ୍ଜ ଦସ୍ସାମି ତେ ଅହଂ ।
ତୁୱଂ ସୀଲଗୁଣୂପେତୋ, ଅୟୁତ୍ତଂ ତେ ପରହେଠନଂ ॥
‘‘‘ଏହି ଅଗ୍ଗିଂ ପଦୀପେହି, ନାନାକଟ୍ଠେ ସମାନୟ ।
ଅହଂ ପଚିସ୍ସମତ୍ତାନଂ, ପକ୍କଂ ତ୍ୱଂ ଭକ୍ଖୟିସ୍ସସି’ ॥
‘‘‘ସାଧୂ’ତି ସୋ ହଟ୍ଠମନୋ, ନାନାକଟ୍ଠେ ସମାନୟି ।
ମହନ୍ତଂ ଅକାସି ଚିତକଂ, କତ୍ୱା ଅଙ୍ଗାରଗବ୍ଭକଂ ॥
‘‘ଅଗ୍ଗିଂ ତତ୍ଥ ପଦୀପେସି, ୟଥା ସୋ ଖିପ୍ପଂ ମହା ଭୱେ ।
ଫୋଟେତ୍ୱା ରଜଗତେ ଗତ୍ତେ, ଏକମନ୍ତଂ ଉପାୱିସିଂ ॥
‘‘ୟଦା ମହାକଟ୍ଠପୁଞ୍ଜୋ, ଆଦିତ୍ତୋ ଧମଧମାୟତି [ଧୁମଧୁମାୟତି (ସୀ॰), ଧମମାୟତି (କ॰)]।
ତଦୁପ୍ପତିତ୍ୱା ପପତିଂ, ମଜ୍ଝେ ଜାଲସିଖନ୍ତରେ ॥
‘‘ୟଥା ସୀତୋଦକଂ ନାମ, ପୱିଟ୍ଠଂ ୟସ୍ସ କସ୍ସଚି ।
ସମେତି ଦରଥପରିଳାହଂ, ଅସ୍ସାଦଂ ଦେତି ପୀତି ଚ ॥
‘‘ତଥେୱ ଜଲିତଂ ଅଗ୍ଗିଂ, ପୱିଟ୍ଠସ୍ସ ମମଂ ତଦା ।
ସବ୍ବଂ ସମେତି ଦରଥଂ, ୟଥା ସୀତୋଦକଂ ୱିୟ ॥
‘‘ଛୱିଂ ଚମ୍ମଂ ମଂସଂ ନ୍ହାରୁଂ, ଅଟ୍ଠିଂ ହଦୟବନ୍ଧନଂ ।
କେୱଲଂ ସକଲଂ କାୟଂ, ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ସ ଅଦାସହ’’ନ୍ତି ॥
ସସପଣ୍ଡିତଚରିୟଂ ଦସମଂ ।
ଅକିତ୍ତିୱଗ୍ଗୋ ପଠମୋ ।
ଅକିତ୍ତିବ୍ରାହ୍ମଣୋ ସଙ୍ଖୋ, କୁରୁରାଜା ଧନଞ୍ଚୟୋ ।
ମହାସୁଦସ୍ସନୋ ରାଜା, ମହାଗୋୱିନ୍ଦବ୍ରାହ୍ମଣୋ ॥
ନିମି ଚନ୍ଦକୁମାରୋ ଚ, ସିୱି ୱେସ୍ସନ୍ତରୋ ସସୋ ।
ଅହମେୱ ତଦା ଆସିଂ, ୟୋ ତେ ଦାନୱରେ ଅଦା ॥
ଏତେ ଦାନପରିକ୍ଖାରା, ଏତେ ଦାନସ୍ସ ପାରମୀ ।
ଜୀୱିତଂ ୟାଚକେ ଦତ୍ୱା, ଇମଂ ପାରମି ପୂରୟିଂ ॥
ଭିକ୍ଖାୟ ଉପଗତଂ ଦିସ୍ୱା, ସକତ୍ତାନଂ ପରିଚ୍ଚଜିଂ ।
ଦାନେନ ମେ ସମୋ ନତ୍ଥି, ଏସା ମେ ଦାନପାରମୀତି ॥
ଦାନପାରମିନିଦ୍ଦେସୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
୨. ହତ୍ଥିନାଗୱଗ୍ଗୋ
୧. ମାତୁପୋସକଚରିୟା
‘‘ୟଦା ଅହୋସିଂ ପୱନେ, କୁଞ୍ଜରୋ ମାତୁପୋସକୋ ।
ନ ତଦା ଅତ୍ଥି ମହିୟା, ଗୁଣେନ ମମ ସାଦିସୋ ॥
‘‘ପୱନେ ଦିସ୍ୱା ୱନଚରୋ, ରଞ୍ଞୋ ମଂ ପଟିୱେଦୟି ।
‘ତୱାନୁଚ୍ଛୱୋ ମହାରାଜ, ଗଜୋ ୱସତି କାନନେ ॥
‘‘‘ନ ତସ୍ସ ପରିକ୍ଖାୟତ୍ଥୋ, ନପି ଆଳକକାସୁୟା ।
ସହ ଗହିତେ [ସମଂ ଗହିତେ (ସୀ॰)] ସୋଣ୍ଡାୟ, ସୟମେୱ ଇଧେହି’ତି ॥
‘‘ତସ୍ସ ତଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ରାଜାପି ତୁଟ୍ଠମାନସୋ ।
ପେସେସି ହତ୍ଥିଦମକଂ, ଛେକାଚରିୟଂ ସୁସିକ୍ଖିତଂ ॥
‘‘ଗନ୍ତ୍ୱା ସୋ ହତ୍ଥିଦମକୋ, ଅଦ୍ଦସ ପଦୁମସ୍ସରେ ।
ଭିସମୁଳାଲଂ [ଭିସମୂଲଂ (କ॰)] ଉଦ୍ଧରନ୍ତଂ, ୟାପନତ୍ଥାୟ ମାତୁୟା ॥
‘‘ୱିଞ୍ଞାୟ ମେ ସୀଲଗୁଣଂ, ଲକ୍ଖଣଂ ଉପଧାରୟି ।
‘ଏହି ପୁତ୍ତା’ତି ପତ୍ୱାନ, ମମ ସୋଣ୍ଡାୟ ଅଗ୍ଗହି ॥
‘‘ୟଂ ମେ ତଦା ପାକତିକଂ, ସରୀରାନୁଗତଂ ବଲଂ ।
ଅଜ୍ଜ ନାଗସହସ୍ସାନଂ, ବଲେନ ସମସାଦିସଂ ॥
‘‘ୟଦିହଂ ତେସଂ ପକୁପ୍ପେୟ୍ୟଂ, ଉପେତାନଂ ଗହଣାୟ ମଂ ।
ପଟିବଲୋ ଭୱେ ତେସଂ, ୟାୱ ରଜ୍ଜମ୍ପି ମାନୁସଂ ॥
‘‘ଅପି ଚାହଂ ସୀଲରକ୍ଖାୟ, ସୀଲପାରମିପୂରିୟା ।
ନ କରୋମି ଚିତ୍ତେ ଅଞ୍ଞଥତ୍ତଂ, ପକ୍ଖିପନ୍ତଂ ମମାଳକେ ॥
‘‘ୟଦି ତେ ମଂ ତତ୍ଥ କୋଟ୍ଟେୟ୍ୟୁଂ, ଫରସୂହି ତୋମରେହି ଚ ।
ନେୱ ତେସଂ ପକୁପ୍ପେୟ୍ୟଂ, ସୀଲଖଣ୍ଡଭୟା ମମା’’ତି ॥
ମାତୁପୋସକଚରିୟଂ ପଠମଂ ।
୨. ଭୂରିଦତ୍ତଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ଭୂରିଦତ୍ତୋ ମହିଦ୍ଧିକୋ ।
ୱିରୂପକ୍ଖେନ ମହାରଞ୍ଞା, ଦେୱଲୋକମଗଞ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ପସ୍ସିତ୍ୱାହଂ ଦେୱେ, ଏକନ୍ତଂ ସୁଖସମପ୍ପିତେ ।
ତଂ ସଗ୍ଗଗମନତ୍ଥାୟ, ସୀଲବ୍ବତଂ ସମାଦିୟିଂ ॥
‘‘ସରୀରକିଚ୍ଚଂ କତ୍ୱାନ, ଭୁତ୍ୱା ୟାପନମତ୍ତକଂ ।
ଚତୁରୋ ଅଙ୍ଗେ ଅଧିଟ୍ଠାୟ, ସେମି ୱମ୍ମିକମୁଦ୍ଧନି ॥
‘‘ଛୱିୟା ଚମ୍ମେନ ମଂସେନ, ନହାରୁଅଟ୍ଠିକେହି ୱା ।
ୟସ୍ସ ଏତେନ କରଣୀୟଂ, ଦିନ୍ନଂୟେୱ ହରାତୁ ସୋ ॥
‘‘ସଂସିତୋ ଅକତଞ୍ଞୁନା, ଆଲମ୍ପାୟନୋ [ଆଲମ୍ବଣୋ (ସୀ॰)] ମମଗ୍ଗହି ।
ପେଳାୟ ପକ୍ଖିପିତ୍ୱାନ, କୀଳେତି ମଂ ତହିଂ ତହିଂ ॥
‘‘ପେଳାୟ ପକ୍ଖିପନ୍ତେପି, ସମ୍ମଦ୍ଦନ୍ତେପି ପାଣିନା ।
ଆଲମ୍ପାୟନେ [ଆଲମ୍ବଣେ (ସୀ॰)] ନ କୁପ୍ପାମି, ସୀଲଖଣ୍ଡଭୟା ମମ ॥
‘‘ସକଜୀୱିତପରିଚ୍ଚାଗୋ, ତିଣତୋ ଲହୁକୋ ମମ ।
ସୀଲୱୀତିକ୍କମୋ ମୟ୍ହଂ, ପଥୱୀଉପ୍ପତନଂ ୱିୟ ॥
‘‘ନିରନ୍ତରଂ ଜାତିସତଂ, ଚଜେୟ୍ୟଂ ମମ ଜୀୱିତଂ ।
ନେୱ ସୀଲଂ ପଭିନ୍ଦେୟ୍ୟଂ, ଚତୁଦ୍ଦୀପାନ ହେତୁପି ॥
‘‘ଅପି ଚାହଂ ସୀଲରକ୍ଖାୟ, ସୀଲପାରମିପୂରିୟା ।
ନ କରୋମି ଚିତ୍ତେ ଅଞ୍ଞଥତ୍ତଂ, ପକ୍ଖିପନ୍ତମ୍ପି ପେଳକେ’’ତି ॥
ଭୂରିଦତ୍ତଚରିୟଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଚମ୍ପେୟ୍ୟନାଗଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ଚମ୍ପେୟ୍ୟକୋ ମହିଦ୍ଧିକୋ ।
ତଦାପି ଧମ୍ମିକୋ ଆସିଂ, ସୀଲବ୍ବତସମପ୍ପିତୋ ॥
‘‘ତଦାପି ମଂ ଧମ୍ମଚାରିଂ, ଉପୱୁତ୍ଥଂ ଉପୋସଥଂ ।
ଅହିତୁଣ୍ଡିକୋ ଗହେତ୍ୱାନ, ରାଜଦ୍ୱାରମ୍ହି କୀଳତି ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ସୋ ୱଣ୍ଣଂ ଚିନ୍ତୟି, ନୀଲଂୱ ପୀତଲୋହିତଂ ।
