ଥେରାପଦାନପାଳି
॥ ନମୋ ତସ୍ସ ଭଗୱତୋ ଅରହତୋ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ॥
ଖୁଦ୍ଦକନିକାୟେ
ଥେରାପଦାନପାଳି
(ଦୁତିୟୋ ଭାଗୋ)
୪୩. ସକିଂସମ୍ମଜ୍ଜକୱଗ୍ଗୋ
୧. ସକିଂସମ୍ମଜ୍ଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିନୋ ଭଗୱତୋ, ପାଟଲିଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ।
ଦିସ୍ୱାୱ ତଂ ପାଦପଗ୍ଗଂ, ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ସମ୍ମଜ୍ଜନିଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ବୋଧିଂ ସମ୍ମଜ୍ଜି ତାୱଦେ ।
ସମ୍ମଜ୍ଜିତ୍ୱାନ ତଂ ବୋଧିଂ, ଅୱନ୍ଦିଂ ପାଟଲିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ନମସ୍ସମାନୋ ତଂ ବୋଧିଂ, ଗଞ୍ଛିଂ ପଟିକୁଟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତାଦିମଗ୍ଗେନ ଗଚ୍ଛାମି, ସରନ୍ତୋ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ।
ଅଜଗରୋ ମଂ ପୀଳେସି, ଘୋରରୂପୋ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ଆସନ୍ନେ ମେ କତଂ କମ୍ମଂ, ଫଲେନ ତୋସୟୀ ମମଂ ।
କଳେୱରଂ ମେ ଗିଲତି, ଦେୱଲୋକେ ରମାମହଂ ॥
‘‘ଅନାୱିଲଂ ମମ ଚିତ୍ତଂ, ୱିସୁଦ୍ଧଂ ପଣ୍ଡରଂ ସଦା ।
ସୋକସଲ୍ଲଂ ନ ଜାନାମି, ଚିତ୍ତସନ୍ତାପନଂ ମମ ॥
‘‘କୁଟ୍ଠଂ ଗଣ୍ଡୋ କିଲାସୋ ଚ, ଅପମାରୋ ୱିତଚ୍ଛିକା ।
ଦଦ୍ଦୁ କଣ୍ଡୁ ଚ ମେ ନତ୍ଥି, ଫଲଂ ସମ୍ମଜ୍ଜନାୟିଦଂ [ସମ୍ମଜ୍ଜନେ ଇଦଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ସୋକୋ ଚ ପରିଦେୱୋ ଚ, ହଦୟେ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ଅଭନ୍ତଂ ଉଜୁକଂ ଚିତ୍ତଂ, ଫଲଂ ସମ୍ମଜ୍ଜନାୟିଦଂ ॥
‘‘ସମାଧୀସୁ ନ ମଜ୍ଜାମି [ସମାଧୀସୁ ନ ସଜ୍ଜାମି (ସୀ॰), ସମାଧିଂ ପୁନ ପଜ୍ଜାମି (ସ୍ୟା)], ୱିସଦଂ ହୋତି ମାନସଂ ।
ୟଂ ୟଂ ସମାଧିମିଚ୍ଛାମି, ସୋ ସୋ ସମ୍ପଜ୍ଜତେ ମମଂ ॥
‘‘ରଜନୀୟେ ନ ରଜ୍ଜାମି, ଅଥୋ ଦୁସ୍ସନିୟେସୁ [ଦୋସନିୟେସୁ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଚ ।
ମୋହନୀୟେ ନ ମୁୟ୍ହାମି, ଫଲଂ ସମ୍ମଜ୍ଜନାୟିଦଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ [ଏକନୱୁତେ ଇତୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଂ ସମ୍ମଜ୍ଜନାୟିଦଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସକିଂସମ୍ମଜ୍ଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସକିଂସମ୍ମଜ୍ଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଏକଦୁସ୍ସଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ଅହୋସିଂ ତିଣହାରକୋ ।
ତିଣହାରେନ ଜୀୱାମି, ତେନ ପୋସେମି ଦାରକେ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ତମନ୍ଧକାରଂ ନାସେତ୍ୱା, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ସକେ ଘରେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସି ତାୱଦେ ।
‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମୋ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘‘ଇଦଂ ମେ ସାଟକଂ ଏକଂ, ନତ୍ଥି ମେ କୋଚି ଦାୟକୋ ।
ଦୁକ୍ଖୋ ନିରୟସମ୍ଫସ୍ସୋ, ରୋପୟିସ୍ସାମି ଦକ୍ଖିଣଂ’ ॥
‘‘ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ଏକଂ ଦୁସ୍ସଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକଂ ଦୁସ୍ସଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ଉକ୍କୁଟ୍ଠିଂ ସମ୍ପୱତ୍ତୟିଂ ।
‘ୟଦି ବୁଦ୍ଧୋ ତୁୱଂ ୱୀର, ତାରେହି ମଂ ମହାମୁନି’ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମ ଦାନଂ ପକିତ୍ତେନ୍ତୋ, ଅକା ମେ ଅନୁମୋଦନଂ ॥
‘‘‘ଇମିନା ଏକଦୁସ୍ସେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
କପ୍ପସତସହସ୍ସାନି, ୱିନିପାତଂ ନ ଗଚ୍ଛସି ॥
‘‘‘ଛତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସସି ।
ତେତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ [ଚକ୍କୱତ୍ତି (ସ୍ୟା॰)] ଭୱିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ [ଅସଙ୍କୟଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰) ଏୱମୁପରିପି]।
ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ସଂସରନ୍ତୋ ତୁୱଂ ଭୱେ ॥
‘‘‘ରୂପୱା ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନୋ, ଅନୱକ୍କନ୍ତଦେହୱା [ଅନୁୱତ୍ତନ୍ତ… (ସ୍ୟା)]।
ଅକ୍ଖୋଭଂ ଅମିତଂ ଦୁସ୍ସଂ, ଲଭିସ୍ସସି ୟଦିଚ୍ଛକଂ’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକୋ ।
ନଭଂ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗମୀ ୱୀରୋ [ଧୀରୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ହଂସରାଜାୱ ଅମ୍ବରେ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ଏକଦୁସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଦୁଦ୍ଧାରେ ପଦୁଦ୍ଧାରେ, ଦୁସ୍ସଂ ନିବ୍ବତ୍ତତେ ମମଂ ।
ହେଟ୍ଠା ଦୁସ୍ସମ୍ହି ତିଟ୍ଠାମି, ଉପରିଚ୍ଛଦନଂ ମମ ॥
‘‘ଚକ୍କୱାଳଂ ଉପାଦାୟ, ସକାନନଂ ସପବ୍ବତଂ ।
ଇଚ୍ଛମାନୋ ଚହଂ ଅଜ୍ଜ, ଦୁସ୍ସେହଚ୍ଛାଦୟେୟ୍ୟ ତଂ ॥
‘‘ତେନେୱ ଏକଦୁସ୍ସେନ, ସଂସରନ୍ତୋ ଭୱାଭୱେ ।
ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ହୁତ୍ୱାନ, ସଂସରାମି ଭୱାଭୱେ ॥
‘‘ୱିପାକଂ ୱିଏକଦୁସ୍ସସ୍ସ, ନାଜ୍ଝଗଂ କତ୍ଥଚିକ୍ଖୟଂ ।
ଅୟଂ ମେ ଅନ୍ତିମା ଜାତି, ୱିପଚ୍ଚତି ଇଧାପି ମେ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦୁସ୍ସମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଏକଦୁସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଦୁସ୍ସଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଦୁସ୍ସଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଏକାସନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ଗୋସିତୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ଅସ୍ସମୋ ସୁକତୋ ମୟ୍ହଂ, ପଣ୍ଣସାଲା ସୁମାପିତା ॥
‘‘ନାରଦୋ ନାମ ନାମେନ, କସ୍ସପୋ ଇତି ମଂ ୱିଦୂ ।
ସୁଦ୍ଧିମଗ୍ଗଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ୱସାମି ଗୋସିତେ ତଦା ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ୱିୱେକକାମୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅଗଞ୍ଛି ଅନିଲଞ୍ଜସା ॥
‘‘ୱନଗ୍ଗେ ଗଚ୍ଛମାନସ୍ସ, ଦିସ୍ୱା ରଂସିଂ ମହେସିନୋ ।
କଟ୍ଠମଞ୍ଚଂ ପଞ୍ଞାପେତ୍ୱା, ଅଜିନଞ୍ଚ ଅପତ୍ଥରିଂ ॥
‘‘ଆସନଂ ପଞ୍ଞାପେତ୍ୱାନ, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ସୋମନସ୍ସଂ ପୱେଦିତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ସଲ୍ଲକତ୍ତୋ ମହାୱୀର, ଆତୁରାନଂ ତିକିଚ୍ଛକୋ ।
ମମଂ ରୋଗପରେତସ୍ସ [ରାଗ… (ସ୍ୟା॰)], ତିକିଚ୍ଛଂ ଦେହି ନାୟକ ॥
‘‘‘କଲ୍ଲତ୍ଥିକା ୟେ ପସ୍ସନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠ ତୁୱଂ ମୁନେ ।
ଧୁୱତ୍ଥସିଦ୍ଧିଂ ପପ୍ପୋନ୍ତି, ଏତେସଂ ଅଜରୋ [ଜଜ୍ଜରୋ (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰)] ଭୱେ ॥
‘‘‘ନ ମେ ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମୋ ଅତ୍ଥି, ପୱତ୍ତଫଲଭୋଜିହଂ ।
ଇଦଂ ମେ ଆସନଂ ଅତ୍ଥି [ନ ମେ ଦେୟ୍ୟଂ ତୱ ଅତ୍ଥି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ନିସୀଦ କଟ୍ଠମଞ୍ଚକେ’ ॥
‘‘ନିସୀଦି ତତ୍ଥ ଭଗୱା, ଅସମ୍ଭୀତୋୱ [ଅଚ୍ଛମ୍ଭିତୋୱ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] କେସରୀ ।
ମୁହୁତ୍ତଂ ୱୀତିନାମେତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ୱିସଟ୍ଠୋ [ୱିସ୍ସତ୍ଥୋ (ସୀ॰ ପୀ), ୱିସ୍ସଟ୍ଠୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ହୋହି ମା ଭାୟି, ଲଦ୍ଧୋ ଜୋତିରସୋ ତୟା ।
ୟଂ ତୁୟ୍ହଂ ପତ୍ଥିତଂ ସବ୍ବଂ, ପରିପୂରିସ୍ସତିନାଗତେ [ପରିପୂରିସ୍ସତାସନଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘‘ନ ମୋଘଂ ତଂ କତଂ ତୁୟ୍ହଂ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରେ ।
ସକ୍କା ଉଦ୍ଧରିତୁଂ ଅତ୍ତା, ୟସ୍ସ ଚିତ୍ତଂ ପଣୀହିତଂ [ସୁନୀହିତଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ଇମିନାସନଦାନେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
କପ୍ପସତସହସ୍ସାନି, ୱିନିପାତଂ ନ ଗଚ୍ଛସି ॥
‘‘‘ପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସସି ।
ଅସୀତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତୋ ହୁତ୍ୱା, ସଂସାରେ ସଂସରିସ୍ସସି’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକୋ ।
ନଭଂ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗମୀ ୱୀରୋ, ହଂସରାଜାୱ ଅମ୍ବରେ ॥
‘‘ହତ୍ଥିୟାନଂ ଅସ୍ସୟାନଂ, ସରଥଂ ସନ୍ଦମାନିକଂ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ଏକାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କାନନଂ ପୱିସିତ୍ୱାପି, ୟଦା ଇଚ୍ଛାମି ଆସନଂ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ପଲ୍ଲଙ୍କୋ ଉପତିଟ୍ଠତି ॥
‘‘ୱାରିମଜ୍ଝଗତୋ ସନ୍ତୋ, ୟଦା ଇଚ୍ଛାମି ଆସନଂ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ପଲ୍ଲଙ୍କୋ ଉପତିଟ୍ଠତି ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ପଲ୍ଲଙ୍କସତସହସ୍ସାନି, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘ଦୁୱେ ଭୱେ ସଂସରାମି, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ।
ଦୁୱେ କୁଲେ ପଜାୟାମି, ଖତ୍ତିୟେ ଅଥ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ॥
‘‘ଏକାସନଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରେ ।
ଧମ୍ମପଲ୍ଲଙ୍କମାଦାୟ [ଧମ୍ମପଲ୍ଲଙ୍କମଞ୍ଞାୟ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଏକାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକାସନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକାସନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସତ୍ତକଦମ୍ବପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, କୁକ୍କୁଟୋ [କଦମ୍ବୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ତମ୍ହି ପବ୍ବତପାଦମ୍ହି, ସତ୍ତ ବୁଦ୍ଧା ୱସିଂସୁ ତେ ॥
‘‘କଦମ୍ବଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ସତ୍ତ ମାଲା ଗହେତ୍ୱାନ, ପୁଞ୍ଞଚିତ୍ତେନ [ପୁଣ୍ଣଚିତ୍ତେନ (କ॰)] ଓକିରିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସତ୍ତକଦମ୍ବପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସତ୍ତକଦମ୍ବପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. କୋରଣ୍ଡପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱନକମ୍ମିକୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ପିତୁମାତୁମତେନହଂ [ପିତୁପିତାମହେନହଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ପସୁମାରେନ ଜୀୱାମି, କୁସଲଂ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ମମ ଆସୟସାମନ୍ତା, ତିସ୍ସୋ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ପଦାନି ତୀଣି ଦସ୍ସେସି, ଅନୁକମ୍ପାୟ ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଅକ୍କନ୍ତେ ଚ ପଦେ ଦିସ୍ୱା, ତିସ୍ସନାମସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ପଦେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘କୋରଣ୍ଡଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ପାଦପଂ ଧରଣୀରୁହଂ ।
ସକୋସକଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପଦସେଟ୍ଠମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
କୋରଣ୍ଡୱଣ୍ଣକୋୟେୱ, ସୁପ୍ପଭାସୋ ଭୱାମହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଦପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୋରଣ୍ଡପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୋରଣ୍ଡପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଘତମଣ୍ଡଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁଚିନ୍ତିତଂ ଭଗୱନ୍ତଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ।
ଉପୱିଟ୍ଠଂ ମହାରଞ୍ଞଂ, ୱାତାବାଧେନ ପୀଳିତଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଘତମଣ୍ଡମୁପାନୟିଂ ।
କତତ୍ତା ଆଚିତତ୍ତା ଚ, ଗଙ୍ଗା ଭାଗୀରଥୀ ଅୟଂ ॥
‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦା ଚତ୍ତାରୋ, ଘତଂ ସମ୍ପଜ୍ଜରେ ମମ ।
ଅୟଞ୍ଚ ପଥୱୀ ଘୋରା, ଅପ୍ପମାଣା ଅସଙ୍ଖିୟା ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଭୱତେ ମଧୁସକ୍କରା ।
ଚାତୁଦ୍ଦୀପା [ଚତୁଦ୍ଦିସା (ସ୍ୟା॰)] ଇମେ ରୁକ୍ଖା, ପାଦପା ଧରଣୀରୁହା ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, କପ୍ପରୁକ୍ଖା ଭୱନ୍ତି ତେ ।
ପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ॥
‘‘ଏକପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଘତମଣ୍ଡସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଘତମଣ୍ଡଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଘତମଣ୍ଡଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଏକଧମ୍ମସ୍ସୱନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେନ୍ତୋ, ସନ୍ତାରେସି ବହୁଂ ଜନଂ ॥
‘‘ଅହଂ ତେନ ସମୟେନ, ଜଟିଲୋ ଉଗ୍ଗତାପନୋ ।
ଧୁନନ୍ତୋ ୱାକଚୀରାନି, ଗଚ୍ଛାମି ଅମ୍ବରେ ତଦା ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ଉପରି, ଗନ୍ତୁଂ ନ ୱିସହାମହଂ ।
ପକ୍ଖୀୱ ସେଲମାସଜ୍ଜ, ଗମନଂ ନ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ଉଦକେ ୱୋକ୍କମିତ୍ୱାନ, ଏୱଂ ଗଚ୍ଛାମି ଅମ୍ବରେ ।
ନ ମେ ଇଦଂ ଭୂତପୁବ୍ବଂ, ଇରିୟାପଥୱିକୋପନଂ ॥
‘‘ହନ୍ଦ ମେତଂ ଗୱେସିସ୍ସଂ, ଅପ୍ପେୱତ୍ଥଂ ଲଭେୟ୍ୟହଂ ।
ଓରୋହନ୍ତୋ ଅନ୍ତଲିକ୍ଖା, ସଦ୍ଦମସ୍ସୋସି ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ସରେନ ରଜନୀୟେନ, ସୱନୀୟେନ ୱଗ୍ଗୁନା ।
ଅନିଚ୍ଚତଂ କଥେନ୍ତସ୍ସ, ତଞ୍ଞେୱ ଉଗ୍ଗହିଂ ତଦା ।
ଅନିଚ୍ଚସଞ୍ଞମୁଗ୍ଗୟ୍ହ, ଅଗମାସିଂ ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ୟାୱତାୟୁଂ ୱସିତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ।
ଚରିମେ ୱତ୍ତମାନମ୍ହି, ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସୱନଂ ସରିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିଂ ଅହଂ ।
ଏକପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ॥
‘‘ଏକୱୀସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ [ଏକତିଂସତି… (ସ୍ୟା॰)], ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଅନୁଭୋମି ସକଂ ପୁଞ୍ଞଂ, ସୁଖିତୋହଂ ଭୱାଭୱେ ।
ଅନୁସ୍ସରାମି ତଂ ସଞ୍ଞଂ, ସଂସରନ୍ତୋ ଭୱାଭୱେ ।
ନ କୋଟିଂ ପଟିୱିଜ୍ଝାମି, ନିବ୍ବାନଂ ଅଚ୍ଚୁତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ପିତୁଗେହେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ସମଣୋ ଭାୱିତିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ।
କଥଂସ [କଥୟଂ (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰)] ପରିଦୀପେନ୍ତୋ, ଅନିଚ୍ଚତମୁଦାହରି ॥
‘‘‘ଅନିଚ୍ଚା ୱତ ସଙ୍ଖାରା, ଉପ୍ପାଦୱୟଧମ୍ମିନୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜିତ୍ୱା ନିରୁଜ୍ଝନ୍ତି, ତେସଂ ୱୂପସମୋ ସୁଖୋ’ ॥
‘‘ସହ ଗାଥଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ପୁବ୍ବସଞ୍ଞମନୁସ୍ସରିଂ ।
ଏକାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସେନ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ।
ଉପସମ୍ପାଦୟୀ ବୁଦ୍ଧୋ, ଧମ୍ମସ୍ସୱନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଧମ୍ମମସୁଣିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧମ୍ମସ୍ସୱନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଧମ୍ମସ୍ସୱନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଧମ୍ମସ୍ସୱନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସୁଚିନ୍ତିତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ଅହୋସିଂ କସ୍ସକୋ ତଦା ।
କସିକମ୍ମେନ ଜୀୱାମି, ତେନ ପୋସେମି ଦାରକେ ॥
‘‘ସୁସମ୍ପନ୍ନଂ ତଦା ଖେତ୍ତଂ, ଧଞ୍ଞଂ ମେ ଫଲିନଂ [ଫଲିତଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ଅହୁ ।
ପାକକାଲେ ଚ ସମ୍ପତ୍ତେ, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ॥
‘‘ନଚ୍ଛନ୍ନଂ ନପ୍ପତିରୂପଂ, ଜାନନ୍ତସ୍ସ ଗୁଣାଗୁଣଂ ।
ୟୋହଂ ସଙ୍ଘେ ଅଦତ୍ୱାନ, ଅଗ୍ଗଂ ଭୁଞ୍ଜେୟ୍ୟ ଚେ ତଦା [ମତ୍ତନା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅୟଂ ବୁଦ୍ଧୋ ଅସମସମୋ, ଦ୍ୱତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ।
ତତୋ ପଭାୱିତୋ ସଙ୍ଘୋ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତୋ ଅନୁତ୍ତରୋ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଦସ୍ସାମହଂ ଦାନଂ, ନୱସସ୍ସଂ ପୁରେ ପୁରେ ।
ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ହଟ୍ଠୋ ପୀଣିତମାନସୋ [ପୀତିକ… (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଖେତ୍ତତୋ ଧଞ୍ଞମାହତ୍ୱା, ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଉପସଙ୍କମିଂ ।
ଉପସଙ୍କମ୍ମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ନୱସସ୍ସଞ୍ଚ ସମ୍ପନ୍ନଂ, ଆୟାଗୋସି [ଇଧ ହୋସି (ସ୍ୟା॰)] ଚ ତ୍ୱଂ ମୁନେ ।
ଅନୁକମ୍ପମୁପାଦାୟ, ଅଧିୱାସେହି ଚକ୍ଖୁମ’ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ଚତ୍ତାରୋ ଚ ପଟିପନ୍ନା, ଚତ୍ତାରୋ ଚ ଫଲେ ଠିତା ।
ଏସ ସଙ୍ଘୋ ଉଜୁଭୂତୋ, ପଞ୍ଞାସୀଲସମାହିତୋ ।
ୟଜନ୍ତାନଂ ମନୁସ୍ସାନଂ, ପୁଞ୍ଞପେକ୍ଖାନ ପାଣିନଂ ॥
‘‘‘କରୋତୋପଧିକଂ ପୁଞ୍ଞଂ, ସଙ୍ଘେ ଦିନ୍ନଂ ମହପ୍ଫଲଂ ।
ତସ୍ମିଂ ସଙ୍ଘେୱ [ସଂଘେ ଚ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଦାତବ୍ବଂ, ତୱ ସସ୍ସଂ ତଥେତରଂ ॥
‘‘‘ସଙ୍ଘତୋ ଉଦ୍ଦିସିତ୍ୱାନ, ଭିକ୍ଖୂ ନେତ୍ୱାନ ସଂଘରଂ ।
ପଟିୟତ୍ତଂ ଘରେ ସନ୍ତଂ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସ ଦେହି ତ୍ୱଂ’ ॥
‘‘ସଙ୍ଘତୋ ଉଦ୍ଦିସିତ୍ୱାନ, ଭିକ୍ଖୂ ନେତ୍ୱାନ ସଂଘରଂ ।
ୟଂ ଘରେ ପଟିୟତ୍ତଂ ମେ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ସୋୱଣ୍ଣଂ ସପ୍ପଭସ୍ସରଂ ।
ସଟ୍ଠିୟୋଜନମୁବ୍ବେଧଂ, ତିଂସୟୋଜନୱିତ୍ଥତଂ ॥
ଏକୂନୱୀସତିମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
‘‘ଆକିଣ୍ଣଂ ଭୱନଂ ମୟ୍ହଂ, ନାରୀଗଣସମାକୁଲଂ ।
ତତ୍ଥ ଭୁତ୍ୱା ପିୱିତ୍ୱା ଚ, ୱସାମି ତିଦସେ ଅହଂ ॥
‘‘ସତାନଂ ତୀଣିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ସତାନଂ ପଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଭୱାଭୱେ ସଂସରନ୍ତୋ, ଲଭାମି ଅମିତଂ ଧନଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ନୱସସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ହତ୍ଥିୟାନଂ ଅସ୍ସୟାନଂ, ସିୱିକଂ ସନ୍ଦମାନିକଂ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ [ସବ୍ବମେତମ୍ପି (କ॰)], ନୱସସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ନୱୱତ୍ଥଂ ନୱଫଲଂ, ନୱଗ୍ଗରସଭୋଜନଂ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ନୱସସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କୋସେୟ୍ୟକମ୍ବଲିୟାନି, ଖୋମକପ୍ପାସିକାନି ଚ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ନୱସସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦାସୀଗଣଂ ଦାସଗଣଂ, ନାରିୟୋ ଚ ଅଲଙ୍କତା ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ନୱସସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ନ ମଂ ସୀତଂ ୱା ଉଣ୍ହଂ ୱା, ପରିଳାହୋ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ଅଥୋ ଚେତସିକଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ହଦୟେ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ଇଦଂ ଖାଦ ଇଦଂ ଭୁଞ୍ଜ, ଇମମ୍ହି ସୟନେ ସୟ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ନୱସସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅୟଂ ପଚ୍ଛିମକୋ ଦାନି, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ଅଜ୍ଜାପି ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମୋ ମେ, ଫଲଂ ତୋସେସି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘ନୱସସ୍ସଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଅଟ୍ଠାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ୱଣ୍ଣୱା ୟସୱା ହୋମି, ମହାଭୋଗୋ ଅନୀତିକୋ ।
ମହାପକ୍ଖୋ [ମହାଭକ୍ଖୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ସଦା ହୋମି, ଅଭେଜ୍ଜପରିସୋ ସଦା ॥
‘‘ସବ୍ବେ ମଂ ଅପଚାୟନ୍ତି, ୟେ କେଚି ପଥୱିସ୍ସିତା ।
ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମା ଚ ୟେ କେଚି, ପୁରେ ପୁରେ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସ ୱା ମଜ୍ଝେ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସମ୍ମୁଖା ।
ସବ୍ବେପି ସମତିକ୍କମ୍ମ, ଦେନ୍ତି ମମେୱ ଦାୟକା ॥
‘‘ପଠମଂ ନୱସସ୍ସଞ୍ହି, ଦତ୍ୱା ସଙ୍ଘେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ଇମାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, ନୱସସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ନୱସସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ।
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁଚିନ୍ତିତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁଚିନ୍ତିତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସୋୱଣ୍ଣକିଙ୍କଣିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସଦ୍ଧାୟ ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ୱାକଚୀରଧରୋ ଆସିଂ, ତପୋକମ୍ମମପସ୍ସିତୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ତୁ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ତମ୍ହି ସମୟେ, ତାରୟନ୍ତୋ ମହାଜନଂ ॥
‘‘ବଲଞ୍ଚ ୱତ ମେ ଖୀଣଂ, ବ୍ୟାଧିନା ପରମେନ ତଂ ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ସରିତ୍ୱାନ, ପୁଲିନେ ଥୂପମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘କରିତ୍ୱା ହଟ୍ଠଚିତ୍ତୋହଂ, ସହତ୍ଥେନ [ପସାଦେନ (କ॰)] ସମୋକିରିଂ ।
ସୋଣ୍ଣକିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫାନି, ଉଦଗ୍ଗମନସୋ ଅହଂ ॥
‘‘ସମ୍ମୁଖା ୱିୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଥୂପଂ ପରିଚରିଂ ଅହଂ ।
ତେନ ଚେତୋପସାଦେନ, ଅତ୍ଥଦସ୍ସିସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକଂ ଗତୋ ସନ୍ତୋ, ଲଭାମି ୱିପୁଲଂ ସୁଖଂ ।
ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ତତ୍ଥାସିଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅସୀତିକୋଟିୟୋ ମୟ୍ହଂ, ନାରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ସଦା ମୟ୍ହଂ ଉପଟ୍ଠନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିତୁରିୟସହସ୍ସାନି [ସଟ୍ଠିତୂରିୟ… (କ॰)], ଭେରିୟୋ ପଣୱାନି ଚ ।
ସଙ୍ଖା ଚ ଡିଣ୍ଡିମା ତତ୍ଥ, ୱଗ୍ଗୂ ୱଜ୍ଜନ୍ତି [ନଦନ୍ତି (ସୀ॰), ୱଦନ୍ତି (ପୀ॰)] ଦୁନ୍ଦୁଭୀ ॥
‘‘ଚୁଲ୍ଲାସୀତିସହସ୍ସାନି, ହତ୍ଥିନୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ତିଧାପଭିନ୍ନମାତଙ୍ଗା, କୁଞ୍ଜରା ସଟ୍ଠିହାୟନା ॥
‘‘ହେମଜାଲାଭିସଞ୍ଛନ୍ନା, ଉପଟ୍ଠାନଂ କରୋନ୍ତି ମେ ।
ବଲକାୟେ ଗଜେ ଚେୱ, ଊନତା ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣକିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫାନଂ, ୱିପାକଂ ଅନୁଭୋମହଂ ।
ଅଟ୍ଠପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ॥
‘‘ଏକସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଥବ୍ୟା ରଜ୍ଜଂ ଏକସତଂ, ମହିୟା କାରୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ସୋ ଦାନି ଅମତଂ ପତ୍ତୋ, ଅସଙ୍ଖତଂ ସୁଦୁଦ୍ଦସଂ [ଗମ୍ଭୀରଂ ଦୁଦ୍ଦସଂ ପଦଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ସଂୟୋଜନପରିକ୍ଖୀଣୋ, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୋୱଣ୍ଣକିଙ୍କଣିୟୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୋୱଣ୍ଣକିଙ୍କଣିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ସୋଣ୍ଣକୋନ୍ତରିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମନୋଭାୱନିୟଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଅତ୍ତଦନ୍ତଂ ସମାହିତଂ ।
ଇରିୟମାନଂ ବ୍ରହ୍ମପଥେ, ଚିତ୍ତୱୂପସମେ ରତଂ ॥
‘‘ନିତ୍ତିଣ୍ଣଓଘଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଝାୟିଂ ଝାନରତଂ ମୁନିଂ ।
ଉପତିତ୍ଥଂ ସମାପନ୍ନଂ, ଇନ୍ଦିୱରଦଲପ୍ପଭଂ ॥
‘‘ଅଲାବୁନୋଦକଂ ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଉପାଗମିଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପାଦେ ଧୋୱିତ୍ୱା, ଅଲାବୁକମଦାସହଂ ॥
‘‘ଆଣାପେସି ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ପଦୁମୁତ୍ତରନାମକୋ ।
‘ଇମିନା ଦକମାହତ୍ୱା, ପାଦମୂଲେ ଠପେହି ମେ’ ॥
‘‘ସାଧୂତିହଂ ପଟିସ୍ସୁତ୍ୱା, ସତ୍ଥୁଗାରୱତାୟ ଚ ।
ଦକଂ ଅଲାବୁନାହତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଉପାଗମିଂ ॥
‘‘ଅନୁମୋଦି ମହାୱୀରୋ, ଚିତ୍ତଂ ନିବ୍ବାପୟଂ ମମ ।
‘ଇମିନାଲାବୁଦାନେନ, ସଙ୍କପ୍ପୋ ତେ ସମିଜ୍ଝତୁ’ ॥
‘‘ପନ୍ନରସେସୁ କପ୍ପେସୁ, ଦେୱଲୋକେ ରମିଂ ଅହଂ ।
ତିଂସତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ଦିୱା ୱା ୟଦି ୱା ରତ୍ତିଂ, ଚଙ୍କମନ୍ତସ୍ସ ତିଟ୍ଠତୋ ।
ସୋୱଣ୍ଣଂ କୋନ୍ତରଂ ଗୟ୍ହ, ତିଟ୍ଠତେ ପୁରତୋ ମମ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଦତ୍ୱାନଲାବୁଂ, ଲଭାମି ସୋଣ୍ଣକୋନ୍ତରଂ ।
ଅପ୍ପକମ୍ପି କତଂ କାରଂ, ୱିପୁଲଂ ହୋତି ତାଦିସୁ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂଲାବୁମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅଲାବୁସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୋଣ୍ଣକୋନ୍ତରିକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୋଣ୍ଣକୋନ୍ତରିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ସକିଂସମ୍ମଜ୍ଜକୱଗ୍ଗୋ ତେଚତ୍ତାଲୀସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ସକିଂସମ୍ମଜ୍ଜକୋ ଥେରୋ, ଏକଦୁସ୍ସୀ ଏକାସନୀ ।
କଦମ୍ବକୋରଣ୍ଡକଦୋ, ଘତସ୍ସୱନିକୋପି ଚ ॥
ସୁଚିନ୍ତିକୋ କିଙ୍କଣିକୋ, ସୋଣ୍ଣକୋନ୍ତରିକୋପି ଚ ।
ଏକଗାଥାସତଞ୍ଚେତ୍ଥ, ଏକସତ୍ତତିମେୱ ଚ ॥
୪୪. ଏକୱିହାରିୱଗ୍ଗୋ
୧. ଏକୱିହାରିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ନିପ୍ପପଞ୍ଚୋ ନିରାଲମ୍ବୋ, ଆକାସସମମାନସୋ ।
ସୁଞ୍ଞତାବହୁଲୋ ତାଦୀ, ଅନିମିତ୍ତରତୋ ୱସୀ ॥
‘‘ଅସଙ୍ଗଚିତ୍ତୋ ନିକ୍ଲେସୋ [ନିଲ୍ଲେପୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଅସଂସଟ୍ଠୋ କୁଲେ ଗଣେ ।
ମହାକାରୁଣିକୋ ୱୀରୋ, ୱିନୟୋପାୟକୋୱିଦୋ ॥
‘‘ଉୟ୍ୟୁତ୍ତୋ ପରକିଚ୍ଚେସୁ, ୱିନୟନ୍ତୋ ସଦେୱକେ ।
ନିବ୍ବାନଗମନଂ ମଗ୍ଗଂ, ଗତିଂ ପଙ୍କୱିସୋସନଂ ॥
‘‘ଅମତଂ ପରମସ୍ସାଦଂ, ଜରାମଚ୍ଚୁନିୱାରଣଂ ।
ମହାପରିସମଜ୍ଝେ ସୋ, ନିସିନ୍ନୋ ଲୋକତାରକୋ ॥
‘‘କରୱୀକରୁତୋ [କରୱୀକରୁଦୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ନାଥୋ, ବ୍ରହ୍ମଘୋସୋ ତଥାଗତୋ ।
ଉଦ୍ଧରନ୍ତୋ ମହାଦୁଗ୍ଗା, ୱିପ୍ପନଟ୍ଠେ ଅନାୟକେ ॥
‘‘ଦେସେନ୍ତୋ ୱିରଜଂ ଧମ୍ମଂ, ଦିଟ୍ଠୋ ମେ ଲୋକନାୟକୋ ।
ତସ୍ସ ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱା ତଦାପାହଂ, ଚିନ୍ତେନ୍ତୋ ଜିନସାସନଂ ।
ଏକକୋୱ ୱନେ ରମ୍ମେ, ୱସିଂ ସଂସଗ୍ଗପୀଳିତୋ ॥
‘‘ସକ୍କାୟୱୂପକାସୋ ମେ, ହେତୁଭୂତୋ ମମାଭୱୀ [ମମାଗମୀ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ମନସୋ ୱୂପକାସସ୍ସ, ସଂସଗ୍ଗଭୟଦସ୍ସିନୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକୱିହାରିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକୱିହାରିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଏକସଙ୍ଖିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିନୋ ଭଗୱତୋ, ମହାବୋଧିମହୋ ଅହୁ ।
ମହାଜନା ସମାଗମ୍ମ, ପୂଜେନ୍ତି ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ନ ହି ତଂ ଓରକଂ ମଞ୍ଞେ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠୋ ଭୱିସ୍ସତି ।
ୟସ୍ସାୟଂ ଈଦିସା ବୋଧି, ପୂଜନୀୟା [ଈଦିସୋ ବୋଧି, ପୂଜନୀୟୋ (ସ୍ୟା॰)] ଚ ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ତତୋ ସଙ୍ଖଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ବୋଧିରୁକ୍ଖମୁପଟ୍ଠହିଂ ।
ଧମନ୍ତୋ ସବ୍ବଦିୱସଂ, ଅୱନ୍ଦିଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଆସନ୍ନକେ କତଂ କମ୍ମଂ, ଦେୱଲୋକଂ ଅପାପୟୀ ।
କଳେୱରଂ ମେ ପତିତଂ, ଦେୱଲୋକେ ରମାମହଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିତୁରିୟସହସ୍ସାନି, ତୁଟ୍ଠହଟ୍ଠା ପମୋଦିତା ।
ସଦା ମୟ୍ହଂ ଉପଟ୍ଠନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକସତ୍ତତିମେ କପ୍ପେ, ରାଜା ଆସିଂ ସୁଦସ୍ସନୋ ।
ଚାତୁରନ୍ତୋ ୱିଜିତାୱୀ, ଜମ୍ବୁମଣ୍ଡସ୍ସ ଇସ୍ସରୋ ॥
‘‘ତତୋ ଅଙ୍ଗସତା ତୁରିୟା [ତୂରା (ସୀ॰ କ॰)], ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ।
ଅନୁଭୋମି ସକଂ କମ୍ମଂ, ଉପଟ୍ଠାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ମାତୁକୁଚ୍ଛିଗତସ୍ସାପି, ୱଜ୍ଜରେ ଭେରିୟୋ ସଦା ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଅନୁଭୁତ୍ୱାନ ସମ୍ପଦା ।
ସିୱଂ ସୁଖେମଂ ଅମତଂ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକସଙ୍ଖିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକସଙ୍ଖିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ପାଟିହୀରସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ୱସୀସତସହସ୍ସେହି, ନଗରଂ ପାୱିସୀ ତଦା ॥
‘‘ନଗରଂ ପୱିସନ୍ତସ୍ସ, ଉପସନ୍ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ରତନାନି ପଜ୍ଜୋତିଂସୁ [ପନାଦିଂସୁ (ପୀ॰)], ନିଗ୍ଘୋସୋ ଆସି ତାୱଦେ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଆନୁଭାୱେନ, ଭେରୀ ୱଜ୍ଜୁମଘଟ୍ଟିତା ।
ସୟଂ ୱୀଣା ପୱଜ୍ଜନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପୱିସତୋ ପୁରଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ନମସ୍ସାମି [ନ ପସ୍ସାମି (ସୀ॰)], ପଦୁମୁତ୍ତରମହାମୁନିଂ ।
ପାଟିହୀରଞ୍ଚ ପସ୍ସିତ୍ୱା, ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ଅହୋ ବୁଦ୍ଧୋ ଅହୋ ଧମ୍ମୋ, ଅହୋ ନୋ ସତ୍ଥୁସମ୍ପଦା ।
ଅଚେତନାପି ତୁରିୟା, ସୟମେୱ ପୱଜ୍ଜରେ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପାଟିହୀରସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପାଟିହୀରସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଞାଣତ୍ଥୱିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜଲିତଂ, ଦୀପରୁକ୍ଖଂୱ ଜୋତିତଂ ।
କଞ୍ଚନଂୱ ୱିରୋଚନ୍ତଂ, ଅଦ୍ଦସଂ ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘କମଣ୍ଡଲୁଂ ଠପେତ୍ୱାନ, ୱାକଚୀରଞ୍ଚ କୁଣ୍ଡିକଂ ।
ଏକଂସଂ ଅଜିନଂ କତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଥୱିଂ ଅହଂ ॥
‘‘‘ତମନ୍ଧକାରଂ ୱିଧମଂ, ମୋହଜାଲସମାକୁଲଂ ।
ଞାଣାଲୋକଂ ଦସ୍ସେତ୍ୱାନ, ନିତ୍ତିଣ୍ଣୋସି ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ସମୁଦ୍ଧରସିମଂ ଲୋକଂ, ସବ୍ବାୱନ୍ତମନୁତ୍ତରଂ ।
ଞାଣେ ତେ ଉପମା ନତ୍ଥି, ୟାୱତାଜଗତୋଗତି [ୟାୱତା ଚ ଗତୋଗତି (ପୀ॰ କ॰)]॥
‘‘‘ତେନ ଞାଣେନ ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ଇତି ବୁଦ୍ଧୋ ପୱୁଚ୍ଚତି ।
ୱନ୍ଦାମି ତଂ ମହାୱୀରଂ, ସବ୍ବଞ୍ଞୁତମନାୱରଂ’ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଥୱିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଞାଣତ୍ଥୱାୟିଦଂ ଫଲଂ ।
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ।
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଞାଣତ୍ଥୱିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଞାଣତ୍ଥୱିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଉଚ୍ଛୁଖଣ୍ଡିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ଦ୍ୱାରପାଲୋ ଅହୋସହଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୁଂ ॥
‘‘ଉଚ୍ଛୁଖଣ୍ଡିକମାଦାୟ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଉଚ୍ଛୁମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଉଚ୍ଛୁଖଣ୍ଡସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉଚ୍ଛୁଖଣ୍ଡିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଚ୍ଛୁଖଣ୍ଡିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. କଳମ୍ବଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ରୋମସୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ୱସତେ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
କଳମ୍ବଂ ତସ୍ସ ପାଦାସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କଳମ୍ବସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କଳମ୍ବଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କଳମ୍ବଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଅମ୍ବାଟକଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପିନେ ବୁଦ୍ଧଂ ଦିସ୍ୱାନ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅପରାଜିତଂ ।
ଅମ୍ବାଟକଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅମ୍ବାଟକଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅମ୍ବାଟକଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ହରୀତକଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହରୀତକଂ ଆମଲକଂ, ଅମ୍ବଜମ୍ବୁୱିଭୀତକଂ ।
କୋଲଂ ଭଲ୍ଲାତକଂ ବିଲ୍ଲଂ, ସୟମେୱ ହରାମହଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନ ପବ୍ଭାରଗତଂ, ଝାୟିଂ ଝାନରତଂ ମୁନିଂ ।
ଆବାଧେନ ଆପୀଳେନ୍ତଂ, ଅଦୁତୀୟଂ ମହାମୁନିଂ ॥
‘‘ହରୀତକଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ଅଦାସହଂ ।
ଖାଦମତ୍ତମ୍ହି ଭେସଜ୍ଜେ, ବ୍ୟାଧି ପସ୍ସମ୍ଭି [ପସ୍ସଦ୍ଧି (କ॰)] ତାୱଦେ ॥
‘‘ପହୀନଦରଥୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ଅନୁମୋଦମକାସି ମେ ।
‘ଭେସଜ୍ଜଦାନେନିମିନା, ବ୍ୟାଧିୱୂପସମେନ ଚ ॥
‘‘‘ଦେୱଭୂତୋ ମନୁସ୍ସୋ ୱା, ଜାତୋ ୱା ଅଞ୍ଞଜାତିୟା ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତୋ ହୋତୁ, ମା ଚ ତେ ବ୍ୟାଧିମାଗମା’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ନଭଂ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗମୀ ଧୀରୋ, ହଂସରାଜାୱ ଅମ୍ବରେ ॥
‘‘ୟତୋ ହରୀତକଂ ଦିନ୍ନଂ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଇମଂ ଜାତିଂ ଉପାଦାୟ, ବ୍ୟାଧି ମେ ନୁପପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ଅୟଂ ପଚ୍ଛିମକୋ ମୟ୍ହଂ, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଭେସଜ୍ଜମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭେସଜ୍ଜସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ହରୀତକଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ହରୀତକଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଅମ୍ବପିଣ୍ଡିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହତ୍ଥିରାଜା ତଦା ଆସିଂ, ଈସାଦନ୍ତୋ ଉରୁଳ୍ହୱା ।