ତସ୍ସ ଚିତ୍ତାନୁୱତ୍ତନ୍ତୋ, ହୋମି ଚିନ୍ତିତସନ୍ନିଭୋ ॥
‘‘ଥଲଂ କରେୟ୍ୟମୁଦକଂ, ଉଦକମ୍ପି ଥଲଂ କରେ ।
ୟଦିହଂ ତସ୍ସ ପକୁପ୍ପେୟ୍ୟଂ, ଖଣେନ ଛାରିକଂ କରେ ॥
‘‘ୟଦି ଚିତ୍ତୱସୀ ହେସ୍ସଂ, ପରିହାୟିସ୍ସାମି ସୀଲତୋ ।
ସୀଲେନ ପରିହୀନସ୍ସ, ଉତ୍ତମତ୍ଥୋ ନ ସିଜ୍ଝତି ॥
‘‘କାମଂ ଭିଜ୍ଜତୁୟଂ କାୟୋ, ଇଧେୱ ୱିକିରୀୟତୁ ।
ନେୱ ସୀଲଂ ପଭିନ୍ଦେୟ୍ୟଂ, ୱିକିରନ୍ତେ ଭୁସଂ ୱିୟା’’ତି ॥
ଚମ୍ପେୟ୍ୟନାଗଚରିୟଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଚୂଳବୋଧିଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ଚୂଳବୋଧି ସୁସୀଲୱା ।
ଭୱଂ ଦିସ୍ୱାନ ଭୟତୋ, ନେକ୍ଖମ୍ମଂ ଅଭିନିକ୍ଖମିଂ ॥
‘‘ୟା ମେ ଦୁତିୟିକା ଆସି, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କନକସନ୍ନିଭା ।
ସାପି ୱଟ୍ଟେ ଅନପେକ୍ଖା, ନେକ୍ଖମ୍ମଂ ଅଭିନିକ୍ଖମି ॥
‘‘ନିରାଲୟା ଛିନ୍ନବନ୍ଧୂ, ଅନପେକ୍ଖା କୁଲେ ଗଣେ ।
ଚରନ୍ତା ଗାମନିଗମଂ, ବାରାଣସିମୁପାଗମୁଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ୱସାମ ନିପକା, ଅସଂସଟ୍ଠା କୁଲେ ଗଣେ ।
ନିରାକୁଲେ ଅପ୍ପସଦ୍ଦେ, ରାଜୁୟ୍ୟାନେ ୱସାମୁଭୋ ॥
‘‘ଉୟ୍ୟାନଦସ୍ସନଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ରାଜା ଅଦ୍ଦସ ବ୍ରାହ୍ମଣିଂ ।
ଉପଗମ୍ମ ମମଂ ପୁଚ୍ଛି, ‘ତୁୟ୍ହେସା କା କସ୍ସ ଭରିୟା’ ॥
‘‘ଏୱଂ ୱୁତ୍ତେ ଅହଂ ତସ୍ସ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ।
‘ନ ମୟ୍ହଂ ଭରିୟା ଏସା, ସହଧମ୍ମା ଏକସାସନୀ’ ॥
‘‘ତିସ୍ସା [ତସ୍ସା (ସୀ॰)] ସାରତ୍ତଗଧିତୋ, ଗାହାପେତ୍ୱାନ ଚେଟକେ ।
ନିପ୍ପୀଳୟନ୍ତୋ ବଲସା, ଅନ୍ତେପୁରଂ ପୱେସୟି ॥
‘‘ଓଦପତ୍ତକିୟା ମୟ୍ହଂ, ସହଜା ଏକସାସନୀ ।
ଆକଡ୍ଢିତ୍ୱା ନୟନ୍ତିୟା, କୋପୋ ମେ ଉପପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ସହ କୋପେ ସମୁପ୍ପନ୍ନେ, ସୀଲବ୍ବତମନୁସ୍ସରିଂ ।
ତତ୍ଥେୱ କୋପଂ ନିଗ୍ଗଣ୍ହିଂ, ନାଦାସିଂ ୱଡ୍ଢିତୂପରି ॥
‘‘ୟଦି ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣିଂ କୋଚି, କୋଟ୍ଟେୟ୍ୟ ତିଣ୍ହସତ୍ତିୟା ।
ନେୱ ସୀଲଂ ପଭିନ୍ଦେୟ୍ୟଂ, ବୋଧିୟାୟେୱ କାରଣା ॥
‘‘ନ ମେସା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଦେସ୍ସା, ନପି ମେ ବଲଂ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ସବ୍ବଞ୍ଞୁତଂ ପିୟଂ ମୟ୍ହଂ, ତସ୍ମା ସୀଲାନୁରକ୍ଖିସ’’ନ୍ତି ॥
ଚୂଳବୋଧିଚରିୟଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ମହିଂସରାଜଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ମହିଂସୋ ପୱନଚାରକୋ ।
ପୱଡ୍ଢକାୟୋ ବଲୱା, ମହନ୍ତୋ ଭୀମଦସ୍ସନୋ ॥
‘‘ପବ୍ଭାରେ ଗିରିଦୁଗ୍ଗେ [ୱନଦୁଗ୍ଗେ (ସୀ॰)] ଚ, ରୁକ୍ଖମୂଲେ ଦକାସୟେ ।
ହୋତେତ୍ଥ ଠାନଂ ମହିଂସାନଂ, କୋଚି କୋଚି ତହିଂ ତହିଂ ॥
‘‘ୱିଚରନ୍ତୋ ବ୍ରହାରଞ୍ଞେ, ଠାନଂ ଅଦ୍ଦସ ଭଦ୍ଦକଂ ।
ତଂ ଠାନଂ ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ, ତିଟ୍ଠାମି ଚ ସୟାମି ଚ ॥
‘‘ଅଥେତ୍ଥ କପିମାଗନ୍ତ୍ୱା, ପାପୋ ଅନରିୟୋ ଲହୁ ।
ଖନ୍ଧେ ନଲାଟେ ଭମୁକେ, ମୁତ୍ତେତି ଓହନେତିତଂ ॥
‘‘ସକିମ୍ପି ଦିୱସଂ ଦୁତିୟଂ, ତତିୟଂ ଚତୁତ୍ଥମ୍ପି ଚ ।
ଦୂସେତି ମଂ ସବ୍ବକାଲଂ, ତେନ ହୋମି ଉପଦ୍ଦୁତୋ ॥
‘‘ମମଂ ଉପଦ୍ଦୁତଂ ଦିସ୍ୱା, ୟକ୍ଖୋ ମଂ ଇଦମବ୍ରୱି ।
‘ନାସେହେତଂ ଛୱଂ ପାପଂ, ସିଙ୍ଗେହି ଚ ଖୁରେହି ଚ’ ॥
‘‘ଏୱଂ ୱୁତ୍ତେ ତଦା ୟକ୍ଖେ, ଅହଂ ତଂ ଇଦମବ୍ରୱିଂ ।
‘କିଂ ତ୍ୱଂ ମକ୍ଖେସି କୁଣପେନ, ପାପେନ ଅନରିୟେନ ମଂ ॥
‘‘‘ୟଦିହଂ ତସ୍ସ ପକୁପ୍ପେୟ୍ୟଂ, ତତୋ ହୀନତରୋ ଭୱେ ।
ସୀଲଞ୍ଚ ମେ ପଭିଜ୍ଜେୟ୍ୟ, ୱିଞ୍ଞୂ ଚ ଗରହେୟ୍ୟୁ ମଂ ॥
‘‘‘ହୀଳିତା ଜୀୱିତା ୱାପି, ପରିସୁଦ୍ଧେନ ମତଂ ୱରଂ ।
କ୍ୟାହଂ ଜୀୱିତହେତୂପି, କାହାମିଂ ପରହେଠନଂ’ ॥
‘‘ମମେୱାୟଂ ମଞ୍ଞମାନୋ, ଅଞ୍ଞେପେୱଂ କରିସ୍ସତି ।
ତେୱ ତସ୍ସ ୱଧିସ୍ସନ୍ତି, ସା ମେ ମୁତ୍ତି ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ହୀନମଜ୍ଝିମଉକ୍କଟ୍ଠେ, ସହନ୍ତୋ ଅୱମାନିତଂ ।
ଏୱଂ ଲଭତି ସପ୍ପଞ୍ଞୋ, ମନସା ୟଥା ପତ୍ଥିତ’’ନ୍ତି ॥
ମହିଂସରାଜଚରିୟଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ରୁରୁରାଜଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ସୁତତ୍ତକନକସନ୍ନିଭୋ ।
ମିଗରାଜା ରୁରୁନାମ, ପରମସୀଲସମାହିତୋ ॥
‘‘ରମ୍ମେ ପଦେସେ ରମଣୀୟେ, ୱିୱିତ୍ତେ ଅମନୁସ୍ସକେ ।
ତତ୍ଥ ୱାସଂ ଉପଗଞ୍ଛିଂ, ଗଙ୍ଗାକୂଲେ ମନୋରମେ ॥
‘‘ଅଥ ଉପରି ଗଙ୍ଗାୟ, ଧନିକେହି ପରିପୀଳିତୋ ।
ପୁରିସୋ ଗଙ୍ଗାୟ ପପତି, ‘ଜୀୱାମି ୱା ମରାମି ୱା’ ॥
‘‘ରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ସୋ ଗଙ୍ଗାୟ, ୱୁୟ୍ହମାନୋ ମହୋଦକେ ।
ରୱନ୍ତୋ କରୁଣଂ ରୱଂ, ମଜ୍ଝେ ଗଙ୍ଗାୟ ଗଚ୍ଛତି ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ସଦ୍ଦଂ ସୁତ୍ୱାନ, କରୁଣଂ ପରିଦେୱତୋ ।
ଗଙ୍ଗାୟ ତୀରେ ଠତ୍ୱାନ, ଅପୁଚ୍ଛିଂ ‘କୋସି ତ୍ୱଂ ନରୋ’ ॥
‘‘ସୋ ମେ ପୁଟ୍ଠୋ ଚ ବ୍ୟାକାସି, ଅତ୍ତନୋ କରଣଂ ତଦା ।
‘ଧନିକେହି ଭୀତୋ ତସିତୋ, ପକ୍ଖନ୍ଦୋହଂ ମହାନଦିଂ’ ॥
‘‘ତସ୍ସ କତ୍ୱାନ କାରୁଞ୍ଞଂ, ଚଜିତ୍ୱା ମମ ଜୀୱିତଂ ।
ପୱିସିତ୍ୱା ନୀହରିଂ ତସ୍ସ, ଅନ୍ଧକାରମ୍ହି ରତ୍ତିୟା ॥
‘‘ଅସ୍ସତ୍ଥକାଲମଞ୍ଞାୟ, ତସ୍ସାହଂ ଇଦମବ୍ରୱିଂ ।
‘ଏକଂ ତଂ ୱରଂ ୟାଚାମି, ମା ମଂ କସ୍ସଚି ପାୱଦ’ ॥
‘‘ନଗରଂ ଗନ୍ତ୍ୱାନ ଆଚିକ୍ଖି, ପୁଚ୍ଛିତୋ ଧନହେତୁକୋ ।
ରାଜାନଂ ସୋ ଗହେତ୍ୱାନ, ଉପଗଞ୍ଛି ମମନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ୟାୱତା କରଣଂ ସବ୍ବଂ, ରଞ୍ଞୋ ଆରୋଚିତଂ ମୟା ।
ରାଜା ସୁତ୍ୱାନ ୱଚନଂ, ଉସୁଂ ତସ୍ସ ପକପ୍ପୟି ।
‘ଇଧେୱ ଘାତୟିସ୍ସାମି, ମିତ୍ତଦୁବ୍ଭିଂ [ମିତ୍ତଦୂଭିଂ (ସୀ॰)] ଅନାରିୟଂ’ ॥
‘‘ତମହଂ ଅନୁରକ୍ଖନ୍ତୋ, ନିମ୍ମିନିଂ ମମ ଅତ୍ତନା ।
‘ତିଟ୍ଠତେସୋ ମହାରାଜ, କାମକାରୋ ଭୱାମି ତେ’ ॥
‘‘ଅନୁରକ୍ଖିଂ ମମ ସୀଲଂ, ନାରକ୍ଖିଂ ମମ ଜୀୱିତଂ ।
ସୀଲୱା ହି ତଦା ଆସିଂ, ବୋଧିୟାୟେୱ କାରଣା’’ତି ॥
ରୁରୁରାଜଚରିୟଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ମାତଙ୍ଗଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ଜଟିଲୋ ଉଗ୍ଗତାପନୋ ।
ମାତଙ୍ଗୋ ନାମ ନାମେନ, ସୀଲୱା ସୁସମାହିତୋ ॥
‘‘ଅହଞ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଏକୋ, ଗଙ୍ଗାକୂଲେ ୱସାମୁଭୋ ।
ଅହଂ ୱସାମି ଉପରି, ହେଟ୍ଠା ୱସତି ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ॥
‘‘ୱିଚରନ୍ତୋ ଅନୁକୂଲମ୍ହି, ଉଦ୍ଧଂ ମେ ଅସ୍ସମଦ୍ଦସ ।
ତତ୍ଥ ମଂ ପରିଭାସେତ୍ୱା, ଅଭିସପି ମୁଦ୍ଧଫାଲନଂ ॥
‘‘ୟଦିହଂ ତସ୍ସ ପକୁପ୍ପେୟ୍ୟଂ, ୟଦି ସୀଲଂ ନ ଗୋପୟେ ।
ଓଲୋକେତ୍ୱାନହଂ ତସ୍ସ, କରେୟ୍ୟଂ ଛାରିକଂ ୱିୟ ॥
‘‘ୟଂ ସୋ ତଦା ମଂ ଅଭିସପି, କୁପିତୋ ଦୁଟ୍ଠମାନସୋ ।
ତସ୍ସେୱ ମତ୍ଥକେ ନିପତି, ୟୋଗେନ ତଂ ପମୋଚୟିଂ ॥
‘‘ଅନୁରକ୍ଖିଂ ମମ ସୀଲଂ, ନାରକ୍ଖିଂ ମମ ଜୀୱିତଂ ।
ସୀଲୱା ହି ତଦା ଆସିଂ, ବୋଧିୟାୟେୱ କାରଣା’’ତି ॥
ମାତଙ୍ଗଚରିୟଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଧମ୍ମଦେୱପୁତ୍ତଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ମହାପକ୍ଖୋ ମହିଦ୍ଧିକୋ ।
ଧମ୍ମୋ ନାମ ମହାୟକ୍ଖୋ, ସବ୍ବଲୋକାନୁକମ୍ପକୋ ॥
‘‘ଦସକୁସଲକମ୍ମପଥେ, ସମାଦପେନ୍ତୋ ମହାଜନଂ ।
ଚରାମି ଗାମନିଗମଂ, ସମିତ୍ତୋ ସପରିଜ୍ଜନୋ ॥
‘‘ପାପୋ କଦରିୟୋ ୟକ୍ଖୋ, ଦୀପେନ୍ତୋ ଦସ ପାପକେ ।
ସୋପେତ୍ଥ ମହିୟା ଚରତି, ସମିତ୍ତୋ ସପରିଜ୍ଜନୋ ॥
‘‘ଧମ୍ମୱାଦୀ ଅଧମ୍ମୋ ଚ, ଉଭୋ ପଚ୍ଚନିକା ମୟଂ ।
ଧୁରେ ଧୁରଂ ଘଟ୍ଟୟନ୍ତା, ସମିମ୍ହା ପଟିପଥେ ଉଭୋ ॥
‘‘କଲହୋ ୱତ୍ତତୀ ଭେସ୍ମା, କଲ୍ୟାଣପାପକସ୍ସ ଚ ।
ମଗ୍ଗା ଓକ୍କମନତ୍ଥାୟ, ମହାୟୁଦ୍ଧୋ ଉପଟ୍ଠିତୋ ॥
‘‘ୟଦିହଂ ତସ୍ସ କୁପ୍ପେୟ୍ୟଂ, ୟଦି ଭିନ୍ଦେ ତପୋଗୁଣଂ ।
ସହପରିଜନଂ ତସ୍ସ, ରଜଭୂତଂ କରେୟ୍ୟହଂ ॥
‘‘ଅପିଚାହଂ ସୀଲରକ୍ଖାୟ, ନିବ୍ବାପେତ୍ୱାନ ମାନସଂ ।
ସହ ଜନେନୋକ୍କମିତ୍ୱା, ପଥଂ ପାପସ୍ସ ଦାସହଂ ॥
‘‘ସହ ପଥତୋ ଓକ୍କନ୍ତେ, କତ୍ୱା ଚିତ୍ତସ୍ସ ନିବ୍ବୁତିଂ ।
ୱିୱରଂ ଅଦାସି ପଥୱୀ, ପାପୟକ୍ଖସ୍ସ ତାୱଦେ’’ତି ॥
ଧମ୍ମଦେୱପୁତ୍ତଚରିୟଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଅଲୀନସତ୍ତୁଚରିୟା
‘‘ପଞ୍ଚାଲରଟ୍ଠେ ନଗରୱରେ, କପିଲାୟଂ [କମ୍ପିଲାୟଂ (ସୀ॰), କପ୍ପିଲାୟଂ (ସ୍ୟା॰)] ପୁରୁତ୍ତମେ ।
ରାଜା ଜୟଦ୍ଦିସୋ ନାମ, ସୀଲଗୁଣମୁପାଗତୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ଅହଂ ପୁତ୍ତୋ, ସୁତଧମ୍ମୋ ସୁସୀଲୱା ।
ଅଲୀନସତ୍ତୋ ଗୁଣୱା, ଅନୁରକ୍ଖପରିଜନୋ ସଦା ॥
‘‘ପିତା ମେ ମିଗୱଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ପୋରିସାଦଂ ଉପାଗମି ।
ସୋ ମେ ପିତୁମଗ୍ଗହେସି, ‘ଭକ୍ଖୋସି ମମ ମା ଚଲି’ ॥
‘‘ତସ୍ସ ତଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ଭୀତୋ ତସିତୱେଧିତୋ ।
ଊରୁକ୍ଖମ୍ଭୋ ଅହୁ ତସ୍ସ, ଦିସ୍ୱାନ ପୋରିସାଦକଂ ॥
‘‘ମିଗୱଂ ଗହେତ୍ୱା ମୁଞ୍ଚସ୍ସୁ, କତ୍ୱା ଆଗମନଂ ପୁନ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ସ ଧନଂ ଦତ୍ୱା, ପିତା ଆମନ୍ତୟୀ ମମଂ ॥
‘‘‘ରଜ୍ଜଂ ପୁତ୍ତ ପଟିପଜ୍ଜ, ମା ପମଜ୍ଜି ପୁରଂ ଇଦଂ ।
କତଂ ମେ ପୋରିସାଦେନ, ମମ ଆଗମନଂ ପୁନ’ ॥
‘‘ମାତାପିତୂ ଚ ୱନ୍ଦିତ୍ୱା, ନିମ୍ମିନିତ୍ୱାନ ଅତ୍ତନା ।
ନିକ୍ଖିପିତ୍ୱା ଧନୁଂ ଖଗ୍ଗଂ, ପୋରିସାଦଂ ଉପାଗମିଂ ॥
‘‘ସସତ୍ଥହତ୍ଥୂପଗତଂ, କଦାଚି ସୋ ତସିସ୍ସତି ।
ତେନ ଭିଜ୍ଜିସ୍ସତି ସୀଲଂ, ପରିତ୍ତାସଂ [ପରିତାସଂ (ସୀ॰)] କତେ ମୟି ॥
‘‘ସୀଲଖଣ୍ଡଭୟା ମୟ୍ହଂ, ତସ୍ସ ଦେସ୍ସଂ ନ ବ୍ୟାହରିଂ ।