ୱିଚରନ୍ତୋ ବ୍ରହାରଞ୍ଞେ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଅମ୍ବପିଣ୍ଡଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଦାସିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ।
ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହି ମହାୱୀରୋ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ମମ ନିଜ୍ଝାୟମାନସ୍ସ, ପରିଭୁଞ୍ଜି ତଦା ଜିନୋ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ତୁସିତଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଅହଂ ଚୱିତ୍ୱାନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ଏତେନେୱ ଉପାୟେନ, ଅନୁଭୁତ୍ୱାନ ସମ୍ପଦା ॥
‘‘ପଧାନପହିତତ୍ତୋହଂ, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅମ୍ବପିଣ୍ଡିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅମ୍ବପିଣ୍ଡିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଅମ୍ବଫଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ପିଣ୍ଡାୟ ୱିଚରନ୍ତସ୍ସ, ଧାରତୋ ଉତ୍ତମଂ ୟସଂ ॥
‘‘ଅଗ୍ଗଫଲଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟସ୍ସ ୱୀରସ୍ସ, ଅଦାସିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ [ଦିପଦିନ୍ଦ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ।
ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ହିତ୍ୱା ଜୟପରାଜୟଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅଗ୍ଗଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅମ୍ବଫଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅମ୍ବଫଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଏକୱିହାରିୱଗ୍ଗୋ ଚତୁଚତ୍ତାଲୀସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଥେରୋ ଏକୱିହାରୀ ଚ, ସଙ୍ଖିୟୋ ପାଟିହୀରକୋ ।
ଥୱିକୋ ଉଚ୍ଛୁଖଣ୍ଡୀ ଚ, କଳମ୍ବଅମ୍ବାଟକଦୋ ॥
ହରୀତକମ୍ବପିଣ୍ଡୀ ଚ, ଅମ୍ବଦୋ ଦସମୋ ୟତି ।
ଛଳସୀତି ଚ ଗାଥାୟୋ, ଗଣିତାୟୋ ୱିଭାୱିଭି ॥
୪୫. ୱିଭୀତକୱଗ୍ଗୋ
୧. ୱିଭୀତକମିଞ୍ଜିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କକୁସନ୍ଧୋ ମହାୱୀରୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଗଣମ୍ହା ୱୂପକଟ୍ଠୋ ସୋ, ଅଗମାସି ୱନନ୍ତରଂ ॥
‘‘ବୀଜମିଞ୍ଜଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଲତାୟ ଆୱୁଣିଂ ଅହଂ ।
ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ଝାୟତେ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନହଂ ଦେୱଦେୱଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟସ୍ସ ୱୀରସ୍ସ, ବୀଜମିଞ୍ଜମଦାସହଂ ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂୟେୱ କପ୍ପମ୍ହି, ୟଂ ମିଞ୍ଜମଦଦିଂ [ଫଲମଦଦିଂ (ସୀ॰ ପୀ॰), ବୀଜମଦଦିଂ (ସ୍ୟା॰)] ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୀଜମିଞ୍ଜସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱିଭୀତକମିଞ୍ଜିୟୋ [ୱିଭେଦକ… (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱିଭୀତକମିଞ୍ଜିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. କୋଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଜିନେନ ନିୱତ୍ଥୋହଂ, ୱାକଚୀରଧରୋ ତଦା ।
ଖାରିୟା ପୂରୟିତ୍ୱାନ, କୋଲଂହାସିଂ ମମସ୍ସମଂ [ଖାରିଭାରଂ ହରିତ୍ୱାନ, କୋଲମାହରିମସ୍ସମଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ତମ୍ହି କାଲେ ସିଖୀ ବୁଦ୍ଧୋ, ଏକୋ ଅଦୁତିୟୋ ଅହୁ ।
ମମସ୍ସମଂ ଉପାଗଚ୍ଛି, ଜାନନ୍ତୋ ସବ୍ବକାଲିକଂ ॥
‘‘ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ୱନ୍ଦିତ୍ୱାନ ଚ ସୁବ୍ବତଂ ।
ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, କୋଲଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କୋଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୋଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୋଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ବିଲ୍ଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅସ୍ସମୋ ସୁକତୋ ମମ ।
ବିଲ୍ଲରୁକ୍ଖେହି [ବେଲୁୱରୁକ୍ଖେହି (ସ୍ୟା॰)] ଆକିଣ୍ଣୋ, ନାନାଦୁମନିସେୱିତୋ ॥
‘‘ସୁଗନ୍ଧଂ ବେଲୁୱଂ ଦିସ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମନୁସ୍ସରିଂ ।
ଖାରିଭାରଂ ପୂରୟିତ୍ୱା, ତୁଟ୍ଠୋ ସଂୱିଗ୍ଗମାନସୋ ॥
‘‘କକୁସନ୍ଧଂ ଉପାଗମ୍ମ, ବିଲ୍ଲପକ୍କମଦାସହଂ ।
ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତସ୍ସ ୱୀରସ୍ସ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂୟେୱ କପ୍ପସ୍ମିଂ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବିଲ୍ଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବିଲ୍ଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଭଲ୍ଲାତଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଦ୍ୱତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣଂ ।
ୱିପିନଗ୍ଗେନ [ପୱନଗ୍ଗେନ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ, ସାଲରାଜଂୱ ଫୁଲ୍ଲିତଂ ॥
‘‘ତିଣତ୍ଥରଂ ପଞ୍ଞାପେତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅୟାଚହଂ ।
‘ଅନୁକମ୍ପତୁ ମଂ ବୁଦ୍ଧୋ, ଭିକ୍ଖଂ ଇଚ୍ଛାମି ଦାତୱେ’ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ମହାୟସୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଓରୂହି ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ଓରୋହିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ନିସୀଦି ପଣ୍ଣସନ୍ଥରେ ।
ଭଲ୍ଲାତକଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ମମ ନିଜ୍ଝାୟମାନସ୍ସ, ପରିଭୁଞ୍ଜି ତଦା ଜିନୋ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଅଭିୱନ୍ଦିଂ ତଦା ଜିନଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଭଲ୍ଲାତଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭଲ୍ଲାତଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଉତ୍ତଲିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିଗ୍ରୋଧେ ହରିତୋଭାସେ, ସଂୱିରୁଳ୍ହମ୍ହି ପାଦପେ ।
ଉତ୍ତଲିମାଲଂ [ଉମ୍ମା ମାଲଂ ହି (ସ୍ୟା॰)] ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୋଧିୟା ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂୟେୱ କପ୍ପମ୍ହି, ୟଂ ବୋଧିମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୋଧିପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉତ୍ତଲିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉତ୍ତଲିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଅମ୍ବାଟକିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁପୁପ୍ଫିତଂ ସାଲୱନଂ, ଓଗୟ୍ହ ୱେସ୍ସଭୂ ମୁନି ।
ନିସୀଦି ଗିରିଦୁଗ୍ଗେସୁ, ଅଭିଜାତୋୱ କେସରୀ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଅମ୍ବାଟକମପୂଜୟିଂ ।
ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତଂ ଅନୁତ୍ତରଂ [ମହାୱୀରଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତି ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅମ୍ବାଟକିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅମ୍ବାଟକିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ସୀହାସନିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସବ୍ବଭୂତହିତେସିନୋ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସୀହାସନମଦାସହଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ୟତ୍ଥ ୟତ୍ଥ ୱସାମହଂ ।
ଲଭାମି ୱିପୁଲଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ସୀହାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣମୟା ରୂପିମୟା, ଲୋହିତଙ୍ଗମୟା [ଲୋହିତଙ୍କମୟା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ବହୂ ।
ମଣିମୟା ଚ ପଲ୍ଲଙ୍କା, ନିବ୍ବତ୍ତନ୍ତି ମମଂ ସଦା ॥
‘‘ବୋଧିୟା ଆସନଂ କତ୍ୱା, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମିନୋ ।
ଉଚ୍ଚେ କୁଲେ ପଜାୟାମି, ଅହୋ ଧମ୍ମସୁଧମ୍ମତା ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ସୀହାସନମକାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସୀହାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୀହାସନିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୀହାସନିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ପାଦପୀଠିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅଗ୍ଗୋ କାରୁଣିକୋ ମୁନି ।
ତାରୟିତ୍ୱା ବହୂ ସତ୍ତେ, ନିବ୍ବୁତୋ ସୋ ମହାୟସୋ ॥
‘‘ସୀହାସନସ୍ସ ସାମନ୍ତା, ସୁମେଧସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପାଦପୀଠମକାରୟିଂ ॥
‘‘କତ୍ୱାନ କୁସଲଂ କମ୍ମଂ, ସୁଖପାକଂ ସୁଖୁଦ୍ରୟଂ ।
ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତୋ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ୱସମାନସ୍ସ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମଙ୍ଗିନୋ ।
ପଦାନି ଉଦ୍ଧରନ୍ତସ୍ସ, ସୋଣ୍ଣପୀଠା ଭୱନ୍ତି ମେ ॥
‘‘ଲାଭା ତେସଂ ସୁଲଦ୍ଧଂ ୱୋ, ୟେ ଲଭନ୍ତି ଉପସ୍ସୁତିଂ ।
ନିବ୍ବୁତେ କାରଂ କତ୍ୱାନ, ଲଭନ୍ତି ୱିପୁଲଂ ସୁଖଂ ॥
‘‘ମୟାପି ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ୱାଣିଜ୍ଜଂ ସୁପ୍ପୟୋଜିତଂ ।
ପାଦପୀଠଂ କରିତ୍ୱାନ, ସୋଣ୍ଣପୀଠଂ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ଦିସଂ ପକ୍କମାମି, କେନଚି କିଚ୍ଚୟେନହଂ [ପଚ୍ଚୟେନହଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)]।
ସୋଣ୍ଣପୀଠେ ଅକ୍କମାମି [ସୋଣ୍ଣପୀଠେନ କମାମି (କ॰)], ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପାଦପୀଠସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପାଦପୀଠିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପାଦପୀଠିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ୱେଦିକାରକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ବୋଧିୟା ପାଦପୁତ୍ତମେ ।
ୱେଦିକଂ ସୁକତଂ କତ୍ୱା, ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ଅତୋଳାରାନି [ଅଥୋଳାରାନି (ସୀ॰ ପୀ॰), ଅଗ୍ଗୋଳାରାନି (ସ୍ୟା॰)] ଭଣ୍ଡାନି, କତାନି ଅକତାନି ଚ ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖା ପୱସ୍ସନ୍ତି, ୱେଦିକାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଉଭତୋ ବ୍ୟୂଳ୍ହସଙ୍ଗାମେ, ପକ୍ଖନ୍ଦନ୍ତୋ ଭୟାନକେ ।
ଭୟଭେରୱଂ ନ ପସ୍ସାମି, ୱେଦିକାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ବ୍ୟମ୍ହଂ ନିବ୍ବତ୍ତତେ ସୁଭଂ ।
ସୟନାନି ମହଗ୍ଘାନି, ୱେଦିକାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ୱେଦିକମକାରୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱେଦିକାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱେଦିକାରକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱେଦିକାରକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ବୋଧିଘରଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ବୋଧିଘରମକାରୟିଂ ॥
‘‘ତୁସିତଂ ଉପପନ୍ନୋମ୍ହି, ୱସାମି ରତନେ ଘରେ ।
ନ ମେ ସୀତଂ ୱା ଉଣ୍ହଂ ୱା, ୱାତୋ ଗତ୍ତେ ନ ସମ୍ଫୁସେ ॥
‘‘ପଞ୍ଚସଟ୍ଠିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
କାସିକଂ ନାମ ନଗରଂ, ୱିସ୍ସକମ୍ମେନ [ୱିସୁକମ୍ମେନ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ମାପିତଂ ॥
‘‘ଦସୟୋଜନଆୟାମଂ, ଅଟ୍ଠୟୋଜନୱିତ୍ଥତଂ ।
ନ ତମ୍ହି ନଗରେ ଅତ୍ଥି, କଟ୍ଠଂ ୱଲ୍ଲୀ ଚ ମତ୍ତିକା ॥
‘‘ତିରିୟଂ ୟୋଜନଂ ଆସି, ଅଦ୍ଧୟୋଜନୱିତ୍ଥତଂ ।
ମଙ୍ଗଲୋ ନାମ ପାସାଦୋ, ୱିସ୍ସକମ୍ମେନ ମାପିତୋ ॥
‘‘ଚୁଲ୍ଲାସୀତିସହସ୍ସାନି, ଥମ୍ଭା ସୋଣ୍ଣମୟା ଅହୁଂ ।
ମଣିମୟା ଚ ନିୟ୍ୟୂହା, ଛଦନଂ ରୂପିୟଂ ଅହୁ ॥
‘‘ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟଂ ଘରଂ, ୱିସ୍ସକମ୍ମେନ ମାପିତଂ ।
ଅଜ୍ଝାୱୁତ୍ଥଂ ମୟା ଏତଂ, ଘରଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତେ ସବ୍ବେ ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ, ଦେୱମାନୁସକେ ଭୱେ ।
ଅଜ୍ଝପତ୍ତୋମ୍ହି ନିବ୍ବାନଂ, ସନ୍ତିପଦମନୁତ୍ତରଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ବୋଧିଘରମକାରୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଘରଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବୋଧିଘରଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବୋଧିଘରଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ୱିଭୀତକୱଗ୍ଗୋ ପଞ୍ଚଚତ୍ତାଲୀସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ୱିଭୀତକୀ କୋଲଫଲୀ, ବିଲ୍ଲଭଲ୍ଲାତକପ୍ପଦୋ ।
ଉତ୍ତଲମ୍ବଟକୀ ଚେୱ, ଆସନୀ ପାଦପୀଠକୋ ॥
ୱେଦିକୋ ବୋଧିଘରିକୋ, ଗାଥାୟୋ ଗଣିତାପି ଚ ।
ଏକୂନାସୀତିକା ସବ୍ବା, ଅସ୍ମିଂ ୱଗ୍ଗେ ପକିତ୍ତିତା ॥
୪୬. ଜଗତିଦାୟକୱଗ୍ଗୋ
୧. ଜଗତିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଧମ୍ମଦସ୍ସିସ୍ସ ମୁନିନୋ, ବୋଧିୟା ପାଦପୁତ୍ତମେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଜଗତିଂ କାରୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଦରିତୋ ପବ୍ବତତୋ ୱା, ରୁକ୍ଖତୋ ପତିତୋ ଅହଂ ।
ଚୁତୋ ପତିଟ୍ଠଂ ୱିନ୍ଦାମି, ଜଗତିୟା ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ନ ମେ ଚୋରା ୱିହେସନ୍ତି, ନାତିମଞ୍ଞନ୍ତି ଖତ୍ତିୟା [ପସହନ୍ତି, ନାତିମଞ୍ଞତି ଖତ୍ତିୟୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)]।
ସବ୍ବାମିତ୍ତେତିକ୍କମାମି, ଜଗତିୟା ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ପୂଜିତୋ ହୋମି, ଜଗତିୟା ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ଜଗତିଂ କାରୟିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଜଗତିଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଜଗତିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଜଗତିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ମୋରହତ୍ଥିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମୋରହତ୍ଥଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଉପେସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ମୋରହତ୍ଥମଦାସହଂ ॥
‘‘ଇମିନା ମୋରହତ୍ଥେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ନିବ୍ବାୟିଂସୁ ତୟୋ ଅଗ୍ଗୀ, ଲଭାମି ୱିପୁଲଂ ସୁଖଂ ॥
‘‘ଅହୋ ବୁଦ୍ଧୋ ଅହୋ ଧମ୍ମୋ, ଅହୋ ନୋ ସତ୍ଥୁସମ୍ପଦା ।
ଦତ୍ୱାନହଂ ମୋରହତ୍ଥଂ, ଲଭାମି ୱିପୁଲଂ ସୁଖଂ ॥
‘‘ତିୟଗ୍ଗୀ [ତିଧଗ୍ଗୀ (ସ୍ୟା॰ କ॰), ତିୱଗ୍ଗୀ (ପୀ॰)] ନିବ୍ବୁତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମୋରହତ୍ଥସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମୋରହତ୍ଥିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମୋରହତ୍ଥିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ସୀହାସନବୀଜିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିସ୍ସସ୍ସାହଂ ଭଗୱତୋ, ବୋଧିରୁକ୍ଖମୱନ୍ଦିୟଂ ।
ପଗ୍ଗୟ୍ହ ବୀଜନିଂ ତତ୍ଥ, ସୀହାସନମବୀଜହଂ [ମବୀଜୟିଂ (ସୀ॰), ମୱିଜ୍ଜହଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ସୀହାସନମବୀଜହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୀଜନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୀହାସନବୀଜିୟୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୀହାସନବୀଜିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ତିଣୁକ୍କଧାରିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ବୋଧିୟା ପାଦପୁତ୍ତମେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ତୟୋ ଉକ୍କେ ଅଧାରୟିଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ସୋହଂ ଉକ୍କମଧାରୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଉକ୍କଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିଣୁକ୍କଧାରିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିଣୁକ୍କଧାରିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଅକ୍କମନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କକୁସନ୍ଧସ୍ସ ମୁନିନୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ସ ୱୁସୀମତୋ ।
ଦିୱାୱିହାରଂ ୱଜତୋ, ଅକ୍କମନମଦାସହଂ ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂୟେୱ କପ୍ପମ୍ହି, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅକ୍କମନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅକ୍କମନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅକ୍କମନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ୱନକୋରଣ୍ଡିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ୱନକୋରଣ୍ଡମାଦାୟ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱନକୋରଣ୍ଡିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱନକୋରଣ୍ଡିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
ୱୀସତିମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
୭. ଏକଛତ୍ତିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଙ୍ଗାରଜାତା ପଥୱୀ, କୁକ୍କୁଳାନୁଗତା ମହୀ ।
ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଭଗୱା, ଅବ୍ଭୋକାସମ୍ହି ଚଙ୍କମି ॥
‘‘ପଣ୍ଡରଂ ଛତ୍ତମାଦାୟ, ଅଦ୍ଧାନଂ ପଟିପଜ୍ଜହଂ ।
ତତ୍ଥ ଦିସ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ୱିତ୍ତି ମେ ଉପପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ମରୀଚିୟୋତ୍ଥଟା [ମରିଚିମୋଫୁନା (ସ୍ୟା॰), ମରୀଚିୱୋଫୁଟା (ପୀ॰)] ଭୂମି, ଅଙ୍ଗାରାୱ ମହୀ ଅୟଂ ।
ଉପହନ୍ତି [ଉପୱାୟନ୍ତି (ସୀ॰ ପୀ॰)] ମହାୱାତା, ସରୀରସ୍ସାସୁଖେପନା [ସରୀରକାୟୁଖେପନା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ସୀତଂ ଉଣ୍ହଂ ୱିହନନ୍ତଂ [ୱିହନତି (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ୱାତାତପନିୱାରଣଂ ।
ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହ ଇମଂ ଛତ୍ତଂ, ଫସ୍ସୟିସ୍ସାମି [ପସ୍ସୟିସ୍ସାମି (କ॰)] ନିବ୍ବୁତିଂ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ମହାୟସୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହି ତଦା ଜିନୋ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପାନି ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ସତାନଂ ପଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ଅନୁଭୋମି ସକଂ କମ୍ମଂ, ପୁବ୍ବେ ସୁକତମତ୍ତନୋ ॥
‘‘ଅୟଂ ମେ ପଚ୍ଛିମା ଜାତି, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ଅଜ୍ଜାପି ସେତଚ୍ଛତ୍ତଂ ମେ, ସବ୍ବକାଲଂ ଧରୀୟତି ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଛତ୍ତମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଛତ୍ତଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଛତ୍ତିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଛତ୍ତିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଜାତିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପରିନିବ୍ବୁତେ ଭଗୱତି, ପଦୁମୁତ୍ତରେ ମହାୟସେ ।
ପୁପ୍ଫୱଟଂସକେ କତ୍ୱା [ପୁପ୍ଫଚଙ୍କୋଟକେ ଗହେତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰)], ସରୀରମଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ନିମ୍ମାନଂ ଅଗମାସହଂ ।
ଦେୱଲୋକଗତୋ ସନ୍ତୋ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମଂ ସରାମହଂ ॥
‘‘ଅମ୍ବରା ପୁପ୍ଫୱସ୍ସୋ ମେ, ସବ୍ବକାଲଂ ପୱସ୍ସତି ।
ସଂସରାମି ମନୁସ୍ସେ ଚେ [ୱେ (ସ୍ୟା॰)], ରାଜା ହୋମି ମହାୟସୋ ॥
‘‘ତହିଂ କୁସୁମୱସ୍ସୋ ମେ, ଅଭିୱସ୍ସତି ସବ୍ବଦା ।
ତସ୍ସେୱ [କାୟେସୁ (ସ୍ୟା॰), କାୟେୱ (ପୀ॰)] ପୁପ୍ଫପୂଜାୟ, ୱାହସା ସବ୍ବଦସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ଅୟଂ ପଚ୍ଛିମକୋ ମୟ୍ହଂ, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ଅଜ୍ଜାପି ପୁପ୍ଫୱସ୍ସୋ ମେ, ଅଭିୱସ୍ସତି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦେହପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଜାତିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଜାତିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ପଟ୍ଟିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନୀହରନ୍ତେ ସରୀରମ୍ହି, ୱଜ୍ଜମାନାସୁ ଭେରିସୁ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପଟ୍ଟିପୁପ୍ଫମପୂଜୟିଂ [ସତ୍ତି… (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦେହପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଟ୍ଟିପୁପ୍ଫିୟୋ [ସତ୍ତିପଣ୍ଣିୟୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଟ୍ଟିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଗନ୍ଧପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚିତାସୁ କୁରୁମାନାସୁ [ଚିତ୍ତେସୁ କୟିରମାନେସୁ (ସୀ॰)], ନାନାଗନ୍ଧେ ସମାହଟେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଗନ୍ଧମୁଟ୍ଠିମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଚିତକଂ ୟମପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଚିତପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗନ୍ଧପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗନ୍ଧପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଜଗତିଦାୟକୱଗ୍ଗୋ ଛଚତ୍ତାଲୀସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଜଗତୀ ମୋରହତ୍ଥୀ ଚ, ଆସନୀ ଉକ୍କଧାରକୋ ।
ଅକ୍କମି ୱନକୋରଣ୍ଡି, ଛତ୍ତଦୋ ଜାତିପୂଜକୋ ॥
ପଟ୍ଟିପୁପ୍ଫୀ ଚ ୟୋ ଥେରୋ, ଦସମୋ ଗନ୍ଧପୂଜକୋ ।
ସତ୍ତସଟ୍ଠି ଚ ଗାଥାୟୋ, ଗଣିତାୟୋ ୱିଭାୱିଭି ॥
୪୭. ସାଲକୁସୁମିୟୱଗ୍ଗୋ
୧. ସାଲକୁସୁମିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପରିନିବ୍ବୁତେ ଭଗୱତି, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକେ ।
ଆରୋପିତମ୍ହି ଚିତକେ, ସାଲପୁପ୍ଫମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ [ପୁପ୍ଫମଭିପୁଜୟିଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଚିତପୂଜାୟିଦଂ [ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ (ସ୍ୟା॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସାଲକୁସୁମିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସାଲକୁସୁମିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଚିତକପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଝାୟମାନସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ।
ଅଟ୍ଠ ଚମ୍ପକପୁପ୍ଫାନି, ଚିତକଂ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଚିତପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚିତକପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚିତକପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଚିତକନିବ୍ବାପକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦୟ୍ହମାନେ ସରୀରମ୍ହି, ୱେସ୍ସଭୁସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଗନ୍ଧୋଦକଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଚିତଂ ନିବ୍ବାପୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଚିତଂ ନିବ୍ବାପୟିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଗନ୍ଧୋଦକସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚିତକନିବ୍ବାପକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚିତକନିବ୍ବାପକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସେତୁଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିନୋ ଭଗୱତୋ, ଚଙ୍କମନ୍ତସ୍ସ ସମ୍ମୁଖା ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସେତୁଂ କାରାପୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସେତୁଂ କାରୟିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସେତୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସେତୁଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସେତୁଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ସୁମନତାଲୱଣ୍ଟିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ତାଲୱଣ୍ଟମଦାସହଂ ।
ସୁମନେହି ପଟିଚ୍ଛନ୍ନଂ, ଧାରୟାମି ମହାୟସଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ତାଲୱଣ୍ଟମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତାଲୱଣ୍ଟସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁମନତାଲୱଣ୍ଟିୟୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁମନତାଲୱଣ୍ଟିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଅୱଟଫଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସତରଂସୀ ନାମ ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ୱିୱେକକାମୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଗୋଚରାୟାଭିନିକ୍ଖମି ॥
‘‘ଫଲହତ୍ଥୋ ଅହଂ ଦିସ୍ୱା, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରାସଭଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଅଦାସିଂ ଅୱଟଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅୱଟଫଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅୱଟଫଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଲବୁଜଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ଆରାମିକୋ ଅହଂ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘ଲବୁଜଂ ଫଲମାଦାୟ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ।
ଆକାସେୱ ଠିତୋ ସନ୍ତୋ, ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହି ମହାୟସୋ ॥
‘‘ୱିତ୍ତିସଞ୍ଜନନୋ ମୟ୍ହଂ, ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମସୁଖାୱହୋ ।
ଫଲଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଦତ୍ୱାନ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଅଧିଗଞ୍ଛିଂ ତଦା ପୀତିଂ, ୱିପୁଲଂ ସୁଖମୁତ୍ତମଂ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜତେୱ [ଉପ୍ପଜ୍ଜତେ ମେ (ସ୍ୟା॰)] ରତନଂ, ନିବ୍ବତ୍ତସ୍ସ ତହିଂ ତହିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଲବୁଜଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଲବୁଜଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ପିଲକ୍ଖଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱନନ୍ତରେ ବୁଦ୍ଧଂ ଦିସ୍ୱା [ୱନନ୍ତେ ବୁଦ୍ଧଂ ଦିସ୍ୱାନ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ଅତ୍ଥଦସ୍ସିଂ ମହାୟସଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପିଲକ୍ଖସ୍ସ [ପିଲକ୍ଖୁସ୍ସ (ପୀ॰)] ଫଲଂ ଅଦା ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପିଲକ୍ଖଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପିଲକ୍ଖଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସୟଂପଟିଭାନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କକୁଧଂ ୱିଲସନ୍ତଂୱ, ଦେୱଦେୱଂ ନରାସଭଂ ।
ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜନ୍ତଂ, କୋ ଦିସ୍ୱା ନ ପସୀଦତି ॥
‘‘ତମନ୍ଧକାରଂ ନାସେତ୍ୱା, ସନ୍ତାରେତ୍ୱା ବହୁଂ ଜନଂ ।
ଞାଣାଲୋକେନ ଜୋତନ୍ତଂ, କୋ ଦିସ୍ୱା ନ ପସୀଦତି ॥
‘‘ୱସୀସତସହସ୍ସେହି, ନୀୟନ୍ତଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଉଦ୍ଧରନ୍ତଂ ବହୂ ସତ୍ତେ, କୋ ଦିସ୍ୱା ନ ପସୀଦତି ॥
‘‘ଆହନନ୍ତଂ [ଆହନିତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଧମ୍ମଭେରିଂ, ମଦ୍ଦନ୍ତଂ ତିତ୍ଥିୟେ ଗଣେ ।
ସୀହନାଦଂ ୱିନଦନ୍ତଂ, କୋ ଦିସ୍ୱା ନ ପସୀଦତି ॥
‘‘ୟାୱତା ବ୍ରହ୍ମଲୋକତୋ, ଆଗନ୍ତ୍ୱାନ ସବ୍ରହ୍ମକା ।
ପୁଚ୍ଛନ୍ତି ନିପୁଣେ ପଞ୍ହେ, କୋ ଦିସ୍ୱା ନ ପସୀଦତି ॥
‘‘ୟସ୍ସଞ୍ଜଲିଂ କରିତ୍ୱାନ, ଆୟାଚନ୍ତି ସଦେୱକା ।
ତେନ ପୁଞ୍ଞଂ ଅନୁଭୋନ୍ତି, କୋ ଦିସ୍ୱା ନ ପସୀଦତି ॥
‘‘ସବ୍ବେ ଜନା ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ସମ୍ପୱାରେନ୍ତି ଚକ୍ଖୁମଂ ।
ନ ୱିକମ୍ପତି ଅଜ୍ଝିଟ୍ଠୋ, କୋ ଦିସ୍ୱା ନ ପସୀଦତି ॥
‘‘ନଗରଂ ପୱିସତୋ ୟସ୍ସ, ରୱନ୍ତି ଭେରିୟୋ ବହୂ ।
ୱିନଦନ୍ତି ଗଜା ମତ୍ତା, କୋ ଦିସ୍ୱା ନ ପସୀଦତି ॥
‘‘ୱୀଥିୟା [ରଥିୟା (ସୀ॰)] ଗଚ୍ଛତୋ ୟସ୍ସ, ସବ୍ବାଭା ଜୋତତେ ସଦା ।
ଅବ୍ଭୁନ୍ନତା ସମା ହୋନ୍ତି, କୋ ଦିସ୍ୱା ନ ପସୀଦତି ॥
‘‘ବ୍ୟାହରନ୍ତସ୍ସ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଚକ୍କୱାଳମ୍ପି ସୁୟ୍ୟତି ।
ସବ୍ବେ ସତ୍ତେ ୱିଞ୍ଞାପେତି, କୋ ଦିସ୍ୱା ନ ପସୀଦତି ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିକିତ୍ତୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କିତ୍ତନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୟଂପଟିଭାନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୟଂପଟିଭାନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ନିମିତ୍ତବ୍ୟାକରଣିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଜ୍ଝୋଗାହେତ୍ୱା ହିମୱଂ, ମନ୍ତେ ୱାଚେ ମହଂ ତଦା ।
ଚତୁପଞ୍ଞାସସହସ୍ସାନି, ସିସ୍ସା ମୟ୍ହଂ ଉପଟ୍ଠହୁଂ ॥
‘‘ଅଧିତା ୱେଦଗୂ ସବ୍ବେ, ଛଳଙ୍ଗେ ପାରମିଂ ଗତା ।
ସକୱିଜ୍ଜାହୁପତ୍ଥଦ୍ଧା, ହିମୱନ୍ତେ ୱସନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ଚୱିତ୍ୱା ତୁସିତା କାୟା, ଦେୱପୁତ୍ତୋ ମହାୟସୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ମାତୁକୁଚ୍ଛିସ୍ମିଂ, ସମ୍ପଜାନୋ ପତିସ୍ସତୋ ॥
‘‘ସମ୍ବୁଦ୍ଧେ ଉପପଜ୍ଜନ୍ତେ, ଦସସହସ୍ସି କମ୍ପଥ ।
ଅନ୍ଧା ଚକ୍ଖୁଂ ଅଲଭିଂସୁ, ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତମ୍ହି ନାୟକେ ॥
‘‘ସବ୍ବାକାରଂ ପକମ୍ପିତ୍ଥ, କେୱଲା ୱସୁଧା ଅୟଂ ।
ନିଗ୍ଘୋସସଦ୍ଦଂ ସୁତ୍ୱାନ, ଉବ୍ବିଜ୍ଜିଂସୁ [ୱିମ୍ହୟିଂସୁ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ମହାଜନା ॥
‘‘ସବ୍ବେ ଜନା ସମାଗମ୍ମ, ଆଗଚ୍ଛୁଂ ମମ ସନ୍ତିକଂ ।
ୱସୁଧାୟଂ ପକମ୍ପିତ୍ଥ, କିଂ ୱିପାକୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ଅୱଚାସିଂ [ୱିଦସ୍ସାମି (ସ୍ୟା॰)] ତଦା ତେସଂ, ମା ଭେଥ [ମା ରୋଦ (କ॰), ମାଭାୟିତ୍ଥ (ସ୍ୟା॰)] ନତ୍ଥି ୱୋ ଭୟଂ ।
ୱିସଟ୍ଠା ହୋଥ ସବ୍ବେପି, ଉପ୍ପାଦୋୟଂ ସୁୱତ୍ଥିକୋ [ସୁଖତ୍ଥିକୋ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅଟ୍ଠହେତୂହି ସମ୍ଫୁସ୍ସ [ଅଟ୍ଠହେତୂହି ସମ୍ଫସ୍ସ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰), ଅତ୍ଥହେତୁ ନିସଂସୟଂ (କ॰)], ୱସୁଧାୟଂ ପକମ୍ପତି ।
ତଥା ନିମିତ୍ତା ଦିସ୍ସନ୍ତି, ଓଭାସୋ ୱିପୁଲୋ ମହା ॥
‘‘ଅସଂସୟଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠୋ, ଉପ୍ପଜ୍ଜିସ୍ସତି ଚକ୍ଖୁମା ।
ସଞ୍ଞାପେତ୍ୱାନ ଜନତଂ, ପଞ୍ଚସୀଲେ କଥେସହଂ ॥
‘‘ସୁତ୍ୱାନ ପଞ୍ଚ ସୀଲାନି, ବୁଦ୍ଧୁପ୍ପାଦଞ୍ଚ ଦୁଲ୍ଲଭଂ ।
ଉବ୍ବେଗଜାତା ସୁମନା, ତୁଟ୍ଠହଟ୍ଠା ଅହଂସୁ ତେ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ନିମିତ୍ତଂ ୱିୟାକରିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବ୍ୟାକରଣସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନିମିତ୍ତବ୍ୟାକରଣିୟୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନିମିତ୍ତବ୍ୟାକରଣିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ସାଲକୁସୁମିୟୱଗ୍ଗୋ ସତ୍ତଚତ୍ତାଲୀସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ସାଲକୁସୁମିୟୋ ଥେରୋ, ପୂଜା ନିବ୍ବାପକୋପି ଚ ।
ସେତୁଦୋ ତାଲୱଣ୍ଟୀ ଚ, ଅୱଟଲବୁଜପ୍ପଦୋ ॥
ପିଲକ୍ଖପଟିଭାନୀ ଚ, ୱେୟ୍ୟାକରଣିୟୋ ଦିଜୋ ।
ଦ୍ୱେସତ୍ତତି ଚ ଗାଥାୟୋ, ଗଣିତାୟୋ ୱିଭାୱିଭି ॥
୪୮. ନଳମାଲିୱଗ୍ଗୋ
୧. ନଳମାଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ୱିପିନଗ୍ଗେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ନଳମାଲଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ନିକ୍ଖମନ୍ତୋ ଚ ତାୱଦେ ।
ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଓଘତିଣ୍ଣମନାସୱଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ନଳମାଲମପୂଜୟିଂ ।
ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟଂ ମହାୱୀରଂ, ସବ୍ବଲୋକାନୁକମ୍ପକଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ମାଲମଭିରୋପୟିଂ [ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନଳମାଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନଳମାଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ମଣିପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ୱିୱେକକାମୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଗଚ୍ଛତେ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘ଅୱିଦୂରେ ହିମୱନ୍ତସ୍ସ, ମହାଜାତସ୍ସରୋ ଅହୁ ।
ତତ୍ଥ ମେ ଭୱନଂ ଆସି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତଂ ॥
‘‘ଭୱନା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଇନ୍ଦୀୱରଂୱ ଜଲିତଂ, ଆଦିତ୍ତଂୱ ହୁତାସନଂ ॥
‘‘ୱିଚିନଂ ନଦ୍ଦସଂ ପୁପ୍ଫଂ, ପୂଜୟିସ୍ସନ୍ତି ନାୟକଂ ।
ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଅୱନ୍ଦିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ମମ ସୀସେ ମଣିଂ ଗୟ୍ହ, ପୂଜୟିଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଇମାୟ ମଣିପୂଜାୟ, ୱିପାକୋ ହୋତୁ ଭଦ୍ଦକୋ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମଂ ଗାଥଂ ଅଭାସଥ ॥
‘ସୋ ତେ ଇଜ୍ଝତୁ ସଙ୍କପ୍ପୋ, ଲଭସ୍ସୁ ୱିପୁଲଂ ସୁଖଂ ।
ଇମାୟ ମଣିପୂଜାୟ, ଅନୁଭୋହି ମହାୟସଂ’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ଭଗୱା, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକୋ ।
ଅଗମାସି ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠୋ, ୟତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପଣୀହିତଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିକପ୍ପାନି ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ଅନେକସତକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ପୁବ୍ବକମ୍ମଂ ସରନ୍ତସ୍ସ, ଦେୱଭୂତସ୍ସ ମେ ସତୋ ।
ମଣି ନିବ୍ବତ୍ତତେ ମୟ୍ହଂ, ଆଲୋକକରଣୋ ମମଂ ॥
‘‘ଛଳସୀତିସହସ୍ସାନି, ନାରିୟୋ ମେ ପରିଗ୍ଗହା ।
ୱିଚିତ୍ତୱତ୍ଥାଭରଣା, ଆମୁକ୍କମଣିକୁଣ୍ଡଲା [ଆମୁତ୍ତମଣିକୁଣ୍ଡଲା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ଅଳାରପମ୍ହା ହସୁଲା, ସୁସଞ୍ଞା ତନୁମଜ୍ଝିମା ।
ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ମଣିପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣମୟା ମଣିମୟା, ଲୋହିତଙ୍ଗମୟା ତଥା ।
ଭଣ୍ଡା ମେ ସୁକତା ହୋନ୍ତି, ୟଦିଚ୍ଛସି [ୟଦିଚ୍ଛାୟ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ପିଳନ୍ଧନା ॥
‘‘କୂଟାଗାରା ଗହାରମ୍ମା, ସୟନଞ୍ଚ ମହାରହଂ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବତ୍ତନ୍ତି ୟଦିଚ୍ଛକଂ ॥
‘‘ଲାଭା ତେସଂ ସୁଲଦ୍ଧଞ୍ଚ, ୟେ ଲଭନ୍ତି ଉପସ୍ସୁତିଂ ।
ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତଂ ମନୁସ୍ସାନଂ, ଓସଧଂ ସବ୍ବପାଣିନଂ ॥
‘‘ମୟ୍ହମ୍ପି ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ୟୋହଂ ଅଦକ୍ଖି ନାୟକଂ ।
ୱିନିପାତା ପମୁତ୍ତୋମ୍ହି, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ଦିୱସଞ୍ଚେୱ ରତ୍ତିଞ୍ଚ [ସମନ୍ତା ସତ୍ତରତନା (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰)], ଆଲୋକୋ ହୋତି ମେ ସଦା ॥
‘‘ତାୟେୱ ମଣିପୂଜାୟ, ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ ସମ୍ପଦା ।
ଞାଣାଲୋକୋ ମୟା ଦିଟ୍ଠୋ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ମଣିଂ ଅଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମଣିପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଣିପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଣିପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଉକ୍କାସତିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କୋସିକୋ ନାମ ଭଗୱା, ଚିତ୍ତକୂଟେ ୱସୀ ତଦା ।
ଝାୟୀ ଝାନରତୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ୱିୱେକାଭିରତୋ ମୁନି ॥
‘‘ଅଜ୍ଝୋଗାହେତ୍ୱା [ଅଜ୍ଝୋଗହେତ୍ୱା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ହିମୱନ୍ତଂ, ନାରୀଗଣପୁରକ୍ଖତୋ ।
ଅଦ୍ଦସଂ କୋସିକଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ପୁଣ୍ଣମାୟେୱ ଚନ୍ଦିମଂ ॥
‘‘ଉକ୍କାସତେ ଗହେତ୍ୱାନ, ପରିୱାରେସହଂ ତଦା ।
ସତ୍ତରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ଠତ୍ୱା [ବୁଦ୍ଧୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଅଟ୍ଠମେନ ଅଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ୱୁଟ୍ଠିତଂ କୋସିକଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅପରାଜିତଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ୱନ୍ଦିତ୍ୱା, ଏକଂ ଭିକ୍ଖଂ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜିଂ ତୁସିତେ କାୟେ, ଏକଭିକ୍ଖାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦିୱସଞ୍ଚେୱ ରତ୍ତିଞ୍ଚ, ଆଲୋକୋ ହୋତି ମେ ସଦା ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, ଓଭାସେନ ଫରାମହଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ଚାତୁରନ୍ତୋ ୱିଜିତାୱୀ, ଜମ୍ବୁମଣ୍ଡସ୍ସ [ଜମ୍ବୁସଣ୍ଡସ୍ସ (ପୀ॰)] ଇସ୍ସରୋ ॥
‘‘ତଦା ମେ ନଗରଂ ଆସି, ଇଦ୍ଧଂ ଫୀତଂ ସୁନିମ୍ମିତଂ ।
ତିଂସୟୋଜନମାୟାମଂ, ୱିତ୍ଥାରେନ ଚ ୱୀସତି ॥
‘‘ସୋଭଣଂ ନାମ ନଗରଂ, ୱିସ୍ସକମ୍ମେନ ମାପିତଂ ।
ଦସସଦ୍ଦାୱିୱିତ୍ତଂ ତଂ, ସମ୍ମତାଳସମାହିତଂ ॥
‘‘ନ ତମ୍ହି ନଗରେ ଅତ୍ଥି, ୱଲ୍ଲିକଟ୍ଠଞ୍ଚ ମତ୍ତିକା ।
ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟଂୟେୱ, ଜୋତତେ ନିଚ୍ଚକାଲିକଂ ॥
‘‘ଚତୁପାକାରପରିକ୍ଖିତ୍ତଂ, ତୟୋ ଆସୁଂ ମଣିମୟା ।
ୱେମଜ୍ଝେ ତାଲପନ୍ତୀ ଚ, ୱିସ୍ସକମ୍ମେନ ମାପିତା ॥
‘‘ଦସସହସ୍ସପୋକ୍ଖରଞ୍ଞୋ, ପଦୁମୁପ୍ପଲଛାଦିତା ।
ପୁଣ୍ଡରୀକେହି [ପୁଣ୍ଡରୀକାଦି (ସ୍ୟା॰)] ସଞ୍ଛନ୍ନା, ନାନାଗନ୍ଧସମୀରିତା ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଉକ୍କଂ ଧାରୟିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଉକ୍କଧାରସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉକ୍କାସତିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉକ୍କାସତିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସୁମନବୀଜନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିନୋ ଭଗୱତୋ, ବୋଧିୟା ପାଦପୁତ୍ତମେ ।
ସୁମନୋ ବୀଜନିଂ ଗୟ୍ହ, ଅବୀଜିଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଅବୀଜିଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୀଜନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁମନବୀଜନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁମନବୀଜନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. କୁମ୍ମାସଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଏସନାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ରିତ୍ତକଂ ପତ୍ତଂ ଦିସ୍ୱାନ, କୁମ୍ମାସଂ ପୂରୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଭିକ୍ଖଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କୁମ୍ମାସସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁମ୍ମାସଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁମ୍ମାସଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. କୁସଟ୍ଠକଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କସ୍ସପସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ସ ୱୁସୀମତୋ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, କୁସଟ୍ଠକମଦାସହଂ ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂୟେୱ କପ୍ପସ୍ମିଂ, କୁସଟ୍ଠକମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କୁସଟ୍ଠକସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁସଟ୍ଠକଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁସଟ୍ଠକଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଗିରିପୁନ୍ନାଗିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୋଭିତୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଚିତ୍ତକୂଟେ ୱସୀ ତଦା ।
ଗହେତ୍ୱା ଗିରିପୁନ୍ନାଗଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅଭିପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗିରିପୁନ୍ନାଗିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗିରିପୁନ୍ନାଗିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ୱଲ୍ଲିକାରଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମନୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ତକ୍କରାୟଂ ୱସୀ ତଦା ।
ୱଲ୍ଲିକାରଫଲଂ ଗୟ୍ହ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱଲ୍ଲିକାରଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱଲ୍ଲିକାରଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ପାନଧିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସୀ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଦିୱାୱିହାରା ନିକ୍ଖମ୍ମ, ପଥମାରୁହି [ପୀତିମାରୁୟ୍ହି (ସ୍ୟା॰)] ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ପାନଧିଂ ସୁକତଂ ଗୟ୍ହ, ଅଦ୍ଧାନଂ ପଟିପଜ୍ଜହଂ ।
ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପତ୍ତିକଂ ଚାରୁଦସ୍ସନଂ ॥
‘‘ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ନୀହରିତ୍ୱାନ ପାନଧିଂ ।
ପାଦମୂଲେ ଠପେତ୍ୱାନ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ଅଭିରୂହ ମହାୱୀର, ସୁଗତିନ୍ଦ ୱିନାୟକ ।
ଇତୋ ଫଲଂ ଲଭିସ୍ସାମି, ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ସମିଜ୍ଝତୁ’ ॥
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସୀ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ପାନଧିଂ ଅଭିରୂହିତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ୟୋ ପାନଧିଂ ମେ ଅଦାସି, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ’ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଗିରମଞ୍ଞାୟ, ସବ୍ବେ ଦେୱା ସମାଗତା ।
ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତା ସୁମନା, ୱେଦଜାତା କତଞ୍ଜଲୀ ॥
‘‘ପାନଧୀନଂ ପଦାନେନ, ସୁଖିତୋୟଂ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଞ୍ଚପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ [ନାମେନ (ସବ୍ବତ୍ଥ)], ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସତି ପୁଞ୍ଞୱା ।
ଦେୱୟାନପଟିଭାଗଂ, ୟାନଂ ପଟିଲଭିସ୍ସତି ॥
‘‘ପାସାଦା ସିୱିକା ୱୟ୍ହଂ, ହତ୍ଥିନୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ରଥା ୱାଜଞ୍ଞସଂୟୁତ୍ତା, ସଦା ପାତୁଭୱନ୍ତି ମେ ॥
‘‘ଅଗାରା ନିକ୍ଖମନ୍ତୋପି, ରଥେନ ନିକ୍ଖମିଂ ଅହଂ ।
କେସେସୁ ଛିଜ୍ଜମାନେସୁ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଲାଭା ମୟ୍ହଂ ସୁଲଦ୍ଧଂ ମେ, ୱାଣିଜ୍ଜଂ ସୁପ୍ପୟୋଜିତଂ ।
ଦତ୍ୱାନ ପାନଧିଂ ଏକଂ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପାନଧିମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପାନଧିସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପାନଧିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପାନଧିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପୁଲିନଚଙ୍କମିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ କାନନେ ଅହଂ ।
ୱାତମିଗଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଚଙ୍କମଂ ଅଦ୍ଦସଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଉଚ୍ଛଙ୍ଗେନ ପୁଲିନଂ [ପୁଳିନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ଗୟ୍ହ, ଚଙ୍କମେ ଓକିରିଂ ଅହଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସୁଗତସ୍ସ ସିରୀମତୋ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ପୁଲିନଂ ଓକିରିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁଲିନସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁଲିନଚଙ୍କମିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁଲିନଚଙ୍କମିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ନଳମାଲିୱଗ୍ଗୋ ଅଟ୍ଠଚତ୍ତାଲୀସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ନଳମାଲୀ ମଣିଦଦୋ, ଉକ୍କାସତିକବୀଜନୀ ।
କୁମ୍ମାସୋ ଚ କୁସଟ୍ଠୋ ଚ, ଗିରିପୁନ୍ନାଗିୟୋପି ଚ ॥
ୱଲ୍ଲିକାରୋ ପାନଧିଦୋ, ଅଥୋ ପୁଲିନଚଙ୍କମୋ ।
ଗାଥାୟୋ ପଞ୍ଚନୱୁତି, ଗଣିତାୟୋ ୱିଭାୱିଭି ॥
୪୯. ପଂସୁକୂଲୱଗ୍ଗୋ
୧. ପଂସୁକୂଲସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିସ୍ସୋ ନାମାସି ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ପଂସୁକୂଲଂ ଠପେତ୍ୱାନ, ୱିହାରଂ ପାୱିସୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ୱିନତଂ [ସଜ୍ଜିତଂ (ସ୍ୟା॰), ତିୟନ୍ତଂ (ପୀ॰)] ଧନୁମାଦାୟ, ଭକ୍ଖତ୍ଥାୟ ଚରିଂ ଅହଂ ।
ମଣ୍ଡଲଗ୍ଗଂ ଗହେତ୍ୱାନ, କାନନଂ ପାୱିସିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥଦ୍ଦସଂ ପଂସୁକୂଲଂ, ଦୁମଗ୍ଗେ ଲଗ୍ଗିତଂ ତଦା ।
ଚାପଂ ତତ୍ଥେୱ ନିକ୍ଖିପ୍ପ, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱିପୁଲାୟ ଚ ପୀତିୟା ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ସରିତ୍ୱାନ, ପଂସୁକୂଲଂ ଅୱନ୍ଦହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ପଂସୁକୂଲମୱନ୍ଦହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱନ୍ଦନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଂସୁକୂଲସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଂସୁକୂଲସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଜ୍ଝାୟକୋ ମନ୍ତଧରୋ, ତିଣ୍ଣଂ ୱେଦାନ ପାରଗୂ ।
ଲକ୍ଖଣେ ଇତିହାସେ ଚ, ସନିଘଣ୍ଡୁସକେଟୁଭେ ॥
‘‘ନଦୀସୋତପଟିଭାଗା, ସିସ୍ସା ଆୟନ୍ତି ମେ ତଦା ।
ତେସାହଂ ମନ୍ତେ [ମନ୍ତଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୱାଚେମି, ରତ୍ତିନ୍ଦିୱମତନ୍ଦିତୋ ॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଲୋକେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ତାୱଦେ ।
ତମନ୍ଧକାରଂ ନାସେତ୍ୱା, ଞାଣାଲୋକଂ ପୱତ୍ତୟି ॥
‘‘ମମ ଅଞ୍ଞତରୋ ସିସ୍ସୋ, ସିସ୍ସାନଂ ସୋ କଥେସି ମେ ।
ସୁତ୍ୱାନ ତେ ଏତମତ୍ଥଂ, ଆରୋଚେସୁଂ ମମଂ ତଦା ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ସବ୍ବଞ୍ଞୂ ଲୋକନାୟକୋ ।
ତସ୍ସାନୁୱତ୍ତତି ଜନୋ, ଲାଭୋ ଅମ୍ହଂ ନ ୱିଜ୍ଜତି [ନ ହେସ୍ସତି (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ଅଧିଚ୍ଚୁପ୍ପତ୍ତିକା ବୁଦ୍ଧା, ଚକ୍ଖୁମନ୍ତୋ ମହାୟସା ।
ୟଂନୂନାହଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ, ପସ୍ସେୟ୍ୟଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଅଜିନଂ ମେ ଗହେତ୍ୱାନ, ୱାକଚୀରଂ କମଣ୍ଡଲୁଂ ।
ଅସ୍ସମା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ସିସ୍ସେ ଆମନ୍ତୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଓଦୁମ୍ବରିକପୁପ୍ଫଂୱ, ଚନ୍ଦମ୍ହି ସସକଂ ୟଥା ।
ୱାୟସାନଂ ୟଥା ଖୀରଂ, ଦୁଲ୍ଲଭୋ ଲୋକନାୟକୋ [ଦୁଲ୍ଲଭା ଲୋକନାୟକା (ସୀ॰), ଦୁଲ୍ଲଭଂ ଲୋକନାୟକଂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)]॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକମ୍ହି ଉପ୍ପନ୍ନୋ, ମନୁସ୍ସତ୍ତମ୍ପି ଦୁଲ୍ଲଭଂ ।
ଉଭୋସୁ ୱିଜ୍ଜମାନେସୁ, ସୱନଞ୍ଚ ସୁଦୁଲ୍ଲଭଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍ଖୁଂ ଲଚ୍ଛାମ ନୋ ଭୱଂ ।
ଏଥ ସବ୍ବେ ଗମିସ୍ସାମ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘କମଣ୍ଡଲୁଧରା ସବ୍ବେ, ଖରାଜିନନିୱାସିନୋ ।
ତେ ଜଟା ଭାରଭରିତା, ନିକ୍ଖମୁଂ ୱିପିନା ତଦା ॥
‘‘ୟୁଗମତ୍ତଂ ପେକ୍ଖମାନା, ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ ଗୱେସିନୋ ।
ଆସତ୍ତିଦୋସରହିତା, ଅସମ୍ଭୀତାୱ କେସରୀ ॥
‘‘ଅପ୍ପକିଚ୍ଚା ଅଲୋଲୁପ୍ପା, ନିପକା ସନ୍ତୱୁତ୍ତିନୋ ।
ଉଞ୍ଛାୟ ଚରମାନା ତେ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମୁପାଗମୁଂ ॥
‘‘ଦିୟଡ୍ଢୟୋଜନେ ସେସେ, ବ୍ୟାଧି ମେ ଉପପଜ୍ଜଥ ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ସରିତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଭିସଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଓଗୟ୍ହ ୟଂ [ଓଗୟ୍ହାହଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ପୋକ୍ଖରଣିଂ, ନାନାକୁଞ୍ଜରସେୱିତଂ ।
ଉଦ୍ଧରାମି ଭିସଂ ତତ୍ଥ, ଘାସହେତୁ [ଅସନହେତୁ (ସ୍ୟା॰)] ଅହଂ ତଦା ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ପଦୁମୁତ୍ତରସୱ୍ହୟୋ ।
ରତ୍ତମ୍ବରଧରୋ [ରତ୍ତକମ୍ବଲଧରୋ (ସ୍ୟା॰)] ବୁଦ୍ଧୋ, ଗଚ୍ଛତି ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘ଧୁନନ୍ତୋ ପଂସୁକୂଲାନି, ସଦ୍ଦମସ୍ସୋସହଂ ତଦା ।
ଉଦ୍ଧଂ ନିଜ୍ଝାୟମାନୋହଂ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥେୱ ଠିତକୋ ସନ୍ତୋ, ଆୟାଚିଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ମଧୁଂ ଭିସେହି ସୱତି, ଖୀରଂ ସପ୍ପିଂ ମୁଳାଲିଭି ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହାତୁ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ, ଅନୁକମ୍ପାୟ ଚକ୍ଖୁମା ।
ତତୋ କାରୁଣିକୋ ସତ୍ଥା, ଓରୁହିତ୍ୱା ମହାୟସୋ ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହି ମମଂ ଭିକ୍ଖଂ, ଅନୁକମ୍ପାୟ ଚକ୍ଖୁମା ।
ପଟିଗ୍ଗହେତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅକା ମେ ଅନୁମୋଦନଂ ॥
‘‘‘ସୁଖୀ ହୋତୁ [ହୋହି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ମହାପୁଞ୍ଞ, ଗତି ତୁୟ୍ହଂ ସମିଜ୍ଝତୁ ।
ଇମିନା ଭିସଦାନେନ, ଲଭସ୍ସୁ ୱିପୁଲଂ ସୁଖଂ’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକୋ ।
ଭିକ୍ଖମାଦାୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅମ୍ବରେନାଗମା ଜିନୋ ॥
‘‘ତତୋ ଭିସଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଆଗଚ୍ଛିଂ ମମ ଅସ୍ସମଂ ।
ଭିସଂ ରୁକ୍ଖେ ଲଗେତ୍ୱାନ [ଲଗ୍ଗିତ୍ୱାନ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ମମ ଦାନମନୁସ୍ସରିଂ ॥
‘‘ମହାୱାତୋ ୱୁଟ୍ଠହିତ୍ୱା, ସଞ୍ଚାଲେସି ୱନଂ ତଦା ।
ଆକାସୋ ଅଭିନାଦିତ୍ଥ, ଅସନିୟା ଫଲନ୍ତିୟା ॥
‘‘ତତୋ ମେ ଅସନିପାତୋ, ମତ୍ଥକେ ନିପତୀ ତଦା ।
ସୋହଂ ନିସିନ୍ନକୋ ସନ୍ତୋ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହୁଂ ॥
‘‘ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତୋ, ତୁସିତଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ।
କଳେୱରଂ ମେ ପତିତଂ, ଦେୱଲୋକେ ରମିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଛଳସୀତିସହସ୍ସାନି, ନାରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ସାୟପାତଂ [ସାୟଂ ପାତଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଉପଟ୍ଠନ୍ତି, ଭିସଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ମନୁସ୍ସୟୋନିମାଗନ୍ତ୍ୱା, ସୁଖିତୋ ହୋମହଂ ସଦା ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ଭିସଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପିତକୋ ତେନ, ଦେୱଦେୱେନ ତାଦିନା ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଭିସଂ [ଭିକ୍ଖଂ (ସବ୍ବତ୍ଥ)] ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭିସଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଭିସଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭିସଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଞାଣଥୱିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦକ୍ଖିଣେ ହିମୱନ୍ତସ୍ସ, ସୁକତୋ ଅସ୍ସମୋ ମମ ।
ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ୱସାମି ୱିପିନେ ତଦା ॥
‘‘ଲାଭାଲାଭେନ ସନ୍ତୁଟ୍ଠୋ, ମୂଲେନ ଚ ଫଲେନ ଚ ।
ଅନ୍ୱେସନ୍ତୋ ଆଚରିୟଂ, ୱସାମି ଏକକୋ ଅହଂ ॥
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଲୋକେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ତାୱଦେ ।
ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେତି, ଉଦ୍ଧରନ୍ତୋ ମହାଜନଂ ॥
‘‘ନାହଂ ସୁଣୋମି ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ନପି ମେ କୋଚି ସଂସତି [ଭାସତି (ସୀ॰), ସାସତି (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ଅଟ୍ଠୱସ୍ସେ ଅତିକ୍କନ୍ତେ, ଅସ୍ସୋସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଅଗ୍ଗିଦାରୁଂ ନୀହରିତ୍ୱା, ସମ୍ମଜ୍ଜିତ୍ୱାନ ଅସ୍ସମଂ ।
ଖାରିଭାରଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ନିକ୍ଖମିଂ ୱିପିନା ଅହଂ ॥
‘‘ଏକରତ୍ତିଂ ୱସନ୍ତୋହଂ, ଗାମେସୁ ନିଗମେସୁ ଚ ।
ଅନୁପୁବ୍ବେନ ଚନ୍ଦୱତିଂ, ତଦାହଂ ଉପସଙ୍କମିଂ ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ସୁମେଧୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଉଦ୍ଧରନ୍ତୋ ବହୂ ସତ୍ତେ, ଦେସେତି ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ଜନକାୟମତିକ୍କମ୍ମ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଜିନସାଗରଂ ।
ଏକଂସଂ ଅଜିନଂ କତ୍ୱା, ସନ୍ଥୱିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘‘ତୁୱଂ ସତ୍ଥା ଚ କେତୁ ଚ, ଧଜୋ ୟୂପୋ ଚ ପାଣିନଂ ।
ପରାୟନୋ [ପରାୟଣୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ପତିଟ୍ଠା ଚ, ଦୀପୋ ଚ ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମୋ ॥
ଏକୱୀସତିମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
‘‘‘ନେପୁଞ୍ଞୋ ଦସ୍ସନେ ୱୀରୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ତୁୱଂ ।
ନତ୍ଥଞ୍ଞୋ ତାରକୋ ଲୋକେ, ତୱୁତ୍ତରିତରୋ ମୁନେ ॥
‘‘‘ସକ୍କା ଥେୱେ [ହୱେ (ସୀ॰ ପୀ॰) ଭୱେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] କୁସଗ୍ଗେନ, ପମେତୁଂ ସାଗରୁତ୍ତମେ [ସାଗରୁତ୍ତମୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ନତ୍ୱେୱ ତୱ ସବ୍ବଞ୍ଞୁ, ଞାଣଂ ସକ୍କା ପମେତୱେ ॥
‘‘‘ତୁଲଦଣ୍ଡେ [ତୁଲମଣ୍ଡଲେ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ଠପେତ୍ୱାନ, ମହିଂ [ମହୀ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ସକ୍କା ଧରେତୱେ ।
ନତ୍ୱେୱ ତୱ ପଞ୍ଞାୟ, ପମାଣମତ୍ଥି ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘‘ଆକାସୋ ମିନିତୁଂ ସକ୍କା, ରଜ୍ଜୁୟା ଅଙ୍ଗୁଲେନ ୱା ।
ନତ୍ୱେୱ ତୱ ସବ୍ବଞ୍ଞୁ, ସୀଲଂ ସକ୍କା ପମେତୱେ ॥
‘‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦେ ଉଦକଂ, ଆକାସୋ ଚ ୱସୁନ୍ଧରା ।
ପରିମେୟ୍ୟାନି ଏତାନି, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟୋସି ଚକ୍ଖୁମ’ ॥
‘‘ଛହି ଗାଥାହି ସବ୍ବଞ୍ଞୁଂ, କିତ୍ତୟିତ୍ୱା ମହାୟସଂ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ତୁଣ୍ହୀ ଅଟ୍ଠାସହଂ ତଦା ॥
‘‘ୟଂ ୱଦନ୍ତି ସୁମେଧୋତି, ଭୂରିପଞ୍ଞଂ ସୁମେଧସଂ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ଞାଣଂ ପକିତ୍ତେସି, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ସତ୍ତସତ୍ତତି କପ୍ପାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅନେକସତକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ଦେୱଭୂତୋ ମନୁସ୍ସୋ ୱା, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମାହିତୋ ।
ଅନୂନମନସଙ୍କପ୍ପୋ, ତିକ୍ଖପଞ୍ଞୋ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ଅଗାରା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ପବ୍ବଜିସ୍ସତି କିଞ୍ଚନୋ ।
ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସେନ, ଅରହତ୍ତଂ ଫୁସିସ୍ସତି ॥
‘‘ୟତୋ ସରାମି ଅତ୍ତାନଂ, ୟତୋ ପତ୍ତୋସ୍ମି ସାସନଂ ।
ଏତ୍ଥନ୍ତରେ ନ ଜାନାମି, ଚେତନଂ ଅମନୋରମଂ ॥
‘‘ସଂସରିତ୍ୱା ଭୱେ ସବ୍ବେ, ସମ୍ପତ୍ତାନୁଭୱିଂ ଅହଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ଫଲଂ ଞାଣସ୍ସ ଥୋମନେ ॥
‘‘ତିୟଗ୍ଗୀ ନିବ୍ବୁତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ ଞାଣମଥୱିଂ ଅହଂ [ମଭିଥୋମୟିଂ (ସୀ॰ ପୀ॰), ମଭିଥୋମହଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଂ ଞାଣସ୍ସ ଥୋମନେ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଞାଣଥୱିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଞାଣଥୱିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଚନ୍ଦନମାଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଞ୍ଚ କାମଗୁଣେ ହିତ୍ୱା, ପିୟରୂପେ ମନୋରମେ ।
ଅସୀତିକୋଟିୟୋ ହିତ୍ୱା, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ କାୟେନ, ପାପକମ୍ମଂ ୱିୱଜ୍ଜୟିଂ ।
ୱଚୀଦୁଚ୍ଚରିତଂ ହିତ୍ୱା, ନଦୀକୂଲେ ୱସାମହଂ ॥
‘‘ଏକକଂ ମଂ ୱିହରନ୍ତଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠୋ ଉପାଗମି ।
ନାହଂ ଜାନାମି ବୁଦ୍ଧୋତି, ଅକାସିଂ ପଟିସନ୍ଥରଂ [ପଟିସନ୍ଧାରଂ (କ॰)]॥
‘‘କରିତ୍ୱା ପଟିସନ୍ଥାରଂ, ନାମଗୋତ୍ତମପୁଚ୍ଛହଂ ।
‘ଦେୱତାନୁସି ଗନ୍ଧବ୍ବୋ, ଅଦୁ ସକ୍କୋ ପୁରିନ୍ଦଦୋ ॥
‘‘‘କୋ ୱା ତ୍ୱଂ କସ୍ସ ୱା ପୁତ୍ତୋ, ମହାବ୍ରହ୍ମା ଇଧାଗତୋ ।
ୱିରୋଚେସି ଦିସା ସବ୍ବା, ଉଦୟଂ ସୂରିୟୋ ୟଥା ॥
‘‘‘ସହସ୍ସାରାନି ଚକ୍କାନି, ପାଦେ ଦିସ୍ସନ୍ତି ମାରିସ ।
କୋ ୱା ତ୍ୱଂ କସ୍ସ ୱା ପୁତ୍ତୋ, କଥଂ ଜାନେମୁ ତଂ ମୟଂ ।
ନାମଗୋତ୍ତଂ ପୱେଦେହି, ସଂସୟଂ ଅପନେହି ମେ’ ॥
‘‘‘ନମ୍ହି ଦେୱୋ ନ ଗନ୍ଧବ୍ବୋ, ନମ୍ହି [ନାପି (ସୀ॰)] ସକ୍କୋ ପୁରିନ୍ଦଦୋ ।
ବ୍ରହ୍ମଭାୱୋ ଚ ମେ ନତ୍ଥି, ଏତେସଂ ଉତ୍ତମୋ ଅହଂ ॥
‘‘‘ଅତୀତୋ ୱିସୟଂ ତେସଂ, ଦାଲୟିଂ କାମବନ୍ଧନଂ ।
ସବ୍ବେ କିଲେସେ ଝାପେତ୍ୱା, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ’ ॥
‘‘ତସ୍ସ ୱାଚଂ ସୁଣିତ୍ୱାହଂ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ।
‘ୟଦି ବୁଦ୍ଧୋତି ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ନିସୀଦ ତ୍ୱଂ ମହାମୁନେ ॥
‘ତମହଂ ପୂଜୟିସ୍ସାମି, ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତକରୋ ତୁୱଂ’ ।
‘‘ପତ୍ଥରିତ୍ୱା ଜିନଚମ୍ମଂ, ଅଦାସି ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ନିସୀଦି ତତ୍ଥ ଭଗୱା, ସୀହୋୱ ଗିରିଗବ୍ଭରେ ।
ଖିପ୍ପଂ ପବ୍ବତମାରୁୟ୍ହ, ଅମ୍ବସ୍ସ ଫଲମଗ୍ଗହିଂ ॥
‘‘ସାଲକଲ୍ୟାଣିକଂ ପୁପ୍ଫଂ, ଚନ୍ଦନଞ୍ଚ ମହାରହଂ ।
ଖିପ୍ପଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ ତଂ ସବ୍ବଂ, ଉପେତ୍ୱା ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଫଲଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଦତ୍ୱାନ, ସାଲପୁପ୍ଫମପୂଜୟିଂ ।
ଚନ୍ଦନଂ ଅନୁଲିମ୍ପିତ୍ୱା, ଅୱନ୍ଦିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱିପୁଲାୟ ଚ ପୀତିୟା ।
ଅଜିନମ୍ହି ନିସୀଦିତ୍ୱା, ସୁମେଧୋ ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ମମ କମ୍ମଂ ପକିତ୍ତେସି, ହାସୟନ୍ତୋ ମମଂ ତଦା ।
‘ଇମିନା ଫଲଦାନେନ, ଗନ୍ଧମାଲେହି ଚୂଭୟଂ ॥
‘‘‘ପଞ୍ଚୱୀସେ କପ୍ପସତେ, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ଅନୂନମନସଙ୍କପ୍ପୋ, ୱସୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଛବ୍ବୀସତିକପ୍ପସତେ, ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଗମିସ୍ସତି ।
ଭୱିସ୍ସତି ଚକ୍କୱତ୍ତୀ, ଚାତୁରନ୍ତୋ ମହିଦ୍ଧିକୋ ॥
‘‘‘ୱେଭାରଂ ନାମ ନଗରଂ, ୱିସ୍ସକମ୍ମେନ ମାପିତଂ ।
ହେସ୍ସତି ସବ୍ବସୋୱଣ୍ଣଂ, ନାନାରତନଭୂସିତଂ ॥
‘‘‘ଏତେନେୱ ଉପାୟେନ, ସଂସରିସ୍ସତି ସୋ ଭୱେ [ୟୋନିସୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ସବ୍ବତ୍ଥ ପୂଜିତୋ ହୁତ୍ୱା, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ॥
‘‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ଭୱିସ୍ସତି ।
ଅଗାରା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଅନଗାରୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ଅଭିଞ୍ଞାପାରଗୂ ହୁତ୍ୱା, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସୁମେଧୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ମମ ନିଜ୍ଝାୟମାନସ୍ସ, ପକ୍କାମି ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତୁସିତତୋ ଚୱିତ୍ୱାନ, ନିବ୍ବତ୍ତିଂ ମାତୁକୁଚ୍ଛିୟଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ୟମ୍ହି ଗବ୍ଭେ ୱସାମହଂ ॥
‘‘ମାତୁକୁଚ୍ଛିଗତେ ମୟି, ଅନ୍ନପାନଞ୍ଚ ଭୋଜନଂ ।
ମାତୁୟା ମମ ଛନ୍ଦେନ, ନିବ୍ବତ୍ତତି ୟଦିଚ୍ଛକଂ ॥
‘‘ଜାତିୟା ପଞ୍ଚୱସ୍ସେନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଓରୋପିତମ୍ହି କେସମ୍ହି, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ପୁବ୍ବକମ୍ମଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଓରେନ ନାଦ୍ଦସଂ ଅହଂ ।
ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ମମ କମ୍ମମନୁସ୍ସରିଂ ॥
‘‘ନମୋ ତେ ପୁରିସାଜଞ୍ଞ, ନମୋ ତେ ପୁରିସୁତ୍ତମ ।
ତୱ ସାସନମାଗମ୍ମ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚନ୍ଦନମାଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚନ୍ଦନମାଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଧାତୁପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ସିଦ୍ଧତ୍ଥେ ଲୋକନାୟକେ ।
ମମ ଞାତୀ ସମାନେତ୍ୱା, ଧାତୁପୂଜଂ ଅକାସହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଧାତୁମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧାତୁପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଧାତୁପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଧାତୁପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ପୁଲିନୁପ୍ପାଦକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ବତେ ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ଦେୱଲୋ ନାମ ତାପସୋ ।
ତତ୍ଥ ମେ ଚଙ୍କମୋ ଆସି, ଅମନୁସ୍ସେହି ମାପିତୋ ॥
‘‘ଜଟାଭାରେନ [ଜଟାଭାରସ୍ସ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଭରିତୋ, କମଣ୍ଡଲୁଧରୋ ସଦା ।
ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ୱିପିନା ନିକ୍ଖମିଂ ତଦା ॥
‘‘ଚୁଲ୍ଲାସୀତିସହସ୍ସାନି, ସିସ୍ସା ମୟ୍ହଂ ଉପଟ୍ଠହୁଂ ।
ସକକମ୍ମାଭିପସୁତା, ୱସନ୍ତି ୱିପିନେ ତଦା ॥
‘‘ଅସ୍ସମା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଅକଂ ପୁଲିନଚେତିୟଂ ।
ନାନାପୁପ୍ଫଂ ସମାନେତ୍ୱା, ତଂ ଚେତିୟମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଅସ୍ସମଂ ପୱିସାମହଂ ।
ସବ୍ବେ ସିସ୍ସା ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏତମତ୍ଥଂ ପୁଚ୍ଛିଂସୁ ମଂ [ଏତମତ୍ଥମପୁଚ୍ଛୁ ମଂ (ସୀ॰), ଏତମତ୍ତଂ ଅପୁଚ୍ଛିଂସୁ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘‘ପୁଲିନେନ କତୋ ଥୂପୋ [କତୋ ଥୂପେ (ସୀ॰)], ୟଂ ତ୍ୱଂ ଦେୱ [ଦେୱଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ମସ୍ସତି ।
ମୟମ୍ପି ଞାତୁମିଚ୍ଛାମ, ପୁଟ୍ଠୋ ଆଚିକ୍ଖ ନୋ ତୁୱଂ’ ॥
‘‘‘ନିଦ୍ଦିଟ୍ଠା ନୁ [ନିଦ୍ଦିଟ୍ଠା ନୋ (ସୀ॰ ପୀ॰), ଦିଟ୍ଠାନୋ ୱୋ (ସ୍ୟା॰)] ମନ୍ତପଦେ, ଚକ୍ଖୁମନ୍ତୋ ମହାୟସା ।
ତେ ଖୋ ଅହଂ ନମସ୍ସାମି, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠେ ମହାୟସେ’ ॥
‘‘‘କୀଦିସା ତେ ମହାୱୀରା, ସବ୍ବଞ୍ଞୂ ଲୋକନାୟକା ।
କଥଂୱଣ୍ଣା କଥଂସୀଲା, କୀଦିସା ତେ ମହାୟସା’ ॥
‘‘‘ବାତ୍ତିଂସଲକ୍ଖଣା ବୁଦ୍ଧା, ଚତ୍ତାଲୀସଦିଜାପି ଚ ।
ନେତ୍ତା ଗୋପଖୁମା ତେସଂ, ଜିଞ୍ଜୁକା ଫଲସନ୍ନିଭା ॥
‘‘‘ଗଚ୍ଛମାନା ଚ ତେ ବୁଦ୍ଧା, ୟୁଗମତ୍ତଞ୍ଚ ପେକ୍ଖରେ ।
ନ ତେସଂ ଜାଣୁ ନଦତି, ସନ୍ଧିସଦ୍ଦୋ ନ ସୁୟ୍ୟତି ॥
‘‘‘ଗଚ୍ଛମାନା ଚ ସୁଗତା, ଉଦ୍ଧରନ୍ତାୱ ଗଚ୍ଛରେ ।
ପଠମଂ ଦକ୍ଖିଣଂ ପାଦଂ, ବୁଦ୍ଧାନଂ ଏସ ଧମ୍ମତା ॥
‘‘‘ଅସମ୍ଭୀତା ଚ ତେ ବୁଦ୍ଧା, ମିଗରାଜାୱ କେସରୀ ।
ନେୱୁକ୍କଂସେନ୍ତି ଅତ୍ତାନଂ, ନୋ ଚ ୱମ୍ଭେନ୍ତି ପାଣିନଂ ॥
‘‘‘ମାନାୱମାନତୋ ମୁତ୍ତା, ସମା ସବ୍ବେସୁ ପାଣିସୁ ।
ଅନତ୍ତୁକ୍କଂସକା ବୁଦ୍ଧା, ବୁଦ୍ଧାନଂ ଏସ ଧମ୍ମତା ॥
‘‘‘ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତା ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧା, ଆଲୋକଂ ଦସ୍ସୟନ୍ତି ତେ ।
ଛପ୍ପକାରଂ ପକମ୍ପେନ୍ତି, କେୱଲଂ ୱସୁଧଂ ଇମଂ ॥
‘‘‘ପସ୍ସନ୍ତି ନିରୟଞ୍ଚେତେ, ନିବ୍ବାତି ନିରୟୋ ତଦା ।
ପୱସ୍ସତି ମହାମେଘୋ, ବୁଦ୍ଧାନଂ ଏସ ଧମ୍ମତା ॥
‘‘‘ଈଦିସା ତେ ମହାନାଗା, ଅତୁଲା ଚ [ତେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ମହାୟସା ।
ୱଣ୍ଣତୋ ଅନତିକ୍କନ୍ତା, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟା ତଥାଗତା’ ॥
‘‘‘ଅନୁମୋଦିଂସୁ ମେ ୱାକ୍ୟଂ, ସବ୍ବେ ସିସ୍ସା ସଗାରୱା ।
ତଥା ଚ ପଟିପଜ୍ଜିଂସୁ, ୟଥାସତ୍ତି ୟଥାବଲଂ’ ॥
‘‘ପଟିପୂଜେନ୍ତି ପୁଲିନଂ, ସକକମ୍ମାଭିଲାସିନୋ ।
ସଦ୍ଦହନ୍ତା ମମ ୱାକ୍ୟଂ, ବୁଦ୍ଧସକ୍କତମାନସା [ବୁଦ୍ଧତ୍ତଗତମାନସା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ତଦା ଚୱିତ୍ୱା ତୁସିତା, ଦେୱପୁତ୍ତୋ ମହାୟସୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ମାତୁକୁଚ୍ଛିମ୍ହି, ଦସସହସ୍ସି କମ୍ପଥ ॥
‘‘ଅସ୍ସମସ୍ସାୱିଦୂରମ୍ହି, ଚଙ୍କମମ୍ହି ଠିତୋ ଅହଂ ।
ସବ୍ବେ ସିସ୍ସା ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଆଗଚ୍ଛୁଂ ମମ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘ଉସଭୋୱ ମହୀ ନଦତି, ମିଗରାଜାୱ କୂଜତି ।
ସୁସୁମାରୋୱ [ସୁଂସୁମାରୋୱ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ସଳତି, କିଂ ୱିପାକୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ୟଂ ପକିତ୍ତେମି ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସିକତାଥୂପସନ୍ତିକେ ।
ସୋ ଦାନି ଭଗୱା ସତ୍ଥା, ମାତୁକୁଚ୍ଛିମୁପାଗମି ॥
‘‘ତେସଂ ଧମ୍ମକଥଂ ୱତ୍ୱା, କିତ୍ତୟିତ୍ୱା ମହାମୁନିଂ ।
ଉୟ୍ୟୋଜେତ୍ୱା ସକେ ସିସ୍ସେ, ପଲ୍ଲଙ୍କମାଭୁଜିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ବଲଞ୍ଚ ୱତ ମେ ଖୀଣଂ, ବ୍ୟାଧିନା [ବ୍ୟାଧିତୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ପରମେନ ତଂ ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ସରିତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ [କାଲକତୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ଅହଂ ॥
‘‘ସବ୍ବେ ସିସ୍ସା ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଅକଂସୁ ଚିତକଂ ତଦା ।
କଳେୱରଞ୍ଚ ମେ ଗୟ୍ହ, ଚିତକଂ ଅଭିରୋପୟୁଂ ॥
‘‘ଚିତକଂ ପରିୱାରେତ୍ୱା, ସୀସେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ସୋକସଲ୍ଲପରେତା ତେ, ୱିକ୍କନ୍ଦିଂସୁ ସମାଗତା ॥
‘‘ତେସଂ ଲାଲପ୍ପମାନାନଂ, ଅଗମଂ ଚିତକଂ ତଦା ।
‘ଅହଂ ଆଚରିୟୋ ତୁମ୍ହଂ, ମା ସୋଚିତ୍ଥ ସୁମେଧସା ॥
‘‘‘ସଦତ୍ଥେ ୱାୟମେୟ୍ୟାଥ, ରତ୍ତିନ୍ଦିୱମତନ୍ଦିତା ।
ମା ୱୋ ପମତ୍ତା ଅହୁତ୍ଥ [ଅହୁୱତ୍ଥ (ସୀ॰)], ଖଣୋ ୱୋ ପଟିପାଦିତୋ’ ॥
‘‘ସକେ ସିସ୍ସେନୁସାସିତ୍ୱା, ଦେୱଲୋକଂ ପୁନାଗମିଂ ।
ଅଟ୍ଠାରସ ଚ କପ୍ପାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମାମହଂ ॥
‘‘ସତାନଂ ପଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ଅନେକସତକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ॥
‘‘ଅୱସେସେସୁ କପ୍ପେସୁ, ୱୋକିଣ୍ଣୋ [ୱୋକିଣ୍ଣଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰)] ସଂସରିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଉପ୍ପାଦସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ [ପୁଲିନପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ୟଥା କୋମୁଦିକେ ମାସେ, ବହୂ ପୁପ୍ଫନ୍ତି ପାଦପା ।
ତଥେୱାହମ୍ପି ସମୟେ, ପୁପ୍ଫିତୋମ୍ହି ମହେସିନା ॥
‘‘ୱୀରିୟଂ ମେ ଧୁରଧୋରୟ୍ହଂ, ୟୋଗକ୍ଖେମାଧିୱାହନଂ ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିକିତ୍ତୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କିତ୍ତନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁଲିନୁପ୍ପାଦକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁଲିନୁପ୍ପାଦକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ତରଣିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ତୁ ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଲୋକନାୟକୋ ।
ୱିନତା ନଦିୟା ତୀରଂ [ତୀରେ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)], ଉପାଗଚ୍ଛି ତଥାଗତୋ ॥
‘‘ଉଦକା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, କଚ୍ଛପୋ ୱାରିଗୋଚରୋ ।
ବୁଦ୍ଧଂ ତାରେତୁକାମୋହଂ, ଉପେସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘‘ଅଭିରୂହତୁ ମଂ ବୁଦ୍ଧୋ, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି ।
ଅହଂ ତଂ ତାରୟିସ୍ସାମି, ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତକରୋ ତୁୱଂ’ ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ମହାୟସୋ ।
ଅଭିରୂହିତ୍ୱା ମେ ପିଟ୍ଠିଂ, ଅଟ୍ଠାସି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ୟତୋ ସରାମି ଅତ୍ତାନଂ, ୟତୋ ପତ୍ତୋସ୍ମି ୱିଞ୍ଞୁତଂ ।
ସୁଖଂ ମେ ତାଦିସଂ ନତ୍ଥି, ଫୁଟ୍ଠେ ପାଦତଲେ ୟଥା ॥
‘‘ଉତ୍ତରିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ମହାୟସୋ ।
ନଦୀତୀରମ୍ହି ଠତ୍ୱାନ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟାୱତା ୱତ୍ତତେ ଚିତ୍ତଂ, ଗଙ୍ଗାସୋତଂ ତରାମହଂ ।
ଅୟଞ୍ଚ କଚ୍ଛପୋ ରାଜା, ତାରେସି ମମ ପଞ୍ଞୱା ॥
‘‘‘ଇମିନା ବୁଦ୍ଧତରଣେନ, ମେତ୍ତଚିତ୍ତୱତାୟ ଚ ।
ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକା ଇଧାଗନ୍ତ୍ୱା, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଏକାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, କଙ୍ଖାସୋତଂ ତରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ୟଥାପି ଭଦ୍ଦକେ ଖେତ୍ତେ, ବୀଜଂ ଅପ୍ପମ୍ପି ରୋପିତଂ ।
ସମ୍ମାଧାରେ ପୱଚ୍ଛନ୍ତେ, ଫଲଂ ତୋସେତି କସ୍ସକଂ [କସ୍ସକେ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ତଥେୱିଦଂ ବୁଦ୍ଧଖେତ୍ତଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧଦେସିତଂ ।
ସମ୍ମାଧାରେ ପୱଚ୍ଛନ୍ତେ, ଫଲଂ ମଂ ତୋସୟିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ପଧାନପହିତତ୍ତୋମ୍ହି, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତରଣାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତରଣିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତରଣିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଧମ୍ମରୁଚିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୟଦା ଦୀପଙ୍କରୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ସୁମେଧଂ ବ୍ୟାକରୀ ଜିନୋ ।
‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଅୟଂ ବୁଦ୍ଧୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଇମସ୍ସ ଜନିକା ମାତା, ମାୟା ନାମ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପିତା ସୁଦ୍ଧୋଦନୋ ନାମ, ଅୟଂ ହେସ୍ସତି ଗୋତମୋ ॥
‘‘‘ପଧାନଂ ପଦହିତ୍ୱାନ, କତ୍ୱା ଦୁକ୍କରକାରିକଂ ।
ଅସ୍ସତ୍ଥମୂଲେ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ବୁଜ୍ଝିସ୍ସତି ମହାୟସୋ ॥
‘‘‘ଉପତିସ୍ସୋ କୋଲିତୋ ଚ, ଅଗ୍ଗା ହେସ୍ସନ୍ତି ସାୱକା ।
ଆନନ୍ଦୋ ନାମ ନାମେନ [ଆନନ୍ଦୋ ନାମୁପଟ୍ଠାକୋ (ସ୍ୟା॰)], ଉପଟ୍ଠିସ୍ସତିମଂ ଜିନଂ ॥
‘‘‘ଖେମା ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା ଚ, ଅଗ୍ଗା ହେସ୍ସନ୍ତି ସାୱିକା ।
ଚିତ୍ତୋ ଆଳୱକୋ ଚେୱ, ଅଗ୍ଗା ହେସ୍ସନ୍ତୁପାସକା ॥
‘‘‘ଖୁଜ୍ଜୁତ୍ତରା ନନ୍ଦମାତା, ଅଗ୍ଗା ହେସ୍ସନ୍ତୁପାସିକା ।
ବୋଧି ଇମସ୍ସ ୱୀରସ୍ସ, ଅସ୍ସତ୍ଥୋତି ପୱୁଚ୍ଚତି’ ॥
‘‘ଇଦଂ ସୁତ୍ୱାନ ୱଚନଂ, ଅସମସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଆମୋଦିତା ନରମରୂ, ନମସ୍ସନ୍ତି କତଞ୍ଜଲୀ ॥
‘‘ତଦାହଂ ମାଣୱୋ ଆସିଂ, ମେଘୋ ନାମ ସୁସିକ୍ଖିତୋ ।
ସୁତ୍ୱା ବ୍ୟାକରଣଂ ସେଟ୍ଠଂ, ସୁମେଧସ୍ସ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ସଂୱିସଟ୍ଠୋ ଭୱିତ୍ୱାନ, ସୁମେଧେ କରୁଣାସୟେ [କରୁଣାଲୟେ (ସ୍ୟା॰)]।
ପବ୍ବଜନ୍ତଞ୍ଚ ତଂ ୱୀରଂ, ସହାୱ ଅନୁପବ୍ବଜିଂ ॥
‘‘ସଂୱୁତୋ ପାତିମୋକ୍ଖସ୍ମିଂ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟେସୁ ଚ ପଞ୍ଚସୁ ।
ସୁଦ୍ଧାଜୀୱୋ ସତୋ ୱୀରୋ, ଜିନସାସନକାରକୋ ॥
‘‘ଏୱଂ ୱିହରମାନୋହଂ, ପାପମିତ୍ତେନ କେନଚି ।
ନିୟୋଜିତୋ ଅନାଚାରେ, ସୁମଗ୍ଗା ପରିଧଂସିତୋ ॥
‘‘ୱିତକ୍କୱସିକୋ ହୁତ୍ୱା, ସାସନତୋ ଅପକ୍କମିଂ ।
ପଚ୍ଛା ତେନ କୁମିତ୍ତେନ, ପୟୁତ୍ତୋ ମାତୁଘାତନଂ ॥
‘‘ଅକରିଂ ଆନନ୍ତରିୟଂ [ଅକରିଂ ନନ୍ତରିୟଞ୍ଚ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଘାତୟିଂ ଦୁଟ୍ଠମାନସୋ ।
ତତୋ ଚୁତୋ ମହାୱୀଚିଂ, ଉପପନ୍ନୋ ସୁଦାରୁଣଂ ॥
‘‘ୱିନିପାତଗତୋ ସନ୍ତୋ, ସଂସରିଂ ଦୁକ୍ଖିତୋ ଚିରଂ ।
ନ ପୁନୋ ଅଦ୍ଦସଂ ୱୀରଂ, ସୁମେଧଂ ନରପୁଙ୍ଗୱଂ ॥
‘‘ଅସ୍ମିଂ କପ୍ପେ ସମୁଦ୍ଦମ୍ହି, ମଚ୍ଛୋ ଆସିଂ ତିମିଙ୍ଗଲୋ ।
ଦିସ୍ୱାହଂ ସାଗରେ ନାୱଂ, ଗୋଚରତ୍ଥମୁପାଗମିଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ମଂ ୱାଣିଜା ଭୀତା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମନୁସ୍ସରୁଂ ।
ଗୋତମୋତି ମହାଘୋସଂ, ସୁତ୍ୱା ତେହି ଉଦୀରିତଂ ॥
‘‘ପୁବ୍ବସଞ୍ଞଂ ସରିତ୍ୱାନ, ତତୋ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ।
ସାୱତ୍ଥିୟଂ କୁଲେ ଇଦ୍ଧେ, ଜାତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଜାତିୟଂ ॥
‘‘ଆସିଂ ଧମ୍ମରୁଚି ନାମ, ସବ୍ବପାପଜିଗୁଚ୍ଛକୋ ।
ଦିସ୍ୱାହଂ ଲୋକପଜ୍ଜୋତଂ, ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସିକୋ ॥
‘‘ମହାଜେତୱନଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଉପେମି ବୁଦ୍ଧଂ ତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ, ରତ୍ତିୟା ଦିୱସସ୍ସ ଚ ॥
‘‘ତଦା ଦିସ୍ୱା ମୁନି ଆହ, ଚିରଂ ଧମ୍ମରୁଚୀତି ମଂ ।
ତତୋହଂ ଅୱଚଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ପୁବ୍ବକମ୍ମପଭାୱିତଂ ॥
‘‘ସୁଚିରଂ ସତପୁଞ୍ଞଲକ୍ଖଣଂ, ପତିପୁବ୍ବେନ ୱିସୁଦ୍ଧପଚ୍ଚୟଂ ।
ଅହମଜ୍ଜସୁପେକ୍ଖନଂ ୱତ, ତୱ ପସ୍ସାମି ନିରୁପମଂ ୱିଗ୍ଗହଂ [ନିରୂପମଗ୍ଗହଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ସୁଚିରଂ ୱିହତତ୍ତମୋ ମୟା, ସୁଚିରକ୍ଖେନ ନଦୀ ୱିସୋସିତା ।
ସୁଚିରଂ ଅମଲଂ ୱିସୋଧିତଂ, ନୟନଂ ଞାଣମୟଂ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ଚିରକାଲସମଙ୍ଗିତୋ [ଚିରକାଲଂ ସମାଗତୋ (ପୀ॰)] ତୟା, ଅୱିନଟ୍ଠୋ ପୁନରନ୍ତରଂ ଚିରଂ ।
ପୁନରଜ୍ଜସମାଗତୋ ତୟା, ନ ହି ନସ୍ସନ୍ତି କତାନି ଗୋତମ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଧମ୍ମରୁଚିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଧମ୍ମରୁଚିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ସାଲମଣ୍ଡପିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଜ୍ଝୋଗାହେତ୍ୱା ସାଲୱନଂ, ସୁକତୋ ଅସ୍ସମୋ ମମ ।
ସାଲପୁପ୍ଫେହି ସଞ୍ଛନ୍ନୋ, ୱସାମି ୱିପିନେ ତଦା ॥
‘‘ପିୟଦସ୍ସୀ ଚ ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ୱିୱେକକାମୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସାଲୱନମୁପାଗମି ॥
‘‘ଅସ୍ସମା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ପୱନଂ ଅଗମାସହଂ ।
ମୂଲଫଲଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଆହିଣ୍ଡାମି ୱନେ ତଦା ॥
‘‘ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପିୟଦସ୍ସିଂ ମହାୟସଂ ।
ସୁନିସିନ୍ନଂ ସମାପନ୍ନଂ, ୱିରୋଚନ୍ତଂ ମହାୱନେ ॥
‘‘ଚତୁଦଣ୍ଡେ ଠପେତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଉପରୀ ଅହଂ ।
ମଣ୍ଡପଂ ସୁକତଂ କତ୍ୱା, ସାଲପୁପ୍ଫେହି ଛାଦୟିଂ ॥
‘‘ସତ୍ତାହଂ ଧାରୟିତ୍ୱାନ, ମଣ୍ଡପଂ ସାଲଛାଦିତଂ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମୱନ୍ଦହଂ ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ୱୁଟ୍ଠହିତ୍ୱା ସମାଧିତୋ ।
ୟୁଗମତ୍ତଂ ପେକ୍ଖମାନୋ, ନିସୀଦି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ସାୱକୋ ୱରୁଣୋ ନାମ, ପିୟଦସ୍ସିସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ୱସୀସତସହସ୍ସେହି, ଉପଗଚ୍ଛି ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ପିୟଦସ୍ସୀ ଚ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ସିତଂ ପାତୁକରୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ଅନୁରୁଦ୍ଧୋ ଉପଟ୍ଠାକୋ, ପିୟଦସ୍ସିସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଏକଂସଂ ଚୀୱରଂ କତ୍ୱା, ଅପୁଚ୍ଛିତ୍ଥ ମହାମୁନିଂ ॥
‘‘‘କୋ ନୁ ଖୋ ଭଗୱା ହେତୁ, ସିତକମ୍ମସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
କାରଣେ ୱିଜ୍ଜମାନମ୍ହି, ସତ୍ଥା ପାତୁକରେ ସିତଂ’ ॥
‘‘‘ସତ୍ତାହଂ ସାଲଚ୍ଛଦନଂ [ପୁପ୍ଫଛଦନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ୟୋ ମେ ଧାରେସି ମାଣୱୋ ।
ତସ୍ସ କମ୍ମଂ ସରିତ୍ୱାନ, ସିତଂ ପାତୁକରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘‘ଅନୋକାସଂ ନ ପସ୍ସାମି, ୟତ୍ଥ [ୟଂ ତଂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ପୁଞ୍ଞଂ ୱିପଚ୍ଚତି ।
ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ଓକାସୋୱ ନ ସମ୍ମତି ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକେ ୱସନ୍ତସ୍ସ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମଙ୍ଗିନୋ ।
ୟାୱତା ପରିସା ତସ୍ସ, ସାଲଚ୍ଛନ୍ନା ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତତ୍ଥ ଦିବ୍ବେହି ନଚ୍ଚେହି, ଗୀତେହି ୱାଦିତେହି ଚ ।
ରମିସ୍ସତି ସଦା ସନ୍ତୋ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମାହିତୋ ॥
‘‘‘ୟାୱତା ପରିସା ତସ୍ସ, ଗନ୍ଧଗନ୍ଧୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ସାଲସ୍ସ ପୁପ୍ଫୱସ୍ସୋ ଚ, ପୱସ୍ସିସ୍ସତି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ତତୋ ଚୁତୋୟଂ ମନୁଜୋ, ମାନୁସଂ ଆଗମିସ୍ସତି ।
ଇଧାପି ସାଲଚ୍ଛଦନଂ, ସବ୍ବକାଲଂ ଧରିସ୍ସତି [ଧରିୟତି (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘‘ଇଧ ନଚ୍ଚଞ୍ଚ ଗୀତଞ୍ଚ, ସମ୍ମତାଳସମାହିତଂ ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତି ମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ଉଗ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତେ ଚ ସୂରିୟେ, ସାଲୱସ୍ସଂ ପୱସ୍ସତି ।
ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତଂ, ୱସ୍ସତେ ସବ୍ବକାଲିକଂ ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘‘ଧମ୍ମଂ ଅଭିସମେନ୍ତସ୍ସ, ସାଲଚ୍ଛନ୍ନଂ ଭୱିସ୍ସତି ।
ଚିତକେ ଝାୟମାନସ୍ସ, ଛଦନଂ ତତ୍ଥ ହେସ୍ସତି’ ॥
‘‘ୱିପାକଂ କିତ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ପିୟଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି ।
ପରିସାୟ ଧମ୍ମଂ ଦେସେସି, ତପ୍ପେନ୍ତୋ ଧମ୍ମୱୁଟ୍ଠିୟା ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପାନି ଦେୱେସୁ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ସଟ୍ଠି ଚ ସତ୍ତକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଇଧାଗନ୍ତ୍ୱା, ଲଭାମି ୱିପୁଲଂ ସୁଖଂ ।
ଇଧାପି ସାଲଚ୍ଛଦନଂ, ମଣ୍ଡପସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅୟଂ ପଚ୍ଛିମକୋ ମୟ୍ହଂ, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ଇଧାପି ସାଲଚ୍ଛଦନଂ, ହେସ୍ସତି ସବ୍ବକାଲିକଂ ॥
‘‘ମହାମୁନିଂ ତୋସୟିତ୍ୱା, ଗୋତମଂ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ।
ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ହିତ୍ୱା ଜୟପରାଜୟଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସାଲମଣ୍ଡପିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସାଲମଣ୍ଡପିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ପଂସୁକୂଲୱଗ୍ଗୋ ଏକୂନପଞ୍ଞାସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ପଂସୁକୂଲଂ ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞୀ, ଭିସଦୋ ଞାଣକିତ୍ତକୋ ।
ଚନ୍ଦନୀ ଧାତୁପୂଜୀ ଚ, ପୁଲିନୁପ୍ପାଦକୋପି ଚ ॥
ତରଣୋ ଧମ୍ମରୁଚିକୋ, ସାଲମଣ୍ଡପିୟୋ ତଥା ।
ସତାନି ଦ୍ୱେ ହୋନ୍ତି ଗାଥା, ଊନୱୀସତିମେୱ ଚ ॥
୫୦. କିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫୱଗ୍ଗୋ
୧. ତିକିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜୋତନ୍ତଂ, ନିସିନ୍ନଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ୱିପସ୍ସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ତୀଣି କିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫାନି, ପଗ୍ଗୟ୍ହ ଅଭିରୋପୟିଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜେତ୍ୱା, ଗଚ୍ଛାମି ଦକ୍ଖିଣାମୁଖୋ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିକିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିକିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ପଂସୁକୂଲପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ଉଦଙ୍ଗଣୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ତତ୍ଥଦ୍ଦସଂ ପଂସୁକୂଲଂ, ଦୁମଗ୍ଗମ୍ହି ୱିଲମ୍ବିତଂ ॥
‘‘ତୀଣି କିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫାନି, ଓଚିନିତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ପଂସୁକୂଲମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୂଜିତ୍ୱା ଅରହଦ୍ଧଜଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଂସୁକୂଲପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଂସୁକୂଲପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. କୋରଣ୍ଡପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱନକମ୍ମିକୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ପିତୁମାତୁମତେନହଂ [ପିତୁପେତାମହେନହଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ପସୁମାରେନ ଜୀୱାମି, କୁସଲଂ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ମମ ଆସୟସାମନ୍ତା, ତିସ୍ସୋ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ପଦାନି ତୀଣି ଦସ୍ସେସି, ଅନୁକମ୍ପାୟ ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଅକ୍କନ୍ତେ ଚ ପଦେ ଦିସ୍ୱା, ତିସ୍ସନାମସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ପଦେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘କୋରଣ୍ଡଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ପାଦପଂ ଧରଣୀରୁହଂ ।
ସକୋସକଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପଦସେଟ୍ଠମପୂଜୟିଂ [ପଦସେଟ୍ଠେ ଅପୂଜୟିଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
କୋରଣ୍ଡକଛୱି ହୋମି, ସୁପ୍ପଭାସୋ [ସପଭାସୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ଭୱାମହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଦପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୋରଣ୍ଡପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୋରଣ୍ଡପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. କିଂସୁକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କିଂସୁକଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ସରିତ୍ୱାନ, ଆକାସେ ଅଭିପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କିଂସୁକପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କିଂସୁକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଉପଡ୍ଢଦୁସ୍ସଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରଭଗୱତୋ, ସୁଜାତୋ ନାମ ସାୱକୋ ।
ପଂସୁକୂଲଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ସଙ୍କାରେ ଚରତେ [ଚରତୀ (ସୀ॰ କ॰)] ତଦା ॥
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ପରେସଂ ଭତକୋ ଅହଂ ।
ଉପଡ୍ଢଦୁସ୍ସଂ ଦତ୍ୱାନ, ସିରସା ଅଭିୱାଦୟିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତେତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ସତ୍ତସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ଉପଡ୍ଢଦୁସ୍ସଦାନେନ, ମୋଦାମି ଅକୁତୋଭୟୋ ॥
‘‘ଇଚ୍ଛମାନୋ ଚହଂ ଅଜ୍ଜ, ସକାନନଂ ସପବ୍ବତଂ ।
ଖୋମଦୁସ୍ସେହି ଛାଦେୟ୍ୟଂ, ଅଡ୍ଢଦୁସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅଡ୍ଢଦୁସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉପଡ୍ଢଦୁସ୍ସଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉପଡ୍ଢଦୁସ୍ସଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଘତମଣ୍ଡଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁଚିନ୍ତିତଂ ଭଗୱନ୍ତଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ।
ଉପୱିଟ୍ଠଂ ମହାରଞ୍ଞଂ, ୱାତାବାଧେନ ପୀଳିତଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଘତମଣ୍ଡମୁପାନୟିଂ ।
କତତ୍ତା ଆଚିତତ୍ତା [ଉପଚିତତ୍ତା (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଚ, ଗଙ୍ଗା ଭାଗୀରଥୀ ଅୟଂ ॥
‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦା ଚତ୍ତାରୋ, ଘତଂ ସମ୍ପଜ୍ଜରେ ମମ ।
ଅୟଞ୍ଚ ପଥୱୀ ଘୋରା, ଅପ୍ପମାଣା ଅସଙ୍ଖିୟା ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଭୱତେ ମଧୁସକ୍କରା [ମଧୁସକ୍ଖରା (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ଚାତୁଦ୍ଦୀପା ଇମେ ରୁକ୍ଖା, ପାଦପା ଧରଣୀରୁହା ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, କପ୍ପରୁକ୍ଖା ଭୱନ୍ତି ତେ ।
ପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ॥
‘‘ଏକପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ [ଛନୱୁତେ ଇତୋ (ସୀ॰)] କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଘତମଣ୍ଡସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଘତମଣ୍ଡଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଘତମଣ୍ଡଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଉଦକଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ଅନୁତ୍ତରେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପାନୀଘଟମପୂରୟିଂ ॥
‘‘ପବ୍ବତଗ୍ଗେ ଦୁମଗ୍ଗେ ୱା, ଆକାସେ ୱାଥ ଭୂମିୟଂ ।
ୟଦା ପାନୀୟମିଚ୍ଛାମି, ଖିପ୍ପଂ ନିବ୍ବତ୍ତତେ ମମ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦକଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉଦକଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଦକଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ପୁଲିନଥୂପିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ୟମକୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ଅସ୍ସମୋ ସୁକତୋ ମୟ୍ହଂ, ପଣ୍ଣସାଲା ସୁମାପିତା ॥
‘‘ନାରଦୋ ନାମ ନାମେନ, ଜଟିଲୋ ଉଗ୍ଗତାପନୋ ।
ଚତୁଦ୍ଦସସହସ୍ସାନି, ସିସ୍ସା ପରିଚରନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ପଟିସଲ୍ଲୀନକୋ ସନ୍ତୋ, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ।
‘ସବ୍ବୋ ଜନୋ ମଂ ପୂଜେତି, ନାହଂ ପୂଜେମି କିଞ୍ଚନଂ ॥
‘‘‘ନ ମେ ଓୱାଦକୋ ଅତ୍ଥି, ୱତ୍ତା କୋଚି ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ଅନାଚରିୟୁପଜ୍ଝାୟୋ, ୱନେ ୱାସଂ ଉପେମହଂ ॥
‘‘‘ଉପାସମାନୋ ୟମହଂ, ଗରୁଚିତ୍ତଂ ଉପଟ୍ଠହେ ।
ସୋ ମେ ଆଚରିୟୋ ନତ୍ଥି, ୱନୱାସୋ ନିରତ୍ଥକୋ ॥
‘‘‘ଆୟାଗଂ ମେ ଗୱେସିସ୍ସଂ, ଗରୁଂ ଭାୱନିୟଂ ତଥା ।
ସାୱସ୍ସୟୋ ୱସିସ୍ସାମି, ନ କୋଚି ଗରହିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଉତ୍ତାନକୂଲା ନଦିକା, ସୁପତିତ୍ଥା ମନୋରମା ।
ସଂସୁଦ୍ଧପୁଲିନାକିଣ୍ଣା, ଅୱିଦୂରେ ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ନଦିଂ ଅମରିକଂ ନାମ, ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ସଂୱଡ୍ଢୟିତ୍ୱା ପୁଲିନଂ, ଅକଂ ପୁଲିନଚେତିୟଂ ॥
‘‘ୟେ ତେ ଅହେସୁଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧା, ଭୱନ୍ତକରଣା ମୁନୀ ।
ତେସଂ ଏତାଦିସୋ ଥୂପୋ, ତଂ ନିମିତ୍ତଂ କରୋମହଂ ॥
‘‘କରିତ୍ୱା ପୁଲିନଂ [ପୁଳିନେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଥୂପଂ, ସୋୱଣ୍ଣଂ ମାପୟିଂ ଅହଂ ।
ସୋଣ୍ଣକିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫାନି, ସହସ୍ସେ ତୀଣି ପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ସାୟପାତଂ ନମସ୍ସାମି, ୱେଦଜାତୋ କତଞ୍ଜଲୀ ।
ସମ୍ମୁଖା ୱିୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ୱନ୍ଦିଂ ପୁଲିନଚେତିୟଂ ॥
‘‘ୟଦା କିଲେସା ଜାୟନ୍ତି, ୱିତକ୍କା ଗେହନିସ୍ସିତା ।
ସରାମି ସୁକତଂ ଥୂପଂ, ପଚ୍ଚୱେକ୍ଖାମି ତାୱଦେ ॥
‘‘ଉପନିସ୍ସାୟ ୱିହରଂ, ସତ୍ଥୱାହଂ ୱିନାୟକଂ ।
କିଲେସେ ସଂୱସେୟ୍ୟାସି, ନ ୟୁତ୍ତଂ ତୱ ମାରିସ ॥
‘‘ସହ ଆୱଜ୍ଜିତେ ଥୂପେ, ଗାରୱଂ ହୋତି ମେ ତଦା ।
କୁୱିତକ୍କେ ୱିନୋଦେସିଂ, ନାଗୋ ତୁତ୍ତଟ୍ଟିତୋ ୟଥା ॥
‘‘ଏୱଂ ୱିହରମାନଂ ମଂ, ମଚ୍ଚୁରାଜାଭିମଦ୍ଦଥ ।
ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ସନ୍ତୋ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ୟାୱତାୟୁଂ ୱସିତ୍ୱାନ, ତିଦିୱେ [ତିଦସେ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ଉପପଜ୍ଜହଂ ।
ଅସୀତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ॥
‘‘ସତାନଂ ତୀଣିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣକିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫାନଂ [ତେସଂ କିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫାନଂ (ସୀ॰)], ୱିପାକଂ ଅନୁଭୋମହଂ ।
ଧାତୀସତସହସ୍ସାନି, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ [ମେ (କ॰)] ଭୱେ ॥
‘‘ଥୂପସ୍ସ ପରିଚିଣ୍ଣତ୍ତା, ରଜୋଜଲ୍ଲଂ ନ ଲିମ୍ପତି ।
ଗତ୍ତେ ସେଦା ନ ମୁଚ୍ଚନ୍ତି, ସୁପ୍ପଭାସୋ ଭୱାମହଂ ॥
‘‘ଅହୋ ମେ ସୁକତୋ ଥୂପୋ, ସୁଦିଟ୍ଠାମରିକା ନଦୀ ।
ଥୂପଂ କତ୍ୱାନ ପୁଲିନଂ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘କୁସଲଂ କତ୍ତୁକାମେନ, ଜନ୍ତୁନା ସାରଗାହିନା ।
ନତ୍ଥି ଖେତ୍ତଂ ଅଖେତ୍ତଂ ୱା, ପଟିପତ୍ତୀୱ ସାଧକା [ସାରିକା (ପୀ॰), ସାରକା (ସ୍ୟା॰), ସାରତା (କ॰)]॥
‘‘ୟଥାପି ବଲୱା ପୋସୋ, ଅଣ୍ଣୱଂ ତରିତୁସ୍ସହେ ।
ପରିତ୍ତଂ କଟ୍ଠମାଦାୟ, ପକ୍ଖନ୍ଦେୟ୍ୟ ମହାସରଂ ॥
‘‘ଇମାହଂ କଟ୍ଠଂ ନିସ୍ସାୟ, ତରିସ୍ସାମି ମହୋଦଧିଂ ।
ଉସ୍ସାହେନ ୱୀରିୟେନ, ତରେୟ୍ୟ ଉଦଧିଂ ନରୋ ॥
‘‘ତଥେୱ ମେ କତଂ କମ୍ମଂ, ପରିତ୍ତଂ ଥୋକକଞ୍ଚ ୟଂ ।
ତଂ କମ୍ମଂ ଉପନିସ୍ସାୟ, ସଂସାରଂ ସମତିକ୍କମିଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ସାୱତ୍ଥିୟଂ ପୁରେ ଜାତୋ, ମହାସାଲେ ସୁଅଡ୍ଢକେ ॥
‘‘ସଦ୍ଧା ମାତା ପିତା ମୟ୍ହଂ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସରଣଂ ଗତା ।
ଉଭୋ ଦିଟ୍ଠପଦା ଏତେ, ଅନୁୱତ୍ତନ୍ତି ସାସନଂ ॥
‘‘ବୋଧିପପଟିକଂ ଗୟ୍ହ, ସୋଣ୍ଣଥୂପମକାରୟୁଂ ।
ସାୟପାତଂ [ସାୟଂ ପାତଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ନମସ୍ସନ୍ତି, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସମ୍ମୁଖା ॥
‘‘ଉପୋସଥମ୍ହି ଦିୱସେ, ସୋଣ୍ଣଥୂପଂ ୱିନୀହରୁଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ୱଣ୍ଣଂ କିତ୍ତେନ୍ତା, ତିୟାମଂ ୱୀତିନାମୟୁଂ ॥
‘‘ସହ ଦିସ୍ୱାନହଂ [ପସାଦେତ୍ୱାନହଂ (କ॰)] ଥୂପଂ, ସରିଂ ପୁଲିନଚେତିୟଂ ।
ଏକାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
ଦ୍ୱାୱୀସତିମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
‘‘ଗୱେସମାନୋ ତଂ ୱୀରଂ, ଧମ୍ମସେନାପତିଦ୍ଦସଂ ।
ଅଗାରା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ତସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସେନ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ।
ଉପସମ୍ପାଦୟୀ ବୁଦ୍ଧୋ, ଗୁଣମଞ୍ଞାୟ ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଦାରକେନେୱ ସନ୍ତେନ, କିରିୟଂ ନିଟ୍ଠିତଂ ମୟା ।
କତଂ ମେ କରଣୀୟଜ୍ଜ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘ସବ୍ବୱେରଭୟାତୀତୋ, ସବ୍ବସଙ୍ଗାତିଗୋ [ସବ୍ବସଙ୍କାତିତୋ (କ॰)] ଇସି ।
ସାୱକୋ ତେ ମହାୱୀର, ସୋଣ୍ଣଥୂପସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁଲିନଥୂପିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁଲିନଥୂପିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ନଳକୁଟିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ହାରିତୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ସୟମ୍ଭୂ ନାରଦୋ ନାମ, ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱସୀ ତଦା ॥
‘‘ନଳାଗାରଂ କରିତ୍ୱାନ, ତିଣେନ ଛାଦୟିଂ ଅହଂ ।
ଚଙ୍କମଂ ସୋଧୟିତ୍ୱାନ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ନଳକୁଟିକନିମ୍ମିତଂ ।
ସଟ୍ଠିୟୋଜନମୁବ୍ବେଧଂ, ତିଂସୟୋଜନୱିତ୍ଥତଂ ॥
‘‘ଚତୁଦ୍ଦସେସୁ କପ୍ପେସୁ, ଦେୱଲୋକେ ରମିଂ ଅହଂ ।
ଏକସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁତିଂସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଧମ୍ମପାସାଦମାରୁୟ୍ହ, ସବ୍ବାକାରୱରୂପମଂ ।
ୟଦିଚ୍ଛକାହଂ ୱିହରେ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ନଳକୁଟିୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନଳକୁଟିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନଳକୁଟିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପିୟାଲଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ୱିପିନେ ୱିଚରଂ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୁଂ ॥
‘‘ପିୟାଲଫଲମାଦାୟ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ।
ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତସ୍ସ ୱୀରସ୍ସ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପିୟାଲଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପିୟାଲଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
କିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫୱଗ୍ଗୋ ପଞ୍ଞାସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
କିଙ୍କଣୀ ପଂସୁକୂଲଞ୍ଚ, କୋରଣ୍ଡମଥ କିଂସୁକଂ ।
ଉପଡ୍ଢଦୁସ୍ସୀ ଘତଦୋ, ଉଦକଂ ଥୂପକାରକୋ ॥
ନଳକାରୀ ଚ ନୱମୋ, ପିୟାଲଫଲଦାୟକୋ ।
ସତମେକଞ୍ଚ ଗାଥାନଂ, ନୱକଞ୍ଚ ତଦୁତ୍ତରି ॥
ଅଥ ୱଗ୍ଗୁଦ୍ଦାନଂ –
ମେତ୍ତେୟ୍ୟୱଗ୍ଗୋ ଭଦ୍ଦାଲି, ସକିଂସମ୍ମଜ୍ଜକୋପି ଚ ।
ଏକୱିହାରୀ ୱିଭୀତକୀ, ଜଗତୀ ସାଲପୁପ୍ଫିୟୋ ॥
ନଳାଗାରଂ ପଂସୁକୂଲଂ, କିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫିୟୋ ତଥା ।
ଅସୀତି ଦ୍ୱେ ଚ ଗାଥାୟୋ, ଚତୁଦ୍ଦସସତାନି ଚ ॥
ମେତ୍ତେୟ୍ୟୱଗ୍ଗଦସକଂ ।
ପଞ୍ଚମସତକଂ ସମତ୍ତଂ ।
୫୧. କଣିକାରୱଗ୍ଗୋ
୧. ତିକଣିକାରପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ।
ୱିୱେକକାମୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ହିମୱନ୍ତମୁପାଗମିଂ ॥
‘‘ଅଜ୍ଝୋଗୟ୍ହ ହିମୱନ୍ତଂ, ଅଗ୍ଗୋ କାରୁଣିକୋ ମୁନି ।
ପଲ୍ଲଙ୍କମାଭୁଜିତ୍ୱାନ, ନିସୀଦି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ୱିଜ୍ଜାଧରୋ ତଦା ଆସିଂ, ଅନ୍ତଲିକ୍ଖଚରୋ ଅହଂ ।
ତିସୂଲଂ ସୁକତଂ ଗୟ୍ହ, ଗଚ୍ଛାମି ଅମ୍ବରେ ତଦା ॥
‘‘ପବ୍ବତଗ୍ଗେ ୟଥା ଅଗ୍ଗି, ପୁଣ୍ଣମାୟେୱ ଚନ୍ଦିମା ।
ୱନେ ଓଭାସତେ ବୁଦ୍ଧୋ, ସାଲରାଜାୱ ଫୁଲ୍ଲିତୋ ॥
‘‘ୱନଗ୍ଗା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧରଂସୀଭିଧାୱରେ ।
ନଳଗ୍ଗିୱଣ୍ଣସଙ୍କାସା, ଦିସ୍ୱା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ୱିଚିନଂ ଅଦ୍ଦସଂ ପୁପ୍ଫଂ, କଣିକାରଂ ଦେୱଗନ୍ଧିକଂ ।
ତୀଣି ପୁପ୍ଫାନି ଆଦାୟ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଆନୁଭାୱେନ, ତୀଣି ପୁପ୍ଫାନି ମେ ତଦା ।
ଉଦ୍ଧଂୱଣ୍ଟା ଅଧୋପତ୍ତା, ଛାୟଂ କୁବ୍ବନ୍ତି ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, କଣିକାରୀତି ଞାୟତି ।
ସଟ୍ଠିୟୋଜନମୁବ୍ବେଧଂ, ତିଂସୟୋଜନୱିତ୍ଥତଂ ॥
‘‘ସହସ୍ସକଣ୍ଡଂ ସତଭେଣ୍ଡୁ [ସତଗେଣ୍ଡୁ (ସ୍ୟା॰)], ଧଜାଲୁହରିତାମୟଂ ।
ସତସହସ୍ସନିୟ୍ୟୂହା, ବ୍ୟମ୍ହେ ପାତୁଭୱିଂସୁ ମେ ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣମୟା ମଣିମୟା, ଲୋହିତଙ୍ଗମୟାପି ଚ ।
ଫଲିକାପି ଚ ପଲ୍ଲଙ୍କା, ୟେନିଚ୍ଛକା ୟଦିଚ୍ଛକା [ୟେନିଚ୍ଛୟା ୟଦିଚ୍ଛକଂ (ସ୍ୟା॰), ୟଦିଚ୍ଛକାୟଦିଚ୍ଛକା (କ॰)]॥
‘‘ମହାରହଞ୍ଚ ସୟନଂ, ତୂଲିକାୱିକତୀୟୁତଂ ।
ଉଦ୍ଧଲୋମିକଏକନ୍ତଂ, ବିମ୍ବୋହନସମାୟୁତଂ [ବିବ୍ବୋହନସମାୟୁତଂ… (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ଭୱନା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ଚରନ୍ତୋ ଦେୱଚାରିକଂ ।
ୟଦା ଇଚ୍ଛାମି ଗମନଂ, ଦେୱସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫସ୍ସ ହେଟ୍ଠା ତିଟ୍ଠାମି, ଉପରିଚ୍ଛଦନଂ ମମ ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, କଣିକାରେହି ଛାଦିତଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିତୁରିୟସହସ୍ସାନି, ସାୟପାତମୁପଟ୍ଠହୁଂ ।
ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ରତ୍ତିନ୍ଦିୱମତନ୍ଦିତା ॥
‘‘ତତ୍ଥ ନଚ୍ଚେହି ଗୀତେହି, ତାଳେହି ୱାଦିତେହି ଚ ।
ରମାମି ଖିଡ୍ଡାରତିୟା, ମୋଦାମି କାମକାମିହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଭୁତ୍ୱା ପିୱିତ୍ୱା ଚ, ମୋଦାମି ତିଦସେ ତଦା ।
ନାରୀଗଣେହି ସହିତୋ, ମୋଦାମି ବ୍ୟମ୍ହମୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ସତାନଂ ପଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ସତାନଂ ତୀଣିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଭୱାଭୱେ ସଂସରନ୍ତୋ, ମହାଭୋଗଂ ଲଭାମହଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ ଭୱେ ସଂସରାମି, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ।
ଅଞ୍ଞଂ ଗତିଂ ନ ଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ କୁଲେ ପଜାୟାମି, ଖତ୍ତିୟେ ଚାପି ବ୍ରାହ୍ମଣେ ।
ନୀଚେ କୁଲେ ନ ଜାୟାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ହତ୍ଥିୟାନଂ ଅସ୍ସୟାନଂ, ସିୱିକଂ ସନ୍ଦମାନିକଂ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦାସୀଗଣଂ ଦାସଗଣଂ, ନାରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କୋସେୟ୍ୟକମ୍ବଲିୟାନି, ଖୋମକପ୍ପାସିକାନି ଚ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ନୱୱତ୍ଥଂ ନୱଫଲଂ, ନୱଗ୍ଗରସଭୋଜନଂ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇମଂ ଖାଦ ଇମଂ ଭୁଞ୍ଜ, ଇମମ୍ହି ସୟନେ ସୟ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସବ୍ବତ୍ଥ ପୂଜିତୋ ହୋମି, ୟସୋ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗତୋ ମମ ।
ମହାପକ୍ଖୋ ସଦା ହୋମି, ଅଭେଜ୍ଜପରିସୋ ସଦା ।
ଞାତୀନଂ ଉତ୍ତମୋ ହୋମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୀତଂ ଉଣ୍ହଂ ନ ଜାନାମି, ପରିଳାହୋ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ଅଥୋ ଚେତସିକଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ହଦୟେ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ହୁତ୍ୱାନ, ସଂସରାମି ଭୱାଭୱେ ।
ୱେୱଣ୍ଣିୟଂ ନ ଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ସାୱତ୍ଥିୟଂ ପୁରେ ଜାତୋ, ମହାସାଲେ ସୁଅଡ୍ଢକେ ॥
‘‘ପଞ୍ଚ କାମଗୁଣେ ହିତ୍ୱା, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋହଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଉପସମ୍ପାଦୟୀ ବୁଦ୍ଧୋ, ଗୁଣମଞ୍ଞାୟ ଚକ୍ଖୁମା ।
ତରୁଣୋ ପୂଜନୀୟୋହଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୁଦ୍ଧଂ ମେ, ସମାଧିକୁସଲୋ ଅହଂ ।
ଅଭିଞ୍ଞାପାରମିପ୍ପତ୍ତୋ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ଇଦ୍ଧିପାଦେସୁ କୋୱିଦୋ ।
ଧମ୍ମେସୁ ପାରମିପ୍ପତ୍ତୋ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିକଣିକାରପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିକଣିକାରପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଏକପତ୍ତଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, କୁମ୍ଭକାରୋ ଅହୋସହଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଓଘତିଣ୍ଣମନାସୱଂ ॥
‘‘ସୁକତଂ ମତ୍ତିକାପତ୍ତଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ।
ପତ୍ତଂ ଦତ୍ୱା ଭଗୱତୋ, ଉଜୁଭୂତସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନୋହଂ, ସୋଣ୍ଣଥାଲେ ଲଭାମହଂ ।
ରୂପିମୟେ ଚ ସୋୱଣ୍ଣେ, ତଟ୍ଟିକେ ଚ ମଣୀମୟେ ॥
‘‘ପାତିୟୋ ପରିଭୁଞ୍ଜାମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ।
ୟସାନଞ୍ଚ ଧନାନଞ୍ଚ [ୟସସାୱ ଜନାନଞ୍ଚ (ସ୍ୟା॰)], ଅଗ୍ଗଭୂତୋ [ପତ୍ତଭୂତୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ଚ ହୋମହଂ ॥
‘‘ୟଥାପି ଭଦ୍ଦକେ ଖେତ୍ତେ, ବୀଜଂ ଅପ୍ପମ୍ପି ରୋପିତଂ ।
ସମ୍ମାଧାରଂ ପୱଚ୍ଛନ୍ତେ, ଫଲଂ ତୋସେତି କସ୍ସକଂ ॥
‘‘ତଥେୱିଦଂ ପତ୍ତଦାନଂ, ବୁଦ୍ଧଖେତ୍ତମ୍ହି ରୋପିତଂ ।
ପୀତିଧାରେ ପୱସ୍ସନ୍ତେ, ଫଲଂ ମଂ ତୋସୟିସ୍ସତି ॥
‘‘ୟାୱତା ଖେତ୍ତା ୱିଜ୍ଜନ୍ତି, ସଙ୍ଘାପି ଚ ଗଣାପି ଚ ।
ବୁଦ୍ଧଖେତ୍ତସମୋ ନତ୍ଥି, ସୁଖଦୋ ସବ୍ବପାଣିନଂ ॥
‘‘ନମୋ ତେ ପୁରିସାଜଞ୍ଞ, ନମୋ ତେ ପୁରିସୁତ୍ତମ ।
ଏକପତ୍ତଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପତ୍ତମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପତ୍ତଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକପତ୍ତଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକପତ୍ତଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. କାସୁମାରଫଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜୋତନ୍ତଂ, ନିସିନ୍ନଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
କାସୁମାରିକମାଦାୟ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କାସୁମାରଫଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କାସୁମାରଫଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଅୱଟଫଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସହସ୍ସରଂସୀ ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ୱିୱେକା ଉଟ୍ଠହିତ୍ୱାନ, ଗୋଚରାୟାଭିନିକ୍ଖମି ॥
‘‘ଫଲହତ୍ଥୋ ଅହଂ ଦିସ୍ୱା, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରାସଭଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଅୱଟଂ ଅଦଦିଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅୱଟଫଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅୱଟଫଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ପାଦଫଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜନ୍ତଂ, ପାଦଫଲଂ [ୱାରଫଲଂ (ସୀ॰), ଚାରଫଲଂ (ସ୍ୟା॰), ପାରଫଲଂ (ପୀ॰)] ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପାଦଫଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପାଦଫଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ମାତୁଲୁଙ୍ଗଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜଲିତଂ, ପୁଣ୍ଣମାୟେୱ ଚନ୍ଦିମଂ ।
ଜଲନ୍ତଂ ଦୀପରୁକ୍ଖଂୱ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ମାତୁଲୁଙ୍ଗଫଲଂ ଗୟ୍ହ, ଅଦାସିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ।
ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟସ୍ସ ୱୀରସ୍ସ [ଧୀରସ୍ସ (ସୀ॰)], ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମାତୁଲୁଙ୍ଗଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମାତୁଲୁଙ୍ଗଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଅଜେଲିଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଜ୍ଜୁନୋ [ଅଜିନୋ (ସ୍ୟା॰)] ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ହିମୱନ୍ତେ ୱସୀ ତଦା ।
ଚରଣେନ ଚ ସମ୍ପନ୍ନୋ, ସମାଧିକୁସଲୋ ମୁନି ॥
‘‘କୁମ୍ଭମତ୍ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଜେଲିଂ [ଅଞ୍ଜଲିଂ (ସ୍ୟା॰), ଅଜେଲଂ (ପୀ॰)] ଜୀୱଜୀୱକଂ ।
ଛତ୍ତପଣ୍ଣଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଦାସିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଜେଲିଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଜେଲିଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଅମୋଦଫଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜନ୍ତଂ, ଅମୋଦମଦଦିଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅମୋଦଫଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅମୋଦଫଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ତାଲଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସତରଂସୀ ନାମ ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ୱିୱେକା ୱୁଟ୍ଠହିତ୍ୱାନ, ଗୋଚରାୟାଭିନିକ୍ଖମି ॥