ମେତ୍ତଚିତ୍ତୋ ହିତୱାଦୀ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ଉଜ୍ଜାଲେହି ମହାଅଗ୍ଗିଂ, ପପତିସ୍ସାମି ରୁକ୍ଖତୋ ।
ତ୍ୱଂ ପକ୍କକାଲମଞ୍ଞାୟ [ସୁପକ୍କକାଲମଞ୍ଞାୟ (ପୀ॰)], ଭକ୍ଖୟ ମଂ ପିତାମହ’ ॥
‘‘ଇତି ସୀଲୱତଂ ହେତୁ, ନାରକ୍ଖିଂ ମମ ଜୀୱିତଂ ।
ପବ୍ବାଜେସିଂ ଚହଂ ତସ୍ସ, ସଦା ପାଣାତିପାତିକ’’ନ୍ତି ॥
ଅଲୀନସତ୍ତୁଚରିୟଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ସଙ୍ଖପାଲଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ସଙ୍ଖପାଲୋ ମହିଦ୍ଧିକୋ ।
ଦାଠାୱୁଧୋ ଘୋରୱିସୋ, ଦ୍ୱିଜିୱ୍ହୋ ଉରଗାଧିଭୂ ॥
‘‘ଚତୁପ୍ପଥେ ମହାମଗ୍ଗେ, ନାନାଜନସମାକୁଲେ ।
ଚତୁରୋ ଅଙ୍ଗେ ଅଧିଟ୍ଠାୟ, ତତ୍ଥ ୱାସମକପ୍ପୟିଂ ॥
‘‘ଛୱିୟା ଚମ୍ମେନ ମଂସେନ, ନହାରୁଅଟ୍ଠିକେହି ୱା ।
ୟସ୍ସ ଏତେନ କରଣୀୟଂ, ଦିନ୍ନଂୟେୱ ହରାତୁ ସୋ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂସୁ ଭୋଜପୁତ୍ତା, ଖରା ଲୁଦ୍ଦା ଅକାରୁଣା ।
ଉପଗଞ୍ଛୁଂ ମମଂ ତତ୍ଥ, ଦଣ୍ଡମୁଗ୍ଗରପାଣିନୋ ॥
‘‘ନାସାୟ ୱିନିୱିଜ୍ଝିତ୍ୱା, ନଙ୍ଗୁଟ୍ଠେ ପିଟ୍ଠିକଣ୍ଟକେ ।
କାଜେ ଆରୋପୟିତ୍ୱାନ, ଭୋଜପୁତ୍ତା ହରିଂସୁ ମଂ ॥
‘‘ସସାଗରନ୍ତଂ ପଥୱିଂ, ସକାନନଂ ସପବ୍ବତଂ ।
ଇଚ୍ଛମାନୋ ଚହଂ ତତ୍ଥ, ନାସାୱାତେନ ଝାପୟେ ॥
‘‘ସୂଲେହି ୱିନିୱିଜ୍ଝନ୍ତେ, କୋଟ୍ଟୟନ୍ତେପି ସତ୍ତିଭି ।
ଭୋଜପୁତ୍ତେ ନ କୁପ୍ପାମି, ଏସା ମେ ସୀଲପାରମୀ’’ତି ॥
ସଙ୍ଖପାଲଚରିୟଂ ଦସମଂ ।
ହତ୍ଥିନାଗୱଗ୍ଗୋ ଦୁତିୟୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ହତ୍ଥିନାଗୋ ଭୂରିଦତ୍ତୋ, ଚମ୍ପେୟ୍ୟୋ ବୋଧି ମହିଂସୋ ।
ରୁରୁ ମାତଙ୍ଗୋ ଧମ୍ମୋ ଚ, ଅତ୍ରଜୋ ଚ ଜୟଦ୍ଦିସୋ ॥
ଏତେ ନୱ ସୀଲବଲା, ପରିକ୍ଖାରା ପଦେସିକା ।
ଜୀୱିତଂ ପରିରକ୍ଖିତ୍ୱା, ସୀଲାନି ଅନୁରକ୍ଖିସଂ ॥
ସଙ୍ଖପାଲସ୍ସ ମେ ସତୋ, ସବ୍ବକାଲମ୍ପି ଜୀୱିତଂ ।
ୟସ୍ସ କସ୍ସଚି ନିୟ୍ୟତ୍ତଂ, ତସ୍ମା ସା ସୀଲପାରମୀତି ॥
ସୀଲପାରମିନିଦ୍ଦେସୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
୩. ୟୁଧଞ୍ଜୟୱଗ୍ଗୋ
୧. ୟୁଧଞ୍ଜୟଚରିୟା
‘‘ୟଦାହଂ ଅମିତୟସୋ, ରାଜପୁତ୍ତୋ ୟୁଧଞ୍ଜୟୋ ।
ଉସ୍ସାୱବିନ୍ଦୁଂ ସୂରିୟାତପେ, ପତିତଂ ଦିସ୍ୱାନ ସଂୱିଜିଂ ॥
‘‘ତଞ୍ଞେୱାଧିପତିଂ କତ୍ୱା, ସଂୱେଗମନୁବ୍ରୂହୟିଂ ।
ମାତାପିତୂ ଚ ୱନ୍ଦିତ୍ୱା, ପବ୍ବଜ୍ଜମନୁୟାଚହଂ ॥
‘‘ୟାଚନ୍ତି ମଂ ପଞ୍ଜଲିକା, ସନେଗମା ସରଟ୍ଠକା ।
‘ଅଜ୍ଜେୱ ପୁତ୍ତ ପଟିପଜ୍ଜ, ଇଦ୍ଧଂ ଫୀତଂ ମହାମହିଂ’ ॥
‘‘ସରାଜକେ ସହୋରୋଧେ, ସନେଗମେ ସରଟ୍ଠକେ ।
କରୁଣଂ ପରିଦେୱନ୍ତେ, ଅନପେକ୍ଖୋୱ ପରିଚ୍ଚଜିଂ ॥
‘‘କେୱଲଂ ପଥୱିଂ ରଜ୍ଜଂ, ଞାତିପରିଜନଂ ୟସଂ ।
ଚଜମାନୋ ନ ଚିନ୍ତେସିଂ, ବୋଧିୟାୟେୱ କାରଣା ॥
‘‘ମାତାପିତା ନ ମେ ଦେସ୍ସା, ନପି ମେ ଦେସ୍ସଂ ମହାୟସଂ ।
ସବ୍ବଞ୍ଞୁତଂ ପିୟଂ ମୟ୍ହଂ, ତସ୍ମା ରଜ୍ଜଂ ପରିଚ୍ଚଜି’’ନ୍ତି ॥
ୟୁଧଞ୍ଜୟଚରିୟଂ ପଠମଂ ।
୨. ସୋମନସ୍ସଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ଇନ୍ଦପତ୍ଥେ ପୁରୁତ୍ତମେ ।
କାମିତୋ ଦୟିତୋ ପୁତ୍ତୋ, ସୋମନସ୍ସୋତି ୱିସ୍ସୁତୋ ॥
‘‘ସୀଲୱା ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନୋ, କଲ୍ୟାଣପଟିଭାନୱା ।
ୱୁଡ୍ଢାପଚାୟୀ ହିରୀମା, ସଙ୍ଗହେସୁ ଚ କୋୱିଦୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ପତିକରୋ, ଅହୋସି କୁହକତାପସୋ ।
ଆରାମଂ ମାଲାୱଚ୍ଛଞ୍ଚ, ରୋପୟିତ୍ୱାନ ଜୀୱତି ॥
‘‘ତମହଂ ଦିସ୍ୱାନ କୁହକଂ, ଥୁସରାସିଂୱ ଅତଣ୍ଡୁଲଂ ।
ଦୁମଂୱ ଅନ୍ତୋ ସୁସିରଂ, କଦଲିଂୱ ଅସାରକଂ ॥
‘‘ନତ୍ଥିମସ୍ସ ସତଂ ଧମ୍ମୋ, ସାମଞ୍ଞାପଗତୋ ଅୟଂ ।
ହିରୀସୁକ୍କଧମ୍ମଜହିତୋ, ଜୀୱିତୱୁତ୍ତିକାରଣା ॥
‘‘କୁପିତୋ ଅହୁ [ଅହୋସି (ସୀ॰), ଆସି (ସ୍ୟା॰)] ପଚ୍ଚନ୍ତୋ, ଅଟୱୀହି ପରନ୍ତିହି ।
ତଂ ନିସେଧେତୁଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୋ, ଅନୁସାସି ପିତା ମମଂ ॥
‘‘‘ମା ପମଜ୍ଜି ତୁୱଂ ତାତ, ଜଟିଲଂ ଉଗ୍ଗତାପନଂ ।
ୟଦିଚ୍ଛକଂ ପୱତ୍ତେହି, ସବ୍ବକାମଦଦୋ ହି ସୋ’ ॥
‘‘ତମହଂ ଗନ୍ତ୍ୱାନୁପଟ୍ଠାନଂ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ।
‘କଚ୍ଚି ତେ ଗହପତି କୁସଲଂ, କିଂ ୱା ତେ ଆହରୀୟତୁ’ ॥
‘‘ତେନ ସୋ କୁପିତୋ ଆସି, କୁହକୋ ମାନନିସ୍ସିତୋ ।
‘ଘାତାପେମି ତୁୱଂ ଅଜ୍ଜ, ରଟ୍ଠା ପବ୍ବାଜୟାମି ୱା’ ॥
‘‘ନିସେଧୟିତ୍ୱା ପଚ୍ଚନ୍ତଂ, ରାଜା କୁହକମବ୍ରୱି ।
‘କଚ୍ଚି ତେ ଭନ୍ତେ ଖମନୀୟଂ, ସମ୍ମାନୋ ତେ ପୱତ୍ତିତୋ’ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଆଚିକ୍ଖତୀ ପାପୋ, କୁମାରୋ ୟଥା ନାସିୟୋ ।
ତସ୍ସ ତଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ଆଣାପେସି ମହୀପତି ॥
‘‘‘ସୀସଂ ତତ୍ଥେୱ ଛିନ୍ଦିତ୍ୱା, କତ୍ୱାନ ଚତୁଖଣ୍ଡିକଂ ।
ରଥିୟା ରଥିୟଂ ଦସ୍ସେଥ, ସା ଗତି ଜଟିଲହୀଳିତା’ ॥