‘‘ଫଲହତ୍ଥୋ ଅହଂ ଦିସ୍ୱା, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରାସଭଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ତାଲଫଲଂ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତାଲଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତାଲଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ନାଳିକେରଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ଆରାମିକୋ ଅହଂ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘ନାଳିକେରଫଲଂ ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ।
ଆକାସେ ଠିତକୋ ସନ୍ତୋ, ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହି ମହାୟସୋ ॥
‘‘ୱିତ୍ତିସଞ୍ଜନନୋ ମୟ୍ହଂ, ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମସୁଖାୱହୋ ।
ଫଲଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଦତ୍ୱାନ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଅଧିଗଚ୍ଛିଂ ତଦା ପୀତିଂ, ୱିପୁଲଞ୍ଚ ସୁଖୁତ୍ତମଂ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜତେୱ ରତନଂ, ନିବ୍ବତ୍ତସ୍ସ ତହିଂ ତହିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୁଦ୍ଧଂ ମେ, ସମାଧିକୁସଲୋ ଅହଂ ।
ଅଭିଞ୍ଞାପାରମିପ୍ପତ୍ତୋ, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନାଳିକେରଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନାଳିକେରଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
କଣିକାରୱଗ୍ଗୋ ଏକପଞ୍ଞାସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
କଣିକାରେକପତ୍ତା ଚ, କାସୁମାରୀ ତଥାୱଟା ।
ପାଦଞ୍ଚ ମାତୁଲୁଙ୍ଗଞ୍ଚ, ଅଜେଲୀମୋଦମେୱ ଚ ॥
ତାଲଂ ତଥା ନାଳିକେରଂ, ଗାଥାୟୋ ଗଣିତା ୱିହ ।
ଏକଂ ଗାଥାସତଂ ହୋତି, ଊନାଧିକୱିୱଜ୍ଜିତଂ ॥
୫୨. ଫଲଦାୟକୱଗ୍ଗୋ
୧. କୁରଞ୍ଚିୟଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ୱିପିନେ ୱିଚରଂ ଅହଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୁଂ ॥
‘‘କୁରଞ୍ଚିୟଫଲଂ ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ।
ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତସ୍ସ ତାଦିନୋ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁରଞ୍ଚିୟଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁରଞ୍ଚିୟଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. କପିତ୍ଥଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜନ୍ତଂ, କପିତ୍ଥଂ [କପିଟ୍ଠଂ (ସ୍ୟା॰)] ଅଦଦିଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କପିତ୍ଥଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କପିତ୍ଥଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. କୋସମ୍ବଫଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କକୁଧଂ ୱିଲସନ୍ତଂୱ, ଦେୱଦେୱଂ ନରାସଭଂ ।
ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜନ୍ତଂ, କୋସମ୍ବଂ [କୋସୁମ୍ବଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଅଦଦିଂ ତଦା ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୋସମ୍ବଫଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୋସମ୍ବଫଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. କେତକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିନତାନଦିୟା ତୀରେ, ୱିହାସି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଏକଗ୍ଗଂ ସୁସମାହିତଂ ॥
‘‘ମଧୁଗନ୍ଧସ୍ସ ପୁପ୍ଫେନ, କେତକସ୍ସ ଅହଂ ତଦା ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କେତକପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କେତକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ନାଗପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜନ୍ତଂ, ନାଗପୁପ୍ଫଂ ଅପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନାଗପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନାଗପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଅଜ୍ଜୁନପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅହୋସିଂ କିନ୍ନରୋ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅପରାଜିତଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱେଦଜାତୋ କତଞ୍ଜଲୀ ।
ଗହେତ୍ୱା ଅଜ୍ଜୁନଂ ପୁପ୍ଫଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅଭିପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା କିନ୍ନରଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଛତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ଦସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀ, ମହାରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ସୁଖେତ୍ତେ ୱପ୍ପିତଂ ବୀଜଂ, ସୟମ୍ଭୁମ୍ହି ଅହୋ ମମ [ଅହୋସି ମେ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘କୁସଲଂ ୱିଜ୍ଜତେ ମୟ୍ହଂ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ପୂଜାରହୋ ଅହଂ ଅଜ୍ଜ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଜ୍ଜୁନପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଜ୍ଜୁନପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. କୁଟଜପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ୱସଲୋ [ଚାୱଲୋ (ସୀ॰ ପୀ॰), ଅଚ୍ଚୟୋ (ସ୍ୟା॰)] ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ବୁଦ୍ଧୋ ସୁଦସ୍ସନୋ ନାମ, ୱସତେ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫଂ ହେମୱନ୍ତଂ ଗୟ୍ହ, ୱେହାସଂ ଅଗମାସହଂ ।
ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଓଘତିଣ୍ଣମନାସୱଂ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫଂ କୁଟଜମାଦାୟ, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ [କତ୍ୱାନହଂ ତଦା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)]।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁଟଜପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁଟଜପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଘୋସସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ ୱିପିନେ ଅହଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଦେୱସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତଂ ॥
‘‘ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେନ୍ତଂ, ଦେସେନ୍ତଂ ଅମତଂ ପଦଂ ।
ଅସ୍ସୋସିଂ ମଧୁରଂ ଧମ୍ମଂ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ଘୋସେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେସିଂ, ଅସମପ୍ପଟିପୁଗ୍ଗଲେ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଉତ୍ତରିଂ [ଅତରିଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ଦୁତ୍ତରଂ ଭୱଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଘୋସସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଘୋସସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଘୋସସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସବ୍ବଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱରୁଣୋ ନାମ ନାମେନ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନ୍ତପାରଗୂ ।
ଛଡ୍ଡେତ୍ୱା ଦସପୁତ୍ତାନି, ୱନମଜ୍ଝୋଗହିଂ ତଦା ॥
‘‘ଅସ୍ସମଂ ସୁକତଂ କତ୍ୱା, ସୁୱିଭତ୍ତଂ ମନୋରମଂ ।
ପଣ୍ଣସାଲଂ କରିତ୍ୱାନ, ୱସାମି ୱିପିନେ ଅହଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମୁଦ୍ଧରିତୁକାମୋ ସୋ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ୟାୱତା ୱନସଣ୍ଡମ୍ହି, ଓଭାସୋ ୱିପୁଲୋ ଅହୁ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଆନୁଭାୱେନ, ପଜ୍ଜଲୀ ୱିପିନଂ ତଦା ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନ ତଂ ପାଟିହୀରଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ପତ୍ତପୁଟଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଫଲେନ ପୂଜୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସହଖାରିମଦାସହଂ ।
ଅନୁକମ୍ପାୟ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘ଖାରିଭାରଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପଚ୍ଛତୋ ଏହି ମେ ତୁୱଂ ।
ପରିଭୁତ୍ତେ ଚ ସଙ୍ଘମ୍ହି, ପୁଞ୍ଞଂ ତୱ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ପୁଟକନ୍ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସଦାସହଂ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ତୁସିତଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଦିବ୍ବେହି ନଚ୍ଚେହି, ଗୀତେହି ୱାଦିତେହି ଚ ।
ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତଂ, ଅନୁଭୋମି ସଦା ସୁଖଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୟାୱତା ଚତୁରୋ ଦୀପା, ସସମୁଦ୍ଦା ସପବ୍ବତା ।
ଫଲଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଦତ୍ୱାନ, ଇସ୍ସରଂ କାରୟାମହଂ ॥
‘‘ୟାୱତା ମେ ପକ୍ଖିଗଣା, ଆକାସେ ଉପ୍ପତନ୍ତି ଚେ ।
ତେପି ମଂ ୱସମନ୍ୱେନ୍ତି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୟାୱତା ୱନସଣ୍ଡମ୍ହି, ୟକ୍ଖା ଭୂତା ଚ ରକ୍ଖସା ।
କୁମ୍ଭଣ୍ଡା ଗରୁଳା ଚାପି, ପାରିଚରିୟଂ ଉପେନ୍ତି ମେ ॥
‘‘କୁମ୍ଭା ସୋଣା ମଧୁକାରା, ଡଂସା ଚ ମକସା ଉଭୋ ।
ତେପି ମଂ ୱସମନ୍ୱେନ୍ତି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୁପଣ୍ଣା ନାମ ସକୁଣା, ପକ୍ଖିଜାତା ମହବ୍ବଲା ।
ତେପି ମଂ ସରଣଂ ୟନ୍ତି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୟେପି ଦୀଘାୟୁକା ନାଗା, ଇଦ୍ଧିମନ୍ତୋ ମହାୟସା ।
ତେପି ମଂ ୱସମନ୍ୱେନ୍ତି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୀହା ବ୍ୟଗ୍ଘା ଚ ଦୀପୀ ଚ, ଅଚ୍ଛକୋକତରଚ୍ଛକା ।
ତେପି ମଂ ୱସମନ୍ୱେନ୍ତି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଓସଧୀତିଣୱାସୀ ଚ, ୟେ ଚ ଆକାସୱାସିନୋ ।
ସବ୍ବେ ମଂ ସରଣଂ ୟନ୍ତି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୁଦୁଦ୍ଦସଂ ସୁନିପୁଣଂ, ଗମ୍ଭୀରଂ ସୁପ୍ପକାସିତଂ ।
ଫସ୍ସୟିତ୍ୱା [ଫୁସୟିତ୍ୱା (କ॰)] ୱିହରାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୱିମୋକ୍ଖେ ଅଟ୍ଠ ଫୁସିତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ।
ଆତାପୀ ନିପକୋ ଚାହଂ, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୟେ ଫଲଟ୍ଠା ବୁଦ୍ଧପୁତ୍ତା, ଖୀଣଦୋସା ମହାୟସା ।
ଅହମଞ୍ଞତରୋ ତେସଂ, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅଭିଞ୍ଞାପାରମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ତେୱିଜ୍ଜା ଇଦ୍ଧିପତ୍ତା ଚ, ବୁଦ୍ଧପୁତ୍ତା ମହାୟସା ।
ଦିବ୍ବସୋତସମାପନ୍ନା, ତେସଂ ଅଞ୍ଞତରୋ ଅହଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସବ୍ବଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସବ୍ବଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପଦୁମଧାରିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ରୋମସୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ବୁଦ୍ଧୋପି ସମ୍ଭୱୋ ନାମ, ଅବ୍ଭୋକାସେ ୱସୀ ତଦା ॥
‘‘ଭୱନା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ପଦୁମଂ ଧାରୟିଂ ଅହଂ ।
ଏକାହଂ ଧାରୟିତ୍ୱାନ, ଭୱନଂ ପୁନରାଗମିଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଦୁମଧାରିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଦୁମଧାରିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଫଲଦାୟକୱଗ୍ଗୋ ଦ୍ୱେପଞ୍ଞାସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
କୁରଞ୍ଚିୟଂ କପିତ୍ଥଞ୍ଚ, କୋସମ୍ବମଥ କେତକଂ ।
ନାଗପୁପ୍ଫଜ୍ଜୁନଞ୍ଚେୱ, କୁଟଜୀ ଘୋସସଞ୍ଞକୋ ॥
ଥେରୋ ଚ ସବ୍ବଫଲଦୋ, ତଥା ପଦୁମଧାରିକୋ ।
ଅସୀତି ଚେତ୍ଥ ଗାଥାୟୋ, ତିସ୍ସୋ ଗାଥା ତଦୁତ୍ତରି ॥
୫୩. ତିଣଦାୟକୱଗ୍ଗୋ
୧. ତିଣମୁଟ୍ଠିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ଲମ୍ବକୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ତତ୍ଥେୱ ତିସ୍ସୋ [ତତ୍ଥୋପତିସ୍ସୋ (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰)] ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅବ୍ଭୋକାସମ୍ହି ଚଙ୍କମି ॥
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ କାନନେ ଅହଂ ।
ଦିସ୍ୱାନ ତଂ ଦେୱଦେୱଂ, ତିଣମୁଟ୍ଠିମଦାସହଂ ॥
‘‘ନିସୀଦନତ୍ଥଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଦତ୍ୱା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ପକ୍କାମିଂ [ପକ୍କମିଂ (କ॰)] ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଅଚିରଂ ଗତମତ୍ତସ୍ସ [ଗତମତ୍ତଂ ମଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ମିଗରାଜା ଅପୋଥୟି [ଅହେଠୟି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ସୀହେନ ପୋଥିତୋ [ପାତିତୋ (ସୀ॰ ପୀ॰), ଘାଟିତୋ (ସ୍ୟା॰)] ସନ୍ତୋ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଆସନ୍ନେ ମେ କତଂ କମ୍ମଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠେ ଅନାସୱେ ।
ସୁମୁତ୍ତୋ ସରୱେଗୋୱ, ଦେୱଲୋକମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ୟୂପୋ ତତ୍ଥ ସୁଭୋ ଆସି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମାଭିନିମ୍ମିତୋ ।
ସହସ୍ସକଣ୍ଡୋ ସତଭେଣ୍ଡୁ, ଧଜାଲୁ ହରିତାମୟୋ ॥
‘‘ପଭା ନିଦ୍ଧାୱତେ ତସ୍ସ, ସତରଂସୀୱ ଉଗ୍ଗତୋ ।
ଆକିଣ୍ଣୋ ଦେୱକଞ୍ଞାହି, ଆମୋଦିଂ କାମକାମିହଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଆଗନ୍ତ୍ୱାନ ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ନିସୀଦନମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତିଣମୁଟ୍ଠେ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିଣମୁଟ୍ଠିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିଣମୁଟ୍ଠିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ମଞ୍ଚଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିନୋ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଏକମଞ୍ଚଂ [ଏକଂ ୱେଚ୍ଚଂ (ସ୍ୟା॰), ଏକପଚ୍ଛଂ (ପୀ॰)] ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ପସନ୍ନେନ ସପାଣିନା ॥
‘‘ହତ୍ଥିୟାନଂ ଅସ୍ସୟାନଂ, ଦିବ୍ବୟାନଂ ସମଜ୍ଝଗଂ ।
ତେନ ମଞ୍ଚକଦାନେନ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ମଞ୍ଚମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମଞ୍ଚଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଞ୍ଚଦାୟକୋ [ୱେଚ୍ଚକଦାୟକୋ (ସ୍ୟା॰), ସଦ୍ଦସଞ୍ଞିକୱଗ୍ଗେପି ଇଦଂ§ଅପଦାନଂ ଦିସ୍ସତି] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଞ୍ଚଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ସରଣଗମନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଆରୁହିମ୍ହ ତଦା ନାୱଂ, ଭିକ୍ଖୁ ଚାଜୀୱିକୋ ଚହଂ ।
ନାୱାୟ ଭିଜ୍ଜମାନାୟ, ଭିକ୍ଖୁ ମେ ସରଣଂ ଅଦା ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସୋ ମେ ସରଣଂ ଅଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସରଣଗମନେ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସରଣଗମନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସରଣଗମନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଅବ୍ଭଞ୍ଜନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ରାଜୁୟ୍ୟାନେ ୱସାମହଂ ।
ଚମ୍ମୱାସୀ ତଦା ଆସିଂ, କମଣ୍ଡଲୁଧରୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିମଲଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅପରାଜିତଂ ।
ପଧାନଂ ପହିତତ୍ତଂ ତଂ, ଝାୟିଂ ଝାନରତଂ ୱସିଂ [ଇସିଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିଞ୍ଚ, ଓଘତିଣ୍ଣମନାସୱଂ ।
ଦିସ୍ୱା ପସନ୍ନୋ ସୁମନୋ, ଅବ୍ଭଞ୍ଜନମଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅବ୍ଭଞ୍ଜନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅବ୍ଭଞ୍ଜନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅବ୍ଭଞ୍ଜନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ସୁପଟଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦିୱାୱିହାରା ନିକ୍ଖନ୍ତୋ, ୱିପସ୍ସୀ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଲହୁଂ ସୁପଟକଂ [ସୁପଟିକଂ (ସ୍ୟା॰), ପୂପପୱଂ (ପୀ॰)] ଦତ୍ୱା, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ସୁପଟକମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସୁପଟସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁପଟଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁପଟଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଦଣ୍ଡଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କାନନଂ ୱନମୋଗୟ୍ହ, ୱେଳୁଂ ଛେତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ଆଲମ୍ବଣଂ କରିତ୍ୱାନ, ସଙ୍ଘସ୍ସ ଅଦଦିଂ ବହୁଂ [ଅହଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ସୁବ୍ବତେ ଅଭିୱାଦିୟ ।
ଆଲମ୍ବଦଣ୍ଡଂ ଦତ୍ୱାନ, ପକ୍କାମିଂ ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦଣ୍ଡମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦଣ୍ଡଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଦଣ୍ଡଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଦଣ୍ଡଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
ତେୱୀସତିମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
୭. ଗିରିନେଲପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ୱିପିନେ ୱିଚରଂ ଅହଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୁଂ ॥
‘‘ତସ୍ମିଂ ମହାକାରୁଣିକେ, ସବ୍ବସତ୍ତହିତେ ରତେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ନେଲପୁପ୍ଫମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗିରିନେଲପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗିରିନେଲପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ବୋଧିସମ୍ମଜ୍ଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅହଂ ପୁରେ ବୋଧିପତ୍ତଂ, ଉଜ୍ଝିତଂ ଚେତିୟଙ୍ଗଣେ ।
ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ ଛଡ୍ଡେସିଂ, ଅଲଭିଂ ୱୀସତୀଗୁଣେ ॥
‘‘ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ତେଜେନ, ସଂସରନ୍ତୋ ଭୱାଭୱେ ।
ଦୁୱେ ଭୱେ ସଂସରାମି, ଦେୱତ୍ତେ ଚାପି ମାନୁସେ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ଆଗନ୍ତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଭୱଂ ।
ଦୁୱେ କୁଲେ ପଜାୟାମି, ଖତ୍ତିୟେ ଚାପି ବ୍ରାହ୍ମଣେ ॥
‘‘ଅଙ୍ଗପଚ୍ଚଙ୍ଗସମ୍ପନ୍ନୋ, ଆରୋହପରିଣାହୱା ।
ଅଭିରୂପୋ ସୁଚି ହୋମି, ସମ୍ପୁଣ୍ଣଙ୍ଗୋ ଅନୂନକୋ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ଜାତୋ ୱା ୟତ୍ଥ କତ୍ଥଚି ।
ଭୱେ ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ଚ, ଉତ୍ତତ୍ତକନକୂପମୋ ॥
‘‘ମୁଦୁକା ମଦ୍ଦୱା ସ୍ନିଦ୍ଧା [ମୁଦୁ ମଦ୍ଦୱା ସିନିଦ୍ଧା (ସ୍ୟା॰)], ସୁଖୁମା ସୁକୁମାରିକା ।
ଛୱି ମେ ସବ୍ବଦା ହୋତି, ବୋଧିପତ୍ତେ ସୁଛଡ୍ଡିତେ [ସୁଛଡ୍ଡିନେ (ସୀ॰)]॥
‘‘ୟତୋ କୁତୋଚି ଗତୀସୁ, ସରୀରେ ସମୁଦାଗତେ ।
ନ ଲିମ୍ପତି ରଜୋଜଲ୍ଲଂ, ୱିପାକୋ ପତ୍ତଛଡ୍ଡିତେ ॥
‘‘ଉଣ୍ହେ ୱାତାତପେ ତସ୍ସ, ଅଗ୍ଗିତାପେନ ୱା ପନ ।
ଗତ୍ତେ ସେଦା ନ ମୁଚ୍ଚନ୍ତି, ୱିପାକୋ ପତ୍ତଛଡ୍ଡିତେ ॥
‘‘କୁଟ୍ଠଂ ଗଣ୍ଡୋ କିଲାସୋ ଚ, ତିଲକା ପିଳକା ତଥା ।
ନ ହୋନ୍ତି କାୟେ ଦଦ୍ଦୁ ଚ, ୱିପାକୋ ପତ୍ତଛଡ୍ଡିତେ ॥
‘‘ଅପରମ୍ପି ଗୁଣଂ ତସ୍ସ, ନିବ୍ବତ୍ତତି ଭୱାଭୱେ ।
ରୋଗା ନ ହୋନ୍ତି କାୟସ୍ମିଂ, ୱିପାକୋ ପତ୍ତଛଡ୍ଡିତେ ॥
‘‘ଅପରମ୍ପି ଗୁଣଂ ତସ୍ସ, ନିବ୍ବତ୍ତତି ଭୱାଭୱେ ।
ନ ହୋତି ଚିତ୍ତଜା ପୀଳା, ୱିପାକୋ ପତ୍ତଛଡ୍ଡିତେ ॥
‘‘ଅପରମ୍ପି ଗୁଣଂ ତସ୍ସ, ନିବ୍ବତ୍ତତି ଭୱାଭୱେ ।
ଅମିତ୍ତା ନ ଭୱନ୍ତସ୍ସ, ୱିପାକୋ ପତ୍ତଛଡ୍ଡିତେ ॥
‘‘ଅପରମ୍ପି ଗୁଣଂ ତସ୍ସ, ନିବ୍ବତ୍ତତି ଭୱାଭୱେ ।
ଅନୂନଭୋଗୋ ଭୱତି, ୱିପାକୋ ପତ୍ତଛଡ୍ଡିତେ ॥
‘‘ଅପରମ୍ପି ଗୁଣଂ ତସ୍ସ, ନିବ୍ବତ୍ତତି ଭୱାଭୱେ ।
ଅଗ୍ଗିରାଜୂହି ଚୋରେହି, ନ ହୋତି ଉଦକେ ଭୟଂ ॥
‘‘ଅପରମ୍ପି ଗୁଣଂ ତସ୍ସ, ନିବ୍ବତ୍ତତି ଭୱାଭୱେ ।
ଦାସିଦାସା ଅନୁଚରା, ହୋନ୍ତି ଚିତ୍ତାନୁୱତ୍ତକା ॥
‘‘ୟମ୍ହି ଆୟୁପ୍ପମାଣମ୍ହି, ଜାୟତେ ମାନୁସେ ଭୱେ ।
ତତୋ ନ ହାୟତେ ଆୟୁ, ତିଟ୍ଠତେ ୟାୱତାୟୁକଂ ॥
‘‘ଅବ୍ଭନ୍ତରା ଚ ବାହିରା [ବହିଚରା (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰)], ନେଗମା ଚ ସରଟ୍ଠକା ।
ନୁୟୁତ୍ତା ହୋନ୍ତି ସବ୍ବେପି, ୱୁଦ୍ଧିକାମା ସୁଖିଚ୍ଛକା ॥
‘‘ଭୋଗୱା ୟସୱା ହୋମି, ସିରିମା ଞାତିପକ୍ଖୱା ।
ଅପେତଭୟସନ୍ତାସୋ, ଭୱେହଂ ସବ୍ବତୋ ଭୱେ ॥
‘‘ଦେୱା ମନୁସ୍ସା ଅସୁରା, ଗନ୍ଧବ୍ବା ୟକ୍ଖରକ୍ଖସା ।
ସବ୍ବେ ତେ ପରିରକ୍ଖନ୍ତି, ଭୱେ ସଂସରତୋ ସଦା ॥
‘‘ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ଚ, ଅନୁଭୋତ୍ୱା ଉଭୋ ୟସେ ।
ଅୱସାନେ ଚ ନିବ୍ବାନଂ, ସିୱଂ ପତ୍ତୋ ଅନୁତ୍ତରଂ ॥
‘‘ସମ୍ବୁଦ୍ଧମୁଦ୍ଦିସିତ୍ୱାନ, ବୋଧିଂ ୱା ତସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ୟୋ ପୁଞ୍ଞଂ ପସୱେ ପୋସୋ, ତସ୍ସ କିଂ ନାମ ଦୁଲ୍ଲଭଂ ॥
‘‘ମଗ୍ଗେ ଫଲେ ଆଗମେ ଚ, ଝାନାଭିଞ୍ଞାଗୁଣେସୁ ଚ ।
ଅଞ୍ଞେସଂ ଅଧିକୋ ହୁତ୍ୱା, ନିବ୍ବାୟାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ପୁରେହଂ ବୋଧିୟା ପତ୍ତଂ, ଛଡ୍ଡେତ୍ୱା ହଟ୍ଠମାନସୋ ।
ଇମେହି ୱୀସତଙ୍ଗେହି, ସମଙ୍ଗୀ ହୋମି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବୋଧିସମ୍ମଜ୍ଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବୋଧିସମ୍ମଜ୍ଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଆମଣ୍ଡଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ୱୁଟ୍ଠହିତ୍ୱା ସମାଧିମ୍ହା, ଚଙ୍କମୀ ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ଖାରିଭାରଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଆହରନ୍ତୋ ଫଲଂ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଚଙ୍କମନ୍ତଂ ମହାମୁନିଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଆମଣ୍ଡମଦଦିଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଆମଣ୍ଡସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଆମଣ୍ଡଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଆମଣ୍ଡଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ସୁଗନ୍ଧତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ [ନାମେନ (ସବ୍ବତ୍ଥ)], ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ଅନୁବ୍ୟଞ୍ଜନସମ୍ପନ୍ନୋ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ।
ବ୍ୟାମପ୍ପଭାପରିୱୁତୋ, ରଂସିଜାଲସମୋତ୍ଥଟୋ [ରଂସିଜାଲସମୋସଟୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ଅସ୍ସାସେତା ୟଥା ଚନ୍ଦୋ, ସୂରିୟୋୱ ପଭଙ୍କରୋ ।
ନିବ୍ବାପେତା ୟଥା ମେଘୋ, ସାଗରୋୱ ଗୁଣାକରୋ ॥
‘‘ଧରଣୀରିୱ ସୀଲେନ, ହିମୱାୱ ସମାଧିନା ।
ଆକାସୋ ୱିୟ ପଞ୍ଞାୟ, ଅସଙ୍ଗୋ ଅନିଲୋ ୟଥା ॥
‘‘ସ କଦାଚି ମହାୱୀରୋ, ପରିସାସୁ ୱିସାରଦୋ ।
ସଚ୍ଚାନି ସମ୍ପକାସେତି, ଉଦ୍ଧରନ୍ତୋ ମହାଜନଂ ॥
‘‘ତଦା ହି ବାରାଣସିୟଂ, ସେଟ୍ଠିପୁତ୍ତୋ ମହାୟସୋ ।
ଆସହଂ ଧନଧଞ୍ଞସ୍ସ [ଅନନ୍ତଧନଧଞ୍ଞସ୍ସ (କ॰)], ପହୂତସ୍ସ ବହୂ ତଦା ॥
‘‘ଜଙ୍ଘାୱିହାରଂ ୱିଚରଂ, ମିଗଦାୟମୁପେଚ୍ଚହଂ [ମୁପେସହଂ (କ॰)]।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଦେସେନ୍ତଂ ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ୱିସଟ୍ଠକନ୍ତୱଚନଂ, କରୱୀକସମସ୍ସରଂ ।
ହଂସରୁତେହି [ହଂସଦୁନ୍ଦୁଭି (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ନିଗ୍ଘୋସଂ, ୱିଞ୍ଞାପେନ୍ତଂ ମହାଜନଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ଦେୱାତିଦେୱଂ ତଂ, ସୁତ୍ୱାୱ ମଧୁରଂ ଗିରଂ ।
ପହାୟନପ୍ପକେ ଭୋଗେ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ଏୱଂ ପବ୍ବଜିତୋ ଚାହଂ, ନ ଚିରେନ ବହୁସ୍ସୁତୋ ।
ଅହୋସିଂ ଧମ୍ମକଥିକୋ, ୱିଚିତ୍ତପଟିଭାଣୱା ॥
‘‘ମହାପରିସମଜ୍ଝେହଂ, ହଟ୍ଠଚିତ୍ତୋ ପୁନପ୍ପୁନଂ ।
ୱଣ୍ଣୟିଂ ହେମୱଣ୍ଣସ୍ସ, ୱଣ୍ଣଂ ୱଣ୍ଣୱିସାରଦୋ ॥
‘‘ଏସ ଖୀଣାସୱୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ଅନୀଘୋ ଛିନ୍ନସଂସୟୋ ।
ସବ୍ବକମ୍ମକ୍ଖୟଂ ପତ୍ତୋ, ୱିମୁତ୍ତୋପଧିସଙ୍ଖୟେ ॥
‘‘ଏସ ସୋ ଭଗୱା ବୁଦ୍ଧୋ, ଏସ ସୀହୋ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ସଦେୱକସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ, ବ୍ରହ୍ମଚକ୍କପ୍ପୱତ୍ତକୋ ॥
‘‘ଦନ୍ତୋ ଦମେତା ସନ୍ତୋ ଚ, ସମେତା ନିବ୍ବୁତୋ ଇସି ।
ନିବ୍ବାପେତା ଚ ଅସ୍ସତ୍ଥୋ, ଅସ୍ସାସେତା ମହାଜନଂ ॥
‘‘ୱୀରୋ ସୂରୋ ଚ ୱିକ୍କନ୍ତୋ [ଧୀରୋ ଚ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ପଞ୍ଞୋ କାରୁଣିକୋ ୱସୀ ।
ୱିଜିତାୱୀ ଚ ସ ଜିନୋ, ଅପ୍ପଗବ୍ବୋ ଅନାଲୟୋ ॥
‘‘ଅନେଞ୍ଜୋ ଅଚଲୋ ଧୀମା, ଅମୋହୋ ଅସମୋ ମୁନି ।
ଧୋରୟ୍ହୋ ଉସଭୋ ନାଗୋ, ସୀହୋ ସକ୍କୋ ଗରୂସୁପି ॥
‘‘ୱିରାଗୋ ୱିମଲୋ ବ୍ରହ୍ମା, ୱାଦୀ ସୂରୋ ରଣଞ୍ଜହୋ ।
ଅଖିଲୋ ଚ ୱିସଲ୍ଲୋ ଚ, ଅସମୋ ସଂୟତୋ [ୱୁସଭୋ (ସ୍ୟା॰), ପୟତୋ (ପୀ॰)] ସୁଚି ॥
‘‘ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ସମଣୋ ନାଥୋ, ଭିସକ୍କୋ ସଲ୍ଲକତ୍ତକୋ ।
ୟୋଧୋ ବୁଦ୍ଧୋ ସୁତାସୁତୋ [ସୁତୋ ସୁତୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ଅଚଲୋ ମୁଦିତୋ ସିତୋ [ଦିତୋ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଧାତା ଧତା ଚ ସନ୍ତି ଚ, କତ୍ତା ନେତା ପକାସିତା ।
ସମ୍ପହଂସିତା ଭେତ୍ତା ଚ, ଛେତ୍ତା ସୋତା ପସଂସିତା ॥
‘‘ଅଖିଲୋ ଚ ୱିସଲ୍ଲୋ ଚ, ଅନୀଘୋ ଅକଥଂକଥୀ ।
ଅନେଜୋ ୱିରଜୋ କତ୍ତା, ଗନ୍ଧା ୱତ୍ତା ପସଂସିତା ॥
‘‘ତାରେତା ଅତ୍ଥକାରେତା, କାରେତା ସମ୍ପଦାରିତା ।
ପାପେତା ସହିତା କନ୍ତା, ହନ୍ତା ଆତାପୀ ତାପସୋ [ହନ୍ତା, ତାପିତା ଚ ୱିସୋସିତା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ସମଚିତ୍ତୋ [ସଚ୍ଚଟ୍ଠିତୋ (ସ୍ୟା॰)] ସମସମୋ, ଅସହାୟୋ ଦୟାଲୟୋ [ଦୟାସୟୋ (ସୀ॰)]।
ଅଚ୍ଛେରସତ୍ତୋ [ଅଚ୍ଛେରମନ୍ତୋ (ସ୍ୟା॰)] ଅକୁହୋ, କତାୱୀ ଇସିସତ୍ତମୋ ॥
‘‘ନିତ୍ତିଣ୍ଣକଙ୍ଖୋ ନିମ୍ମାନୋ, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟୋ ଅନୂପମୋ ।
ସବ୍ବୱାକ୍ୟପଥାତୀତୋ, ସଚ୍ଚ ନେୟ୍ୟନ୍ତଗୂ [ସବ୍ବନେୟ୍ୟନ୍ତିକୋ (ସ୍ୟା॰)] ଜିନୋ ॥
‘‘ସତ୍ତସାରୱରେ [ସତରଂସୀୱରେ (ସ୍ୟା॰)] ତସ୍ମିଂ, ପସାଦୋ ଅମତାୱହୋ ।
ତସ୍ମା ବୁଦ୍ଧେ ଚ ଧମ୍ମେ ଚ, ସଙ୍ଘେ ସଦ୍ଧା ମହତ୍ଥିକା [ମହିଦ୍ଧିକା (ସୀ॰ କ॰)]॥
‘‘ଗୁଣେହି ଏୱମାଦୀହି, ତିଲୋକସରଣୁତ୍ତମଂ ।
ୱଣ୍ଣେନ୍ତୋ ପରିସାମଜ୍ଝେ, ଅକଂ [କଥିଂ (ସ୍ୟା॰)] ଧମ୍ମକଥଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତାହଂ ତୁସିତେ, ଅନୁଭୋତ୍ୱା ମହାସୁଖଂ ।
ତତୋ ଚୁତୋ ମନୁସ୍ସେସୁ, ଜାତୋ ହୋମି ସୁଗନ୍ଧିକୋ ॥
‘‘ନିସ୍ସାସୋ ମୁଖଗନ୍ଧୋ ଚ, ଦେହଗନ୍ଧୋ ତଥେୱ ମେ ।
ସେଦଗନ୍ଧୋ ଚ ସତତଂ, ସବ୍ବଗନ୍ଧୋୱ ହୋତି ମେ [ସବ୍ବଗନ୍ଧୋତିସେତି ମେ (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ମୁଖଗନ୍ଧୋ ସଦା ମୟ୍ହଂ, ପଦୁମୁପ୍ପଲଚମ୍ପକୋ ।
ପରିସନ୍ତୋ [ଆଦିସନ୍ତୋ (ସୀ॰), ଅତିକନ୍ତୋ (ସ୍ୟା॰), ଅତିସନ୍ତୋ (ପୀ॰)] ସଦା ୱାତି, ସରୀରୋ ଚ ତଥେୱ ମେ ॥
‘‘ଗୁଣତ୍ଥୱସ୍ସ ସବ୍ବନ୍ତଂ, ଫଲଂ ତୁ [ଫଲନ୍ତଂ (ସ୍ୟା॰)] ପରମବ୍ଭୁତଂ ।
ଏକଗ୍ଗମନସା ସବ୍ବେ, ୱଣ୍ଣୟିସ୍ସଂ [ଭାସିତସ୍ସ (ସ୍ୟା॰)] ସୁଣାଥ ମେ ॥
‘‘ଗୁଣଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ୱତ୍ୱାନ, ହିତାୟ ଚ ନ ସଦିସଂ [ହିତାୟ ଜନସନ୍ଧିସୁ (ସୀ॰ ପୀ॰), ହିତାୟ ନଂ ସୁଖାୱହଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ସୁଖିତୋ [ସୁଚିତ୍ତୋ (ସ୍ୟା॰)] ହୋମି ସବ୍ବତ୍ଥ, ସଙ୍ଘୋ ୱୀରସମାୟୁତୋ [ସରଦ୍ଧନିସମାୟୁତୋ (ସୀ॰)]॥
‘‘ୟସସ୍ସୀ ସୁଖିତୋ କନ୍ତୋ, ଜୁତିମା ପିୟଦସ୍ସନୋ ।
ୱତ୍ତା ଅପରିଭୂତୋ ଚ, ନିଦ୍ଦୋସୋ ପଞ୍ଞୱା ତଥା ॥
‘‘ଖୀଣେ ଆୟୁସି [ପାସୁସି (ସ୍ୟା॰)] ନିବ୍ବାନଂ, ସୁଲଭଂ ବୁଦ୍ଧଭତ୍ତିନୋ ।
ତେସଂ ହେତୁଂ ପୱକ୍ଖାମି, ତଂ ସୁଣାଥ ୟଥାତଥଂ ॥
‘‘ସନ୍ତଂ ୟସଂ ଭଗୱତୋ, ୱିଧିନା ଅଭିୱାଦୟଂ ।
ତତ୍ଥ ତତ୍ଥୂପପନ୍ନୋପି [ୟତ୍ଥ ତତ୍ଥୂପପନ୍ନୋପି (ସୀ॰ ପୀ॰)], ୟସସ୍ସୀ ତେନ ହୋମହଂ ॥
‘‘ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତକରଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଧମ୍ମଂ ସନ୍ତମସଙ୍ଖତଂ ।
ୱଣ୍ଣୟଂ ସୁଖଦୋ ଆସିଂ, ସତ୍ତାନଂ ସୁଖିତୋ ତତୋ ॥
‘‘ଗୁଣଂ ୱଦନ୍ତୋ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ବୁଦ୍ଧପୀତିସମାୟୁତୋ ।
ସକନ୍ତିଂ ପରକନ୍ତିଞ୍ଚ, ଜନୟିଂ ତେନ କନ୍ତିମା ॥
‘‘ଜିନୋ ତେ ତିତ୍ଥିକାକିଣ୍ଣେ [ଜନୋଘେ ତିତ୍ଥକାକିଣ୍ଣେ (ସୀ॰ ପୀ॰), ଜିନୋ ୟୋ ତିତ୍ଥିକାତିଣ୍ଣୋ (ସ୍ୟା॰)], ଅଭିଭୁୟ୍ୟ କୁତିତ୍ଥିୟେ ।
ଗୁଣଂ ୱଦନ୍ତୋ ଜୋତେସିଂ [ଥୋମେସିଂ (ସ୍ୟା॰)], ନାୟକଂ ଜୁତିମା ତତୋ ॥
‘‘ପିୟକାରୀ ଜନସ୍ସାପି, ସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଗୁଣଂ ୱଦଂ ।
ସରଦୋୱ ସସଙ୍କୋହଂ, ତେନାସିଂ ପିୟଦସ୍ସନୋ ॥
‘‘ୟଥାସତ୍ତିୱସେନାହଂ, ସବ୍ବୱାଚାହି ସନ୍ଥୱିଂ ।
ସୁଗତଂ ତେନ ୱାଗିସୋ, ୱିଚିତ୍ତପଟିଭାନୱା ॥
‘‘ୟେ ବାଲା ୱିମତିଂ ପତ୍ତା, ପରିଭୋନ୍ତି ମହାମୁନିଂ ।
ନିଗ୍ଗହିଂ ତେ ସଦ୍ଧମ୍ମେନ, ପରିଭୂତୋ ନ ତେନହଂ [ପରିଭୂତେନ ତେନହଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୱଣ୍ଣେନ ସତ୍ତାନଂ, କିଲେସେ ଅପନେସହଂ ।
ନିକ୍କିଲେସମନୋ ହୋମି, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ॥
‘‘ସୋତୂନଂ ୱୁଦ୍ଧିମଜନିଂ [ବୁଦ୍ଧିମଜନିଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ବୁଦ୍ଧାନୁସ୍ସତିଦେସକୋ ।
ତେନାହମାସିଂ [ତେନାପି ଚାସିଂ (ସ୍ୟା॰)] ସପ୍ପଞ୍ଞୋ, ନିପୁଣତ୍ଥୱିପସ୍ସକୋ ॥
‘‘ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣୋ, ତିଣ୍ଣସଂସାରସାଗରୋ ।
ସିଖୀୱ ଅନୁପାଦାନୋ, ପାପୁଣିସ୍ସାମି ନିବ୍ବୁତିଂ ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂୟେୱ କପ୍ପସ୍ମିଂ, ୟମହଂ ସନ୍ଥୱିଂ ଜିନଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧୱଣ୍ଣସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁଗନ୍ଧୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁଗନ୍ଧତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ତିଣଦାୟକୱଗ୍ଗୋ ତେପଞ୍ଞାସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ତିଣଦୋ ମଞ୍ଚଦୋ ଚେୱ, ସରଣବ୍ଭଞ୍ଜନପ୍ପଦୋ ।
ସୁପଟୋ ଦଣ୍ଡଦାୟୀ ଚ, ନେଲପୂଜୀ ତଥେୱ ଚ ॥
ବୋଧିସମ୍ମଜ୍ଜକୋ ମଣ୍ଡୋ, ସୁଗନ୍ଧୋ ଦସମୋତି ଚ ।
ଗାଥାସତଂ ସତେୱୀସଂ, ଗଣିତଞ୍ଚେତ୍ଥ ସବ୍ବସୋ ॥
୫୪. କଚ୍ଚାୟନୱଗ୍ଗୋ
୧. ମହାକଚ୍ଚାୟନତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ଅନେଜୋ ଅଜିତଂ ଜୟୋ ।
ସତସହସ୍ସେ କପ୍ପାନଂ, ଇତୋ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ୱୀରୋ କମଲପତ୍ତକ୍ଖୋ, ସସଙ୍କୱିମଲାନନୋ ।
କନକାଚଲସଙ୍କାସୋ [କଞ୍ଚନତଚସଙ୍କାସୋ (ସ୍ୟା॰)], ରୱିଦିତ୍ତିସମପ୍ପଭୋ ॥
‘‘ସତ୍ତନେତ୍ତମନୋହାରୀ, ୱରଲକ୍ଖଣଭୂସିତୋ ।
ସବ୍ବୱାକ୍ୟପଥାତୀତୋ, ମନୁଜାମରସକ୍କତୋ ॥
‘‘ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ବୋଧୟଂ ସତ୍ତେ, ୱାଗୀସୋ ମଧୁରସ୍ସରୋ ।
କରୁଣାନିବନ୍ଧସନ୍ତାନୋ, ପରିସାସୁ ୱିସାରଦୋ ॥
‘‘ଦେସେତି ମଧୁରଂ ଧମ୍ମଂ, ଚତୁସଚ୍ଚୂପସଂହିତଂ ।
ନିମୁଗ୍ଗେ ମୋହପଙ୍କମ୍ହି, ସମୁଦ୍ଧରତି ପାଣିନେ ॥
‘‘ତଦା ଏକଚରୋ ହୁତ୍ୱା, ତାପସୋ ହିମୱାଲୟୋ ।
ନଭସା ମାନୁସଂ ଲୋକଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତୋ ଜିନମଦ୍ଦସଂ ॥
‘‘ଉପେଚ୍ଚ ସନ୍ତିକଂ ତସ୍ସ, ଅସ୍ସୋସିଂ ଧମ୍ମଦେସନଂ ।
ୱଣ୍ଣୟନ୍ତସ୍ସ ୱୀରସ୍ସ, ସାୱକସ୍ସ ମହାଗୁଣଂ ॥
‘‘ସଙ୍ଖିତ୍ତେନ ମୟା ୱୁତ୍ତଂ, ୱିତ୍ଥାରେନ ପକାସୟଂ ।
ପରିସଂ ମଞ୍ଚ ତୋସେତି, ୟଥା କଚ୍ଚାୟନୋ ଅୟଂ ॥
‘‘‘ନାହଂ ଏୱମିଧେକଚ୍ଚଂ [ଏୱଂୱିଧଂ କଞ୍ଚି (ସୀ॰ ପୀ॰)], ଅଞ୍ଞଂ ପସ୍ସାମି ସାୱକଂ ।
ତସ୍ମାତଦଗ୍ଗେ [ତସ୍ମେତଦଗ୍ଗେ (ସୀ॰)] ଏସଗ୍ଗୋ, ଏୱଂ ଧାରେଥ ଭିକ୍ଖୱୋ’ ॥
‘‘ତଦାହଂ ୱିମ୍ହିତୋ ହୁତ୍ୱା, ସୁତ୍ୱା ୱାକ୍ୟଂ ମନୋରମଂ ।
ହିମୱନ୍ତଂ ଗମିତ୍ୱାନ, ଆହିତ୍ୱା [ଆହତ୍ୱା (ସୀ॰ ପୀ॰)] ପୁପ୍ଫସଞ୍ଚୟଂ ॥
‘‘ପୂଜେତ୍ୱା ଲୋକସରଣଂ, ତଂ ଠାନମଭିପତ୍ଥୟିଂ ।
ତଦା ମମାସୟଂ ଞତ୍ୱା, ବ୍ୟାକାସି ସ ରଣଞ୍ଜହୋ ॥
‘‘‘ପସ୍ସଥେତଂ ଇସିୱରଂ, ନିଦ୍ଧନ୍ତକନକତ୍ତଚଂ ।
ଉଦ୍ଧଗ୍ଗଲୋମଂ ପୀଣଂସଂ, ଅଚଲଂ ପଞ୍ଜଲିଂ ଠିତଂ ॥
‘‘‘ହାସଂ ସୁପୁଣ୍ଣନୟନଂ, ବୁଦ୍ଧୱଣ୍ଣଗତାସୟଂ ।
ଧମ୍ମଜଂ ଉଗ୍ଗହଦୟଂ [ଧମ୍ମଂୱ ୱିଗ୍ଗହୱରଂ (ସୀ॰), ଧମ୍ମପଟିଗ୍ଗହୱରଂ (ପୀ॰)], ଅମତାସିତ୍ତସନ୍ନିଭଂ’ ॥
‘‘କଚ୍ଚାନସ୍ସ ଗୁଣଂ ସୁତ୍ୱା, ତଂ ଠାନଂ ପତ୍ଥୟଂ ଠିତୋ ।
ଅନାଗତମ୍ହି ଅଦ୍ଧାନେ, ଗୋତମସ୍ସ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
କଚ୍ଚାନୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ॥
‘‘ବହୁସ୍ସୁତୋ ମହାଞାଣୀ, ଅଧିପ୍ପାୟୱିଦୂ ମୁନେ ।
ପାପୁଣିସ୍ସତି ତଂ ଠାନଂ, ୟଥାୟଂ ବ୍ୟାକତୋ ମୟା ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ ଭୱେ ସଂସରାମି, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ।
ଅଞ୍ଞଂ ଗତିଂ ନ ଗଚ୍ଛାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ କୁଲେ ପଜାୟାମି, ଖତ୍ତିୟେ ଅଥ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ।
ନୀଚେ କୁଲେ ନ ଜାୟାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତୋ ଉଜ୍ଜେନିୟଂ ପୁରେ [ଜାତୋ, ଉଜ୍ଜେନିୟଂ ପୁରେ ରମେ (ସ୍ୟା॰)]।
ପଜ୍ଜୋତସ୍ସ ଚ ଚଣ୍ଡସ୍ସ, ପୁରୋହିତଦିଜାଧିନୋ [ପୁରୋହିତଦିଜାତିନୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ପୁତ୍ତୋ ତିରିଟିୱଚ୍ଛସ୍ସ [ତିରିଟୱଚ୍ଛସ୍ସ (ସୀ॰), ତିପିତିୱଚ୍ଛସ୍ସ (ସ୍ୟା॰)], ନିପୁଣୋ ୱେଦପାରଗୂ ।
ମାତା ଚ ଚନ୍ଦିମା ନାମ, କଚ୍ଚାନୋହଂ ୱରତ୍ତଚୋ ॥
‘‘ୱୀମଂସନତ୍ଥଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଭୂମିପାଲେନ ପେସିତୋ ।
ଦିସ୍ୱା ମୋକ୍ଖପୁରଦ୍ୱାରଂ, ନାୟକଂ ଗୁଣସଞ୍ଚୟଂ ॥
‘‘ସୁତ୍ୱା ଚ ୱିମଲଂ ୱାକ୍ୟଂ, ଗତିପଙ୍କୱିସୋସନଂ ।
ପାପୁଣିଂ ଅମତଂ ସନ୍ତଂ, ସେସେହି ସହ ସତ୍ତହି ॥
‘‘ଅଧିପ୍ପାୟୱିଦୂ ଜାତୋ, ସୁଗତସ୍ସ ମହାମତେ ।
ଠପିତୋ ଏତଦଗ୍ଗେ ଚ, ସୁସମିଦ୍ଧମନୋରଥୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ । ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମହାକଚ୍ଚାୟନୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମହାକଚ୍ଚାୟନତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ୱକ୍କଲିତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ।
ଅନୋମନାମୋ ଅମିତୋ, ନାମେନ ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ॥
‘‘ପଦୁମାକାରୱଦନୋ, ପଦୁମାମଲସୁଚ୍ଛୱୀ ।
ଲୋକେନାନୁପଲିତ୍ତୋୱ ତୋୟେନ ପଦୁମଂ ୟଥା ॥
‘‘ୱୀରୋ ପଦୁମପତ୍ତକ୍ଖୋ, କନ୍ତୋ ଚ ପଦୁମଂ ୟଥା ।
ପଦୁମୁତ୍ତରଗନ୍ଧୋୱ, ତସ୍ମା ସୋ ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ॥
‘‘ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ଚ ନିମ୍ମାନୋ, ଅନ୍ଧାନଂ ନୟନୂପମୋ ।