‘‘ତତ୍ଥ କାରଣିକା ଗନ୍ତ୍ୱା, ଚଣ୍ଡା ଲୁଦ୍ଦା ଅକାରୁଣା ।
ମାତୁଅଙ୍କେ ନିସିନ୍ନସ୍ସ, ଆକଡ୍ଢିତ୍ୱା ନୟନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ତେସାହଂ ଏୱମୱଚଂ, ବନ୍ଧତଂ ଗାଳ୍ହବନ୍ଧନଂ ।
‘ରଞ୍ଞୋ ଦସ୍ସେଥ ମଂ ଖିପ୍ପଂ, ରାଜକିରିୟାନି ଅତ୍ଥି ମେ’ ॥
‘‘ତେ ମଂ ରଞ୍ଞୋ ଦସ୍ସୟିଂସୁ, ପାପସ୍ସ ପାପସେୱିନୋ ।
ଦିସ୍ୱାନ ତଂ ସଞ୍ଞାପେସିଂ, ମମଞ୍ଚ ୱସମାନୟିଂ ॥
‘‘ସୋ ମଂ ତତ୍ଥ ଖମାପେସି, ମହାରଜ୍ଜମଦାସି ମେ ।
ସୋହଂ ତମଂ ଦାଲୟିତ୍ୱା, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ନ ମେ ଦେସ୍ସଂ ମହାରଜ୍ଜଂ, କାମଭୋଗୋ ନ ଦେସ୍ସିୟୋ ।
ସବ୍ବଞ୍ଞୁତଂ ପିୟଂ ମୟ୍ହଂ, ତସ୍ମା ରଜ୍ଜଂ ପରିଚ୍ଚଜି’’ନ୍ତି ॥
ସୋମନସ୍ସଚରିୟଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଅୟୋଘରଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, କାସିରାଜସ୍ସ ଅତ୍ରଜୋ ।
ଅୟୋଘରମ୍ହି ସଂୱଡ୍ଢୋ, ନାମେନାସି ଅୟୋଘରୋ ॥
‘‘ଦୁକ୍ଖେନ ଜୀୱିତୋ ଲଦ୍ଧୋ, ସଂପୀଳେ ପତିପୋସିତୋ ।
ଅଜ୍ଜେୱ ପୁତ୍ତ ପଟିପଜ୍ଜ, କେୱଲଂ ୱସୁଧଂ ଇମଂ ॥
‘‘ସରଟ୍ଠକଂ ସନିଗମଂ, ସଜନଂ ୱନ୍ଦିତ୍ୱ ଖତ୍ତିୟଂ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ୟେ କେଚି ମହିୟା ସତ୍ତା, ହୀନମୁକ୍କଟ୍ଠମଜ୍ଝିମା ।
ନିରାରକ୍ଖା ସକେ ଗେହେ, ୱଡ୍ଢନ୍ତି ସକଞାତିଭି ॥
‘‘‘ଇଦଂ ଲୋକେ ଉତ୍ତରିୟଂ, ସଂପୀଳେ ମମ ପୋସନଂ ।
ଅୟୋଘରମ୍ହି ସଂୱଡ୍ଢୋ, ଅପ୍ପଭେ ଚନ୍ଦସୂରିୟେ ॥
‘‘‘ପୂତିକୁଣପସମ୍ପୁଣ୍ଣା, ମୁଚ୍ଚିତ୍ୱା ମାତୁ କୁଚ୍ଛିତୋ ।
ତତୋ ଘୋରତରେ ଦୁକ୍ଖେ, ପୁନ ପକ୍ଖିତ୍ତୟୋଘରେ ॥
‘‘‘ୟଦିହଂ ତାଦିସଂ ପତ୍ୱା, ଦୁକ୍ଖଂ ପରମଦାରୁଣଂ ।
ରଜ୍ଜେସୁ ୟଦି ରଜ୍ଜାମି [ରଞ୍ଜାମି (ସୀ॰)], ପାପାନଂ ଉତ୍ତମୋ ସିୟଂ ॥
‘‘‘ଉକ୍କଣ୍ଠିତୋମ୍ହି କାୟେନ, ରଜ୍ଜେନମ୍ହି ଅନତ୍ଥିକୋ ।
ନିବ୍ବୁତିଂ ପରିୟେସିସ୍ସଂ, ୟତ୍ଥ ମଂ ମଚ୍ଚୁ ନ ମଦ୍ଦିୟେ’ ॥
‘‘ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ୱିରୱନ୍ତେ ମହାଜନେ ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ପାୱିସିଂ କାନନଂ ୱନଂ ॥
‘‘ମାତାପିତା ନ ମେ ଦେସ୍ସା, ନପି ମେ ଦେସ୍ସଂ ମହାୟସଂ ।
ସବ୍ବଞ୍ଞୁତଂ ପିୟଂ ମୟ୍ହଂ, ତସ୍ମା ରଜ୍ଜଂ ପରିଚ୍ଚଜି’’ନ୍ତି ॥
ଅୟୋଘରଚରିୟଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଭିସଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, କାସୀନଂ ପୁରୱରୁତ୍ତମେ ।
ଭଗିନୀ ଚ ଭାତରୋ ସତ୍ତ, ନିବ୍ବତ୍ତା ସୋତ୍ଥିୟେ କୁଲେ ॥
‘‘ଏତେସଂ ପୁବ୍ବଜୋ ଆସିଂ, ହିରୀସୁକ୍କମୁପାଗତୋ ।
ଭୱଂ ଦିସ୍ୱାନ ଭୟତୋ, ନେକ୍ଖମ୍ମାଭିରତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ମାତାପିତୂହି ପହିତା, ସହାୟା ଏକମାନସା ।
କାମେହି ମଂ ନିମନ୍ତେନ୍ତି, ‘କୁଲୱଂସଂ ଧରେହି’ତି ॥
‘‘ୟଂ ତେସଂ ୱଚନଂ ୱୁତ୍ତଂ, ଗିହୀଧମ୍ମେ ସୁଖାୱହଂ ।
ତଂ ମେ ଅହୋସି କଠିନଂ, ତତ୍ତ [ସନ୍ତତ୍ତ (କ॰)] ଫାଲସମଂ ୱିୟ ॥
‘‘ତେ ମଂ ତଦା ଉକ୍ଖିପନ୍ତଂ, ପୁଚ୍ଛିଂସୁ ପତ୍ଥିତଂ ମମ ।
‘କିଂ ତ୍ୱଂ ପତ୍ଥୟସେ ସମ୍ମ, ୟଦି କାମେ ନ ଭୁଞ୍ଜସି’ ॥
‘‘ତେସାହଂ ଏୱମୱଚଂ, ଅତ୍ଥକାମୋ ହିତେସିନଂ ।
‘ନାହଂ ପତ୍ଥେମି ଗିହୀଭାୱଂ, ନେକ୍ଖମ୍ମାଭିରତୋ ଅହଂ’ ॥
‘‘ତେ ମୟ୍ହଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ପିତୁମାତୁ ଚ ସାୱୟୁଂ ।
ମାତାପିତା ଏୱମାହୁ, ‘ସବ୍ବେୱ ପବ୍ବଜାମ ଭୋ’ ॥
‘‘ଉଭୋ ମାତାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭଗିନୀ ଚ ସତ୍ତ ଭାତରୋ ।
ଅମିତଧନଂ ଛଡ୍ଡୟିତ୍ୱା, ପାୱିସିମ୍ହା ମହାୱନ’’ନ୍ତି ॥
ଭିସଚରିୟଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ସୋଣପଣ୍ଡିତଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ନଗରେ ବ୍ରହ୍ମୱଡ୍ଢନେ ।
ତତ୍ଥ କୁଲୱରେ ସେଟ୍ଠେ, ମହାସାଲେ ଅଜାୟହଂ ॥
‘‘ତଦାପି ଲୋକଂ ଦିସ୍ୱାନ, ଅନ୍ଧୀଭୂତଂ ତମୋତ୍ଥଟଂ ।
ଚିତ୍ତଂ ଭୱତୋ ପତିକୁଟତି, ତୁତ୍ତୱେଗହତଂ ୱିୟ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନ ୱିୱିଧଂ ପାପଂ, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ।
‘କଦାହଂ ଗେହା ନିକ୍ଖମ୍ମ, ପୱିସିସ୍ସାମି କାନନଂ’ ॥
‘‘ତଦାପି ମଂ ନିମନ୍ତେସୁଂ, କାମଭୋଗେହି ଞାତୟୋ ।
ତେସମ୍ପି ଛନ୍ଦମାଚିକ୍ଖିଂ, ‘ମା ନିମନ୍ତେଥ ତେହି ମଂ’ ॥
‘‘ୟୋ ମେ କନିଟ୍ଠକୋ ଭାତା, ନନ୍ଦୋ ନାମାସି ପଣ୍ଡିତୋ ।
ସୋପି ମଂ ଅନୁସିକ୍ଖନ୍ତୋ, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ସମରୋଚୟି ॥
‘‘ଅହଂ ସୋଣୋ ଚ ନନ୍ଦୋ ଚ, ଉଭୋ ମାତାପିତା ମମ ।
ତଦାପି ଭୋଗେ ଛଡ୍ଡେତ୍ୱା, ପାୱିସିମ୍ହା ମହାୱନ’’ନ୍ତି ॥
ସୋଣପଣ୍ଡିତଚରିୟଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ତେମିୟଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, କାସିରାଜସ୍ସ ଅତ୍ରଜୋ ।