ସନ୍ତୱେସୋ ଗୁଣନିଧି, କରୁଣାମତିସାଗରୋ ॥
‘‘ସ କଦାଚି ମହାୱୀରୋ, ବ୍ରହ୍ମାସୁରସୁରଚ୍ଚିତୋ ।
ସଦେୱମନୁଜାକିଣ୍ଣେ, ଜନମଜ୍ଝେ ଜିନୁତ୍ତମୋ [ଜନୁତ୍ତମୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰), ଅନୁତ୍ତମୋ (କ॰) ୱଙ୍ଗୀସତ୍ଥେରାପଦାନେପି]॥
‘‘ୱଦନେନ ସୁଗନ୍ଧେନ, ମଧୁରେନ ରୁତେନ ଚ ।
ରଞ୍ଜୟଂ ପରିସଂ ସବ୍ବଂ, ସନ୍ଥୱୀ ସାୱକଂ ସକଂ ॥
‘‘ସଦ୍ଧାଧିମୁତ୍ତୋ ସୁମତି, ମମ ଦସ୍ସନଲାଲସୋ [ଦସ୍ସନସାଲୟୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ନତ୍ଥି ଏତାଦିସୋ ଅଞ୍ଞୋ, ୟଥାୟଂ ଭିକ୍ଖୁ ୱକ୍କଲି ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ନଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ରଜୋ ।
ହୁତ୍ୱା ସୁତ୍ୱା ଚ ତଂ ୱାକ୍ୟଂ, ତଂ ଠାନମଭିରୋଚୟିଂ ॥
‘‘ସସାୱକଂ ତଂ ୱିମଲଂ, ନିମନ୍ତେତ୍ୱା ତଥାଗତଂ ।
ସତ୍ତାହଂ ଭୋଜୟିତ୍ୱାନ, ଦୁସ୍ସେହଚ୍ଛାଦୟିଂ ତଦା ॥
‘‘ନିପଚ୍ଚ ସିରସା ତସ୍ସ, ଅନନ୍ତଗୁଣସାଗରେ ।
ନିମୁଗ୍ଗୋ ପୀତିସମ୍ପୁଣ୍ଣୋ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ୟୋ ସୋ ତୟା ସନ୍ଥୱିତୋ, ଇତୋ ସତ୍ତମକେ ମୁନି [ଇଧ ସଦ୍ଧାଧିମୁତ୍ତୋ ଇସି (ସ୍ୟା॰), ଇତୋ ସତ୍ତମକେହନି (ସୀ॰ ପୀ॰)]।
ଭିକ୍ଖୁ ସଦ୍ଧାୱତଂ ଅଗ୍ଗୋ, ତାଦିସୋ ହୋମହଂ ମୁନେ’ ॥
‘‘ଏୱଂ ୱୁତ୍ତେ ମହାୱୀରୋ, ଅନାୱରଣଦସ୍ସନୋ ।
ଇମଂ ୱାକ୍ୟଂ ଉଦୀରେସି, ପରିସାୟ ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ପସ୍ସଥେତଂ ମାଣୱକଂ, ପୀତମଟ୍ଠନିୱାସନଂ ।
ହେମୟଞ୍ଞୋପଚିତଙ୍ଗଂ [ହେମୟଞ୍ଞୋପୱୀତଙ୍ଗଂ (ସୀ॰)], ଜନନେତ୍ତମନୋହରଂ ॥
‘‘‘ଏସୋ ଅନାଗତଦ୍ଧାନେ, ଗୋତମସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଅଗ୍ଗୋ ସଦ୍ଧାଧିମୁତ୍ତାନଂ, ସାୱକୋୟଂ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦେୱଭୂତୋ ମନୁସ୍ସୋ ୱା, ସବ୍ବସନ୍ତାପୱଜ୍ଜିତୋ ।
ସବ୍ବଭୋଗପରିବ୍ୟୂଳ୍ହୋ, ସୁଖିତୋ ସଂସରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ୱକ୍କଲି ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିସେସେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତୋ ହୁତ୍ୱା, ସଂସରନ୍ତୋ ଭୱାଭୱେ ।
ସାୱତ୍ଥିୟଂ ପୁରେ ଜାତୋ, କୁଲେ ଅଞ୍ଞତରେ ଅହଂ ॥
‘‘ନୋନୀତସୁଖୁମାଲଂ ମଂ, ଜାତପଲ୍ଲୱକୋମଲଂ ।
ମନ୍ଦଂ ଉତ୍ତାନସୟନଂ, ପିସାଚଭୟତଜ୍ଜିତା ॥
‘‘ପାଦମୂଲେ ମହେସିସ୍ସ, ସାୟେସୁଂ ଦୀନମାନସା ।
ଇମଂ ଦଦାମ ତେ ନାଥ, ସରଣଂ ହୋହି ନାୟକ ॥
‘‘ତଦା ପଟିଗ୍ଗହି ସୋ ମଂ, ଭୀତାନଂ ସରଣୋ ମୁନି ।
ଜାଲିନା ଚକ୍କଙ୍କିତେନ [ସଙ୍କଲଙ୍କେନ (ସୀ॰)], ମୁଦୁକୋମଲପାଣିନା ॥
‘‘ତଦା ପଭୁତି ତେନାହଂ, ଅରକ୍ଖେୟ୍ୟେନ ରକ୍ଖିତୋ ।
ସବ୍ବୱେରୱିନିମୁତ୍ତୋ [ସବ୍ବବ୍ୟାଧିୱିନିମୁତ୍ତୋ (ସ୍ୟା॰), ସବ୍ବୂପଧିୱିନିମୁତ୍ତୋ (ପୀ॰)], ସୁଖେନ ପରିୱୁଦ୍ଧିତୋ ॥
‘‘ସୁଗତେନ ୱିନା ଭୂତୋ, ଉକ୍କଣ୍ଠାମି ମୁହୁତ୍ତକଂ ।
ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋହଂ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ସବ୍ବପାରମିସମ୍ଭୂତଂ, ନୀଲକ୍ଖିନୟନଂ [ଲଙ୍କିନୀଲୟନଂ (ସୀ॰)] ୱରଂ ।
ରୂପଂ ସବ୍ବସୁଭାକିଣ୍ଣଂ, ଅତିତ୍ତୋ ୱିହରାମହଂ [ୱିହୟାମହଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ବୁଦ୍ଧରୂପରତିଂ [ବୁଦ୍ଧୋ ରୂପରତିଂ (ସୀ॰)] ଞତ୍ୱା, ତଦା ଓୱଦି ମଂ ଜିନୋ ।
‘ଅଲଂ ୱକ୍କଲି କିଂ ରୂପେ, ରମସେ ବାଲନନ୍ଦିତେ ॥
‘‘‘ୟୋ ହି ପସ୍ସତି ସଦ୍ଧମ୍ମଂ, ସୋ ମଂ ପସ୍ସତି ପଣ୍ଡିତୋ ।
ଅପସ୍ସମାନୋ ସଦ୍ଧମ୍ମଂ, ମଂ ପସ୍ସମ୍ପି ନ ପସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅନନ୍ତାଦୀନୱୋ କାୟୋ, ୱିସରୁକ୍ଖସମୂପମୋ ।
ଆୱାସୋ ସବ୍ବରୋଗାନଂ, ପୁଞ୍ଜୋ ଦୁକ୍ଖସ୍ସ କେୱଲୋ ॥
‘‘‘ନିବ୍ବିନ୍ଦିୟ ତତୋ ରୂପେ, ଖନ୍ଧାନଂ ଉଦୟବ୍ବୟଂ ।
ପସ୍ସ ଉପକ୍କିଲେସାନଂ, ସୁଖେନନ୍ତଂ ଗମିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଏୱଂ ତେନାନୁସିଟ୍ଠୋହଂ, ନାୟକେନ ହିତେସିନା ।
ଗିଜ୍ଝକୂଟଂ ସମାରୁୟ୍ହ, ଝାୟାମି ଗିରିକନ୍ଦରେ ॥
‘‘ଠିତୋ ପବ୍ବତପାଦମ୍ହି, ଅସ୍ସାସୟି [ମମାହସୋ (ସୀ॰)] ମହାମୁନି ।
ୱକ୍କଲୀତି ଜିନୋ ୱାଚଂ, ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ପକ୍ଖନ୍ଦିଂ ସେଲପବ୍ଭାରେ, ଅନେକସତପୋରିସେ ।
ତଦା ବୁଦ୍ଧାନୁଭାୱେନ, ସୁଖେନେୱ ମହିଂ ଗତୋ ॥
‘‘ପୁନୋପି [ପୁନାପି (ସ୍ୟା॰), ମୁନି ମଂ (କ॰)] ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି, ଖନ୍ଧାନଂ ଉଦୟବ୍ବୟଂ ।
ତମହଂ ଧମ୍ମମଞ୍ଞାୟ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ସୁମହାପରିସମଜ୍ଝେ, ତଦା ମଂ ଚରଣନ୍ତଗୋ ।
ଅଗ୍ଗଂ ସଦ୍ଧାଧିମୁତ୍ତାନଂ, ପଞ୍ଞପେସି ମହାମତି ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱକ୍କଲିତ୍ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱକ୍କଲିତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ମହାକପ୍ପିନତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଉଦିତୋ ଅଜଟାକାସେ [ଜଗଦାକାସେ (ସୀ॰), ଜଲଦାକାସେ (ପୀ॰)], ରୱୀୱ ସରଦମ୍ବରେ ॥
‘‘ୱଚନାଭାୟ ବୋଧେତି, ୱେନେୟ୍ୟପଦୁମାନି ସୋ ।
କିଲେସପଙ୍କଂ ସୋସେତି, ମତିରଂସୀହି ନାୟକୋ ॥
‘‘ତିତ୍ଥିୟାନଂ ୟସେ [ୟସୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ହନ୍ତି, ଖଜ୍ଜୋତାଭା ୟଥା ରୱି ।
ସଚ୍ଚତ୍ଥାଭଂ ପକାସେତି, ରତନଂୱ ଦିୱାକରୋ ॥
‘‘ଗୁଣାନଂ ଆୟତିଭୂତୋ, ରତନାନଂୱ ସାଗରୋ ।
ପଜ୍ଜୁନ୍ନୋରିୱ ଭୂତାନି, ଧମ୍ମମେଘେନ ୱସ୍ସତି ॥
‘‘ଅକ୍ଖଦସ୍ସୋ ତଦା ଆସିଂ, ନଗରେ ହଂସସୱ୍ହୟେ ।
ଉପେଚ୍ଚ ଧମ୍ମମସ୍ସୋସିଂ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମିନୋ ॥
‘‘ଓୱାଦକସ୍ସ ଭିକ୍ଖୂନଂ, ସାୱକସ୍ସ କତାୱିନୋ ।
ଗୁଣଂ ପକାସୟନ୍ତସ୍ସ, ତପ୍ପୟନ୍ତସ୍ସ [ତୋସୟନ୍ତସ୍ସ (ସୀ॰), ହାସୟନ୍ତସ୍ସ (ସ୍ୟା॰), ୱାସୟନ୍ତସ୍ସ (ପୀ॰)] ମେ ମନଂ ॥
‘‘ସୁତ୍ୱା ପତୀତୋ ସୁମନୋ, ନିମନ୍ତେତ୍ୱା ତଥାଗତଂ ।
ସସିସ୍ସଂ ଭୋଜୟିତ୍ୱାନ, ତଂ ଠାନମଭିପତ୍ଥୟିଂ ॥
‘‘ତଦା ହଂସସମଭାଗୋ, ହଂସଦୁନ୍ଦୁଭିନିସ୍ସନୋ [ହଂସଦୁନ୍ଦୁଭିସୁସ୍ସରୋ (ସୀ॰)]।
ପସ୍ସଥେତଂ ମହାମତ୍ତଂ, ୱିନିଚ୍ଛୟୱିସାରଦଂ ॥
‘‘ପତିତଂ ପାଦମୂଲେ ମେ, ସମୁଗ୍ଗତତନୂରୁହଂ ।
ଜୀମୂତୱଣ୍ଣଂ ପୀଣଂସଂ, ପସନ୍ନନୟନାନନଂ ॥
‘‘ପରିୱାରେନ ମହତା, ରାଜୟୁତ୍ତଂ ମହାୟସଂ ।
ଏସୋ କତାୱିନୋ ଠାନଂ, ପତ୍ଥେତି ମୁଦିତାସୟୋ ॥
‘‘‘ଇମିନା ପଣିପାତେନ, ଚାଗେନ ପଣିଧୀହି ଚ [ପିଣ୍ଡପାତେନ, ଚେତନା ପଣିଧୀହି ଚ (ସୀ॰)]।
କପ୍ପସତସହସ୍ସାନି, ନୁପପଜ୍ଜତି ଦୁଗ୍ଗତିଂ ॥
‘‘‘ଦେୱେସୁ ଦେୱସୋଭଗ୍ଗଂ, ମନୁସ୍ସେସୁ ମହନ୍ତତଂ ।
ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ ସେସେନ [ଅଭୁତ୍ୱାୱ ସେସେନ (ସୀ॰), ଅନୁଭୋତ୍ୱାୱ ସେସେନ (ସ୍ୟା॰)], ନିବ୍ବାନଂ ପାପୁଣିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
କପ୍ପିନୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ତତୋହଂ ସୁକତଂ କାରଂ, କତ୍ୱାନ ଜିନସାସନେ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତୁସିତଂ ଅଗମାସହଂ ॥
‘‘ଦେୱମାନୁସରଜ୍ଜାନି, ସତସୋ ଅନୁସାସିୟ ।
ବାରାଣସିୟମାସନ୍ନେ, ଜାତୋ କେନିୟଜାତିୟଂ ॥
‘‘ସହସ୍ସପରିୱାରେନ [ସତସହସ୍ସପରିୱାରୋ (ସ୍ୟା॰)], ସପଜାପତିକୋ ଅହଂ ।
ପଞ୍ଚ ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧାନଂ, ସତାନି ସମୁପଟ୍ଠହିଂ ॥
‘‘ତେମାସଂ ଭୋଜୟିତ୍ୱାନ, ପଚ୍ଛାଦମ୍ହ ତିଚୀୱରଂ ।
ତତୋ ଚୁତା ମୟଂ ସବ୍ବେ, ଅହୁମ୍ହ ତିଦସୂପଗା ॥
‘‘ପୁନୋ ସବ୍ବେ ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ, ଅଗମିମ୍ହ ତତୋ ଚୁତା ।
କୁକ୍କୁଟମ୍ହି ପୁରେ ଜାତା, ହିମୱନ୍ତସ୍ସ ପସ୍ସତୋ ॥
‘‘କପ୍ପିନୋ ନାମହଂ ଆସିଂ, ରାଜପୁତ୍ତୋ ମହାୟସୋ ।
ସେସାମଚ୍ଚକୁଲେ ଜାତା, ମମେୱ ପରିୱାରୟୁଂ ॥
‘‘ମହାରଜ୍ଜସୁଖଂ ପତ୍ତୋ, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିମା ।
ୱାଣିଜେହି ସମକ୍ଖାତଂ, ବୁଦ୍ଧୁପ୍ପାଦମହଂ ସୁଣିଂ ॥
‘‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ଅସମୋ ଏକପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ସୋ ପକାସେତି ସଦ୍ଧମ୍ମଂ, ଅମତଂ ସୁଖମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘‘ସୁୟୁତ୍ତା ତସ୍ସ ସିସ୍ସା ଚ, ସୁମୁତ୍ତା ଚ ଅନାସୱା’ ।
‘‘ସୁତ୍ୱା ନେସଂ ସୁୱଚନଂ, ସକ୍କରିତ୍ୱାନ ୱାଣିଜେ ॥
‘‘ପହାୟ ରଜ୍ଜଂ ସାମଚ୍ଚୋ, ନିକ୍ଖମିଂ ବୁଦ୍ଧମାମକୋ ।
ନଦିଂ ଦିସ୍ୱା ମହାଚନ୍ଦଂ, ପୂରିତଂ ସମତିତ୍ତିକଂ ॥
‘‘ଅପ୍ପତିଟ୍ଠଂ ଅନାଲମ୍ବଂ, ଦୁତ୍ତରଂ ସୀଘୱାହିନିଂ ।
ଗୁଣଂ ସରିତ୍ୱା ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ସୋତ୍ଥିନା ସମତିକ୍କମିଂ ॥
‘‘‘ଭୱସୋତଂ ସଚେ ବୁଦ୍ଧୋ, ତିଣ୍ଣୋ ଲୋକନ୍ତଗୂ ୱିଦୂ [ୱିଭୂ (କ॰)]।
ଏତେନ ସଚ୍ଚୱଜ୍ଜେନ, ଗମନଂ ମେ ସମିଜ୍ଝତୁ ॥
‘‘‘ୟଦି ସନ୍ତିଗମୋ ମଗ୍ଗୋ, ମୋକ୍ଖୋ ଚଚ୍ଚନ୍ତିକଂ [ମୋକ୍ଖଦଂ ସନ୍ତିକଂ (ସ୍ୟା॰)] ସୁଖଂ ।
ଏତେନ ସଚ୍ଚୱଜ୍ଜେନ, ଗମନଂ ମେ ସମିଜ୍ଝତୁ ॥
‘‘‘ସଙ୍ଘୋ ଚେ ତିଣ୍ଣକନ୍ତାରୋ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତୋ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ଏତେନ ସଚ୍ଚୱଜ୍ଜେନ, ଗମନଂ ମେ ସମିଜ୍ଝତୁ’ ॥
‘‘ସହ କତେ ସଚ୍ଚୱରେ, ମଗ୍ଗା ଅପଗତଂ ଜଲଂ ।
ତତୋ ସୁଖେନ ଉତ୍ତିଣ୍ଣୋ, ନଦୀତୀରେ ମନୋରମେ ॥
‘‘ନିସିନ୍ନଂ ଅଦ୍ଦସଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଉଦେନ୍ତଂୱ ପଭଙ୍କରଂ ।
ଜଲନ୍ତଂ ହେମସେଲଂୱ, ଦୀପରୁକ୍ଖଂୱ ଜୋତିତଂ ॥
‘‘ସସିଂୱ ତାରାସହିତଂ, ସାୱକେହି ପୁରକ୍ଖତଂ ।
ୱାସୱଂ ୱିୟ ୱସ୍ସନ୍ତଂ, ଦେସନାଜଲଦନ୍ତରଂ [ଦେୱେନ ଜଲନନ୍ଦନଂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ୱନ୍ଦିତ୍ୱାନ ସହାମଚ୍ଚୋ, ଏକମନ୍ତମୁପାୱିସିଂ ।
ତତୋ ନୋ ଆସୟଂ [ତତୋ ଅଜ୍ଝାସୟଂ (ସ୍ୟା॰)] ଞତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧୋ ଧମ୍ମମଦେସୟି ॥
‘‘ସୁତ୍ୱାନ ଧମ୍ମଂ ୱିମଲଂ, ଅୱୋଚୁମ୍ହ ମୟଂ ଜିନଂ ।
‘ପବ୍ବାଜେହି ମହାୱୀର, ନିବ୍ବିନ୍ଦାମ୍ହ [ନିବ୍ବିନ୍ନାମ୍ହ (ସୀ॰ ପୀ॰), ଓତିଣ୍ଣମ୍ହ (ସ୍ୟା॰)] ମୟଂ ଭୱେ’ ॥
‘‘‘ସ୍ୱକ୍ଖାତୋ ଭିକ୍ଖୱେ ଧମ୍ମୋ, ଦୁକ୍ଖନ୍ତକରଣାୟ ୱୋ ।
ଚରଥ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ’, ଇଚ୍ଚାହ ମୁନିସତ୍ତମୋ ॥
‘‘ସହ ୱାଚାୟ ସବ୍ବେପି, ଭିକ୍ଖୁୱେସଧରା ମୟଂ ।
ଅହୁମ୍ହ ଉପସମ୍ପନ୍ନା, ସୋତାପନ୍ନା ଚ ସାସନେ ॥
‘‘ତତୋ ଜେତୱନଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ଅନୁସାସି ୱିନାୟକୋ ।
ଅନୁସିଟ୍ଠୋ ଜିନେନାହଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ତତୋ ଭିକ୍ଖୁସହସ୍ସାନି [ଭିକ୍ଖୁସହସ୍ସଂ ତଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ଅନୁସାସିମହଂ ତଦା ।
ମମାନୁସାସନକରା, ତେପି ଆସୁଂ ଅନାସୱା ॥
‘‘ଜିନୋ ତସ୍ମିଂ ଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ।
ଭିକ୍ଖୁଓୱାଦକାନଗ୍ଗୋ, କପ୍ପିନୋତି ମହାଜନେ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସେ କତଂ କମ୍ମଂ, ଫଲଂ ଦସ୍ସେସି ମେ ଇଧ ।
ପମୁତ୍ତୋ ସରୱେଗୋୱ, କିଲେସେ ଝାପୟିଂ [ଝାପୟୀ (ସୀ॰)] ମମ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମହାକପ୍ପିନୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମହାକପ୍ପିନତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଦବ୍ବମଲ୍ଲପୁତ୍ତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଲୋକୱିଦୂ ମୁନି ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଓୱାଦକୋ ୱିଞ୍ଞାପକୋ, ତାରକୋ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ଦେସନାକୁସଲୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ହିତେସୀ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ସମ୍ପତ୍ତେ ତିତ୍ଥିୟେ ସବ୍ବେ, ପଞ୍ଚସୀଲେ ପତିଟ୍ଠପି [ପତିଟ୍ଠହି (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ଏୱଂ ନିରାକୁଲଂ ଆସି, ସୁଞ୍ଞତଂ [ସୁଞ୍ଞକଂ (ସୀ॰) ଏୱମୁପରିପି] ତିତ୍ଥିୟେହି ଚ ।
ୱିଚିତ୍ତଂ ଅରହନ୍ତେହି, ୱସୀଭୂତେହି ତାଦିଭି ॥
‘‘ରତନାନଟ୍ଠପଞ୍ଞାସଂ, ଉଗ୍ଗତୋ ସୋ ମହାମୁନି ।
କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସୋ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ॥
‘‘ୱସ୍ସସତସହସ୍ସାନି, ଆୟୁ ୱିଜ୍ଜତି ତାୱଦେ ।
ତାୱତା ତିଟ୍ଠମାନୋ ସୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ସେଟ୍ଠିପୁତ୍ତୋ ମହାୟସୋ ।
ଉପେତ୍ୱା ଲୋକପଜ୍ଜୋତଂ, ଅସ୍ସୋସିଂ ଧମ୍ମଦେସନଂ ॥
‘‘ସେନାସନାନି ଭିକ୍ଖୂନଂ, ପଞ୍ଞାପେନ୍ତଂ ସସାୱକଂ ।
କିତ୍ତୟନ୍ତସ୍ସ ୱଚନଂ, ସୁଣିତ୍ୱା ମୁଦିତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଅଧିକାରଂ ସସଙ୍ଘସ୍ସ, କତ୍ୱା ତସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ନିପଚ୍ଚ ସିରସା ପାଦେ, ତଂ ଠାନମଭିପତ୍ଥୟିଂ ॥
‘‘ତଦାହ ସ ମହାୱୀରୋ, ମମ କମ୍ମଂ ପକିତ୍ତୟଂ ।
‘ୟୋ ସସଙ୍ଘମଭୋଜେସି, ସତ୍ତାହଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘‘ସୋୟଂ କମଲପତ୍ତକ୍ଖୋ, ସୀହଂସୋ କନକତ୍ତଚୋ ।
ମମ ପାଦମୂଲେ ନିପତି [ପତିତୋ (ପୀ॰)], ପତ୍ଥୟଂ ଠାନମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସାୱକୋ ତସ୍ସ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଦବ୍ବୋ ନାମେନ ୱିସ୍ସୁତୋ ।
ସେନାସନପଞ୍ଞାପକୋ, ଅଗ୍ଗୋ ହେସ୍ସତିୟଂ ତଦା’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ସତାନଂ ତୀଣିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ସତାନଂ ପଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତୋ ଆସିଂ, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୱିପସ୍ସୀ ନାମ ନାୟକୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚାରୁଦସ୍ସନୋ [ଚାରୁନୟନୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ସବ୍ବଧମ୍ମୱିପସ୍ସକୋ ॥
‘‘ଦୁଟ୍ଠଚିତ୍ତୋ ଉପୱଦିଂ, ସାୱକଂ ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣଂ, ସୁଦ୍ଧୋତି ଚ ୱିଜାନିୟ ॥
‘‘ତସ୍ସେୱ ନରୱୀରସ୍ସ, ସାୱକାନଂ ମହେସିନଂ ।
ସଲାକଞ୍ଚ ଗହେତ୍ୱାନ [ସଲାକଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ଖୀରୋଦନମଦାସହଂ ॥
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ସାସନଂ ଜୋତୟିତ୍ୱାନ, ଅଭିଭୁୟ୍ୟ କୁତିତ୍ଥିୟେ ।
ୱିନେୟ୍ୟେ ୱିନୟିତ୍ୱାୱ, ନିବ୍ବୁତୋ ସୋ ସସାୱକୋ ॥
‘‘ସସିସ୍ସେ ନିବ୍ବୁତେ ନାଥେ, ଅତ୍ଥମେନ୍ତମ୍ହି ସାସନେ ।
ଦେୱା କନ୍ଦିଂସୁ ସଂୱିଗ୍ଗା, ମୁତ୍ତକେସା ରୁଦମ୍ମୁଖା ॥
‘‘ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତି ଧମ୍ମକ୍ଖୋ, ନ ପସ୍ସିସ୍ସାମ ସୁବ୍ବତେ ।
ନ ସୁଣିସ୍ସାମ ସଦ୍ଧମ୍ମଂ, ଅହୋ ନୋ ଅପ୍ପପୁଞ୍ଞତା ॥
‘‘ତଦାୟଂ ପଥୱୀ ସବ୍ବା, ଅଚଲା ସା ଚଲାଚଲା [ଚଲାଚଲୀ (ସୀ॰), ପୁଲାପୁଲୀ (ସ୍ୟା॰)]।
ସାଗରୋ ଚ ସସୋକୋୱ, ୱିନଦୀ କରୁଣଂ ଗିରଂ ॥
‘‘ଚତୁଦ୍ଦିସା ଦୁନ୍ଦୁଭିୟୋ, ନାଦୟିଂସୁ ଅମାନୁସା ।
ସମନ୍ତତୋ ଅସନିୟୋ, ଫଲିଂସୁ ଚ ଭୟାୱହା ॥
‘‘ଉକ୍କା ପତିଂସୁ ନଭସା, ଧୂମକେତୁ ଚ ଦିସ୍ସତି ।
ସଧୂମା ଜାଲୱଟ୍ଟା ଚ [ସବ୍ବଥଲଜସତ୍ତା ଚ (ସୀ॰)], ରୱିଂସୁ କରୁଣଂ ମିଗା ॥
‘‘ଉପ୍ପାଦେ ଦାରୁଣେ ଦିସ୍ୱା, ସାସନତ୍ଥଙ୍ଗସୂଚକେ ।
ସଂୱିଗ୍ଗା ଭିକ୍ଖୱୋ ସତ୍ତ, ଚିନ୍ତୟିମ୍ହ ମୟଂ ତଦା ॥
‘‘ସାସନେନ ୱିନାମ୍ହାକଂ, ଜୀୱିତେନ ଅଲଂ ମୟଂ ।
ପୱିସିତ୍ୱା ମହାରଞ୍ଞଂ, ୟୁଞ୍ଜାମ ଜିନସାସନଂ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସମ୍ହ ତଦାରଞ୍ଞେ, ଉବ୍ବିଦ୍ଧଂ ସେଲମୁତ୍ତମଂ ।
ନିସ୍ସେଣିୟା ତମାରୁୟ୍ହ, ନିସ୍ସେଣିଂ ପାତୟିମ୍ହସେ ॥
‘‘ତଦା ଓୱଦି ନୋ ଥେରୋ, ବୁଦ୍ଧୁପ୍ପାଦୋ ସୁଦୁଲ୍ଲଭୋ ।
ସଦ୍ଧାତିଦୁଲ୍ଲଭା ଲଦ୍ଧା, ଥୋକଂ ସେସଞ୍ଚ ସାସନଂ ॥
‘‘ନିପତନ୍ତି ଖଣାତୀତା, ଅନନ୍ତେ ଦୁକ୍ଖସାଗରେ ।
ତସ୍ମା ପୟୋଗୋ କତ୍ତବ୍ବୋ, ୟାୱ ଠାତି ମୁନେ ମତଂ [ୟାୱ ତିଟ୍ଠତି ସାସନଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅରହା ଆସି ସୋ ଥେରୋ, ଅନାଗାମୀ ତଦାନୁଗୋ ।
ସୁସୀଲା ଇତରେ ୟୁତ୍ତା, ଦେୱଲୋକଂ ଅଗମ୍ହସେ ॥
‘‘ନିବ୍ବୁତୋ ତିଣ୍ଣସଂସାରୋ, ସୁଦ୍ଧାୱାସେ ଚ ଏକକୋ ।
ଅହଞ୍ଚ ପକ୍କୁସାତି ଚ, ସଭିୟୋ ବାହିୟୋ ତଥା ॥
‘‘କୁମାରକସ୍ସପୋ ଚେୱ, ତତ୍ଥ ତତ୍ଥୂପଗା ମୟଂ ।
ସଂସାରବନ୍ଧନା ମୁତ୍ତା, ଗୋତମେନାନୁକମ୍ପିତା ॥
‘‘ମଲ୍ଲେସୁ କୁସିନାରାୟଂ, ଜାତୋ ଗବ୍ଭେୱ ମେ ସତୋ ।
ମାତା ମତା ଚିତାରୁଳ୍ହା, ତତୋ ନିପ୍ପତିତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ପତିତୋ ଦବ୍ବପୁଞ୍ଜମ୍ହି, ତତୋ ଦବ୍ବୋତି ୱିସ୍ସୁତୋ ।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀବଲେନାହଂ, ୱିମୁତ୍ତୋ ସତ୍ତୱସ୍ସିକୋ ॥
‘‘ଖୀରୋଦନବଲେନାହଂ, ପଞ୍ଚହଙ୍ଗେହୁପାଗତୋ ।
ଖୀଣାସୱୋପୱାଦେନ, ପାପେହି ବହୁଚୋଦିତୋ ॥
‘‘ଉଭୋ ପୁଞ୍ଞଞ୍ଚ ପାପଞ୍ଚ, ୱୀତିୱତ୍ତୋମ୍ହି ଦାନିହଂ ।
ପତ୍ୱାନ ପରମଂ ସନ୍ତିଂ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସେନାସନଂ ପଞ୍ଞାପୟିଂ, ହାସୟିତ୍ୱାନ ସୁବ୍ବତେ ।
ଜିନୋ ତସ୍ମିଂ ଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଦବ୍ବମଲ୍ଲପୁତ୍ତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଦବ୍ବମଲ୍ଲପୁତ୍ତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. କୁମାରକସ୍ସପତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ।
ସବ୍ବଲୋକହିତୋ ୱୀରୋ, ପଦୁମୁତ୍ତରନାମକୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ହୁତ୍ୱା, ୱିସ୍ସୁତୋ ୱେଦପାରଗୂ ।
ଦିୱାୱିହାରଂ ୱିଚରଂ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେନ୍ତଂ, ବୋଧୟନ୍ତଂ ସଦେୱକଂ ।
ୱିଚିତ୍ତକଥିକାନଗ୍ଗଂ, ୱଣ୍ଣୟନ୍ତଂ ମହାଜନେ ॥
‘‘ତଦା ମୁଦିତଚିତ୍ତୋହଂ, ନିମନ୍ତେତ୍ୱା ତଥାଗତଂ ।
ନାନାରତ୍ତେହି ୱତ୍ଥେହି, ଅଲଙ୍କରିତ୍ୱାନ ମଣ୍ଡପଂ ॥
‘‘ନାନାରତନପଜ୍ଜୋତଂ, ସସଙ୍ଘଂ ଭୋଜୟିଂ ତହିଂ ।
ଭୋଜୟିତ୍ୱାନ ସତ୍ତାହଂ, ନାନଗ୍ଗରସଭୋଜନଂ ॥
‘‘ନାନାଚିତ୍ତେହି [ନାନାୱଣ୍ଣେହି (ସୀ॰)] ପୁପ୍ଫେହି, ପୂଜୟିତ୍ୱା ସସାୱକଂ [ମହାୱୀରଂ (କ॰)]।
ନିପଚ୍ଚ ପାଦମୂଲମ୍ହି, ତଂ ଠାନଂ ପତ୍ଥୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତଦା ମୁନିୱରୋ ଆହ, କରୁଣେକରସାସୟୋ [କରୁଣୋ କରୁଣାଲୟୋ (ସ୍ୟା॰)]।
‘ପସ୍ସଥେତଂ ଦିଜୱରଂ, ପଦୁମାନନଲୋଚନଂ ॥
‘‘‘ପୀତିପାମୋଜ୍ଜବହୁଲଂ, ସମୁଗ୍ଗତତନୂରୁହଂ ।
ହାସମ୍ହିତୱିସାଲକ୍ଖଂ, ମମ ସାସନଲାଲସଂ ॥
‘‘‘ପତିତଂ ପାଦମୂଲେ ମେ, ଏକାୱତ୍ଥସୁମାନସଂ [ଏକୱତ୍ଥଂ ସୁମାନସଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ଏସ ପତ୍ଥେତି ତଂ ଠାନଂ, ୱିଚିତ୍ତକଥିକତ୍ତନଂ [ୱିଚିତ୍ତକଥିକତ୍ତଦଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
କୁମାରକସ୍ସପୋ ନାମ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ॥
‘‘‘ୱିଚିତ୍ତପୁପ୍ଫଦୁସ୍ସାନଂ, ରତନାନଞ୍ଚ ୱାହସା ।
ୱିଚିତ୍ତକଥିକାନଂ ସୋ, ଅଗ୍ଗତଂ ପାପୁଣିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପରିବ୍ଭମଂ ଭୱାଭୱେ [ଭୱାକାସେ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ରଙ୍ଗମଜ୍ଝେ ୟଥା ନଟୋ ।
ସାଖମିଗତ୍ରଜୋ ହୁତ୍ୱା, ମିଗିୟା କୁଚ୍ଛିମୋକ୍କମିଂ ॥
‘‘ତଦା ମୟି କୁଚ୍ଛିଗତେ, ୱଜ୍ଝୱାରୋ ଉପଟ୍ଠିତୋ ।
ସାଖେନ ଚତ୍ତା ମେ ମାତା, ନିଗ୍ରୋଧଂ ସରଣଂ ଗତା ॥
‘‘ତେନ ସା ମିଗରାଜେନ, ମରଣା ପରିମୋଚିତା ।
ପରିଚ୍ଚଜିତ୍ୱା ସପାଣଂ [ସଂପାଣଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ମମେୱଂ ଓୱଦୀ ତଦା ॥
‘‘‘ନିଗ୍ରୋଧମେୱ ସେୱେୟ୍ୟ, ନ ସାଖମୁପସଂୱସେ ।
ନିଗ୍ରୋଧସ୍ମିଂ ମତଂ ସେୟ୍ୟୋ, ୟଞ୍ଚେ ସାଖମ୍ହି ଜୀୱିତଂ’ ॥
‘‘ତେନାନୁସିଟ୍ଠା ମିଗୟୂଥପେନ, ଅହଞ୍ଚ ମାତା ଚ ତଥେତରେ ଚ [ଚିତରେ ଚ (ସ୍ୟା॰), ତସ୍ସୋୱାଦେନ (ପୀ॰), ଚିତରେ ଚ ତସ୍ସୋୱାଦଂ (କ॰)]।
ଆଗମ୍ମ ରମ୍ମଂ ତୁସିତାଧିୱାସଂ, ଗତା ପୱାସଂ ସଘରଂ ୟଥେୱ ॥
‘‘ପୁନୋ କସ୍ସପୱୀରସ୍ସ, ଅତ୍ଥମେନ୍ତମ୍ହି ସାସନେ ।
ଆରୁୟ୍ହ ସେଲସିଖରଂ, ୟୁଞ୍ଜିତ୍ୱା ଜିନସାସନଂ ॥
‘‘ଇଦାନାହଂ ରାଜଗହେ, ଜାତୋ ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଅହୁଂ ।
ଆପନ୍ନସତ୍ତା ମେ ମାତା, ପବ୍ବଜି ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ସଗବ୍ଭଂ ତଂ ୱିଦିତ୍ୱାନ, ଦେୱଦତ୍ତମୁପାନୟୁଂ ।
ସୋ ଅୱୋଚ ‘ୱିନାସେଥ, ପାପିକଂ ଭିକ୍ଖୁନିଂ ଇମଂ’ ॥
‘‘ଇଦାନିପି ମୁନିନ୍ଦେନ, ଜିନେନ ଅନୁକମ୍ପିତା ।
ସୁଖିନୀ ଅଜନୀ ମୟ୍ହଂ, ମାତା ଭିକ୍ଖୁନୁପସ୍ସୟେ ॥
‘‘ତଂ ୱିଦିତ୍ୱା ମହୀପାଲୋ, କୋସଲୋ ମଂ ଅପୋସୟି ।
କୁମାରପରିହାରେନ, ନାମେନାହଞ୍ଚ କସ୍ସପୋ ॥
‘‘ମହାକସ୍ସପମାଗମ୍ମ, ଅହଂ କୁମାରକସ୍ସପୋ ।
ୱମ୍ମିକସଦିସଂ କାୟଂ, ସୁତ୍ୱା ବୁଦ୍ଧେନ ଦେସିତଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚିତ୍ତଂ ୱିମୁଚ୍ଚି ମେ, ଅନୁପାଦାୟ ସବ୍ବସୋ ।
ପାୟାସିଂ ଦମୟିତ୍ୱାହଂ, ଏତଦଗ୍ଗମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁମାରକସ୍ସପୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁମାରକସ୍ସପତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
ଚତୁୱୀସତିମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
୬. ବାହିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ।
ମହପ୍ପଭୋ ତିଲୋକଗ୍ଗୋ, ନାମେନ ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ॥
‘‘ଖିପ୍ପାଭିଞ୍ଞସ୍ସ ଭିକ୍ଖୁସ୍ସ, ଗୁଣଂ କିତ୍ତୟତୋ ମୁନେ ।
ସୁତ୍ୱା ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋହଂ, କାରଂ କତ୍ୱା ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଦତ୍ୱା ସତ୍ତାହିକଂ ଦାନଂ, ସସିସ୍ସସ୍ସ ମୁନେ ଅହଂ ।
ଅଭିୱାଦିୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ତଂ ଠାନଂ ପତ୍ଥୟିଂ ତଦା ॥
‘‘ତତୋ ମଂ ବ୍ୟାକରି ବୁଦ୍ଧୋ, ‘ଏତଂ ପସ୍ସଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ।
ପତିତଂ ପାଦମୂଲେ ମେ, ଚରିୟଂ ପଚ୍ଚୱେକ୍ଖଣଂ [ପସନ୍ନନୟନାନନଂ (ସୀ॰), ପୀନସମ୍ପନ୍ନୱେକ୍ଖଣଂ (ସ୍ୟା॰), ପୀଣଂସଂ ପଚ୍ଚୱେକ୍ଖଣଂ (ପୀ॰)]॥
‘‘‘ହେମୟଞ୍ଞୋପଚିତଙ୍ଗଂ, ଅୱଦାତତନୁତ୍ତଚଂ ।
ପଲମ୍ବବିମ୍ବତମ୍ବୋଟ୍ଠଂ, ସେତତିଣ୍ହସମଂ ଦିଜଂ ॥
‘‘‘ଗୁଣଥାମବହୁତରଂ, ସମୁଗ୍ଗତତନୂରୁହଂ ।
ଗୁଣୋଘାୟତନୀଭୂତଂ, ପୀତିସମ୍ଫୁଲ୍ଲିତାନନଂ ॥
‘‘‘ଏସୋ ପତ୍ଥୟତେ ଠାନଂ, ଖିପ୍ପାଭିଞ୍ଞସ୍ସ ଭିକ୍ଖୁନୋ ।
ଅନାଗତେ ମହାୱୀରୋ, ଗୋତମୋ ନାମ ହେସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ବାହିୟୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ତଦା ହି ତୁଟ୍ଠୋ ୱୁଟ୍ଠାୟ, ୟାୱଜୀୱଂ ମହାମୁନେ ।
କାରଂ କତ୍ୱା ଚୁତୋ ସଗ୍ଗଂ, ଅଗଂ ସଭୱନଂ ୟଥା ॥
‘‘ଦେୱଭୂତୋ ମନୁସ୍ସୋ ୱା, ସୁଖିତୋ ତସ୍ସ କମ୍ମୁନୋ ।
ୱାହସା ସଂସରିତ୍ୱାନ, ସମ୍ପତ୍ତିମନୁଭୋମହଂ ॥
‘‘ପୁନ କସ୍ସପୱୀରସ୍ସ, ଅତ୍ଥମେନ୍ତମ୍ହି [ଅତ୍ଥଙ୍ଗତମ୍ହି (ସ୍ୟା॰)] ସାସନେ ।
ଆରୁୟ୍ହ ସେଲସିଖରଂ, ୟୁଞ୍ଜିତ୍ୱା ଜିନସାସନଂ ॥
‘‘ୱିସୁଦ୍ଧସୀଲୋ ସପ୍ପଞ୍ଞୋ, ଜିନସାସନକାରକୋ ।
ତତୋ ଚୁତା ପଞ୍ଚ ଜନା, ଦେୱଲୋକଂ ଅଗମ୍ହସେ ॥
‘‘ତତୋହଂ ବାହିୟୋ ଜାତୋ, ଭାରୁକଚ୍ଛେ ପୁରୁତ୍ତମେ ।
ତତୋ ନାୱାୟ ପକ୍ଖନ୍ଦୋ [ପକ୍ଖନ୍ତୋ (ସୀ॰), ପକ୍କନ୍ତୋ (ପୀ॰)], ସାଗରଂ ଅପ୍ପସିଦ୍ଧିୟଂ [ଅତ୍ଥସିଦ୍ଧିୟଂ (କ॰)]॥
‘‘ତତୋ ନାୱା ଅଭିଜ୍ଜିତ୍ଥ, ଗନ୍ତ୍ୱାନ କତିପାହକଂ ।
ତଦା ଭୀସନକେ ଘୋରେ, ପତିତୋ ମକରାକରେ ॥
‘‘ତଦାହଂ ୱାୟମିତ୍ୱାନ, ସନ୍ତରିତ୍ୱା ମହୋଦଧିଂ ।
ସୁପ୍ପାଦପଟ୍ଟନୱରଂ [ସୁପ୍ପାରପଟ୍ଟନୱରଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ସମ୍ପତ୍ତୋ ମନ୍ଦୱେଧିତୋ [ମନ୍ଦମେଧିକୋ (ସୀ॰), ମନ୍ଦୱେଦିତୋ (ସ୍ୟା॰), ମଦ୍ଦୱେରତଂ (କ॰)]॥
‘‘ଦାରୁଚୀରଂ ନିୱାସେତ୍ୱା, ଗାମଂ ପିଣ୍ଡାୟ ପାୱିସିଂ ।
ତଦାହ ସୋ ଜନୋ ତୁଟ୍ଠୋ, ଅରହାୟମିଧାଗତୋ ॥
‘‘ଇମଂ ଅନ୍ନେନ ପାନେନ, ୱତ୍ଥେନ ସୟନେନ ଚ ।
ଭେସଜ୍ଜେନ ଚ ସକ୍କତ୍ୱା, ହେସ୍ସାମ ସୁଖିତା ମୟଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଚୟାନଂ ତଦା ଲାଭୀ, ତେହି ସକ୍କତପୂଜିତୋ ।
ଅରହାହନ୍ତି ସଙ୍କପ୍ପଂ, ଉପ୍ପାଦେସିଂ ଅୟୋନିସୋ ॥
‘‘ତତୋ ମେ ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ, ଚୋଦୟୀ ପୁବ୍ବଦେୱତା ।
‘ନ ତ୍ୱଂ ଉପାୟମଗ୍ଗଞ୍ଞୂ, କୁତୋ ତ୍ୱଂ ଅରହା ଭୱେ’ ॥
‘‘ଚୋଦିତୋ ତାୟ ସଂୱିଗ୍ଗୋ, ତଦାହଂ ପରିପୁଚ୍ଛି ତଂ ।
‘କେ ୱା ଏତେ କୁହିଂ ଲୋକେ, ଅରହନ୍ତୋ ନରୁତ୍ତମା ॥
‘‘‘ସାୱତ୍ଥିୟଂ କୋସଲମନ୍ଦିରେ ଜିନୋ, ପହୂତପଞ୍ଞୋ ୱରଭୂରିମେଧସୋ ।
ସୋ ସକ୍ୟପୁତ୍ତୋ ଅରହା ଅନାସୱୋ, ଦେସେତି ଧମ୍ମଂ ଅରହତ୍ତପତ୍ତିୟା ॥
‘‘‘ତଦସ୍ସ ସୁତ୍ୱା ୱଚନଂ ସୁପୀଣିତୋ [ପୀଣିତ୍ୱା (କ॰)], ନିଧିଂୱ ଲଦ୍ଧା କପଣୋତି ୱିମ୍ହିତୋ ।
ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋ ଅରହତ୍ତମୁତ୍ତମଂ, ସୁଦସ୍ସନଂ ଦଟ୍ଠୁମନନ୍ତଗୋଚରଂ ॥
‘‘‘ତଦା ତତୋ ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ ସତ୍ଥୁନୋ [ନିକ୍ଖମିତୁନ ସତ୍ଥୁୱରଂ (ସୀ॰)], ସଦା ଜିନଂ ପସ୍ସାମି ୱିମଲାନନଂ [ପରାଜିନଂ ପସ୍ସାମି କମଲାନନଂ (କ॰)]।
ଉପେଚ୍ଚ ରମ୍ମଂ ୱିଜିତୱ୍ହୟଂ ୱନଂ, ଦିଜେ ଅପୁଚ୍ଛିଂ କୁହିଂ ଲୋକନନ୍ଦନୋ ॥
‘‘‘ତତୋ ଅୱୋଚୁଂ ନରଦେୱୱନ୍ଦିତୋ, ପୁରଂ ପୱିଟ୍ଠୋ ଅସନେସନାୟ ସୋ ।
ସସୋୱ [ପଚ୍ଚେହି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଖିପ୍ପଂ ମୁନିଦସ୍ସନୁସ୍ସୁକୋ, ଉପେଚ୍ଚ ୱନ୍ଦାହି ତମଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲଂ’ ॥
‘‘ତତୋହଂ ତୁୱଟଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ସାୱତ୍ଥିଂ ପୁରମୁତ୍ତମଂ ।
ୱିଚରନ୍ତଂ ତମଦ୍ଦକ୍ଖିଂ, ପିଣ୍ଡତ୍ଥଂ ଅପିହାଗିଧଂ ॥
‘‘ପତ୍ତପାଣିଂ ଅଲୋଲକ୍ଖଂ, ପାଚୟନ୍ତଂ ପୀତାକରଂ [ଭାଜୟନ୍ତଂ ୱିୟାମତଂ (ସୀ॰), ଜୋତୟନ୍ତଂ ଇଧାମତଂ (ସ୍ୟା॰), ଭାଜୟନ୍ତଂ ଇଦଂମତଂ (ପୀ॰)]।
ସିରୀନିଲୟସଙ୍କାସଂ, ରୱିଦିତ୍ତିହରାନନଂ ॥
‘‘ତଂ ସମେଚ୍ଚ ନିପଚ୍ଚାହଂ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ।
‘କୁପଥେ ୱିପ୍ପନଟ୍ଠସ୍ସ, ସରଣଂ ହୋହି ଗୋତମ ॥
‘‘‘ପାଣସନ୍ତାରଣତ୍ଥାୟ, ପିଣ୍ଡାୟ ୱିଚରାମହଂ ।
ନ ତେ ଧମ୍ମକଥାକାଲୋ, ଇଚ୍ଚାହ ମୁନିସତ୍ତମୋ’ ॥
‘‘ତଦା ପୁନପ୍ପୁନଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଆୟାଚିଂ ଧମ୍ମଲାଲସୋ ।
ୟୋ ମେ ଧମ୍ମମଦେସେସି, ଗମ୍ଭୀରଂ ସୁଞ୍ଞତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ପାପୁଣିଂ ଆସୱକ୍ଖୟଂ ।
ପରିକ୍ଖୀଣାୟୁକୋ ସନ୍ତୋ, ଅହୋ ସତ୍ଥାନୁକମ୍ପକୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ଏୱଂ ଥେରୋ ୱିୟାକାସି, ବାହିୟୋ ଦାରୁଚୀରିୟୋ ।
ସଙ୍କାରକୂଟେ ପତିତୋ, ଭୂତାୱିଟ୍ଠାୟ ଗାୱିୟା ॥
‘‘ଅତ୍ତନୋ ପୁବ୍ବଚରିୟଂ, କିତ୍ତୟିତ୍ୱା ମହାମତି ।
ପରିନିବ୍ବାୟି ସୋ ଥେରୋ [ୱୀରୋ (ସୀ॰), ଧୀରୋ (ସ୍ୟା॰)], ସାୱତ୍ଥିୟଂ ପୁରୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ନଗରା ନିକ୍ଖମନ୍ତୋ ତଂ, ଦିସ୍ୱାନ ଇସିସତ୍ତମୋ ।
ଦାରୁଚୀରଧରଂ ଧୀରଂ, ବାହିୟଂ ବାହିତାଗମଂ ॥
‘‘ଭୂମିୟଂ ପତିତଂ ଦନ୍ତଂ, ଇନ୍ଦକେତୂୱ ପାତିତଂ ।
ଗତାୟୁଂ ସୁକ୍ଖକିଲେସଂ [ଗତାୟୁ ସଂଗତକ୍ଲେସଂ (ସୀ॰ ପୀ॰), ତଦାୟୁ ସଙ୍କତାଲେସଂ (କ॰)], ଜିନସାସନକାରକଂ ॥
‘‘ତତୋ ଆମନ୍ତୟୀ ସତ୍ଥା, ସାୱକେ ସାସନେ ରତେ ।
‘ଗଣ୍ହଥ ନେତ୍ୱା [ହୁତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ଝାପେଥ, ତନୁଂ ସବ୍ରହ୍ମଚାରିନୋ ॥
‘‘‘ଥୂପଂ କରୋଥ ପୂଜେଥ, ନିବ୍ବୁତୋ ସୋ ମହାମତି ।
ଖିପ୍ପାଭିଞ୍ଞାନମେସଗ୍ଗୋ, ସାୱକୋ ମେ ୱଚୋକରୋ ॥
‘‘‘ସହସ୍ସମପି ଚେ ଗାଥା, ଅନତ୍ଥପଦସଞ୍ହିତା ।
ଏକଂ ଗାଥାପଦଂ ସେୟ୍ୟୋ, ୟଂ ସୁତ୍ୱା ଉପସମ୍ମତି ॥
‘‘‘ୟତ୍ଥ ଆପୋ ଚ ପଥୱୀ, ତେଜୋ ୱାୟୋ ନ ଗାଧତି ।
ନ ତତ୍ଥ ସୁକ୍କା ଜୋତନ୍ତି, ଆଦିଚ୍ଚୋ ନ ପକାସତି ॥
‘‘‘ନ ତତ୍ଥ ଚନ୍ଦିମା ଭାତି, ତମୋ ତତ୍ଥ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ୟଦା ଚ ଅତ୍ତନା ୱେଦି, ମୁନିମୋନେନ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ॥
‘‘‘ଅଥ ରୂପା ଅରୂପା ଚ, ସୁଖଦୁକ୍ଖା ୱିମୁଚ୍ଚତି’ ।
ଇଚ୍ଚେୱଂ ଅଭଣୀ ନାଥୋ, ତିଲୋକସରଣୋ ମୁନି’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବାହିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବାହିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ମହାକୋଟ୍ଠିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଲୋକୱିଦୂ ମୁନି ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଓୱାଦକୋ ୱିଞ୍ଞାପକୋ, ତାରକୋ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ଦେସନାକୁସଲୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ହିତେସୀ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ସମ୍ପତ୍ତେ ତିତ୍ଥିୟେ ସବ୍ବେ, ପଞ୍ଚସୀଲେ ପତିଟ୍ଠପି ॥
‘‘ଏୱଂ ନିରାକୁଲଂ ଆସି, ସୁଞ୍ଞତଂ ତିତ୍ଥିୟେହି ଚ ।
ୱିଚିତ୍ତଂ ଅରହନ୍ତେହି, ୱସୀଭୂତେହି ତାଦିଭି ॥
‘‘ରତନାନଟ୍ଠପଞ୍ଞାସଂ, ଉଗ୍ଗତୋ ସୋ ମହାମୁନି ।
କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସୋ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ॥
‘‘ୱସ୍ସସତସହସ୍ସାନି, ଆୟୁ ୱିଜ୍ଜତି ତାୱଦେ ।
ତାୱତା ତିଟ୍ଠମାନୋ ସୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ୱେଦପାରଗୂ ।
ଉପେଚ୍ଚ ସବ୍ବଲୋକଗ୍ଗଂ [ସବ୍ବସାରଗ୍ଗଂ (ସୀ॰), ସତ୍ତପାରଗଂ (ପୀ॰)], ଅସ୍ସୋସିଂ ଧମ୍ମଦେସନଂ ॥
‘‘ତଦା ସୋ ସାୱକଂ ୱୀରୋ, ପଭିନ୍ନମତିଗୋଚରଂ ।
ଅତ୍ଥେ ଧମ୍ମେ ନିରୁତ୍ତେ ଚ, ପଟିଭାନେ ଚ କୋୱିଦଂ ॥
‘‘ଠପେସି ଏତଦଗ୍ଗମ୍ହି, ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତୋ ଅହଂ ।
ସସାୱକଂ ଜିନୱରଂ, ସତ୍ତାହଂ ଭୋଜୟିଂ ତଦା ॥
‘‘ଦୁସ୍ସେହଚ୍ଛାଦୟିତ୍ୱାନ, ସସିସ୍ସଂ ବୁଦ୍ଧିସାଗରଂ [ବୁଦ୍ଧସାଗରଂ (କ॰)]।
ନିପଚ୍ଚ ପାଦମୂଲମ୍ହି, ତଂ ଠାନଂ ପତ୍ଥୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଅୱୋଚ ଲୋକଗ୍ଗୋ, ‘ପସ୍ସଥେତଂ ଦିଜୁତ୍ତମଂ ।
ୱିନତଂ ପାଦମୂଲେ ମେ, କମଲୋଦରସପ୍ପଭଂ ॥
‘‘‘ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ [ସେଟ୍ଠଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଭିକ୍ଖୁସ୍ସ, ଠାନଂ ପତ୍ଥୟତେ ଅୟଂ ।
ତାୟ ସଦ୍ଧାୟ ଚାଗେନ, ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସୱନେନ [ତେନ ଧମ୍ମସ୍ସୱେନ (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰)] ଚ ॥
‘‘‘ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତୋ ହୁତ୍ୱା, ସଂସରିତ୍ୱା ଭୱାଭୱେ ।
ଅନାଗତମ୍ହି ଅଦ୍ଧାନେ, ଲଚ୍ଛସେ ତଂ ମନୋରଥଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
କୋଟ୍ଠିକୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତୋ ହୁତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ତଦା ଜିନଂ ।
ମେତ୍ତଚିତ୍ତୋ ପରିଚରିଂ, ସତୋ ପଞ୍ଞାସମାହିତୋ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ସତାନଂ ତୀଣିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ସତାନଂ ପଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତୋ ଆସିଂ, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ॥
‘‘ଦୁୱେ ଭୱେ ସଂସରାମି, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ।
ଅଞ୍ଞଂ ଗତିଂ ନ ଗଚ୍ଛାମି, ସୁଚିଣ୍ଣସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ କୁଲେ ପଜାୟାମି, ଖତ୍ତିୟେ ଅଥ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ।
‘‘ନୀଚେ କୁଲେ ନ ଜାୟାମି, ସୁଚିଣ୍ଣସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ଅହୋସହଂ ।
ସାୱତ୍ଥିୟଂ ୱିପ୍ପକୁଲେ, ପଚ୍ଚାଜାତୋ ମହଦ୍ଧନେ ॥
‘‘ମାତା ଚନ୍ଦୱତୀ ନାମ, ପିତା ମେ ଅସ୍ସଲାୟନୋ ।
ୟଦା ମେ ପିତରଂ ବୁଦ୍ଧୋ, ୱିନୟୀ ସବ୍ବସୁଦ୍ଧିୟା ॥
‘‘ତଦା ପସନ୍ନୋ ସୁଗତେ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନୋ ଆଚରିୟୋ, ଉପଜ୍ଝା ସାରିସମ୍ଭୱୋ ॥
‘‘କେସେସୁ ଛିଜ୍ଜମାନେସୁ, ଦିଟ୍ଠି ଛିନ୍ନା ସମୂଲିକା ।
ନିୱାସେନ୍ତୋ ଚ କାସାୱଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ଚ ମେ ମତି ।
ପଭିନ୍ନା ତେନ ଲୋକଗ୍ଗୋ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘ଅସନ୍ଦିଟ୍ଠଂ ୱିୟାକାସିଂ, ଉପତିସ୍ସେନ ପୁଚ୍ଛିତୋ ।
ପଟିସମ୍ଭିଦାସୁ ତେନାହଂ, ଅଗ୍ଗୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମହାକୋଟ୍ଠିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମହାକୋଟ୍ଠିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଉରୁୱେଳକସ୍ସପତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଲୋକୱିଦୂ ମୁନି ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଓୱାଦକୋ ୱିଞ୍ଞାପକୋ, ତାରକୋ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ଦେସନାକୁସଲୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ହିତେସୀ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ସମ୍ପତ୍ତେ ତିତ୍ଥିୟେ ସବ୍ବେ, ପଞ୍ଚସୀଲେ ପତିଟ୍ଠପି ॥
‘‘ଏୱଂ ନିରାକୁଲଂ ଆସି, ସୁଞ୍ଞତଂ ତିତ୍ଥିୟେହି ଚ ।
ୱିଚିତ୍ତଂ ଅରହନ୍ତେହି, ୱସୀଭୂତେହି ତାଦିଭି ॥
‘‘ରତନାନଟ୍ଠପଞ୍ଞାସଂ, ଉଗ୍ଗତୋ ସୋ ମହାମୁନି ।
କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସୋ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ॥
‘‘ୱସ୍ସସତସହସ୍ସାନି, ଆୟୁ ୱିଜ୍ଜତି ତାୱଦେ ।
ତାୱତା ତିଟ୍ଠମାନୋ ସୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟା, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ସାଧୁସମ୍ମତୋ ।
ଉପେଚ୍ଚ ଲୋକପଜ୍ଜୋତଂ, ଅସ୍ସୋସିଂ ଧମ୍ମଦେସନଂ ॥
‘‘ତଦା ମହାପରିସତିଂ, ମହାପରିସସାୱକଂ ।
ଠପେନ୍ତଂ ଏତଦଗ୍ଗମ୍ହି, ସୁତ୍ୱାନ ମୁଦିତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ମହତା ପରିୱାରେନ, ନିମନ୍ତେତ୍ୱା ମହାଜିନଂ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ ସହସ୍ସେନ, ସହଦାନମଦାସହଂ ॥
‘‘ମହାଦାନଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ଅଭିୱାଦିୟ ନାୟକଂ ।
ଏକମନ୍ତଂ ଠିତୋ ହଟ୍ଠୋ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ତୟି ସଦ୍ଧାୟ ମେ ୱୀର, ଅଧିକାରଗୁଣେନ ଚ ।
ପରିସା ମହତୀ ହୋତୁ, ନିବ୍ବତ୍ତସ୍ସ ତହିଂ ତହିଂ’ ॥
‘‘ତଦା ଅୱୋଚ ପରିସଂ, ଗଜଗଜ୍ଜିତସୁସ୍ସରୋ ।
କରୱୀକରୁତୋ ସତ୍ଥା, ‘ଏତଂ ପସ୍ସଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ॥
‘‘‘ହେମୱଣ୍ଣଂ ମହାବାହୁଂ, କମଲାନନଲୋଚନଂ ।
ଉଦଗ୍ଗତନୁଜଂ ହଟ୍ଠଂ, ସଦ୍ଧୱନ୍ତଂ ଗୁଣେ ମମ ॥
‘‘‘ଏସ ପତ୍ଥୟତେ ଠାନଂ [ପତ୍ଥୟି ତଂ ଠାନଂ (ସ୍ୟା॰)], ସୀହଘୋସସ୍ସ ଭିକ୍ଖୁନୋ ।
ଅନାଗତମ୍ହି ଅଦ୍ଧାନେ, ଲଚ୍ଛସେ ତଂ ମନୋରଥଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ଇତୋ ଦ୍ୱେନୱୁତେ କପ୍ପେ, ଅହୁ ସତ୍ଥା ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ଅନୂପମୋ ଅସଦିସୋ, ଫୁସ୍ସୋ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ॥
‘‘ସୋ ଚ ସବ୍ବଂ ତମଂ ହନ୍ତ୍ୱା, ୱିଜଟେତ୍ୱା ମହାଜଟଂ ।
ୱସ୍ସତେ ଅମତଂ ୱୁଟ୍ଠିଂ, ତପ୍ପୟନ୍ତୋ ସଦେୱକଂ ॥
‘‘ତଦା ହି ବାରାଣସିୟଂ, ରାଜା ପଚ୍ଚା ଅହୁମ୍ହସେ ।
ଭାତରୋମ୍ହ ତୟୋ ସବ୍ବେ, ସଂୱିସଟ୍ଠାୱ ରାଜିନୋ ॥
‘‘ୱୀରଙ୍ଗରୂପା ବଲିନୋ, ସଙ୍ଗାମେ ଅପରାଜିତା ।
ତଦା କୁପିତପଚ୍ଚନ୍ତୋ [କୁପ୍ପତି ପଚ୍ଚନ୍ତୋ (କ॰)], ଅମ୍ହେ ଆହ ମହୀପତି ॥
‘‘‘ଏଥ ଗନ୍ତ୍ୱାନ ପଚ୍ଚନ୍ତଂ, ସୋଧେତ୍ୱା ଅଟ୍ଟୱୀବଲଂ ।
ଖେମଂ ୱିଜିରିତଂ କତ୍ୱା, ପୁନ ଦେଥାତି ଭାସଥ’ ॥
‘‘ତତୋ ମୟଂ ଅୱୋଚୁମ୍ହ, ୟଦି ଦେୟ୍ୟାସି ନାୟକଂ ।
ଉପଟ୍ଠାନାୟ ଅମ୍ହାକଂ, ସାଧୟିସ୍ସାମ ୱୋ ତତୋ ॥
‘‘ତତୋ ମୟଂ ଲଦ୍ଧୱରା, ଭୂମିପାଲେନ ପେସିତା ।
ନିକ୍ଖିତ୍ତସତ୍ଥଂ ପଚ୍ଚନ୍ତଂ, କତ୍ୱା ପୁନରୁପଚ୍ଚ ତଂ ॥
‘‘ୟାଚିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁପଟ୍ଠାନଂ, ରାଜାନଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ମୁନିୱୀରଂ ଲଭିତ୍ୱାନ, ୟାୱଜୀୱଂ ୟଜିମ୍ହ ତଂ ॥
‘‘ମହଗ୍ଘାନି ଚ ୱତ୍ଥାନି, ପଣୀତାନି ରସାନି ଚ ।
ସେନାସନାନି ରମ୍ମାନି, ଭେସଜ୍ଜାନି ହିତାନି ଚ ॥
‘‘ଦତ୍ୱା ସସଙ୍ଘମୁନିନୋ [ସସଂଘସ୍ସ ମୁନେ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ଧମ୍ମେନୁପ୍ପାଦିତାନି ନୋ ।
ସୀଲୱନ୍ତୋ କାରୁଣିକା, ଭାୱନାୟୁତ୍ତମାନସା ॥
‘‘ସଦ୍ଧା ପରିଚରିତ୍ୱାନ, ମେତ୍ତଚିତ୍ତେନ ନାୟକଂ ।
ନିବ୍ବୁତେ ତମ୍ହି ଲୋକଗ୍ଗେ, ପୂଜଂ କତ୍ୱା ୟଥାବଲଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ସନ୍ତୁସିତଂ [ତାୱତିଂସଂ (ସ୍ୟା॰)], ଗତା ତତ୍ଥ ମହାସୁଖଂ ।
ଅନୁଭୂତା ମୟଂ ସବ୍ବେ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ମାୟାକାରୋ ୟଥା ରଙ୍ଗେ [ଲଦ୍ଧୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଦସ୍ସେସି ୱିକତିଂ ବହୁଂ ।
ତଥା ଭୱେ ଭମନ୍ତୋହଂ [ଗମେନ୍ତୋହଂ (କ॰), ଭୱନ୍ତୋହଂ (ସ୍ୟା॰)], ୱିଦେହାଧିପତୀ ଅହୁଂ ॥
‘‘ଗୁଣାଚେଳସ୍ସ ୱାକ୍ୟେନ, ମିଚ୍ଛାଦିଟ୍ଠିଗତାସୟୋ ।
ନରକଂ ମଗ୍ଗମାରୂଳ୍ହୋ, ରୁଚାୟ ମମ ଧୀତୁୟା ॥
‘‘ଓୱାଦଂ ନାଦିୟିତ୍ୱାନ, ବ୍ରହ୍ମୁନା ନାରଦେନହଂ ।
ବହୁଧା ସଂସିତୋ ସନ୍ତୋ, ଦିଟ୍ଠିଂ ହିତ୍ୱାନ ପାପିକଂ ॥
‘‘ପୂରୟିତ୍ୱା ୱିସେସେନ, ଦସ କମ୍ମପଥାନିହଂ ।
ହିତ୍ୱାନ ଦେହମଗମିଂ, ସଗ୍ଗଂ ସଭୱନଂ ୟଥା ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ଅହୋସହଂ ।
ବାରାଣସିୟଂ ଫୀତାୟଂ, ଜାତୋ ୱିପ୍ପମହାକୁଲେ ॥
‘‘ମଚ୍ଚୁବ୍ୟାଧିଜରା ଭୀତୋ, ଓଗାହେତ୍ୱା ମହାୱନଂ [ଜହିତ୍ୱାନ ମହାଧନଂ (ସୀ॰), ଜହିତ୍ୱା ଚ ମହାଧନଂ (ପୀ॰)]।
ନିବ୍ବାନଂ ପଦମେସନ୍ତୋ, ଜଟିଲେସୁ ପରିବ୍ବଜିଂ ॥
‘‘ତଦା ଦ୍ୱେ ଭାତରୋ ମୟ୍ହଂ, ପବ୍ବଜିଂସୁ ମୟା ସହ ।
ଉରୁୱେଳାୟଂ ମାପେତ୍ୱା, ଅସ୍ସମଂ ନିୱସିଂ ଅହଂ ॥
‘‘କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉରୁୱେଳନିୱାସିକୋ [ଉରୁୱେଳାୟ ନିୱସିଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ତତୋ ମେ ଆସି ପଞ୍ଞତ୍ତି, ଉରୁୱେଳକସ୍ସପୋ ଇତି ॥
‘‘ନଦୀସକାସେ ଭାତା ମେ, ନଦୀକସ୍ସପସୱ୍ହୟୋ ।
ଆସୀ ସକାସନାମେନ, ଗୟାୟଂ ଗୟାକସ୍ସପୋ ॥
‘‘ଦ୍ୱେ ସତାନି କନିଟ୍ଠସ୍ସ, ତୀଣି ମଜ୍ଝସ୍ସ ଭାତୁନୋ ।
ମମ ପଞ୍ଚ ସତାନୂନା, ସିସ୍ସା ସବ୍ବେ ମମାନୁଗା ॥
‘‘ତଦା ଉପେଚ୍ଚ ମଂ ବୁଦ୍ଧୋ, କତ୍ୱାନ ୱିୱିଧାନି ମେ [କତ୍ୱା ନାନାୱିଧାନି ମେ (ସୀ॰)]।
ପାଟିହୀରାନି ଲୋକଗ୍ଗୋ, ୱିନେସି ନରସାରଥି ॥
‘‘ସହସ୍ସପରିୱାରେନ, ଅହୋସିଂ ଏହିଭିକ୍ଖୁକୋ ।
ତେହେୱ ସହ ସବ୍ବେହି, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ତେ ଚେୱଞ୍ଞେ ଚ ବହୱୋ, ସିସ୍ସା ମଂ ପରିୱାରୟୁଂ ।
ସାସିତୁଞ୍ଚ ସମତ୍ଥୋହଂ, ତତୋ ମଂ ଇସିସତ୍ତମୋ ॥
‘‘ମହାପରିସଭାୱସ୍ମିଂ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ।
ଅହୋ ବୁଦ୍ଧେ କତଂ କାରଂ, ସଫଲଂ ମେ ଅଜାୟଥ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉରୁୱେଳକସ୍ସପୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉରୁୱେଳକସ୍ସପତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ରାଧତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଲୋକୱିଦୂ ମୁନି ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଓୱାଦକୋ ୱିଞ୍ଞାପକୋ, ତାରକୋ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ଦେସନାକୁସଲୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ହିତେସୀ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ସମ୍ପତ୍ତେ ତିତ୍ଥିୟେ ସବ୍ବେ, ପଞ୍ଚସୀଲେ ପତିଟ୍ଠପି ॥
‘‘ଏୱଂ ନିରାକୁଲଂ ଆସି, ସୁଞ୍ଞତଂ ତିତ୍ଥିୟେହି ଚ ।
ୱିଚିତ୍ତଂ ଅରହନ୍ତେହି, ୱସୀଭୂତେହି ତାଦିଭି ॥
‘‘ରତନାନଟ୍ଠପଞ୍ଞାସଂ, ଉଗ୍ଗତୋ ସୋ ମହାମୁନି ।
କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସୋ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ॥
‘‘ୱସ୍ସସତସହସ୍ସାନି, ଆୟୁ ୱିଜ୍ଜତି ତାୱଦେ ।
ତାୱତା ତିଟ୍ଠମାନୋ ସୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନ୍ତପାରଗୂ ।
ଉପେଚ୍ଚ ତଂ ନରୱରଂ, ଅସ୍ସୋସିଂ ଧମ୍ମଦେସନଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଞପେନ୍ତଂ ମହାୱୀରଂ, ପରିସାସୁ ୱିସାରଦଂ ।
ପଟିଭାନେୟ୍ୟକଂ ଭିକ୍ଖୁଂ, ଏତଦଗ୍ଗେ ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ କାରଂ କତ୍ୱାନ, ସସଙ୍ଘେ ଲୋକନାୟକେ ।
ନିପଚ୍ଚ ସିରସା ପାଦେ, ତଂ ଠାନଂ ଅଭିପତ୍ଥୟିଂ ॥
‘‘ତତୋ ମଂ ଭଗୱା ଆହ, ସିଙ୍ଗୀନିକ୍ଖସମପ୍ପଭୋ ।
ସରେନ ରଜନୀୟେନ, କିଲେସମଲହାରିନା ॥
‘‘‘ସୁଖୀ ଭୱସ୍ସୁ ଦୀଘାୟୁ, ସିଜ୍ଝତୁ ପଣିଧୀ ତୱ ।
ସସଙ୍ଘେ ମେ କତଂ କାରଂ, ଅତୀୱ ୱିପୁଲଂ ତୟା ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ରାଧୋତି ନାମଧେୟ୍ୟେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ॥
‘‘‘ସ ତେ ହେତୁଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତୋ ନରାସଭୋ [ଇଦଂ ପାଦଦ୍ୱୟଂ ସ୍ୟାମମୂଲେ ନତ୍ଥୀ]।
ପଟିଭାନେୟ୍ୟକାନଗ୍ଗଂ, ପଞ୍ଞପେସ୍ସତି ନାୟକୋ’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତୋ ହୁତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ତଦା ଜିନଂ ।
ମେତ୍ତଚିତ୍ତୋ ପରିଚରିଂ, ସତୋ ପଞ୍ଞାସମାହିତୋ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ସତାନଂ ତୀଣିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ସତାନଂ ପଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତୋ ଆସିଂ, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ଗିରିବ୍ବଜପୁରୁତ୍ତମେ ।
ଜାତୋ ୱିପ୍ପକୁଲେ ନିଦ୍ଧେ, ୱିକଲଚ୍ଛାଦନାସନେ ॥
‘‘କଟଚ୍ଛୁଭିକ୍ଖଂ ପାଦାସିଂ, ସାରିପୁତ୍ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ୟଦା ଜିଣ୍ଣୋ ଚ ୱୁଦ୍ଧୋ ଚ, ତଦାରାମମୁପାଗମିଂ ॥
‘‘ପବ୍ବଜତି ନ ମଂ କୋଚି [ପବ୍ବାଜେନ୍ତି ନ ମଂ କେଚି (ସୀ॰ ସ୍ୟା ପୀ॰)], ଜିଣ୍ଣଦୁବ୍ବଲଥାମକଂ ।
ତେନ ଦୀନୋ ୱିୱଣ୍ଣଙ୍ଗୋ [ୱିୱଣ୍ଣକୋ (କ॰)], ସୋକୋ ଚାସିଂ ତଦା ଅହଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ମହାକାରୁଣିକୋ, ମମମାହ [ମମାହ ସୋ (ସୀ॰), ମମାହ ଚ (ପୀ॰)] ମହାମୁନି ।
‘କିମତ୍ଥଂ ପୁତ୍ତସୋକଟ୍ଟୋ, ବ୍ରୂହି ତେ ଚିତ୍ତଜଂ ରୁଜଂ’ ॥
‘‘‘ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ନ ଲଭେ ୱୀର, ସ୍ୱାକ୍ଖାତେ ତୱ ସାସନେ ।
ତେନ ସୋକେନ ଦୀନୋସ୍ମି, ସରଣଂ ହୋହି ନାୟକ’ ॥
‘‘ତଦା ଭିକ୍ଖୂ ସମାନେତ୍ୱା, ଅପୁଚ୍ଛି ମୁନିସତ୍ତମୋ ।
‘ଇମସ୍ସ ଅଧିକାରଂ ୟେ, ସରନ୍ତି ବ୍ୟାହରନ୍ତୁ ତେ’ ॥
‘‘ସାରିପୁତ୍ତୋ ତଦାୱୋଚ, ‘କାରମସ୍ସ ସରାମହଂ ।
କଟଚ୍ଛୁଭିକ୍ଖଂ ଦାପେସି, ପିଣ୍ଡାୟ ଚରତୋ ମମ’ ॥
‘‘‘ସାଧୁ ସାଧୁ କତଞ୍ଞୂସି, ସାରିପୁତ୍ତ ଇମଂ ତୁୱଂ ।
ପବ୍ବାଜେହି ଦିଜଂ ୱୁଡ୍ଢଂ, ହେସ୍ସତାଜାନିୟୋ ଅୟଂ’ ॥
‘‘ତତୋ ଅଲତ୍ଥଂ ପବ୍ବଜ୍ଜଂ, କମ୍ମୱାଚୋପସମ୍ପଦଂ ।
ନ ଚିରେନେୱ କାଲେନ, ପାପୁଣିଂ ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ସକ୍କଚ୍ଚଂ ମୁନିନୋ ୱାକ୍ୟଂ, ସୁଣାମି ମୁଦିତୋ ୟତୋ ।
ପଟିଭାନେୟ୍ୟକାନଗ୍ଗଂ, ତତୋ ମଂ ଠପୟୀ ଜିନୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ରାଧୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ରାଧତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ମୋଘରାଜତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଲୋକୱିଦୂ ମୁନି ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଓୱାଦକୋ ୱିଞ୍ଞାପକୋ, ତାରକୋ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ଦେସନାକୁସଲୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ହିତେସୀ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ସମ୍ପତ୍ତେ ତିତ୍ଥିୟେ ସବ୍ବେ, ପଞ୍ଚସୀଲେ ପତିଟ୍ଠପି ॥
‘‘ଏୱଂ ନିରାକୁଲଂ ଆସି, ସୁଞ୍ଞତଂ ତିତ୍ଥିୟେହି ଚ ।
ୱିଚିତ୍ତଂ ଅରହନ୍ତେହି, ୱସୀଭୂତେହି ତାଦିଭି ॥
‘‘ରତନାନଟ୍ଠପଞ୍ଞାସଂ, ଉଗ୍ଗତୋ ସୋ ମହାମୁନି ।
କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସୋ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ॥
‘‘ୱସ୍ସସତସହସ୍ସାନି, ଆୟୁ ୱିଜ୍ଜତି ତାୱଦେ ।
ତାୱତା ତିଟ୍ଠମାନୋ ସୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, କୁଲେ ଅଞ୍ଞତରେ ଅହୁଂ ।
ପରକମ୍ମାୟନେ ୟୁତ୍ତୋ, ନତ୍ଥି ମେ କିଞ୍ଚି ସଂଧନଂ ॥
‘‘ପଟିକ୍କମନସାଲାୟଂ, ୱସନ୍ତୋ କତଭୂମିୟଂ ।
ଅଗ୍ଗିଂ ଉଜ୍ଜାଲୟିଂ ତତ୍ଥ, ଦଳ୍ହଂ କଣ୍ହାସି ସା [କଣ୍ହା ସିୟା (ସୀ॰ ପୀ॰), ଡୟ୍ହକଣ୍ହା ସିଲା (ସ୍ୟା॰)] ହୀ ॥
‘‘ତଦା ପରିସତିଂ ନାଥୋ, ଚତୁସଚ୍ଚପକାସକୋ ।
ସାୱକଂ ସମ୍ପକିତ୍ତେସି, ଲୂଖଚୀୱରଧାରକଂ ॥
‘‘ତସ୍ସ ତମ୍ହି ଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ, ପଣିପଚ୍ଚ [ପତିପଜ୍ଜ (ସ୍ୟା॰)] ତଥାଗତଂ ।
ଲୂଖଚୀୱରଧାରଗ୍ଗଂ, ପତ୍ଥୟିଂ ଠାନମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତଦା ଅୱୋଚ ଭଗୱା, ସାୱକେ ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ।
‘ପସ୍ସଥେତଂ ପୁରିସକଂ, କୁଚେଲଂ ତନୁଦେହକଂ ॥
‘‘‘ପୀତିପ୍ପସନ୍ନୱଦନଂ, ସଦ୍ଧାଧନସମନ୍ୱିତଂ [ସଦ୍ଧାସ୍ନେହସମନ୍ୱତଂ (କ॰)]।
ଉଦଗ୍ଗତନୁଜଂ ହଟ୍ଠଂ, ଅଚଲଂ ସାଲପିଣ୍ଡିତଂ ॥
‘‘‘ଏସୋ ପତ୍ଥେତି ତଂ ଠାନଂ, ସଚ୍ଚସେନସ୍ସ ଭିକ୍ଖୁନୋ ।
ଲୂଖଚୀୱରଧାରିସ୍ସ, ତସ୍ସ ୱଣ୍ଣସିତାସୟୋ [ୱଣ୍ଣଗତାସୟୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତୋ ହୁତ୍ୱା, ନିପଚ୍ଚ ସିରସା ଜିନଂ ।
ୟାୱଜୀୱଂ ସୁଭଂ କମ୍ମଂ, କରିତ୍ୱା ଜିନସାସନେ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସୂପଗୋ ଅହଂ ॥
‘‘ପଟିକ୍କମନସାଲାୟଂ, ଭୂମିଦାହକକମ୍ମୁନା ।
ସମସହସ୍ସଂ ନିରୟେ, ଅଦୟ୍ହିଂ ୱେଦନାଟ୍ଟିତୋ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମାୱସେସେନ, ପଞ୍ଚ ଜାତିସତାନିହଂ ।
ମନୁସ୍ସୋ କୁଲଜୋ ହୁତ୍ୱା, ଜାତିୟା ଲକ୍ଖଣଙ୍କିତୋ ॥
‘‘ପଞ୍ଚ ଜାତିସତାନେୱ, କୁଟ୍ଠରୋଗସମପ୍ପିତୋ ।
ମହାଦୁକ୍ଖଂ ଅନୁଭୱିଂ, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂ ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ଉପରିଟ୍ଠଂ ୟସସ୍ସିନଂ ।
ପିଣ୍ଡପାତେନ ତପ୍ପେସିଂ, ପସନ୍ନମାନସୋ ଅହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିସେସେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ଅଜାୟିଂ ଖତ୍ତିୟେ କୁଲେ ।
ପିତୁନୋ ଅଚ୍ଚୟେନାହଂ, ମହାରଜ୍ଜସମପ୍ପିତୋ ॥
‘‘କୁଟ୍ଠରୋଗାଧିଭୂତୋହଂ, ନ ରତିଂ ନ ସୁଖଂ ଲଭେ ।
ମୋଘଂ ରଜ୍ଜଂ ସୁଖଂ ୟସ୍ମା, ମୋଘରାଜା ତତୋ ଅହଂ ॥
‘‘କାୟସ୍ସ ଦୋସଂ ଦିସ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ବାୱରିସ୍ସ ଦିଜଗ୍ଗସ୍ସ, ସିସ୍ସତ୍ତଂ ଅଜ୍ଝୁପାଗମିଂ ॥
‘‘ମହତା ପରିୱାରେନ, ଉପେଚ୍ଚ ନରନାୟକଂ ।
ଅପୁଚ୍ଛିଂ ନିପୁଣଂ ପଞ୍ହଂ, ତଂ ୱୀରଂ ୱାଦିସୂଦନଂ ॥
‘‘‘ଅୟଂ ଲୋକୋ ପରୋ ଲୋକୋ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋ ସଦେୱକୋ ।
ଦିଟ୍ଠିଂ ନୋ [ଦିଟ୍ଠା ନୋ (ସୀ॰), ଦିଟ୍ଠଂ ନୋ (ପୀ॰), ଦିଟ୍ଠିଂ ତେ (ସ୍ୟା॰)] ନାଭିଜାନାମି, ଗୋତମସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ॥
‘‘‘ଏୱାଭିକ୍କନ୍ତଦସ୍ସାୱିଂ, ଅତ୍ଥି ପଞ୍ହେନ ଆଗମଂ ।
କଥଂ ଲୋକଂ ଅୱେକ୍ଖନ୍ତଂ, ମଚ୍ଚୁରାଜା ନ ପସ୍ସତି’ ॥
‘‘‘ସୁଞ୍ଞତୋ ଲୋକଂ ଅୱେକ୍ଖସ୍ସୁ, ମୋଘରାଜ ସଦା ସତୋ ।
ଅତ୍ତାନୁଦିଟ୍ଠିଂ ଉହଚ୍ଚ, ଏୱଂ ମଚ୍ଚୁତରୋ ସିୟା ॥
‘‘‘ଏୱଂ ଲୋକଂ ଅୱେକ୍ଖନ୍ତଂ, ମଚ୍ଚୁରାଜା ନ ପସ୍ସତି’ ।
ଇତି ମଂ ଅଭଣି ବୁଦ୍ଧୋ, ସବ୍ବରୋଗତିକିଚ୍ଛକୋ ॥
‘‘ସହ ଗାଥାୱସାନେନ, କେସମସ୍ସୁୱିୱଜ୍ଜିତୋ ।
କାସାୱୱତ୍ଥୱସନୋ, ଆସିଂ ଭିକ୍ଖୁ ତଥାରହା ॥
‘‘ସଙ୍ଘିକେସୁ ୱିହାରେସୁ, ନ ୱସିଂ ରୋଗପୀଳିତୋ ।
ମା ୱିହାରୋ ପଦୁସ୍ସୀତି, ୱାତରୋଗେହି ପୀଳିତୋ [ୱାଚାୟାଭିସୁପୀଳିତୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰), ୱାତରୋଗୀ ସୁପୀଳିତୋ (କ॰)]॥
‘‘ସଙ୍କାରକୂଟା ଆହିତ୍ୱା, ସୁସାନା ରଥିକାହି ଚ ।
ତତୋ ସଙ୍ଘାଟିଂ କରିତ୍ୱା, ଧାରୟିଂ ଲୂଖଚୀୱରଂ ॥
‘‘ମହାଭିସକ୍କୋ ତସ୍ମିଂ ମେ, ଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ ୱିନାୟକୋ ।
ଲୂଖଚୀୱରଧାରୀନଂ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘ପୁଞ୍ଞପାପପରିକ୍ଖୀଣୋ, ସବ୍ବରୋଗୱିୱଜ୍ଜିତୋ ।
ସିଖୀୱ ଅନୁପାଦାନୋ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସମନାସୱୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମୋଘରାଜା ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମୋଘରାଜତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
କଚ୍ଚାୟନୱଗ୍ଗୋ ଚତୁପଞ୍ଞାସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
କଚ୍ଚାନୋ ୱକ୍କଲୀ ଥେରୋ, ମହାକପ୍ପିନସୱ୍ହୟୋ ।
ଦବ୍ବୋ କୁମାରନାମୋ ଚ, ବାହିୟୋ କୋଟ୍ଠିକୋ ୱସୀ ॥
ଉରୁୱେଳକସ୍ସପୋ ରାଧୋ, ମୋଘରାଜା ଚ ପଣ୍ଡିତୋ ।
ତୀଣି ଗାଥାସତାନେତ୍ଥ, ବାସଟ୍ଠି ଚେୱ ପିଣ୍ଡିତା ॥
୫୫. ଭଦ୍ଦିୟୱଗ୍ଗୋ
୧. ଲକୁଣ୍ଡଭଦ୍ଦିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମେସୁ ଚକ୍ଖୁମା ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ସେଟ୍ଠିପୁତ୍ତୋ ମହଦ୍ଧନୋ ।
ଜଙ୍ଘାୱିହାରଂ ୱିଚରଂ, ସଙ୍ଘାରାମଂ ଅଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତଦା ସୋ ଲୋକପଜ୍ଜୋତୋ, ଧମ୍ମଂ ଦେସେସି ନାୟକୋ ।
ମଞ୍ଜୁସ୍ସରାନଂ ପୱରଂ, ସାୱକଂ ଅଭିକିତ୍ତୟି ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତୋ ହୁତ୍ୱା, କାରଂ କତ୍ୱା ମହେସିନୋ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ତଂ ଠାନମଭିପତ୍ଥୟିଂ ॥
‘‘ତଦା ବୁଦ୍ଧୋ ୱିୟାକାସି, ସଙ୍ଘମଜ୍ଝେ ୱିନାୟକୋ ।
‘ଅନାଗତମ୍ହି ଅଦ୍ଧାନେ, ଲଚ୍ଛସେ ତଂ ମନୋରଥଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ଭଦ୍ଦିୟୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଫୁସ୍ସୋ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ।
ଦୁରାସଦୋ ଦୁପ୍ପସହୋ, ସବ୍ବଲୋକୁତ୍ତମୋ ଜିନୋ ॥
‘‘ଚରଣେନ ଚ ସମ୍ପନ୍ନୋ, ବ୍ରହା ଉଜୁ ପତାପୱା ।
ହିତେସୀ ସବ୍ବସତ୍ତାନଂ [ସବ୍ବପାଣୀନଂ (ସୀ॰)], ବହୁଂ ମୋଚେସି ବନ୍ଧନା ॥
‘‘ନନ୍ଦାରାମୱନେ ତସ୍ସ, ଅହୋସିଂ ଫୁସ୍ସକୋକିଲୋ [ପୁସ୍ସକୋକିଲୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ଗନ୍ଧକୁଟିସମାସନ୍ନେ, ଅମ୍ବରୁକ୍ଖେ ୱସାମହଂ ॥
‘‘ତଦା ପିଣ୍ଡାୟ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ, ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟଂ ଜିନୁତ୍ତମଂ ।
ଦିସ୍ୱା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ମଞ୍ଜୁନାଭିନିକୂଜହଂ [ମଞ୍ଜୁନାଦେନ କୂଜହଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ରାଜୁୟ୍ୟାନଂ ତଦା ଗନ୍ତ୍ୱା, ସୁପକ୍କଂ କନକତ୍ତଚଂ ।
ଅମ୍ବପିଣ୍ଡଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସୋପନାମୟିଂ ॥
‘‘ତଦା ମେ ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ, ମହାକାରୁଣିକୋ ଜିନୋ ।
ଉପଟ୍ଠାକସ୍ସ ହତ୍ଥତୋ, ପତ୍ତଂ ପଗ୍ଗଣ୍ହି ନାୟକୋ ॥
‘‘ଅଦାସିଂ ହଟ୍ଠଚିତ୍ତୋହଂ [ତୁଟ୍ଠଚିତ୍ତୋହଂ (ସୀ॰)], ଅମ୍ବପିଣ୍ଡଂ ମହାମୁନେ ।
ପତ୍ତେ ପକ୍ଖିପ୍ପ ପକ୍ଖେହି, ପଞ୍ଜଲିଂ [ପକ୍ଖେହଞ୍ଜଲିଂ (ସୀ॰)] କତ୍ୱାନ ମଞ୍ଜୁନା ॥
‘‘ସରେନ ରଜନୀୟେନ, ସୱନୀୟେନ ୱଗ୍ଗୁନା ।
ୱସ୍ସନ୍ତୋ ବୁଦ୍ଧପୂଜତ୍ଥଂ, ନୀଳଂ [ନିଦ୍ଦଂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଗନ୍ତ୍ୱା ନିପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ତଦା ମୁଦିତଚିତ୍ତଂ ମଂ, ବୁଦ୍ଧପେମଗତାସୟଂ ।
ସକୁଣଗ୍ଘି ଉପାଗନ୍ତ୍ୱା, ଘାତୟୀ ଦୁଟ୍ଠମାନସୋ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତୋହଂ ତୁସିତେ, ଅନୁଭୋତ୍ୱା ମହାସୁଖଂ ।
ମନୁସ୍ସୟୋନିମାଗଚ୍ଛିଂ, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ॥
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ସାସନଂ ଜୋତୟିତ୍ୱା ସୋ, ଅଭିଭୁୟ୍ୟ କୁତିତ୍ଥିୟେ ।
ୱିନୟିତ୍ୱାନ ୱେନେୟ୍ୟେ, ନିବ୍ବୁତୋ ସୋ ସସାୱକୋ ॥
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ତମ୍ହି ଲୋକଗ୍ଗେ, ପସନ୍ନା ଜନତା ବହୂ ।
ପୂଜନତ୍ଥାୟ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଥୂପଂ କୁବ୍ବନ୍ତି ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘‘ସତ୍ତୟୋଜନିକଂ ଥୂପଂ, ସତ୍ତରତନଭୂସିତଂ ।
କରିସ୍ସାମ ମହେସିସ୍ସ’, ଇଚ୍ଚେୱଂ ମନ୍ତୟନ୍ତି ତେ ॥
‘‘କିକିନୋ କାସିରାଜସ୍ସ, ତଦା ସେନାୟ ନାୟକୋ ।
ହୁତ୍ୱାହଂ ଅପ୍ପମାଣସ୍ସ, ପମାଣଂ ଚେତିୟେ ୱଦିଂ ॥
‘‘ତଦା ତେ ମମ ୱାକ୍ୟେନ, ଚେତିୟଂ ୟୋଜନୁଗ୍ଗତଂ ।
ଅକଂସୁ ନରୱୀରସ୍ସ, ନାନାରତନଭୂସିତଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତୋ ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଅହଂ ।
ସାୱତ୍ଥିୟଂ ପୁରୱରେ, ଇଦ୍ଧେ ଫୀତେ ମହଦ୍ଧନେ ॥
‘‘ପୁରପ୍ପୱେସେ ସୁଗତଂ, ଦିସ୍ୱା ୱିମ୍ହିତମାନସୋ ।
ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ ନ ଚିରଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଚେତିୟସ୍ସ ପମାଣଂ ୟଂ, ଅକରିଂ ତେନ କମ୍ମୁନା ।
ଲକୁଣ୍ଡକସରୀରୋହଂ, ଜାତୋ ପରିଭୱାରହୋ ॥
‘‘ସରେନ ମଧୁରେନାହଂ, ପୂଜିତ୍ୱା ଇସିସତ୍ତମଂ ।
ମଞ୍ଜୁସ୍ସରାନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ, ଅଗ୍ଗତ୍ତମନୁପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଫଲଦାନେନ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଗୁଣାନୁସ୍ସରଣେନ ଚ ।
ସାମଞ୍ଞଫଲସମ୍ପନ୍ନୋ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଲକୁଣ୍ଡଭଦ୍ଦିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଲକୁଣ୍ଡଭଦ୍ଦିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. କଙ୍ଖାରେୱତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମେସୁ ଚକ୍ଖୁମା ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ସୀହହନୁ ବ୍ରହ୍ମଗିରୋ, ହଂସଦୁନ୍ଦୁଭିନିସ୍ସନୋ [ହଂସଦୁନ୍ଦୁଭିନିସ୍ସରୋ (ସୀ॰) … ନିସ୍ସୱନୋ (ପୀ॰) … ସାୱନୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ନାଗୱିକ୍କନ୍ତଗମନୋ, ଚନ୍ଦସୂରାଦିକପ୍ପଭୋ ॥
‘‘ମହାମତୀ ମହାୱୀରୋ, ମହାଝାୟୀ ମହାବଲୋ [ମହାଗତି (ସ୍ୟା॰), ମହାହିତୋ (ପୀ॰)]।
ମହାକାରୁଣିକୋ ନାଥୋ, ମହାତମପନୂଦନୋ [ମହାତମୱିଧଂସନୋ (ସ୍ୟା॰), ମହାତମନିସୂଦନୋ (ପୀ॰)]॥
‘‘ସ କଦାଚି ତିଲୋକଗ୍ଗୋ, ୱେନେୟ୍ୟଂ ୱିନୟଂ ବହୁଂ [ୱେନେୟ୍ୟେ ୱିନିୟଂ ବହୂ (ସୀ॰)]।
ଧମ୍ମଂ ଦେସେସି ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସତ୍ତାସୟୱିଦୂ ମୁନି ॥
‘‘ଝାୟିଂ ଝାନରତଂ ୱୀରଂ, ଉପସନ୍ତଂ ଅନାୱିଲଂ ।
ୱଣ୍ଣୟନ୍ତୋ ପରିସତିଂ, ତୋସେସି [ତୋସେତି (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ଜନତଂ ଜିନୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ୱେଦପାରଗୂ ।
ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱାନ ମୁଦିତୋ, ତଂ ଠାନମଭିପତ୍ଥୟିଂ ॥
‘‘ତଦା ଜିନୋ ୱିୟାକାସି, ସଙ୍ଘମଜ୍ଝେ ୱିନାୟକୋ ।
‘ମୁଦିତୋ ହୋହି ତ୍ୱଂ ବ୍ରହ୍ମେ, ଲଚ୍ଛସେ ତଂ ମନୋରଥଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ରେୱତୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତୋହଂ କୋଲିୟେ ପୁରେ ।
ଖତ୍ତିୟେ କୁଲସମ୍ପନ୍ନେ, ଇଦ୍ଧେ ଫୀତେ ମହଦ୍ଧନେ ॥
‘‘ୟଦା କପିଲୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ, ବୁଦ୍ଧୋ ଧମ୍ମମଦେସୟି ।
ତଦା ପସନ୍ନୋ ସୁଗତେ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘କଙ୍ଖା ମେ ବହୁଲା ଆସି, କପ୍ପାକପ୍ପେ ତହିଂ ତହିଂ ।
ସବ୍ବଂ ତଂ ୱିନୟୀ ବୁଦ୍ଧୋ, ଦେସେତ୍ୱା ଧମ୍ମମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତତୋହଂ ତିଣ୍ଣସଂସାରୋ, ସଦା ଝାନସୁଖେ ରତୋ ।
ୱିହରାମି ତଦା ବୁଦ୍ଧୋ, ମଂ ଦିସ୍ୱା ଏତଦବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ୟା କାଚି କଙ୍ଖା ଇଧ ୱା ହୁରଂ ୱା, ସକୱେଦିୟା ୱା ପରୱେଦିୟା ୱା ।
ୟେ ଝାୟିନୋ ତା ପଜହନ୍ତି ସବ୍ବା, ଆତାପିନୋ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ ଚରନ୍ତା’ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସେ କତଂ କମ୍ମଂ, ଫଲଂ ଦସ୍ସେସି ମେ ଇଧ ।
ସୁମୁତ୍ତୋ ସରୱେଗୋୱ କିଲେସେ ଝାପୟିଂ ମମ ॥
‘‘ତତୋ ଝାନରତଂ ଦିସ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକନ୍ତଗୂ ମୁନି ।
ଝାୟୀନଂ ଭିକ୍ଖୂନଂ ଅଗ୍ଗୋ, ପଞ୍ଞାପେତି ମହାମତି ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କଙ୍ଖାରେୱତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କଙ୍ଖାରେୱତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ସୀୱଲିତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମେସୁ ଚକ୍ଖୁମା ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ସୀଲଂ ତସ୍ସ ଅସଙ୍ଖେୟ୍ୟଂ, ସମାଧି ୱଜିରୂପମୋ ।
ଅସଙ୍ଖେୟ୍ୟଂ ଞାଣୱରଂ, ୱିମୁତ୍ତି ଚ ଅନୋପମା ॥
‘‘ମନୁଜାମରନାଗାନଂ, ବ୍ରହ୍ମାନଞ୍ଚ ସମାଗମେ ।
ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣାକିଣ୍ଣେ, ଧମ୍ମଂ ଦେସେସି ନାୟକୋ ॥
‘‘ସସାୱକଂ ମହାଲାଭିଂ, ପୁଞ୍ଞୱନ୍ତଂ ଜୁତିନ୍ଧରଂ ।
ଠପେସି ଏତଦଗ୍ଗମ୍ହି, ପରିସାସୁ ୱିସାରଦୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ଖତ୍ତିୟୋ ଆସିଂ, ନଗରେ ହଂସସୱ୍ହୟେ ।
ସୁତ୍ୱା ଜିନସ୍ସ ତଂ ୱାକ୍ୟଂ, ସାୱକସ୍ସ ଗୁଣଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ନିମନ୍ତୟିତ୍ୱା ସତ୍ତାହଂ, ଭୋଜୟିତ୍ୱା ସସାୱକଂ ।
ମହାଦାନଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ତଂ ଠାନମଭିପତ୍ଥୟିଂ ॥
‘‘ତଦା ମଂ ୱିନତଂ ପାଦେ, ଦିସ୍ୱାନ ପୁରିସାସଭୋ ।
ସରେନ ମହତା ୱୀରୋ [ସୁସ୍ସରେନ ମହାୱୀରୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ତତୋ ଜିନସ୍ସ ୱଚନଂ, ସୋତୁକାମା ମହାଜନା ।
ଦେୱଦାନୱଗନ୍ଧବ୍ବା, ବ୍ରହ୍ମାନୋ ଚ ମହିଦ୍ଧିକା’ ॥
‘‘ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣା ଚେୱ, ନମସ୍ସିଂସୁ କତଞ୍ଜଲୀ ।
‘ନମୋ ତେ ପୁରିସାଜଞ୍ଞ, ନମୋ ତେ ପୁରିସୁତ୍ତମ ॥
‘‘‘ଖତ୍ତିୟେନ ମହାଦାନଂ, ଦିନ୍ନଂ ସତ୍ତାହିକମ୍ପି ୱୋ [ସତ୍ତହିକଂ ମି ୱୋ (ସୀ॰), ସତ୍ତହିକାଧିକଂ (ସ୍ୟା॰), ସତ୍ତହିକଂ ୱିଭୋ (ପୀ॰)]।
ସୋତୁକାମା ଫଲଂ ତସ୍ସ, ବ୍ୟାକରୋହି ମହାମୁନେ’ ॥
‘‘ତତୋ ଅୱୋଚ ଭଗୱା, ‘ସୁଣାଥ ମମ ଭାସିତଂ ।
ଅପ୍ପମେୟ୍ୟମ୍ହି ବୁଦ୍ଧମ୍ହି, ସସଙ୍ଘମ୍ହି ପତିଟ୍ଠିତା [ସଂଘମ୍ହି ସୁପ୍ପତିଟ୍ଠିତା (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘‘ଦକ୍ଖିଣା ତାୟ [ଦକ୍ଖିଣାଦାୟ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] କୋ ୱତ୍ତା, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟଫଲା ହି ସା ।
ଅପି ଚେ ସ ମହାଭୋଗୋ, ଠାନଂ ପତ୍ଥେତି ଉତ୍ତମଂ ॥
‘‘‘ଲାଭୀ ୱିପୁଲଲାଭାନଂ, ୟଥା ଭିକ୍ଖୁ ସୁଦସ୍ସନୋ ।
ତଥାହମ୍ପି ଭୱେୟ୍ୟନ୍ତି, ଲଚ୍ଛସେ ତଂ ଅନାଗତେ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସୀୱଲି ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସୂପଗୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୱିପସ୍ସୀ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚାରୁଦସ୍ସନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମୱିପସ୍ସକୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ବନ୍ଧୁମତିୟଂ, କୁଲସ୍ସଞ୍ଞତରସ୍ସ ଚ ।
ଦୟିତୋ ପସ୍ସିତୋ ଚେୱ, ଆସିଂ କମ୍ମନ୍ତୱାୱଟୋ [କମ୍ମନ୍ତବ୍ୟାୱଟୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ତଦା ଅଞ୍ଞତରୋ ପୂଗୋ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ପରିୱେସଂ ଅକାରୟି, ମହନ୍ତମତିୱିସ୍ସୁତଂ ॥
‘‘ନିଟ୍ଠିତେ ଚ ମହାଦାନେ, ଦଦୁଂ ଖଜ୍ଜକସଞ୍ହିତଂ ।
ନୱଂ ଦଧିଂ ମଧୁଞ୍ଚେୱ, ୱିଚିନଂ ନେୱ ଅଦ୍ଦସୁଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ନୱଂ ଦଧିଂ ମଧୁମ୍ପି ଚ ।
କମ୍ମସ୍ସାମିଘରଂ ଗଚ୍ଛିଂ, ତମେସନ୍ତା ମମଦ୍ଦସୁଂ ॥
‘‘ସହସ୍ସମପି ଦତ୍ୱାନ, ନାଲଭିଂସୁ ଚ ତଂ ଦ୍ୱୟଂ ।
ତତୋହଂ ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସିଂ, ‘ନେତଂ ହେସ୍ସତି ଓରକଂ ॥
‘‘‘ୟଥା ଇମେ ଜନା ସବ୍ବେ, ସକ୍କରୋନ୍ତି ତଥାଗତଂ ।
ଅହମ୍ପି କାରଂ କସ୍ସାମି, ସସଙ୍ଘେ ଲୋକନାୟକେ’ ॥
‘‘ତଦାହମେୱଂ ଚିନ୍ତେତ୍ୱା, ଦଧିଂ ମଧୁଞ୍ଚ ଏକତୋ ।
ମଦ୍ଦିତ୍ୱା ଲୋକନାଥସ୍ସ, ସସଙ୍ଘସ୍ସ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପୁନାହଂ ବାରାଣସିୟଂ, ରାଜା ହୁତ୍ୱା ମହାୟସୋ ।
ସତ୍ତୁକସ୍ସ ତଦା ଦୁଟ୍ଠୋ, ଦ୍ୱାରରୋଧମକାରୟିଂ ॥
‘‘ତଦା ତପସ୍ସିନୋ ରୁଦ୍ଧା, ଏକାହଂ ରକ୍ଖିତା ଅହୁଂ ।
ତତୋ ତସ୍ସ ୱିପାକେନ, ପାପତିଂ [ପାପିଟ୍ଠଂ (ସ୍ୟା॰) ପାପତ୍ତଂ (କ॰)] ନିରୟଂ ଭୁସଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତୋହଂ କୋଲିୟେ ପୁରେ ।
ସୁପ୍ପୱାସା ଚ ମେ ମାତା, ମହାଲି ଲିଚ୍ଛୱୀ ପିତା ॥
‘‘ଖତ୍ତିୟେ ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ, ଦ୍ୱାରରୋଧସ୍ସ ୱାହସା ।
ସତ୍ତ ୱସ୍ସାନି ନିୱସିଂ, ମାତୁକୁଚ୍ଛିମ୍ହି ଦୁକ୍ଖିତୋ ॥
‘‘ସତ୍ତାହଂ ଦ୍ୱାରମୂଳ୍ହୋହଂ, ମହାଦୁକ୍ଖସମପ୍ପିତୋ ।
ମାତା ମେ ଛନ୍ଦଦାନେନ, ଏୱଂ ଆସି ସୁଦୁକ୍ଖିତା ॥
‘‘ସୁୱତ୍ଥିତୋହଂ ନିକ୍ଖନ୍ତୋ, ବୁଦ୍ଧେନ ଅନୁକମ୍ପିତୋ ।
ନିକ୍ଖନ୍ତଦିୱସେୟେୱ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ଉପଜ୍ଝା ସାରିପୁତ୍ତୋ ମେ, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନୋ ମହିଦ୍ଧିକୋ ।
କେସେ ଓରୋପୟନ୍ତୋ ମେ, ଅନୁସାସି ମହାମତି ॥
‘‘କେସେସୁ ଛିଜ୍ଜମାନେସୁ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ।
ଦେୱା ନାଗା ମନୁସ୍ସା ଚ, ପଚ୍ଚୟେ ଉପନେନ୍ତି ମେ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରନାଥଞ୍ଚ, ୱିପସ୍ସିଞ୍ଚ ୱିନାୟକଂ ।
ୟଂ ପୂଜୟିଂ ପମୁଦିତୋ, ପଚ୍ଚୟେହି ୱିସେସତୋ ॥
‘‘ତତୋ ତେସଂ ୱିସେସେନ, କମ୍ମାନଂ ୱିପୁଲୁତ୍ତମଂ ।
ଲାଭଂ ଲଭାମି ସବ୍ବତ୍ଥ, ୱନେ ଗାମେ ଜଲେ ଥଲେ ॥
‘‘ରେୱତଂ ଦସ୍ସନତ୍ଥାୟ, ୟଦା ୟାତି ୱିନାୟକୋ ।
ତିଂସଭିକ୍ଖୁସହସ୍ସେହି, ସହ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ॥
‘‘ତଦା ଦେୱୋପଣୀତେହି, ମମତ୍ଥାୟ ମହାମତି ।
ପଚ୍ଚୟେହି ମହାୱୀରୋ, ସସଙ୍ଘୋ ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠିତୋ ମୟା ବୁଦ୍ଧୋ, ଗନ୍ତ୍ୱା ରେୱତମଦ୍ଦସ ।
ତତୋ ଜେତୱନଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘‘ଲାଭୀନଂ ସୀୱଲି ଅଗ୍ଗୋ, ମମ ସିସ୍ସେସୁ ଭିକ୍ଖୱୋ’ ।
ସବ୍ବଲୋକହିତୋ ସତ୍ଥା, କିତ୍ତୟୀ ପରିସାସୁ ମଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୀୱଲିଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୀୱଲିତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ୱଙ୍ଗୀସତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମେସୁ ଚକ୍ଖୁମା ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ୟଥାପି ସାଗରେ ଊମି, ଗଗନେ ୱିୟ ତାରକା ।
ଏୱଂ ପାୱଚନଂ ତସ୍ସ, ଅରହନ୍ତେହି ଚିତ୍ତିତଂ ॥
‘‘ସଦେୱାସୁରନାଗେହି, ମନୁଜେହି ପୁରକ୍ଖତୋ ।
ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣାକିଣ୍ଣେ, ଜନମଜ୍ଝେ ଜିନୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ପଭାହି ଅନୁରଞ୍ଜନ୍ତୋ, ଲୋକେ [ଲୋକଂ (ସୀ॰)] ଲୋକନ୍ତଗୂ ଜିନୋ ।
ୱଚନେନ ୱିବୋଧେନ୍ତୋ, ୱେନେୟ୍ୟପଦୁମାନି ସୋ ॥
‘‘ୱେସାରଜ୍ଜେହି ସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚତୂହି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ।
ପହୀନଭୟସାରଜ୍ଜୋ, ଖେମପ୍ପତ୍ତୋ ୱିସାରଦୋ ॥
‘‘ଆସଭଂ ପୱରଂ ଠାନଂ, ବୁଦ୍ଧଭୂମିଞ୍ଚ କେୱଲଂ ।
ପଟିଜାନାତି ଲୋକଗ୍ଗୋ, ନତ୍ଥି ସଞ୍ଚୋଦକୋ କ୍ୱଚି ॥
‘‘ସୀହନାଦମସମ୍ଭୀତଂ, ନଦତୋ ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଦେୱୋ ନରୋ ୱା ବ୍ରହ୍ମା ୱା, ପଟିୱତ୍ତା ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ଦେସେନ୍ତୋ ପୱରଂ ଧମ୍ମଂ, ସନ୍ତାରେନ୍ତୋ ସଦେୱକଂ ।
ଧମ୍ମଚକ୍କଂ ପୱତ୍ତେତି, ପରିସାସୁ ୱିସାରଦୋ ॥
‘‘ପଟିଭାନୱତଂ ଅଗ୍ଗଂ, ସାୱକଂ ସାଧୁସମ୍ମତଂ ।
ଗୁଣଂ ବହୁଂ ପକିତ୍ତେତ୍ୱା, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ତଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ସାଧୁସମ୍ମତୋ ।
ସବ୍ବୱେଦୱିଦୂ ଜାତୋ, ୱାଗୀସୋ ୱାଦିସୂଦନୋ ॥
‘‘ଉପେଚ୍ଚ ତଂ ମହାୱୀରଂ, ସୁତ୍ୱାହଂ ଧମ୍ମଦେସନଂ ।
ପୀତିୱରଂ ପଟିଲଭିଂ, ସାୱକସ୍ସ ଗୁଣେ ରତୋ ॥
‘‘ନିମନ୍ତେତ୍ୱାୱ ସୁଗତଂ, ସସଙ୍ଘଂ ଲୋକନନ୍ଦନଂ ।
ସତ୍ତାହଂ ଭୋଜୟିତ୍ୱାହଂ, ଦୁସ୍ସେହଚ୍ଛାଦୟିଂ ତଦା ॥
‘‘ନିପଚ୍ଚ ସିରସା ପାଦେ, କତୋକାସୋ କତଞ୍ଜଲୀ ।
ଏକମନ୍ତଂ ଠିତୋ ହଟ୍ଠୋ, ସନ୍ଥୱିଂ ଜିନମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘‘ନମୋ ତେ ୱାଦିମଦ୍ଦନ [ୱାଦିସଦ୍ଦୁଲ (ସୀ॰ ପୀ॰), ୱାଦିସୂଦନ (ସ୍ୟା॰)], ନମୋ ତେ ଇସିସତ୍ତମ [ପୁରିସୁତ୍ତମ (ସୀ॰ ପୀ॰)]।
ନମୋ ତେ ସବ୍ବଲୋକଗ୍ଗ, ନମୋ ତେ ଅଭୟଙ୍କର ॥
‘‘‘ନମୋ ତେ ମାରମଥନ [ମାରମସନ (ଅଟ୍ଠ॰)], ନମୋ ତେ ଦିଟ୍ଠିସୂଦନ ।
ନମୋ ତେ ସନ୍ତିସୁଖଦ, ନମୋ ତେ ସରଣଙ୍କର ॥
‘‘‘ଅନାଥାନଂ ଭୱଂ ନାଥୋ, ଭୀତାନଂ ଅଭୟପ୍ପଦୋ ।
ୱିସ୍ସାମଭୂମି [ୱିସ୍ସାସଂ ଭୂମି (ସ୍ୟା॰), ୱିସ୍ସାନଭୂମି (ପୀ॰)] ସନ୍ତାନଂ, ସରଣଂ ସରଣେସିନଂ’ ॥
‘‘ଏୱମାଦୀହି ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସନ୍ଥୱିତ୍ୱା ମହାଗୁଣଂ ।
ଅୱୋଚଂ ୱାଦିସୂଦସ୍ସ [ୱାଦିସୂରସ୍ସ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଗତିଂ ପପ୍ପୋମି ଭିକ୍ଖୁନୋ ॥
‘‘ତଦା ଅୱୋଚ ଭଗୱା, ଅନନ୍ତପଟିଭାନୱା ।
‘ୟୋ ସୋ ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭୋଜେସି, ସତ୍ତାହଂ ସହସାୱକଂ ॥
‘‘‘ଗୁଣଞ୍ଚ ମେ ପକିତ୍ତେସି, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
ଏସୋ ପତ୍ଥୟତେ ଠାନଂ, ୱାଦିସୂଦସ୍ସ ଭିକ୍ଖୁନୋ ॥
‘‘‘ଅନାଗତମ୍ହି ଅଦ୍ଧାନେ, ଲଚ୍ଛସେ ତଂ ମନୋରଥଂ ।
ଦେୱମାନୁସସମ୍ପତ୍ତିଂ, ଅନୁଭୋତ୍ୱା ଅନପ୍ପକଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ୱଙ୍ଗୀସୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତୋ ହୁତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ତଦା ଜିନଂ ।
ପଚ୍ଚୟେହି ଉପଟ୍ଠାସିଂ, ମେତ୍ତଚିତ୍ତୋ ତଥାଗତଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତୁସିତଂ [ତାୱତିଂସଂ (ସ୍ୟା॰)] ଅଗମାସହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତୋ ୱିପ୍ପକୁଲେ [ପରିବ୍ବାଜକୁଲେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଅହଂ ।
ପଚ୍ଚାଜାତୋ [ସମ୍ପତ୍ତୋ ଚ (କ॰)] ୟଦା ଆସିଂ, ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସିକୋ ॥
‘‘ସବ୍ବୱେଦୱିଦୂ ଜାତୋ, ୱାଦସତ୍ଥୱିସାରଦୋ ।
ୱାଦିସ୍ସରୋ [ୱଗ୍ଗୁସ୍ସରୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଚିତ୍ତକଥୀ, ପରୱାଦପ୍ପମଦ୍ଦନୋ ॥
‘‘ୱଙ୍ଗେ ଜାତୋତି ୱଙ୍ଗୀସୋ, ୱଚନେ ଇସ୍ସରୋତି ୱା ।
ୱଙ୍ଗୀସୋ ଇତି ମେ ନାମଂ, ଅଭୱୀ ଲୋକସମ୍ମତଂ ॥
‘‘ୟଦାହଂ ୱିଞ୍ଞୁତଂ ପତ୍ତୋ, ଠିତୋ ପଠମୟୋବ୍ବନେ ।
ତଦା ରାଜଗହେ ରମ୍ମେ, ସାରିପୁତ୍ତମହଦ୍ଦସଂ [ମଥଦ୍ଦସଂ (ସୀ॰ ପୀ॰), ଚ ଅଦ୍ଦସଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
ପଞ୍ଚୱୀସତିମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
‘‘ପିଣ୍ଡାୟ ୱିଚରନ୍ତଂ ତଂ, ପତ୍ତପାଣିଂ ସୁସଂୱୁତଂ ।
ଅଲୋଲକ୍ଖିଂ ମିତଭାଣିଂ, ୟୁଗମତ୍ତଂ ନିଦକ୍ଖିତଂ [ନିରିକ୍ଖତଂ (ସୀ॰ ପୀ॰), ଉଦିକ୍ଖତଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ତଂ ଦିସ୍ୱା ୱିମ୍ହିତୋ ହୁତ୍ୱା, ଅୱୋଚଂ ମମନୁଚ୍ଛୱଂ [ମନନୁଚ୍ଛୱଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
କଣିକାରଂୱ ନିଚିତଂ [କଣିକାରପରିଚିତଂ (ପୀ॰), ଖଣିକଂ ଠାନରଚିତଂ (ସୀ॰)], ଚିତ୍ତଂ ଗାଥାପଦଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଆଚିକ୍ଖି ସୋ ମେ ସତ୍ଥାରଂ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ତଦା ସୋ ପଣ୍ଡିତୋ ୱୀରୋ, ଉତ୍ତରିଂ [ଉତ୍ତରଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ସମୱୋଚ ମେ ॥
‘‘ୱିରାଗସଂହିତଂ ୱାକ୍ୟଂ, କତ୍ୱା ଦୁଦ୍ଦସମୁତ୍ତମଂ ।
ୱିଚିତ୍ତପଟିଭାନେହି, ତୋସିତୋ ତେନ ତାଦିନା ॥
‘‘ନିପଚ୍ଚ ସିରସା ପାଦେ, ‘ପବ୍ବାଜେହୀ’ତି ମଂ ବ୍ରୱି ।
ତତୋ ମଂ ସ ମହାପଞ୍ଞୋ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମୁପାନୟି ॥
‘‘ନିପଚ୍ଚ ସିରସା ପାଦେ, ନିସୀଦିଂ ସତ୍ଥୁ ସନ୍ତିକେ ।
ମମାହ ୱଦତଂ ସେଟ୍ଠୋ, କଚ୍ଚି ୱଙ୍ଗୀସ ଜାନାସି [ସଚ୍ଚଂ ୱଙ୍ଗୀସ କଚ୍ଚି ତେ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘କିଞ୍ଚି ସିପ୍ପନ୍ତି ତସ୍ସାହଂ, ‘ଜାନାମୀ’ତି ଚ ଅବ୍ରୱିଂ ।
ମତସୀସଂ ୱନଚ୍ଛୁଦ୍ଧଂ, ଅପି ବାରସୱସ୍ସିକଂ ।
ତୱ ୱିଜ୍ଜାୱିସେସେନ, ସଚେ ସକ୍କୋସି ୱାଚୟ [ଭାସୟ (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ଆମୋତି ମେ ପଟିଞ୍ଞାତେ, ତୀଣି ସୀସାନି ଦସ୍ସୟି ।
ନିରୟନରଦେୱେସୁ, ଉପପନ୍ନେ ଅୱାଚୟିଂ ॥
‘‘ତଦା ଖୀଣାସୱସ୍ସେୱ [ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧସ୍ସ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ସୀସଂ ଦସ୍ସେସି ନାୟକୋ ।
ତତୋହଂ ୱିହତାରବ୍ଭୋ, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ସମୟାଚିସଂ ॥
‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ ସୁଗତଂ, ସନ୍ଥୱାମି ତହିଂ ତହିଂ ।
ତତୋ ମଂ କବ୍ବୱିତ୍ତୋସି [କୱିଚିତ୍ତୋତି (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଉଜ୍ଝାୟନ୍ତିହ ଭିକ୍ଖୱୋ ॥
‘‘ତତୋ ୱୀମଂସନତ୍ଥଂ ମେ, ଆହ ବୁଦ୍ଧୋ ୱିନାୟକୋ ।
ତକ୍କିକା ପନିମା ଗାଥା, ଠାନସୋ ପଟିଭନ୍ତି ତଂ ॥
‘‘ନ କବ୍ବୱିତ୍ତୋହଂ ୱୀର, ଠାନସୋ ପଟିଭନ୍ତି ମଂ ।
ତେନ ହି ଦାନି ୱଙ୍ଗୀସ, ଠାନସୋ ସନ୍ଥୱାହି ମଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ ସନ୍ଥୱିଂ ୱୀରଂ, ଗାଥାହି ଇସିସତ୍ତମଂ ।
ଠାନସୋ ମେ ତଦା ତୁଟ୍ଠୋ, ଜିନୋ ଅଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘ପଟିଭାନେନ ଚିତ୍ତେନ, ଅଞ୍ଞେସମତିମଞ୍ଞହଂ ।
ପେସଲେ ତେନ ସଂୱିଗ୍ଗୋ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘‘ପଟିଭାନୱତଂ ଅଗ୍ଗୋ, ଅଞ୍ଞୋ କୋଚି ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ୟଥାୟଂ ଭିକ୍ଖୁ ୱଙ୍ଗୀସୋ, ଏୱଂ ଧାରେଥ ଭିକ୍ଖୱୋ’ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସେ କତଂ କମ୍ମଂ, ଫଲଂ ଦସ୍ସେସି ମେ ଇଧ ।
ସୁମୁତ୍ତୋ ସରୱେଗୋୱ କିଲେସେ ଝାପୟିଂ ମମ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱଙ୍ଗୀସୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱଙ୍ଗୀସତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ନନ୍ଦକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମେସୁ ଚକ୍ଖୁମା ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ହିତାୟ ସବ୍ବସତ୍ତାନଂ, ସୁଖାୟ ୱଦତଂ ୱରୋ ।
ଅତ୍ଥାୟ ପୁରିସାଜଞ୍ଞୋ, ପଟିପନ୍ନୋ ସଦେୱକେ ॥
‘‘ୟସଗ୍ଗପତ୍ତୋ ସିରିମା, କିତ୍ତିୱଣ୍ଣଭତୋ [କିତ୍ତିୱଣ୍ଣ ଭଟୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଜିନୋ ।
ପୂଜିତୋ ସବ୍ବଲୋକସ୍ସ, ଦିସା ସବ୍ବାସୁ ୱିସ୍ସୁତୋ ॥
‘‘ଉତ୍ତିଣ୍ଣୱିଚିକିଚ୍ଛୋ ସୋ, ୱୀତିୱତ୍ତକଥଂକଥୋ ।
ପରିପୁଣ୍ଣମନସଙ୍କପ୍ପୋ, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଅନୁପ୍ପନ୍ନସ୍ସ ମଗ୍ଗସ୍ସ, ଉପ୍ପାଦେତା ନରୁତ୍ତମୋ ।
ଅନକ୍ଖାତଞ୍ଚ ଅକ୍ଖାସି, ଅସଞ୍ଜାତଞ୍ଚ ସଞ୍ଜନୀ ॥
‘‘ମଗ୍ଗଞ୍ଞୂ ମଗ୍ଗୱିଦୂ [ସୋ ମଗ୍ଗୱିଦୂ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ଚ, ମଗ୍ଗକ୍ଖାୟୀ ନରାସଭୋ ।
ମଗ୍ଗସ୍ସ କୁସଲୋ ସତ୍ଥା, ସାରଥୀନଂ ୱରୁତ୍ତମୋ [ନରୁତ୍ତମୋ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ତଦା ମହାକାରୁଣିକୋ, ଧମ୍ମଂ ଦେସେସି ନାୟକୋ ।
ନିମୁଗ୍ଗେ କାମପଙ୍କମ୍ହି [ମୋହପଙ୍କମ୍ହି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ମୋହମଗ୍ଗମ୍ହି (ପୀ॰)], ସମୁଦ୍ଧରତି ପାଣିନେ ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ଓୱଦନେ, ସାୱକଂ ସେଟ୍ଠସମ୍ମତଂ ।
ୱଣ୍ଣୟଂ ଏତଦଗ୍ଗମ୍ହି, ପଞ୍ଞପେସି ମହାମୁନି ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱାହଂ ପମୁଦିତୋ, ନିମନ୍ତେତ୍ୱା ତଥାଗତଂ ।
ଭୋଜୟିତ୍ୱା ସସଙ୍ଘଂ ତଂ, ପତ୍ଥୟିଂ ଠାନମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତଦା ପମୁଦିତୋ ନାଥୋ, ମଂ ଅୱୋଚ ମହାଇସି ।
‘ସୁଖୀ ଭୱସ୍ସୁ ଦୀଘାୱୁ [ଦୀଘାୟୁ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଲଚ୍ଛସେ ତଂ ମନୋରଥଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ନନ୍ଦକୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସୂପଗୋ ଅହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତୋ ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଅହଂ ।
ସାୱତ୍ଥିୟଂ ପୁରେ ୱରେ, ଇଦ୍ଧେ ଫୀତେ ମହଦ୍ଧନେ ॥
‘‘ପୁରପ୍ପୱେସେ ସୁଗତଂ, ଦିସ୍ୱା ୱିମ୍ହିତମାନସୋ ।
ଜେତାରାମପଟିଗ୍ଗାହେ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ନଚିରେନେୱ କାଲେନ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ।
ତତୋହଂ ତିଣ୍ଣସଂସାରୋ, ସାସିତୋ ସବ୍ବଦସ୍ସିନା ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ଧମ୍ମକଥଂ, ପଟିପୁଚ୍ଛାକରିଂ ଅହଂ ।
ସାସିତା ତା ମୟା ସବ୍ବା, ଅଭୱିଂସୁ ଅନାସୱା ॥
‘‘ସତାନି ପଞ୍ଚନୂନାନି, ତଦା ତୁଟ୍ଠୋ ମହାହିତୋ ।
ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ଓୱଦତଂ, ଅଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସେ କତଂ କମ୍ମଂ, ଫଲଂ ଦସ୍ସେସି ମେ ଇଧ ।