ମୂଗପକ୍ଖୋତି ନାମେନ, ତେମିୟୋତି ୱଦନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ସୋଳସିତ୍ଥିସହସ୍ସାନଂ, ନ ୱିଜ୍ଜତି ପୁମୋ ତଦା [ସଦା (ସୀ॰)]।
ଅହୋରତ୍ତାନଂ ଅଚ୍ଚୟେନ, ନିବ୍ବତ୍ତୋ ଅହମେକକୋ ॥
‘‘କିଚ୍ଛା ଲଦ୍ଧଂ ପିୟଂ ପୁତ୍ତଂ, ଅଭିଜାତଂ ଜୁତିନ୍ଧରଂ ।
ସେତଚ୍ଛତ୍ତଂ ଧାରୟିତ୍ୱାନ, ସୟନେ ପୋସେତି ମଂ ପିତା ॥
‘‘ନିଦ୍ଦାୟମାନୋ ସୟନୱରେ, ପବୁଜ୍ଝିତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ପଣ୍ଡରଂ ଛତ୍ତଂ, ୟେନାହଂ ନିରୟଂ ଗତୋ ॥
‘‘ସହ ଦିଟ୍ଠସ୍ସ ମେ ଛତ୍ତଂ, ତାସୋ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଭେରୱୋ ।
ୱିନିଚ୍ଛୟଂ ସମାପନ୍ନୋ, ‘କଥାହଂ ଇମଂ ମୁଞ୍ଚିସ୍ସଂ’ ॥
‘‘ପୁବ୍ବସାଲୋହିତା ମୟ୍ହଂ, ଦେୱତା ଅତ୍ଥକାମିନୀ ।
ସା ମଂ ଦିସ୍ୱାନ ଦୁକ୍ଖିତଂ, ତୀସୁ ଠାନେସୁ ୟୋଜୟି ॥
‘‘‘ମା ପଣ୍ଡିଚ୍ଚୟଂ ୱିଭାୱୟ, ବାଲମତୋ ଭୱ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ସବ୍ବୋ ତଂ ଜନୋ ଓଚିନାୟତୁ, ଏୱଂ ତୱ ଅତ୍ଥୋ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଏୱଂ ୱୁତ୍ତାୟହଂ ତସ୍ସା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ।
‘କରୋମି ତେ ତଂ ୱଚନଂ, ୟଂ ତ୍ୱଂ ଭଣସି ଦେୱତେ ।
ଅତ୍ଥକାମାସି ମେ ଅମ୍ମ, ହିତକାମାସି ଦେୱତେ’ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ସାଗରେୱ ଥଲଂ ଲଭିଂ ।
ହଟ୍ଠୋ ସଂୱିଗ୍ଗମାନସୋ, ତୟୋ ଅଙ୍ଗେ ଅଧିଟ୍ଠହିଂ ॥
‘‘ମୂଗୋ ଅହୋସିଂ ବଧିରୋ, ପକ୍ଖୋ ଗତିୱିୱଜ୍ଜିତୋ ।
ଏତେ ଅଙ୍ଗେ ଅଧିଟ୍ଠାୟ, ୱସ୍ସାନି ସୋଳସଂ ୱସିଂ ॥
‘‘ତତୋ ମେ ହତ୍ଥପାଦେ ଚ, ଜିୱ୍ହଂ ସୋତଞ୍ଚ ମଦ୍ଦିୟ ।
ଅନୂନତଂ ମେ ପସ୍ସିତ୍ୱା, ‘କାଳକଣ୍ଣୀ’ତି ନିନ୍ଦିସୁଂ ॥
‘‘ତତୋ ଜାନପଦା ସବ୍ବେ, ସେନାପତିପୁରୋହିତା ।
ସବ୍ବେ ଏକମନା ହୁତ୍ୱା, ଛଡ୍ଡନଂ ଅନୁମୋଦିସୁଂ ॥
‘‘ସୋହଂ ତେସଂ ମତିଂ ସୁତ୍ୱା, ହଟ୍ଠୋ ସଂୱିଗ୍ଗମାନସୋ ।
ୟସ୍ସତ୍ଥାୟ ତପୋଚିଣ୍ଣୋ, ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ସମିଜ୍ଝଥ ॥
‘‘ନ୍ହାପେତ୍ୱା ଅନୁଲିମ୍ପିତ୍ୱା, ୱେଠେତ୍ୱା ରାଜୱେଠନଂ ।
ଛତ୍ତେନ ଅଭିସିଞ୍ଚିତ୍ୱା, କାରେସୁଂ ପୁରଂ ପଦକ୍ଖିଣଂ ॥
‘‘ସତ୍ତାହଂ ଧାରୟିତ୍ୱାନ, ଉଗ୍ଗତେ ରୱିମଣ୍ଡଲେ ।
ରଥେନ ମଂ ନୀହରିତ୍ୱା, ସାରଥୀ ୱନମୁପାଗମି ॥
‘‘ଏକୋକାସେ ରଥଂ କତ୍ୱା, ସଜ୍ଜସ୍ସଂ ହତ୍ଥମୁଚ୍ଚିତୋ [ହତ୍ଥମୁଞ୍ଚିତୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ସାରଥୀ ଖଣତୀ କାସୁଂ, ନିଖାତୁଂ ପଥୱିୟା ମମଂ ॥
‘‘ଅଧିଟ୍ଠିତମଧିଟ୍ଠାନଂ, ତଜ୍ଜେନ୍ତୋ ୱିୱିଧକାରଣା ।
ନ ଭିନ୍ଦିଂ ତମଧିଟ୍ଠାନଂ, ବୋଧିୟାୟେୱ କାରଣା ॥
‘‘ମାତାପିତା ନ ମେ ଦେସ୍ସା, ଅତ୍ତା ମେ ନ ଚ ଦେସ୍ସିୟୋ ।
ସବ୍ବଞ୍ଞୁତଂ ପିୟଂ ମୟ୍ହଂ, ତସ୍ମା ୱତମଧିଟ୍ଠହିଂ ॥
‘‘ଏତେ ଅଙ୍ଗେ ଅଧିଟ୍ଠାୟ, ୱସ୍ସାନି ସୋଳସଂ ୱସିଂ ।
ଅଧିଟ୍ଠାନେନ ମେ ସମୋ ନତ୍ଥି, ଏସା ମେ ଅଧିଟ୍ଠାନପାରମୀ’’ତି ॥
ତେମିୟଚରିୟଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. କପିରାଜଚରିୟା
‘‘ୟଦା ଅହଂ କପି ଆସିଂ, ନଦୀକୂଲେ ଦରୀସୟେ ।
ପୀଳିତୋ ସୁସୁମାରେନ, ଗମନଂ ନ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ୟମ୍ହୋକାସେ ଅହଂ ଠତ୍ୱା, ଓରା ପାରଂ ପତାମହଂ ।
ତତ୍ଥଚ୍ଛି ସତ୍ତୁ ୱଧକୋ, କୁମ୍ଭୀଲୋ ଲୁଦ୍ଦଦସ୍ସନୋ ॥
‘‘ସୋ ମଂ ଅସଂସି ‘ଏହୀ’ତି, ‘ଅହଂପେମୀ’ତି ତଂ ୱତିଂ ।
ତସ୍ସ ମତ୍ଥକମକ୍କମ୍ମ, ପରକୂଲେ ପତିଟ୍ଠହିଂ ॥
‘‘ନ ତସ୍ସ ଅଲିକଂ ଭଣିତଂ, ୟଥା ୱାଚଂ ଅକାସହଂ ।
ସଚ୍ଚେନ ମେ ସମୋ ନତ୍ଥି, ଏସା ମେ ସଚ୍ଚପାରମୀ’’ତି ॥
କପିରାଜଚରିୟଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସଚ୍ଚତାପସଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ତାପସୋ ସଚ୍ଚସୱ୍ହୟୋ ।
ସଚ୍ଚେନ ଲୋକଂ ପାଲେସିଂ, ସମଗ୍ଗଂ ଜନମକାସହ’’ନ୍ତି ॥
ସଚ୍ଚତାପସଚରିୟଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ୱଟ୍ଟପୋତକଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ମଗଧେ ୱଟ୍ଟପୋତକୋ ।
ଅଜାତପକ୍ଖୋ ତରୁଣୋ, ମଂସପେସି କୁଲାୱକେ ॥
‘‘ମୁଖତୁଣ୍ଡକେନାହରିତ୍ୱା [ମୁଖତୁଣ୍ଡେନାହରିତ୍ୱା (ସୀ॰)], ମାତା ପୋସୟତୀ ମମଂ ।
ତସ୍ସା ଫସ୍ସେନ ଜୀୱାମି, ନତ୍ଥି ମେ କାୟିକଂ ବଲଂ ॥
‘‘ସଂୱଚ୍ଛରେ ଗିମ୍ହସମୟେ, ଦୱଡାହୋ [ୱନଦାହୋ (କ॰)] ପଦିପ୍ପତି ।
ଉପଗଚ୍ଛତି ଅମ୍ହାକଂ, ପାୱକୋ କଣ୍ହୱତ୍ତନୀ ॥
‘‘ଧମଧମା ଇତିଏୱଂ, ସଦ୍ଦାୟନ୍ତୋ ମହାସିଖୀ ।
ଅନୁପୁବ୍ବେନ ଝାପେନ୍ତୋ, ଅଗ୍ଗି ମମମୁପାଗମି ॥
‘‘ଅଗ୍ଗିୱେଗଭୟାତୀତା, ତସିତା ମାତାପିତା ମମ ।
କୁଲାୱକେ ମଂ ଛଡ୍ଡେତ୍ୱା, ଅତ୍ତାନଂ ପରିମୋଚୟୁଂ ॥
‘‘ପାଦେ ପକ୍ଖେ ପଜହାମି, ନତ୍ଥି ମେ କାୟିକଂ ବଲଂ ।
ସୋହଂ ଅଗତିକୋ ତତ୍ଥ, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ॥
‘‘‘ୟେସାହଂ ଉପଧାୱେୟ୍ୟଂ, ଭୀତୋ ତସିତୱେଧିତୋ ।
ତେ ମଂ ଓହାୟ ପକ୍କନ୍ତା, କଥଂ ମେ ଅଜ୍ଜ କାତୱେ ॥
‘‘‘ଅତ୍ଥି ଲୋକେ ସୀଲଗୁଣୋ, ସଚ୍ଚଂ ସୋଚେୟ୍ୟନୁଦ୍ଦୟା ।
ତେନ ସଚ୍ଚେନ କାହାମି, ସଚ୍ଚକିରିୟମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘‘ଆୱେଜ୍ଜେତ୍ୱା ଧମ୍ମବଲଂ, ସରିତ୍ୱା ପୁବ୍ବକେ ଜିନେ ।
ସଚ୍ଚବଲମୱସ୍ସାୟ, ସଚ୍ଚକିରିୟମକାସହଂ ॥
‘‘‘ସନ୍ତି ପକ୍ଖା ଅପତନା, ସନ୍ତି ପାଦା ଅୱଞ୍ଚନା ।
ମାତାପିତା ଚ ନିକ୍ଖନ୍ତା, ଜାତୱେଦ ପଟିକ୍କମ’ ॥
‘‘ସହସଚ୍ଚେ କତେ ମୟ୍ହଂ, ମହାପଜ୍ଜଲିତୋ ସିଖୀ ।
ୱଜ୍ଜେସି ସୋଳସକରୀସାନି, ଉଦକଂ ପତ୍ୱା ୟଥା ସିଖୀ ।
ସଚ୍ଚେନ ମେ ସମୋ ନତ୍ଥି, ଏସା ମେ ସଚ୍ଚପାରମୀ’’ତି ॥
ୱଟ୍ଟପୋତକଚରିୟଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ମଚ୍ଛରାଜଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ମଚ୍ଛରାଜା ମହାସରେ ।
ଉଣ୍ହେ ସୂରିୟସନ୍ତାପେ, ସରେ ଉଦକ ଖୀୟଥ ॥
‘‘ତତୋ କାକା ଚ ଗିଜ୍ଝା ଚ, କଙ୍କା [ବକା (ସୀ॰)] କୁଲଲସେନକା ।
ଭକ୍ଖୟନ୍ତି ଦିୱାରତ୍ତିଂ, ମଚ୍ଛେ ଉପନିସୀଦିୟ ॥
‘‘ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତତ୍ଥ, ସହ ଞାତୀହି ପୀଳିତୋ ।
‘କେନ ନୁ ଖୋ ଉପାୟେନ, ଞାତୀ ଦୁକ୍ଖା ପମୋଚୟେ’ ॥
‘‘ୱିଚିନ୍ତୟିତ୍ୱା ଧମ୍ମତ୍ଥଂ, ସଚ୍ଚଂ ଅଦ୍ଦସ ପସ୍ସୟଂ ।
ସଚ୍ଚେ ଠତ୍ୱା ପମୋଚେସିଂ, ଞାତୀନଂ ତଂ ଅତିକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ଅନୁସ୍ସରିତ୍ୱା ସତଂ ଧମ୍ମଂ, ପରମତ୍ଥଂ ୱିଚିନ୍ତୟଂ ।
ଅକାସି ସଚ୍ଚକିରିୟଂ, ୟଂ ଲୋକେ ଧୁୱସସ୍ସତଂ ॥
‘‘‘ୟତୋ ସରାମି ଅତ୍ତାନଂ, ୟତୋ ପତ୍ତୋସ୍ମି ୱିଞ୍ଞୁତଂ ।
ନାଭିଜାନାମି ସଞ୍ଚିଚ୍ଚ, ଏକପାଣମ୍ପି ହିଂସିତଂ ॥
‘‘‘ଏତେନ ସଚ୍ଚୱଜ୍ଜେନ, ପଜ୍ଜୁନ୍ନୋ ଅଭିୱସ୍ସତୁ ।
ଅଭିତ୍ଥନୟ ପଜ୍ଜୁନ୍ନ, ନିଧିଂ କାକସ୍ସ ନାସୟ ।
କାକଂ ସୋକାୟ ରନ୍ଧେହି, ମଚ୍ଛେ ସୋକା ପମୋଚୟ’ ॥
‘‘ସହକତେ ସଚ୍ଚୱରେ, ପଜ୍ଜୁନ୍ନୋ ଅଭିଗଜ୍ଜିୟ ।
ଥଲଂ ନିନ୍ନଞ୍ଚ ପୂରେନ୍ତୋ, ଖଣେନ ଅଭିୱସ୍ସଥ ॥
‘‘ଏୱରୂପଂ ସଚ୍ଚୱରଂ, କତ୍ୱା ୱୀରିୟମୁତ୍ତମଂ ।
ୱସ୍ସାପେସିଂ ମହାମେଘଂ, ସଚ୍ଚତେଜବଲସ୍ସିତୋ ।
ସଚ୍ଚେନ ମେ ସମୋ ନତ୍ଥି, ଏସା ମେ ସଚ୍ଚପାରମୀ’’ତି ॥
ମଚ୍ଛରାଜଚରିୟଂ ଦସମଂ ।
୧୧. କଣ୍ହଦୀପାୟନଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, କଣ୍ହଦୀପାୟନୋ ଇସି ।
ପରୋପଞ୍ଞାସୱସ୍ସାନି, ଅନଭିରତୋଚରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ନ କୋଚି ଏତଂ ଜାନାତି, ଅନଭିରତିମନଂ ମମ ।
ଅହଞ୍ହି କସ୍ସଚି ନାଚିକ୍ଖିଂ, ଅରତି ମେ ଚରତି ମାନସେ ॥
‘‘ସବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ମଣ୍ଡବ୍ୟୋ, ସହାୟୋ ମେ ମହାଇସି ।
ପୁବ୍ବକମ୍ମସମାୟୁତ୍ତୋ, ସୂଲମାରୋପନଂ ଲଭି ॥
‘‘ତମହଂ ଉପଟ୍ଠହିତ୍ୱାନ, ଆରୋଗ୍ୟମନୁପାପୟିଂ ।
ଆପୁଚ୍ଛିତ୍ୱାନ ଆଗଞ୍ଛିଂ, ୟଂ ମୟ୍ହଂ ସକମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ସହାୟୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମୟ୍ହଂ, ଭରିୟଂ ଆଦାୟ ପୁତ୍ତକଂ ।
ତୟୋ ଜନା ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଆଗଞ୍ଛୁଂ ପାହୁନାଗତଂ ॥
‘‘ସମ୍ମୋଦମାନୋ ତେହି ସହ, ନିସିନ୍ନୋ ସକମସ୍ସମେ ।
ଦାରକୋ ୱଟ୍ଟମନୁକ୍ଖିପଂ, ଆସୀୱିସମକୋପୟି ॥
‘‘ତତୋ ସୋ ୱଟ୍ଟଗତଂ ମଗ୍ଗଂ, ଅନ୍ୱେସନ୍ତୋ କୁମାରକୋ ।
ଆସୀୱିସସ୍ସ ହତ୍ଥେନ, ଉତ୍ତମଙ୍ଗଂ ପରାମସି ॥
‘‘ତସ୍ସ ଆମସନେ କୁଦ୍ଧୋ, ସପ୍ପୋ ୱିସବଲସ୍ସିତୋ ।
କୁପିତୋ ପରମକୋପେନ, ଅଡଂସି ଦାରକଂ ଖଣେ ॥
‘‘ସହଦଟ୍ଠୋ ଆସୀୱିସେନ [ଅତିୱିସେନ (ପୀ॰ କ॰)], ଦାରକୋ ପପତି [ପତତି (କ॰)] ଭୂମିୟଂ ।
ତେନାହଂ ଦୁକ୍ଖିତୋ ଆସିଂ, ମମ ୱାହସି ତଂ ଦୁକ୍ଖଂ ॥
‘‘ତ୍ୟାହଂ ଅସ୍ସାସୟିତ୍ୱାନ, ଦୁକ୍ଖିତେ ସୋକସଲ୍ଲିତେ ।
ପଠମଂ ଅକାସିଂ କିରିୟଂ, ଅଗ୍ଗଂ ସଚ୍ଚଂ ୱରୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘‘ସତ୍ତାହମେୱାହଂ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ପୁଞ୍ଞତ୍ଥିକୋ ଅଚରିଂ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ ।
ଅଥାପରଂ ୟଂ ଚରିତଂ ମମେଦଂ, ୱସ୍ସାନି ପଞ୍ଞାସସମାଧିକାନି ॥
‘‘‘ଅକାମକୋ ୱାହି ଅହଂ ଚରାମି, ଏତେନ ସଚ୍ଚେନ ସୁୱତ୍ଥି ହୋତୁ ।
ହତଂ ୱିସଂ ଜୀୱତୁ ୟଞ୍ଞଦତ୍ତୋ’ ॥
‘‘ସହ ସଚ୍ଚେ କତେ ମୟ୍ହଂ, ୱିସୱେଗେନ ୱେଧିତୋ ।
ଅବୁଜ୍ଝିତ୍ୱାନ ୱୁଟ୍ଠାସି, ଅରୋଗୋ ଚାସି ମାଣୱୋ ।
ସଚ୍ଚେନ ମେ ସମୋ ନତ୍ଥି, ଏସା ମେ ସଚ୍ଚପାରମୀ’’ତି ॥
କଣ୍ହଦୀପାୟନଚରିୟଂ ଏକାଦସମଂ ।
୧୨. ସୁତସୋମଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ସୁତସୋମୋ ମହୀପତି ।
ଗହିତୋ ପୋରିସାଦେନ, ବ୍ରାହ୍ମଣେ ସଙ୍ଗରଂ ସରିଂ ॥
‘‘ଖତ୍ତିୟାନଂ ଏକସତଂ, ଆୱୁଣିତ୍ୱା କରତ୍ତଲେ ।
ଏତେସଂ ପମିଲାପେତ୍ୱା, ୟଞ୍ଞତ୍ଥେ ଉପନୟୀ ମମଂ ॥
‘‘ଅପୁଚ୍ଛି ମଂ ପୋରିସାଦୋ, ‘କିଂ ତ୍ୱଂ ଇଚ୍ଛସି ନିସ୍ସଜଂ ।
ୟଥାମତି ତେ କାହାମି, ୟଦି ମେ ତ୍ୱଂ ପୁନେହିସି’ ॥
‘‘ତସ୍ସ ପଟିସ୍ସୁଣିତ୍ୱାନ, ପଣ୍ହେ ଆଗମନଂ ମମ ।
ଉପଗନ୍ତ୍ୱା ପୁରଂ ରମ୍ମଂ, ରଜ୍ଜଂ ନିୟ୍ୟାଦୟିଂ ତଦା ॥
‘‘ଅନୁସ୍ସରିତ୍ୱା ସତଂ ଧମ୍ମଂ, ପୁବ୍ବକଂ ଜିନସେୱିତଂ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ସ ଧନଂ ଦତ୍ୱା, ପୋରିସାଦଂ ଉପାଗମିଂ ॥
‘‘ନତ୍ଥି ମେ ସଂସୟୋ ତତ୍ଥ, ଘାତୟିସ୍ସତି ୱା ନ ୱା ।
ସଚ୍ଚୱାଚାନୁରକ୍ଖନ୍ତୋ, ଜୀୱିତଂ ଚଜିତୁମୁପାଗମିଂ ।
ସଚ୍ଚେନ ମେ ସମୋ ନତ୍ଥି, ଏସା ମେ ସଚ୍ଚପାରମୀ’’ତି ॥
ସୁତସୋମଚରିୟଂ ଦ୍ୱାଦସମଂ ।
୧୩. ସୁୱଣ୍ଣସାମଚରିୟା
‘‘ସାମୋ ୟଦା ୱନେ ଆସିଂ, ସକ୍କେନ ଅଭିନିମ୍ମିତୋ ।
ପୱନେ ସୀହବ୍ୟଗ୍ଘେ ଚ, ମେତ୍ତାୟମୁପନାମୟିଂ ॥
‘‘ସୀହବ୍ୟଗ୍ଘେହି ଦୀପୀହି, ଅଚ୍ଛେହି ମହିସେହି ଚ ।
ପସଦମିଗୱରାହେହି, ପରିୱାରେତ୍ୱା ୱନେ ୱସିଂ ॥
‘‘ନ ମଂ କୋଚି ଉତ୍ତସତି, ନପି ଭାୟାମି କସ୍ସଚି ।
ମେତ୍ତାବଲେନୁପତ୍ଥଦ୍ଧୋ, ରମାମି ପୱନେ ତଦା’’ତି ॥
ସୁୱଣ୍ଣସାମଚରିୟଂ ତେରସମଂ ।
୧୪. ଏକରାଜଚରିୟା
‘‘ପୁନାପରଂ ୟଦା ହୋମି, ଏକରାଜାତି ୱିସ୍ସୁତୋ ।
ପରମଂ ସୀଲଂ ଅଧିଟ୍ଠାୟ, ପସାସାମି ମହାମହିଂ ॥
‘‘ଦସ କୁସଲକମ୍ମପଥେ, ୱତ୍ତାମି ଅନୱସେସତୋ ।
ଚତୂହି ସଙ୍ଗହୱତ୍ଥୂହି, ସଙ୍ଗଣ୍ହାମି [ସଙ୍ଗହାମି (କ॰)] ମହାଜନଂ ॥
‘‘ଏୱଂ ମେ ଅପ୍ପମତ୍ତସ୍ସ, ଇଧ ଲୋକେ ପରତ୍ଥ ଚ ।
ଦବ୍ବସେନୋ ଉପଗନ୍ତ୍ୱା, ଅଚ୍ଛିନ୍ଦନ୍ତୋ ପୁରଂ ମମ ॥
‘‘ରାଜୂପଜୀୱେ ନିଗମେ, ସବଲଟ୍ଠେ ସରଟ୍ଠକେ ।
ସବ୍ବଂ ହତ୍ଥଗତଂ କତ୍ୱା, କାସୁୟା ନିଖଣୀ ମମଂ ॥
‘‘ଅମଚ୍ଚମଣ୍ଡଲଂ ରଜ୍ଜଂ, ଫୀତଂ ଅନ୍ତେପୁରଂ ମମ ।
ଅଚ୍ଛିନ୍ଦିତ୍ୱାନ ଗହିତଂ, ପିୟଂ ପୁତ୍ତଂୱ ପସ୍ସହଂ ।
ମେତ୍ତାୟ ମେ ସମୋ ନତ୍ଥି, ଏସା ମେ ମେତ୍ତାପାରମୀ’’ତି ॥
ଏକରାଜଚରିୟଂ ଚୁଦ୍ଦସମଂ ।
୧୫. ମହାଲୋମହଂସଚରିୟା
‘‘ସୁସାନେ ସେୟ୍ୟଂ କପ୍ପେମି, ଛୱଟ୍ଠିକଂ ଉପନିଧାୟହଂ ।
ଗାମଣ୍ଡଲା [ଗୋମଣ୍ଡଲା (ସୀ॰), ଗାମମଣ୍ଡଲା (ସ୍ୟା॰)] ଉପାଗନ୍ତ୍ୱା, ରୂପଂ ଦସ୍ସେନ୍ତିନପ୍ପକଂ ॥
‘‘ଅପରେ ଗନ୍ଧମାଲଞ୍ଚ, ଭୋଜନଂ ୱିୱିଧଂ ବହୁଂ ।
ଉପାୟନାନୂପନେନ୍ତି, ହଟ୍ଠା ସଂୱିଗ୍ଗମାନସା ॥
‘‘ୟେ ମେ ଦୁକ୍ଖଂ ଉପହରନ୍ତି, ୟେ ଚ ଦେନ୍ତି ସୁଖଂ ମମ ।
ସବ୍ବେସଂ ସମକୋ ହୋମି, ଦୟା କୋପୋ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ସୁଖଦୁକ୍ଖେ ତୁଲାଭୂତୋ, ୟସେସୁ ଅୟସେସୁ ଚ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସମକୋ ହୋମି, ଏସା ମେ ଉପେକ୍ଖାପାରମୀ’’ତି ॥
ମହାଲୋମହଂସଚରିୟଂ ପନ୍ନରସମଂ ।
ୟୁଧଞ୍ଜୟୱଗ୍ଗୋ ତତିୟୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ୟୁଧଞ୍ଜୟୋ ସୋମନସ୍ସୋ, ଅୟୋଘରଭିସେନ ଚ ।
ସୋଣନନ୍ଦୋ ମୂଗପକ୍ଖୋ, କପିରାଜା ସଚ୍ଚସୱ୍ହୟୋ ॥
ୱଟ୍ଟକୋ ମଚ୍ଛରାଜା ଚ, କଣ୍ହଦୀପାୟନୋ ଇସି ।
ସୁତସୋମୋ ପୁନ ଆସିଂ [ଆସି (ସ୍ୟା॰)], ସାମୋ ଚ ଏକରାଜହୁ ।
ଉପେକ୍ଖାପାରମୀ ଆସି, ଇତି ୱୁତ୍ଥଂ [ୱୁତ୍ତଂ (ସବ୍ବତ୍ଥ) ଅଟ୍ଠକଥା ଓଲୋକେତବ୍ବା] ମହେସିନା ॥
ଏୱଂ ବହୁବ୍ବିଧଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ସମ୍ପତ୍ତୀ ଚ ବହୁବ୍ବିଧା [ସମ୍ପତ୍ତି ଚ ବହୁୱିଧା (ସୀ॰), ସମ୍ପତ୍ତିଂ ଚ ବହୁୱିଧଂ (କ॰)]।
ଭୱାଭୱେ ଅନୁଭୱିତ୍ୱା, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
ଦତ୍ୱା ଦାତବ୍ବକଂ ଦାନଂ, ସୀଲଂ ପୂରେତ୍ୱା ଅସେସତୋ ।
ନେକ୍ଖମ୍ମେ ପାରମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
ପଣ୍ଡିତେ ପରିପୁଚ୍ଛିତ୍ୱା, ୱୀରିୟଂ କତ୍ୱାନ ମୁତ୍ତମଂ ।
ଖନ୍ତିୟା ପାରମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
କତ୍ୱା ଦଳ୍ହମଧିଟ୍ଠାନଂ, ସଚ୍ଚୱାଚାନୁରକ୍ଖିୟ ।
ମେତ୍ତାୟ ପାରମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
ଲାଭାଲାଭେ ୟସାୟସେ, ସମ୍ମାନନାୱମାନନେ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସମକୋ ହୁତ୍ୱା, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
କୋସଜ୍ଜଂ ଭୟତୋ ଦିସ୍ୱା, ୱୀରିୟାରମ୍ଭଞ୍ଚ ଖେମତୋ ।
ଆରଦ୍ଧୱୀରିୟା ହୋଥ, ଏସା ବୁଦ୍ଧାନୁସାସନୀ ॥
ୱିୱାଦଂ ଭୟତୋ ଦିସ୍ୱା, ଅୱିୱାଦଞ୍ଚ ଖେମତୋ ।
ସମଗ୍ଗା ସଖିଲା ହୋଥ, ଏସା ବୁଦ୍ଧାନୁସାସନୀ ॥
ପମାଦଂ ଭୟତୋ ଦିସ୍ୱା, ଅପ୍ପମାଦଞ୍ଚ ଖେମତୋ ।
ଭାୱେଥଟ୍ଠଙ୍ଗିକଂ ମଗ୍ଗଂ, ଏସା ବୁଦ୍ଧାନୁସାସନୀ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଭଗୱା ଅତ୍ତନୋ ପୁବ୍ବଚରିୟଂ ସମ୍ଭାୱୟମାନୋ ବୁଦ୍ଧାପଦାନିୟଂ ନାମ ଧମ୍ମପରିୟାୟଂ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚରିୟାପିଟକଂ ନିଟ୍ଠିତଂ ।