ସୁମୁତ୍ତୋ ସରୱେଗୋୱ, କିଲେସେ ଝାପୟିଂ ମମ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନନ୍ଦକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନନ୍ଦକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. କାଳୁଦାୟିତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମେସୁ ଚକ୍ଖୁମା ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ନାୟକାନଂ ୱରୋ ସତ୍ଥା, ଗୁଣାଗୁଣୱିଦୂ ଜିନୋ ।
କତଞ୍ଞୂ କତୱେଦୀ ଚ, ତିତ୍ଥେ ୟୋଜେତି ପାଣିନେ [ପାଣିନୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା ପୀ॰)]॥
‘‘ସବ୍ବଞ୍ଞୁତେନ ଞାଣେନ, ତୁଲୟିତ୍ୱା ଦୟାସୟୋ ।
ଦେସେତି ପୱରଂ ଧମ୍ମଂ, ଅନନ୍ତଗୁଣସଞ୍ଚୟୋ ॥
‘‘ସ କଦାଚି ମହାୱୀରୋ, ଅନନ୍ତଜିନସଂସରି [ଅନନ୍ତଜନସଂସଦି (ସୀ॰), ଅନନ୍ତଜନସଂସୁଧି (ସ୍ୟା॰), ଅନନ୍ତଜନସଂସରୀ (ପୀ॰)]।
ଦେସେତି ମଧୁରଂ ଧମ୍ମଂ, ଚତୁସଚ୍ଚୂପସଞ୍ହିତଂ ॥
‘‘ସୁତ୍ୱାନ ତଂ ଧମ୍ମୱରଂ, ଆଦିମଜ୍ଝନ୍ତସୋଭଣଂ ।
ପାଣସତସହସ୍ସାନଂ, ଧମ୍ମାଭିସମୟୋ ଅହୁ ॥
‘‘ନିନ୍ନାଦିତା ତଦା ଭୂମି, ଗଜ୍ଜିଂସୁ ଚ ପୟୋଧରା ।
ସାଧୁକାରଂ ପୱତ୍ତିଂସୁ, ଦେୱବ୍ରହ୍ମନରାସୁରା ॥
‘‘‘ଅହୋ କାରୁଣିକୋ ସତ୍ଥା, ଅହୋ ସଦ୍ଧମ୍ମଦେସନା ।
ଅହୋ ଭୱସମୁଦ୍ଦମ୍ହି, ନିମୁଗ୍ଗେ ଉଦ୍ଧରୀ ଜିନୋ’ ॥
‘‘ଏୱଂ ପୱେଦଜାତେସୁ, ସନରାମରବ୍ରହ୍ମସୁ ।
କୁଲପ୍ପସାଦକାନଗ୍ଗଂ, ସାୱକଂ ୱଣ୍ଣୟୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ଜାତୋମଚ୍ଚକୁଲେ ଅହୁଂ ।
ପାସାଦିକୋ ଦସ୍ସନିୟୋ, ପହୂତଧନଧଞ୍ଞୱା ॥
‘‘ହଂସାରାମମୁପେଚ୍ଚାହଂ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ତଂ ତଥାଗତଂ ।
ସୁଣିତ୍ୱା ମଧୁରଂ ଧମ୍ମଂ, କାରଂ କତ୍ୱା ଚ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ନିପଚ୍ଚ ପାଦମୂଲେହଂ, ଇମଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ।
‘କୁଲପ୍ପସାଦକାନଗ୍ଗୋ, ୟୋ ତୟା ସନ୍ଥୁତୋ [ୟୋ ତୱ ସାସନେ (ସ୍ୟା॰)] ମୁନେ ॥
‘‘‘ତାଦିସୋ ହୋମହଂ ୱୀର [ତାଦିସୋହଂ ମହାୱୀର (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସାସନେ’ ।
ତଦା ମହାକାରୁଣିକୋ, ସିଞ୍ଚନ୍ତୋ ୱା ମତେନ ମଂ ॥
‘‘ଆହ ମଂ ‘ପୁତ୍ତ ଉତ୍ତିଟ୍ଠ, ଲଚ୍ଛସେ ତଂ ମନୋରଥଂ ।
କଥଂ ନାମ ଜିନେ କାରଂ, କତ୍ୱାନ ୱିଫଲୋ ସିୟା ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ଉଦାୟି ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତୋ ହୁତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ତଦା ଜିନଂ ।
ମେତ୍ତଚିତ୍ତୋ ପରିଚରିଂ, ପଚ୍ଚୟେହି ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ରମ୍ମେ କପିଲୱତ୍ଥୱେ ।
ଜାତୋ ମହାମଚ୍ଚକୁଲେ, ସୁଦ୍ଧୋଦନମହୀପତେ [ସୁଦ୍ଧୋଦନୋ ମହୀପତି (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ତଦା ଅଜାୟି ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ, ରମ୍ମେ ଲୁମ୍ବିନିକାନନେ ।
ହିତାୟ ସବ୍ବଲୋକସ୍ସ, ସୁଖାୟ ଚ ନରାସଭୋ ॥
‘‘ତଦହେୱ ଅହଂ ଜାତୋ, ସହ ତେନେୱ ୱଡ୍ଢିତୋ ।
ପିୟୋ ସହାୟୋ ଦୟିତୋ, ୱିୟତ୍ତୋ ନୀତିକୋୱିଦୋ ॥
‘‘ଏକୂନତିଂସୋ ୱୟସା, ନିକ୍ଖମିତ୍ୱା ଅଗାରତୋ [ନିକ୍ଖନ୍ତୋ ପବ୍ବଜିତ୍ଥସୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ଛବ୍ବସ୍ସଂ ୱୀତିନାମେତ୍ୱା, ଆସି ବୁଦ୍ଧୋ ୱିନାୟକୋ ॥
‘‘ଜେତ୍ୱା ସସେନକଂ ମାରଂ, ଖେପୟିତ୍ୱାନ ଆସୱେ ।
ଭୱଣ୍ଣୱଂ ତରିତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧୋ ଆସି ସଦେୱକେ ॥
‘‘ଇସିୱ୍ହୟଂ ଗମିତ୍ୱାନ [ଇସିୱ୍ହୟଂ ପତନଂ ଗନ୍ତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰)], ୱିନେତ୍ୱା ପଞ୍ଚୱଗ୍ଗିୟେ ।
ତତୋ ୱିନେସି ଭଗୱା, ଗନ୍ତ୍ୱା ଗନ୍ତ୍ୱା ତହିଂ ତହିଂ ॥
‘‘ୱେନେୟ୍ୟେ ୱିନୟନ୍ତୋ ସୋ, ସଙ୍ଗଣ୍ହନ୍ତୋ ସଦେୱକଂ ।
ଉପେଚ୍ଚ ମଗଧେ ଗିରିଂ [ମାଗଦଗିରିଂ (ସୀ॰), ମଙ୍ଗଲାଗିରିଂ (ପୀ॰)], ୱିହରିତ୍ଥ ତଦା ଜିନୋ ॥
‘‘ତଦା ସୁଦ୍ଧୋଦନେନାହଂ, ଭୂମିପାଲେନ ପେସିତୋ ।
ଗନ୍ତ୍ୱା ଦିସ୍ୱା ଦସବଲଂ, ପବ୍ବଜିତ୍ୱାରହା ଅହୁଂ ॥
‘‘ତଦା ମହେସିଂ ୟାଚିତ୍ୱା, ପାପୟିଂ କପିଲୱ୍ହୟଂ ।
ତତୋ ପୁରାହଂ ଗନ୍ତ୍ୱାନ, ପସାଦେସିଂ ମହାକୁଲଂ ॥
‘‘ଜିନୋ ତସ୍ମିଂ ଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ, ମଂ ମହାପରିସାୟ ସୋ [ମମାହ ପୁରିସାସଭୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
କୁଲପ୍ପସାଦକାନଗ୍ଗଂ, ପଞ୍ଞାପେସି ୱିନାୟକୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କାଳୁଦାୟିଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କାଳୁଦାୟିତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଅଭୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମେସୁ ଚକ୍ଖୁମା ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ସରଣଗମନେ କିଞ୍ଚି, ନିୱେସେସି ତଥାଗତୋ ।
କିଞ୍ଚି ସୀଲେ ନିୱେସେସି, ଦସକମ୍ମପଥୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ଦେତି କସ୍ସଚି ସୋ ୱୀରୋ, ସାମଞ୍ଞଫଲମୁତ୍ତମଂ ।
ସମାପତ୍ତୀ ତଥା ଅଟ୍ଠ, ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ପୱଚ୍ଛତି ॥
‘‘ଛଳଭିଞ୍ଞାସୁ ୟୋଜେସି, କିଞ୍ଚି ସତ୍ତଂ ନରୁତ୍ତମୋ ।
ଦେତି କସ୍ସଚି ନାଥୋ ସୋ, ଚତସ୍ସୋ ପଟିସମ୍ଭିଦା ॥
‘‘ବୋଧନେୟ୍ୟଂ ପଜଂ ଦିସ୍ୱା, ଅସଙ୍ଖେୟ୍ୟମ୍ପି ୟୋଜନଂ [ଅସଙ୍ଖେୟ୍ୟେପି ୟୋଜନେ ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ଖଣେନ ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ, ୱିନେତି ନରସାରଥି ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ଅହୋସିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ରଜୋ ।
ପାରଗୂ ସବ୍ବୱେଦାନଂ, ୱେୟ୍ୟାକରଣସମ୍ମତୋ ॥
‘‘ନିରୁତ୍ତିୟା ଚ କୁସଲୋ, ନିଘଣ୍ଡୁମ୍ହି ୱିସାରଦୋ ।
ପଦକୋ କେଟୁଭୱିଦୂ, ଛନ୍ଦୋୱିଚିତିକୋୱିଦୋ ॥
‘‘ଜଙ୍ଘାୱିହାରଂ ୱିଚରଂ, ହଂସାରାମମୁପେଚ୍ଚହଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱରଦଂ [ୱଦତଂ (ସୀ॰ ପୀ॰), ପୱରଂ (ସ୍ୟା॰)] ସେଟ୍ଠଂ, ମହାଜନପୁରକ୍ଖତଂ ॥
‘‘ଦେସେନ୍ତଂ ୱିରଜଂ ଧମ୍ମଂ, ପଚ୍ଚନୀକମତୀ ଅହଂ ।
ଉପେତ୍ୱା ତସ୍ସ କଲ୍ୟାଣଂ, ସୁତ୍ୱାନ ୱିମଲଂ ଅହଂ [ୱାକ୍ୟାନି, ସୁତ୍ୱାନ ୱିମଲାନହଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ବ୍ୟାହତଂ ପୁନରୁତ୍ତଂ ୱା, ଅପତ୍ଥଂ ୱା ନିରତ୍ଥକଂ ।
ନାଦ୍ଦସଂ ତସ୍ସ ମୁନିନୋ, ତତୋ ପବ୍ବଜିତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ନଚିରେନେୱ କାଲେନ, ସବ୍ବସତ୍ତୱିସାରଦୋ ।
ନିପୁଣୋ ବୁଦ୍ଧୱଚନେ, ଅହୋସିଂ ଗୁଣିସମ୍ମତୋ ॥
‘‘ତଦା ଚତସ୍ସୋ ଗାଥାୟୋ, ଗନ୍ଥୟିତ୍ୱା ସୁବ୍ୟଞ୍ଜନା ।
ସନ୍ଥୱିତ୍ୱା ତିଲୋକଗ୍ଗଂ, ଦେସୟିସ୍ସଂ ଦିନେ ଦିନେ ॥
‘‘ୱିରତ୍ତୋସି ମହାୱୀରୋ, ସଂସାରେ ସଭୟେ ୱସଂ ।
କରୁଣାୟ ନ ନିବ୍ବାୟି, ତତୋ କାରୁଣିକୋ ମୁନି ॥
‘‘ପୁଥୁଜ୍ଜନୋ ୱୟୋ ସନ୍ତୋ, ନ କିଲେସୱସୋ ଅହୁ ।
ସମ୍ପଜାନୋ ସତିୟୁତ୍ତୋ, ତସ୍ମା ଏସୋ ଅଚିନ୍ତିୟୋ ॥
‘‘ଦୁବ୍ବଲାନି କିଲେସାନି, ୟସ୍ସାସୟଗତାନି ମେ ।
ଞାଣଗ୍ଗିପରିଦଡ୍ଢାନି, ନ ଖୀୟିଂସୁ ତମବ୍ଭୁତଂ ॥
‘‘ୟୋ ସବ୍ବଲୋକସ୍ସ ଗରୁ, ଲୋକୋ [ଲୋକେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୟସ୍ସ ତଥା ଗରୁ ।
ତଥାପି ଲୋକାଚରିୟୋ, ଲୋକୋ ତସ୍ସାନୁୱତ୍ତକୋ ॥
‘‘ଏୱମାଦୀହି ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, କିତ୍ତୟଂ ଧମ୍ମଦେସନଂ ।
ୟାୱଜୀୱଂ କରିତ୍ୱାନ, ଗତୋ ସଗ୍ଗଂ ତତୋ ଚୁତୋ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିକିତ୍ତୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କିତ୍ତନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକେ ମହାରଜ୍ଜଂ, ପାଦେସିଂ କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟଂ [ଦିବ୍ବାନୁଭୋଜହଂ ତଦା (ସ୍ୟା॰), ରଜ୍ଜଂ ପାଦେସି କଂଚୟଂ (ସୀ॰)]।
ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହାରଜ୍ଜଂ, ବହୁସୋନୁଭୱିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ ଭୱେ ପଜାୟାମି, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ।
ଅଞ୍ଞଂ ଗତିଂ ନ ଜାନାମି, କିତ୍ତନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ କୁଲେ ପଜାୟାମି, ଖତ୍ତିୟେ ଅଥ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ।
ନୀଚେ କୁଲେ ନ ଜାୟାମି, କିତ୍ତନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଗିରିବ୍ବଜପୁରୁତ୍ତମେ ।
ରଞ୍ଞୋହଂ ବିମ୍ବିସାରସ୍ସ, ପୁତ୍ତୋ ନାମେନ ଚାଭୟୋ ॥
‘‘ପାପମିତ୍ତୱସଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ନିଗଣ୍ଠେନ ୱିମୋହିତୋ ।
ପେସିତୋ ନାଟପୁତ୍ତେନ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମୁପେଚ୍ଚହଂ ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛିତ୍ୱା ନିପୁଣଂ ପଞ୍ହଂ, ସୁତ୍ୱା ବ୍ୟାକରଣୁତ୍ତମଂ ।
ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ ନଚିରଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘କିତ୍ତୟିତ୍ୱା ଜିନୱରଂ, କିତ୍ତିତୋ ହୋମି ସବ୍ବଦା ।
ସୁଗନ୍ଧଦେହୱଦନୋ, ଆସିଂ ସୁଖସମପ୍ପିତୋ ॥
‘‘ତିକ୍ଖହାସଲହୁପଞ୍ଞୋ, ମହାପଞ୍ଞୋ ତଥେୱହଂ ।
ୱିଚିତ୍ତପଟିଭାନୋ ଚ, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ॥
‘‘ଅଭିତ୍ଥୱିତ୍ୱା ପଦୁମୁତ୍ତରାହଂ, ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ଅସମଂ ସୟମ୍ଭୁଂ ।
ନ ଗଚ୍ଛି କପ୍ପାନି ଅପାୟଭୂମିଂ, ସତଂ ସହସ୍ସାନି ବଲେନ ତସ୍ସ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଭୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଭୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଲୋମସକଙ୍ଗିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ଚନ୍ଦନୋ ଚେୱ, ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ ସାସନେ ।
ଆପାଣକୋଟିକଂ ଧମ୍ମଂ, ପୂରୟିତ୍ୱାନ ସାସନେ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ସନ୍ତୁସିତଂ, ଉପପନ୍ନା ଉଭୋ ମୟଂ ।
ତତ୍ଥ ଦିବ୍ବେହି ନଚ୍ଚେହି, ଗୀତେହି ୱାଦିତେହି ଚ ॥
‘‘ରୂପାଦିଦସହଙ୍ଗେହି, ଅଭିଭୋତ୍ୱାନ ସେସକେ ।
ୟାୱତାୟୁଂ ୱସିତ୍ୱାନ, ଅନୁଭୋତ୍ୱା ମହାସୁଖଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୱିତ୍ୱା ତିଦସଂ, ଚନ୍ଦନୋ ଉପପଜ୍ଜଥ ।
ଅହଂ କପିଲୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ, ଅଜାୟିଂ ସାକିୟତ୍ରଜୋ ॥
‘‘ୟଦା ଉଦାୟିତ୍ଥେରେନ, ଅଜ୍ଝିଟ୍ଠୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଅନୁକମ୍ପିୟ ସକ୍ୟାନଂ, ଉପେସି କପିଲୱ୍ହୟଂ ॥
‘‘ତଦାତିମାନିନୋ ସକ୍ୟା, ନ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଗୁଣଞ୍ଞୁନୋ ।
ପଣମନ୍ତି ନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଜାତିଥଦ୍ଧା ଅନାଦରା ॥
‘‘ତେସଂ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଆକାସେ ଚଙ୍କମୀ ଜିନୋ ।
ପଜ୍ଜୁନ୍ନୋ ୱିୟ ୱସ୍ସିତ୍ଥ, ପଜ୍ଜଲିତ୍ଥ ୟଥା ସିଖୀ ॥
‘‘ଦସ୍ସେତ୍ୱା ରୂପମତୁଲଂ, ପୁନ ଅନ୍ତରଧାୟଥ ।
ଏକୋପି ହୁତ୍ୱା ବହୁଧା, ଅହୋସି ପୁନରେକକୋ ॥
‘‘ଅନ୍ଧକାରଂ ପକାସଞ୍ଚ, ଦସ୍ସୟିତ୍ୱା ଅନେକଧା ।
ପାଟିହେରଂ କରିତ୍ୱାନ, ୱିନୟୀ ଞାତକେ ମୁନି ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦୀପୋ ମହାମେଘୋ, ତାୱଦେୱ ପୱସ୍ସଥ ।
ତଦା ହି ଜାତକଂ ବୁଦ୍ଧୋ, ୱେସ୍ସନ୍ତରମଦେସୟି ॥
‘‘ତଦା ତେ ଖତ୍ତିୟା ସବ୍ବେ, ନିହନ୍ତ୍ୱା ଜାତିଜଂ ମଦଂ ।
ଉପେସୁଂ ସରଣଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହ ସୁଦ୍ଧୋଦନୋ ତଦା ॥
‘‘‘ଇଦଂ ତତିୟଂ ତୱ ଭୂରିପଞ୍ଞ, ପାଦାନି ୱନ୍ଦାମି ସମନ୍ତଚକ୍ଖୁ ।
ୟଦାଭିଜାତୋ ପଥୱୀ ପକମ୍ପୟୀ, ୟଦା ଚ ତଂ ନଜ୍ଜହି ଜମ୍ବୁଛାୟା’ ॥
‘‘ତଦା ବୁଦ୍ଧାନୁଭାୱଂ ତଂ, ଦିସ୍ୱା ୱିମ୍ହିତମାନସୋ ।
ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ ତତ୍ଥେୱ, ନିୱସିଂ ମାତୁପୂଜକୋ ॥
‘‘ଚନ୍ଦନୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ମଂ, ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନୁପୁଚ୍ଛଥ ।
ଭଦ୍ଦେକରତ୍ତସ୍ସ ତଦା, ସଙ୍ଖେପୱିତ୍ଥାରଂ ନୟଂ ॥
‘‘ଚୋଦିତୋହଂ ତଦା ତେନ, ଉପେଚ୍ଚ ନରନାୟକଂ ।
ଭଦ୍ଦେକରତ୍ତଂ ସୁତ୍ୱାନ, ସଂୱିଗ୍ଗୋ ୱନମାମକୋ ॥
‘‘ତଦା ମାତରମପୁଚ୍ଛିଂ, ୱନେ ୱଚ୍ଛାମି ଏକକୋ ।
ସୁଖୁମାଲୋତି ମେ ମାତା, ୱାରୟୀ ତଂ [ତେ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ତଦା ୱଚଂ ॥
‘‘କାସଂ [ଦବ୍ବଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] କୁସଂ ପୋଟକିଲଂ, ଉସୀରଂ ମୁଞ୍ଜପବ୍ବଜଂ [ମୁଞ୍ଜବବ୍ବଜଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)]।
ଉରସା ପନୁଦିସ୍ସାମି, ୱିୱେକମନୁବ୍ରୂହୟଂ ॥
‘‘ତଦା ୱନଂ ପୱିଟ୍ଠୋହଂ, ସରିତ୍ୱା ଜିନସାସନଂ ।
ଭଦ୍ଦେକରତ୍ତଓୱାଦଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘‘ଅତୀତଂ ନାନ୍ୱାଗମେୟ୍ୟ, ନପ୍ପଟିକଙ୍ଖେ ଅନାଗତଂ ।
ୟଦତୀତଂ ପହୀନଂ ତଂ, ଅପ୍ପତ୍ତଞ୍ଚ ଅନାଗତଂ ॥
‘‘‘ପଚ୍ଚୁପ୍ପନ୍ନଞ୍ଚ ୟୋ ଧମ୍ମଂ, ତତ୍ଥ ତତ୍ଥ ୱିପସ୍ସତି ।
ଅସଂହୀରଂ ଅସଂକୁପ୍ପଂ, ତଂ ୱିଦ୍ୱା ମନୁବ୍ରୂହୟେ ॥
‘‘‘ଅଜ୍ଜେୱ କିଚ୍ଚମାତପ୍ପଂ, କୋ ଜଞ୍ଞା ମରଣଂ ସୁୱେ ।
ନ ହି ନୋ ସଙ୍ଗରଂ [ସଙ୍କରଂ (କ॰)] ତେନ, ମହାସେନେନ ମଚ୍ଚୁନା ॥
‘‘‘ଏୱଂୱିହାରିଂ ଆତାପିଂ, ଅହୋରତ୍ତମତନ୍ଦିତଂ ।
ତଂ ୱେ ଭଦ୍ଦେକରତ୍ତୋତି, ସନ୍ତୋ ଆଚିକ୍ଖତେ ମୁନି’ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଲୋମସକଙ୍ଗିୟୋ [ଲୋମସଙ୍ଖିୟୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଲୋମସକଙ୍ଗିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ୱନୱଚ୍ଛତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ତସ୍ସ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନେ ।
ୟାୱଜୀୱଂ ଚରିତ୍ୱାନ, ବ୍ରହ୍ମଚାରଂ ତତୋ ଚୁତୋ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତୋ ଅରଞ୍ଞମ୍ହି, କପୋତୋ ଆସହଂ ତହିଂ ।
ୱସତେ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନୋ, ଭିକ୍ଖୁ ଝାନରତୋ ସଦା ॥
‘‘ମେତ୍ତଚିତ୍ତୋ କାରୁଣିକୋ, ସଦା ପମୁଦିତାନନୋ ।
ଉପେକ୍ଖକୋ ମହାୱୀରୋ, ଅପ୍ପମଞ୍ଞାସୁ କୋୱିଦୋ ॥
‘‘ୱିନୀୱରଣସଙ୍କପ୍ପେ, ସବ୍ବସତ୍ତହିତାସୟେ ।
ୱିସଟ୍ଠୋ ନଚିରେନାସିଂ, ତସ୍ମିଂ ସୁଗତସାୱକେ ॥
‘‘ଉପେଚ୍ଚ ପାଦମୂଲମ୍ହି, ନିସିନ୍ନସ୍ସ ତଦାସ୍ସମେ ।
କଦାଚି ସାମିସଂ ଦେତି, ଧମ୍ମଂ ଦେସେସି ଚେକଦା ॥
‘‘ତଦା ୱିପୁଲପେମେନ, ଉପାସିତ୍ୱା ଜିନତ୍ରଜଂ ।
ତତୋ ଚୁତୋ ଗତୋ ସଗ୍ଗଂ, ପୱାସୋ ସଘରଂ ୟଥା ॥
‘‘ସଗ୍ଗା ଚୁତୋ ମନୁସ୍ସେସୁ, ନିବ୍ବତ୍ତୋ ପୁଞ୍ଞକମ୍ମୁନା ।
ଅଗାରଂ ଛଡ୍ଡୟିତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ବହୁସୋ ଅହଂ ॥
‘‘ସମଣୋ ତାପସୋ ୱିପ୍ପୋ, ପରିବ୍ବଜୋ ତଥେୱହଂ ।
ହୁତ୍ୱା ୱସିଂ ଅରଞ୍ଞମ୍ହି, ଅନେକସତସୋ ଅହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ରମ୍ମେ କପିଲୱତ୍ଥୱେ ।
ୱଚ୍ଛଗୋତ୍ତୋ ଦିଜୋ ତସ୍ସ, ଜାୟାୟ ଅହମୋକ୍କମିଂ ॥
‘‘ମାତୁ ମେ ଦୋହଳୋ ଆସି, ତିରୋକୁଚ୍ଛିଗତସ୍ସ ମେ ।
ଜାୟମାନସମୀପମ୍ହି, ୱନୱାସାୟ ନିଚ୍ଛୟୋ ॥
‘‘ତତୋ ମେ ଅଜନୀ ମାତା, ରମଣୀୟେ ୱନନ୍ତରେ ।
ଗବ୍ଭତୋ ନିକ୍ଖମନ୍ତଂ ମଂ, କାସାୟେନ ପଟିଗ୍ଗହୁଂ ॥
‘‘ତତୋ କୁମାରୋ ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ, ଜାତୋ ସକ୍ୟକୁଲଦ୍ଧଜୋ ।
ତସ୍ସ ମିତ୍ତୋ ପିୟୋ ଆସିଂ, ସଂୱିସଟ୍ଠୋ ସୁମାନିୟୋ ॥
‘‘ସତ୍ତସାରେଭିନିକ୍ଖନ୍ତେ, ଓହାୟ ୱିପୁଲଂ ୟସଂ ।
ଅହମ୍ପି ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ହିମୱନ୍ତମୁପାଗମିଂ ॥
‘‘ୱନାଲୟଂ ଭାୱନୀୟଂ, କସ୍ସପଂ ଧୁତୱାଦିକଂ ।
ଦିସ୍ୱା ସୁତ୍ୱା ଜିନୁପ୍ପାଦଂ, ଉପେସିଂ ନରସାରଥିଂ ॥
‘‘ସୋ ମେ ଧମ୍ମମଦେସେସି, ସବ୍ବତ୍ଥଂ ସମ୍ପକାସୟଂ ।
ତତୋହଂ ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ୱନମେୱ ପୁନାଗମଂ [ପୁନାଗମିଂ (ସୀ॰ ପୀ॰), ପୁନୋକ୍କମଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ତତ୍ଥାପ୍ପମତ୍ତୋ ୱିହରଂ, ଛଳଭିଞ୍ଞା ଅଫସ୍ସୟିଂ [ଅପସ୍ସୟିଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ଅହୋ ସୁଲଦ୍ଧଲାଭୋମ୍ହି, ସୁମିତ୍ତେନାନୁକମ୍ପିତୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱନୱଚ୍ଛୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱନୱଚ୍ଛତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଚୂଳସୁଗନ୍ଧତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ଅନୁବ୍ୟଞ୍ଜନସମ୍ପନ୍ନୋ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ।
ବ୍ୟାମପ୍ପଭାପରିୱୁତୋ, ରଂସିଜାଲସମୋତ୍ଥଟୋ ॥
‘‘ଅସ୍ସାସେତା ୟଥା ଚନ୍ଦୋ, ସୂରିୟୋୱ ପଭଙ୍କରୋ ।
ନିବ୍ବାପେତା ୟଥା ମେଘୋ, ସାଗରୋୱ ଗୁଣାକରୋ ॥
‘‘ଧରଣୀରିୱ ସୀଲେନ, ହିମୱାୱ ସମାଧିନା ।
ଆକାସୋ ୱିୟ ପଞ୍ଞାୟ, ଅସଙ୍ଗୋ ଅନିଲୋ ୟଥା ॥
‘‘ତଦାହଂ ବାରାଣସିୟଂ, ଉପପନ୍ନୋ ମହାକୁଲେ ।
ପହୂତଧନଧଞ୍ଞସ୍ମିଂ, ନାନାରତନସଞ୍ଚୟେ ॥
‘‘ମହତା ପରିୱାରେନ, ନିସିନ୍ନଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଉପେଚ୍ଚ ଧମ୍ମମସ୍ସୋସିଂ, ଅମତଂୱ ମନୋହରଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱତ୍ତିଂସଲକ୍ଖଣଧରୋ, ସନକ୍ଖତ୍ତୋୱ ଚନ୍ଦିମା ।
ଅନୁବ୍ୟଞ୍ଜନସମ୍ପନ୍ନୋ, ସାଲରାଜାୱ ଫୁଲ୍ଲିତୋ ॥
‘‘ରଂସିଜାଲପରିକ୍ଖିତ୍ତୋ, ଦିତ୍ତୋୱ କନକାଚଲୋ ।
ବ୍ୟାମପ୍ପଭାପରିୱୁତୋ, ସତରଂସୀ ଦିୱାକରୋ ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣାନନୋ ଜିନୱରୋ, ସମଣୀୱ [ରମ୍ମଣୀୱ (ସ୍ୟା॰)] ସିଲୁଚ୍ଚୟୋ ।
କରୁଣାପୁଣ୍ଣହଦୟୋ, ଗୁଣେନ ୱିୟ ସାଗରୋ ॥
‘‘ଲୋକୱିସ୍ସୁତକିତ୍ତି ଚ, ସିନେରୂୱ ନଗୁତ୍ତମୋ ।
ୟସସା ୱିତ୍ଥତୋ ୱୀରୋ, ଆକାସସଦିସୋ ମୁନି ॥
‘‘ଅସଙ୍ଗଚିତ୍ତୋ ସବ୍ବତ୍ଥ, ଅନିଲୋ ୱିୟ ନାୟକୋ ।
ପତିଟ୍ଠା ସବ୍ବଭୂତାନଂ, ମହୀୱ ମୁନିସତ୍ତମୋ ॥
‘‘ଅନୁପଲିତ୍ତୋ ଲୋକେନ, ତୋୟେନ ପଦୁମଂ ୟଥା ।
କୁୱାଦଗଚ୍ଛଦହନୋ, ଅଗ୍ଗିଖନ୍ଧୋୱ ସୋଭସି [ସୋଭତି (ସୀ॰), ସୋ ୱସି (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ଅଗଧୋ ୱିୟ ସବ୍ବତ୍ଥ, କିଲେସୱିସନାସକୋ ।
ଗନ୍ଧମାଦନସେଲୋୱ, ଗୁଣଗନ୍ଧୱିଭୂସିତୋ ॥
‘‘ଗୁଣାନଂ ଆକରୋ ୱୀରୋ, ରତନାନଂୱ ସାଗରୋ ।
ସିନ୍ଧୂୱ ୱନରାଜୀନଂ, କିଲେସମଲହାରକୋ ॥
‘‘ୱିଜୟୀୱ ମହାୟୋଧୋ, ମାରସେନାୱମଦ୍ଦନୋ ।
ଚକ୍କୱତ୍ତୀୱ ସୋ ରାଜା, ବୋଜ୍ଝଙ୍ଗରତନିସ୍ସରୋ ॥
‘‘ମହାଭିସକ୍କସଙ୍କାସୋ, ଦୋସବ୍ୟାଧିତିକିଚ୍ଛକୋ ।
ସଲ୍ଲକତ୍ତୋ ୟଥା ୱେଜ୍ଜୋ, ଦିଟ୍ଠିଗଣ୍ଡୱିଫାଲକୋ ॥
‘‘ସୋ ତଦା ଲୋକପଜ୍ଜୋତୋ, ସନରାମରସକ୍କତୋ ।
ପରିସାସୁ ନରାଦିଚ୍ଚୋ, ଧମ୍ମଂ ଦେସୟତେ ଜିନୋ ॥
‘‘ଦାନଂ ଦତ୍ୱା ମହାଭୋଗୋ, ସୀଲେନ ସୁଗତୂପଗୋ ।
ଭାୱନାୟ ଚ ନିବ୍ବାତି, ଇଚ୍ଚେୱମନୁସାସଥ ॥
‘‘ଦେସନଂ ତଂ ମହସ୍ସାଦଂ, ଆଦିମଜ୍ଝନ୍ତସୋଭଣଂ ।
ସୁଣନ୍ତି ପରିସା ସବ୍ବା, ଅମତଂୱ ମହାରସଂ ॥
‘‘ସୁତ୍ୱା ସୁମଧୁରଂ ଧମ୍ମଂ, ପସନ୍ନୋ ଜିନସାସନେ ।
ସୁଗତଂ ସରଣଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ନମସ୍ସହଂ ॥
‘‘ମୁନିନୋ ଗନ୍ଧକୁଟିୟା, ଓପୁଞ୍ଜେସିଂ [ଉବ୍ବଟ୍ଟେସିଂ (ସ୍ୟା॰)] ତଦା ମହିଂ ।
ଚତୁଜ୍ଜାତେନ ଗନ୍ଧେନ, ମାସେ ଅଟ୍ଠ ଦିନେସ୍ୱହଂ ॥
‘‘ପଣିଧାୟ ସୁଗନ୍ଧତ୍ତଂ, ସରୀରୱିସ୍ସଗନ୍ଧିନୋ [ସରୀରସ୍ସ ୱିଗନ୍ଧିନୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ତଦା ଜିନୋ ୱିୟାକାସି, ସୁଗନ୍ଧତନୁଲାଭିତଂ ॥
‘‘‘ୟୋ ୟଂ ଗନ୍ଧକୁଟିଭୂମିଂ, ଗନ୍ଧେନୋପୁଞ୍ଜତେ ସକିଂ ।
ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଉପପନ୍ନୋ ତହିଂ ତହିଂ ॥
‘‘‘ସୁଗନ୍ଧଦେହୋ ସବ୍ବତ୍ଥ, ଭୱିସ୍ସତି ଅୟଂ ନରୋ ।
ଗୁଣଗନ୍ଧୟୁତ୍ତୋ ହୁତ୍ୱା, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତୋ ୱିପ୍ପକୁଲେ ଅହଂ ।
ଗବ୍ଭଂ ମେ ୱସତୋ ମାତା, ଦେହେନାସି ସୁଗନ୍ଧିତା ॥
‘‘ୟଦା ଚ ମାତୁକୁଚ୍ଛିମ୍ହା, ନିକ୍ଖମାମି ତଦା ପୁରୀ [ପୁରଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ସାୱତ୍ଥିସବ୍ବଗନ୍ଧେହି, ୱାସିତା ୱିୟ ୱାୟଥ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫୱସ୍ସଞ୍ଚ ସୁରଭି, ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ମନୋରମଂ ।
ଧୂପାନି ଚ ମହଗ୍ଘାନି, ଉପୱାୟିଂସୁ ତାୱଦେ ॥
‘‘ଦେୱା ଚ ସବ୍ବଗନ୍ଧେହି, ଧୂପପୁପ୍ଫେହି ତଂ ଘରଂ ।
ୱାସୟିଂସୁ ସୁଗନ୍ଧେନ, ୟସ୍ମିଂ ଜାତୋ ଅହଂ ଘରେ ॥
‘‘ୟଦା ଚ ତରୁଣୋ ଭଦ୍ଦୋ, ପଠମେ ୟୋବ୍ବନେ ଠିତୋ ।
ତଦା ସେଲଂ [ସେସଂ (ସ୍ୟା॰)] ସପରିସଂ, ୱିନେତ୍ୱା ନରସାରଥି ॥
‘‘ତେହି ସବ୍ବେହି ପରିୱୁତୋ [ସହିତୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ସାୱତ୍ଥିପୁରମାଗତୋ ।
ତଦା ବୁଦ୍ଧାନୁଭାୱଂ ତଂ, ଦିସ୍ୱା ପବ୍ବଜିତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ସୀଲଂ ସମାଧିପଞ୍ଞଞ୍ଚ, ୱିମୁତ୍ତିଞ୍ଚ ଅନୁତ୍ତରଂ ।
ଭାୱେତ୍ୱା ଚତୁରୋ ଧମ୍ମେ, ପାପୁଣିଂ ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ୟଦା ପବ୍ବଜିତୋ ଚାହଂ, ୟଦା ଚ ଅରହା ଅହୁଂ ।
ନିବ୍ବାୟିସ୍ସଂ ୟଦା ଚାହଂ, ଗନ୍ଧୱସ୍ସୋ ତଦା ଅହୁ ॥
‘‘ସରୀରଗନ୍ଧୋ ଚ ସଦାତିସେତି [ସଦା ୱାସେତି (କ॰)] ମେ, ମହାରହଂ ଚନ୍ଦନଚମ୍ପକୁପ୍ପଲଂ ।
ତଥେୱ ଗନ୍ଧେ ଇତରେ ଚ ସବ୍ବସୋ, ପସୟ୍ହ ୱାୟାମି ତତୋ ତହିଂ [ୟହିଂ (ସ୍ୟା॰)] ତହିଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚୂଳସୁଗନ୍ଧୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚୂଳସୁଗନ୍ଧତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଭଦ୍ଦିୟୱଗ୍ଗୋ ପଞ୍ଚପଞ୍ଞାସମୋ ।
ଭଦ୍ଦିୟୋ ରେୱତୋ ଥେରୋ, ମହାଲାଭୀ ଚ ସୀୱଲୀ ।
ୱଙ୍ଗୀସୋ ନନ୍ଦକୋ ଚେୱ, କାଳୁଦାୟୀ ତଥାଭୟୋ ॥
ଲୋମସୋ ୱନୱଚ୍ଛୋ ଚ, ସୁଗନ୍ଧୋ ଚେୱ ଦସମୋ ।
ତୀଣି ଗାଥାସତା ତତ୍ଥ, ସୋଳସା ଚ ତଦୁତ୍ତରି ॥
କଣିକାରୱ୍ହୟୋ ୱଗ୍ଗୋ, ଫଲଦୋ ତିଣଦାୟକୋ ।
କଚ୍ଚାନୋ ଭଦ୍ଦିୟୋ ୱଗ୍ଗୋ, ଗାଥାୟୋ ଗଣିତା ଚିମା ॥
ନୱଗାଥାସତାନୀହ, ଚତୁରାସୀତିୟେୱ ଚ ।
ସପଞ୍ଞାସଂ ପଞ୍ଚସତଂ, ଅପଦାନା ପକାସିତା ॥
ସହ ଉଦାନଗାଥାହି, ଛସହସ୍ସାନି ହୋନ୍ତିମା ।
ଦ୍ୱେସତାନି ଚ ଗାଥାନଂ, ଅଟ୍ଠାରସ ତଦୁତ୍ତରି ॥
୫୬. ୟସୱଗ୍ଗୋ
୧. ୟସତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦଂ ଓଗ୍ଗୟ୍ହ, ଭୱନଂ ମେ ସୁନିମ୍ମିତଂ ।
ସୁନିମ୍ମିତା ପୋକ୍ଖରଣୀ, ଚକ୍କୱାକୂପକୂଜିତା ॥
‘‘ମନ୍ଦାରକେହି ସଞ୍ଛନ୍ନା, ପଦୁମୁପ୍ପଲକେହି ଚ ।
ନଦୀ ଚ ସନ୍ଦତେ ତତ୍ଥ, ସୁପତିତ୍ଥା ମନୋରମା ॥
‘‘ମଚ୍ଛକଚ୍ଛପସଞ୍ଛନ୍ନା, ନାନାଦିଜସମୋତ୍ଥଟା [ନାନାମିଗସମୋତ୍ଥଟା (ସ୍ୟା॰)]।
ମୟୂରକୋଞ୍ଚାଭିରୁଦା, କୋକିଲାଦୀହି ୱଗ୍ଗୁହି ॥
‘‘ପାରେୱତା ରୱିହଂସା, ଚକ୍କୱାକା ନଦୀଚରା ।
ତିତ୍ତିରା ସାଳିକା ଚେତ୍ଥ, ପାୱକା [ସମ୍ବକା (କ॰)] ଜୀୱଂଜୀୱକା ॥
‘‘ହଂସାକୋଞ୍ଚାଭିନଦିତା, କୋସିୟା ପିଙ୍ଗଲା [ପିଙ୍ଗଲୀ (ସୀ॰), ସିଙ୍ଗଲୀ, ସିଙ୍ଘଲୀ (କ॰)] ବହୂ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ମଣିମୁତ୍ତପୱାଳିକା ॥
‘‘ସବ୍ବେ ସୋଣ୍ଣମୟା ରୁକ୍ଖା, ନାନାଖନ୍ଧସମେରିତା ।
ଉଜ୍ଜୋତେନ୍ତି ଦିୱାରତ୍ତିଂ, ଭୱନଂ ସବ୍ବକାଲିକଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିତୁରିୟସହସ୍ସାନି, ସାୟଂ ପାତୋ ପୱଜ୍ଜରେ ।
ସୋଳସିତ୍ଥିସହସ୍ସାନି, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ ଭୱନା, ସୁମେଧଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱନ୍ଦୟିଂ ତଂ [ସବ୍ବଦସ୍ସିଂ (କ॰)] ମହାୟସଂ ॥
‘‘ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ସସଙ୍ଘଂ ତଂ ନିମନ୍ତୟିଂ ।
ଅଧିୱାସେସି ସୋ ଧୀରୋ, ସୁମେଧୋ ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ମମ ଧମ୍ମକଥଂ କତ୍ୱା, ଉୟ୍ୟୋଜେସି ମହାମୁନି ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଭୱନଂ ମେ ଉପାଗମିଂ ॥
‘‘ଆମନ୍ତୟିଂ ପରିଜନଂ, ସବ୍ବେ ସନ୍ନିପତୁଂ ତଦା ।
‘ପୁବ୍ବଣ୍ହସମୟଂ ବୁଦ୍ଧୋ, ଭୱନଂ ଆଗମିସ୍ସତି’ ॥
‘‘‘ଲାଭା ଅମ୍ହଂ ସୁଲଦ୍ଧା ନୋ, ୟେ ୱସାମ ତୱନ୍ତିକେ ।
ମୟମ୍ପି ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ, ପୂଜୟିସ୍ସାମ ସତ୍ଥୁନୋ’ ॥
‘‘ଅନ୍ନଂ ପାନଂ ପଟ୍ଠପେତ୍ୱା, କାଲଂ ଆରୋଚୟିଂ ଅହଂ ।
ୱସୀସତସହସ୍ସେହି, ଉପେସି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକେହି ତୁରିୟେହି, ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମମକାସହଂ ।
ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟେ ପୀଠେ, ନିସୀଦି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ଉପରିଚ୍ଛଦନଂ ଆସି, ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟଂ ତଦା ।
ବୀଜନୀୟୋ ପୱାୟନ୍ତି, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘଂ ଅନୁତ୍ତରଂ ॥
‘‘ପହୂତେନନ୍ନପାନେନ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘଂ ଅତପ୍ପୟିଂ ।
ପଚ୍ଚେକଦୁସ୍ସୟୁଗଲେ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ୟଂ ୱଦେତି ସୁମେଧୋ ସୋ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମଂ ଅନ୍ନେନ ପାନେନ, ସବ୍ବେ ଇମେ ଚ ତପ୍ପୟି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜାୟଂ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଉପଗଚ୍ଛତି ୟଂ ୟୋନିଂ, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟଂ ତସ୍ସ, ଛଦନଂ ଧାରୟିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘‘ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ସୀହନାଦଂ ନଦିସ୍ସତି’ ।
ଚିତକେ ଛତ୍ତଂ ଧାରେନ୍ତି, ହେଟ୍ଠା ଛତ୍ତମ୍ହି ଡୟ୍ହଥ ॥
‘‘ସାମଞ୍ଞଂ ମେ ଅନୁପ୍ପତ୍ତଂ, କିଲେସା ଝାପିତା ମୟା ।
ମଣ୍ଡପେ ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱା, ସନ୍ତାସୋ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସବ୍ବଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୟସୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୟସତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ନଦୀକସ୍ସପତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ପିଣ୍ଡଚାରଂ ଚରନ୍ତସ୍ସ, ୱାରତୋ ଉତ୍ତମଂ ୟସଂ ।
ଅଗ୍ଗଫଲଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଦାସିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ସମ୍ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ହିତ୍ୱା ଜୟପରାଜୟଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅଗ୍ଗଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନଦୀକସ୍ସପୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନଦୀକସ୍ସପତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଗୟାକସ୍ସପତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଜିନଚମ୍ମୱତ୍ଥୋହଂ [ଅଜିନୱତ୍ତଂ ନିୱତ୍ତୋହଂ (ସୀ॰)], ଖାରିଭାରଧରୋ ତଦା ।
ଖାରିକଂ ହାରୟିତ୍ୱାନ, କୋଲଂ ଅହାସି ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ଏକୋ ଅଦୁତିୟୋ ଜିନୋ ।
ମମସ୍ସମଂ ଉପାଗଚ୍ଛି, ଜୋତେନ୍ତୋ ସବ୍ବକାଲିକଂ ॥
‘‘ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଅଭିୱାଦେତ୍ୱାନ ସୁବ୍ବତଂ ।
ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, କୋଲଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କୋଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗୟାକସ୍ସପୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗୟାକସ୍ସପତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. କିମିଲତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ କକୁସନ୍ଧମ୍ହି, ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ହି ୱୁସୀମତି ।
ଗହେତ୍ୱା ସଲଲଂ ମାଲଂ, ମଣ୍ଡପଂ କାରୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତାୱତିଂସଂ ଗତୋ ସନ୍ତୋ, ଲଭିମ୍ହ [ଲଭାମି (କ॰)] ବ୍ୟମ୍ହମୁତ୍ତମଂ ।
ଅଞ୍ଞେ ଦେୱେତିରୋଚାମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦିୱା ୱା ୟଦି ୱା ରତ୍ତିଂ, ଚଙ୍କମନ୍ତୋ ଠିତୋ ଚହଂ ।
ଛନ୍ନୋ ସଲଲପୁପ୍ଫେହି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂୟେୱ କପ୍ପମ୍ହି, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କିମିଲୋ [କିମ୍ବିଲୋ (ସୀ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କିମିଲତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ୱଜ୍ଜୀପୁତ୍ତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସହସ୍ସରଂସୀ ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ୱିୱେକା ୱୁଟ୍ଠହିତ୍ୱାନ, ଗୋଚରାୟାଭିନିକ୍ଖମି ॥
‘‘ଫଲହତ୍ଥୋ ଅହଂ ଦିସ୍ୱା, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରାସଭଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସୱଣ୍ଟଂ ଅଦଦିଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱଜ୍ଜୀପୁତ୍ତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱଜ୍ଜୀପୁତ୍ତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଉତ୍ତରତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ।
ୱିୱେକକାମୋ ଭଗୱା, ହିମୱନ୍ତମୁପାଗମି ॥
‘‘ଅଜ୍ଝୋଗାହେତ୍ୱା ହିମୱନ୍ତଂ, ଅଗ୍ଗୋ କାରୁଣିକୋ ମୁନି ।
ପଲ୍ଲଙ୍କଂ ଆଭୁଜିତ୍ୱାନ, ନିସୀଦି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ୱିଜ୍ଜଧରୋ ତଦା ଆସିଂ, ଅନ୍ତଲିକ୍ଖଚରୋ ଅହଂ ।
ତିସୂଲଂ ସୁଗତଂ ଗୟ୍ହ, ଗଚ୍ଛାମି ଅମ୍ବରେ ତଦା ॥
‘‘ପବ୍ବତଗ୍ଗେ ୟଥା ଅଗ୍ଗି, ପୁଣ୍ଣମାୟେୱ ଚନ୍ଦିମା ।
ୱନଂ ଓଭାସତେ ବୁଦ୍ଧୋ, ସାଲରାଜାୱ ଫୁଲ୍ଲିତୋ ॥
‘‘ୱନଗ୍ଗା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧରଂସୀଭିଧାୱରେ [ବୁଦ୍ଧରଂସୀ ୱିଧାୱରେ (ସୀ॰ କ॰)]।
ନଳଗ୍ଗିୱଣ୍ଣସଙ୍କାସା [ନଳଗ୍ଗିୱ ନସଙ୍କାସଂ (ସୀ॰)], ଦିସ୍ୱା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ୱିଚିନଂ ଅଦ୍ଦସଂ ପୁପ୍ଫଂ, କଣିକାରଂ ଦେୱଗନ୍ଧିକଂ ।
ତୀଣି ପୁପ୍ଫାନି ଆଦାୟ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଆନୁଭାୱେନ, ତୀଣି ପୁପ୍ଫାନି ମେ ତଦା ।
ଉଦ୍ଧଂ ୱଣ୍ଟା ଅଧୋପତ୍ତା, ଛାୟଂ କୁବ୍ବନ୍ତି ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, କଣିକାରୀତି [କଣିକାରୋତି (ସୀ॰)] ଞାୟତି ।
ସଟ୍ଠିୟୋଜନମୁବ୍ବେଧଂ, ତିଂସୟୋଜନୱିତ୍ଥତଂ ॥
‘‘ସହସ୍ସକଣ୍ଡଂ ସତଭେଣ୍ଡୁ, ଧଜାଲୁ ହରିତାମୟଂ ।
ସତସହସ୍ସନିୟ୍ୟୂହା [ସତସହସ୍ସାନି ବ୍ୟୂହାନି (ସୀ॰)], ବ୍ୟମ୍ହେ ପାତୁଭୱିଂସୁ [ପାତୁରହଂସୁ (ସୀ॰), ପାତୁରହିଂସୁ (କ॰)] ମେ ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣମୟା ମଣିମୟା, ଲୋହିତଙ୍କମୟାପି ଚ ।
ଫଲିକାପି ଚ ପଲ୍ଲଙ୍କା, ୟେନିଚ୍ଛକା ୟଦିଚ୍ଛକା ॥
‘‘ମହାରହଞ୍ଚ ସୟନଂ, ତୂଲିକା ୱିକତୀୟୁତଂ ।
ଉଦ୍ଧଲୋମିଞ୍ଚ ଏକନ୍ତଂ, ବିମ୍ବୋହନସମାୟୁତଂ ॥
‘‘ଭୱନା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ଚରନ୍ତୋ ଦେୱଚାରିକଂ ।
ୟଥା ଇଚ୍ଛାମି [ୟଥା ଗଚ୍ଛାମି (ସୀ॰)] ଗମନଂ, ଦେୱସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫସ୍ସ ହେଟ୍ଠା ତିଟ୍ଠାମି, ଉପରିଚ୍ଛଦନଂ ମମ ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, କଣିକାରେହି ଛାଦିତଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିତୁରିୟସହସ୍ସାନି, ସାୟପାତଂ ଉପଟ୍ଠହୁଂ ।
ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ରତ୍ତିନ୍ଦିୱମତନ୍ଦିତା ॥
‘‘ତତ୍ଥ ନଚ୍ଚେହି ଗୀତେହି, ତାଲେହି ୱାଦିତେହି ଚ ।
ରମାମି ଖିଡ୍ଡା ରତିୟା, ମୋଦାମି କାମକାମହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଭୁତ୍ୱା ପିୱିତ୍ୱା ଚ, ମୋଦାମି ତିଦସେ ତଦା ।
ନାରୀଗଣେହି ସହିତୋ, ମୋଦାମି ବ୍ୟମ୍ହମୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ସତାନଂ ପଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ସତାନଂ ତୀଣିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଭୱେ ଭୱେ ସଂସରନ୍ତୋ, ମହାଭୋଗଂ ଲଭାମହଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ ଭୱେ ସଂସରାମି, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ।
ଅଞ୍ଞଂ ଗତିଂ ନ ଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ କୁଲେ ପଜାୟାମି [ୟତ୍ଥ ପଚ୍ଛା ପଜାୟାମି (ସୀ॰)], ଖତ୍ତିୟେ ଚାପି ବ୍ରାହ୍ମଣେ ।
ନୀଚେ କୁଲେ ନ ଜାୟାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ହତ୍ଥିୟାନଂ ଅସ୍ସୟାନଂ, ସିୱିକଂ ସନ୍ଦମାନିକଂ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦାସୀଗଣଂ ଦାସଗଣଂ, ନାରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କୋସେୟ୍ୟକମ୍ବଲିୟାନି, ଖୋମକପ୍ପାସିକାନି ଚ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ନୱୱତ୍ଥଂ ନୱଫଲଂ, ନୱଗ୍ଗରସଭୋଜନଂ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇମଂ ଖାଦ ଇମଂ ଭୁଞ୍ଜ, ଇମମ୍ହି ସୟନେ ସୟ ।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସବ୍ବତ୍ଥ ପୂଜିତୋ ହୋମି, ୟସୋ ଅଚ୍ଚୁଗ୍ଗତୋ ମମ ।
ମହାପକ୍ଖୋ [ମହେସକ୍ଖୋ (କ॰)] ସଦା ହୋମି, ଅଭେଜ୍ଜପରିସୋ ସଦା ।
ଞାତୀନଂ ଉତ୍ତମୋ ହୋମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୀତଂ ଉଣ୍ହଂ ନ ଜାନାମି, ପରିଳାହୋ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ଅଥୋ ଚେତସିକଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ହଦୟେ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ହୁତ୍ୱାନ, ସଂସରାମି ଭୱାଭୱେ ।
ୱେୱଣ୍ଣିୟଂ ନ ଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ସାୱତ୍ଥିୟଂ ପୁରେ ଜାତୋ, ମହାସାଲେସୁ ଅଡ୍ଢକେ ॥
‘‘ପଞ୍ଚ କାମଗୁଣେ ହିତ୍ୱା, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋହଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଉପସମ୍ପଦାୟୀ ବୁଦ୍ଧୋ, ଗୁଣମଞ୍ଞାୟ ଚକ୍ଖୁମା ।
ତରୁଣୋ ପୂଜନୀୟୋହଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁୱିସୁଦ୍ଧଂ ମେ, ସମାଧିକୁସଲୋ ଅହଂ ।
ଅଭିଞ୍ଞାପାରମିପ୍ପତ୍ତୋ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ଇଦ୍ଧିପାଦେସୁ କୋୱିଦୋ ।
ଧମ୍ମେସୁ ପାରମିପ୍ପତ୍ତୋ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉତ୍ତରୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉତ୍ତରତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଅପରଉତ୍ତରତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ସିଦ୍ଧତ୍ଥେ ଲୋକନାୟକେ ।
ମମ ଞାତୀ ସମାନେତ୍ୱା, ଧାତୁପୂଜଂ ଅକାସହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଧାତୁମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧାତୁପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅପରଉତ୍ତରତ୍ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅପରସ୍ସ ଉତ୍ତରତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଭଦ୍ଦଜିତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଓଗୟ୍ହ ୟଂ ପୋକ୍ଖରଣିଂ, ନାନାକୁଞ୍ଜରସେୱିତଂ ।
ଉଦ୍ଧରାମି ଭିସଂ ତତ୍ଥ, ଘାସହେତୁ ଅହଂ ତଦା ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ପଦୁମୁତ୍ତରସୱ୍ହୟୋ ।
ରତ୍ତମ୍ବରଧରୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ଗଚ୍ଛତେ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘ଧୁନନ୍ତୋ ପଂସୁକୂଲାନି, ସଦ୍ଦଂ ଅସ୍ସୋସହଂ ତଦା ।
ଉଦ୍ଧଂ ନିଜ୍ଝାୟମାନୋହଂ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥେୱ ଠିତକୋ ସନ୍ତୋ, ଆୟାଚିଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ମଧୁଂ ଭିସେହି ସହିତଂ, ଖୀରଂ ସପ୍ପିଂ ମୁଳାଲିକଂ [ମଧୁଂ ଭିସେହି ପଚତି, ଖୀରସପ୍ପି ମୁଲାଲିଭି (କ॰) ଭିସଦାୟକତ୍ଥେରାପଦାନେପି]॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହାତୁ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ, ଅନୁକମ୍ପାୟ ଚକ୍ଖୁମା ।
ତତୋ କାରୁଣିକୋ ସତ୍ଥା, ଓରୋହିତ୍ୱା ମହାୟସୋ ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହି ମମ ଭିକ୍ଖଂ, ଅନୁକମ୍ପାୟ ଚକ୍ଖୁମା ।
ପଟିଗ୍ଗହେତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅକା ମେ ଅନୁମୋଦନଂ ॥
‘‘‘ସୁଖୀ ହୋତୁ ମହାପୁଞ୍ଞ, ଗତି ତୁୟ୍ହଂ ସମିଜ୍ଝତୁ ।
ଇମିନା ଭିସଦାନେନ, ଲଭସ୍ସୁ ୱିପୁଲଂ ସୁଖଂ’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକୋ ।
ଭିକ୍ଖମାଦାୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଆକାସେନାଗମା ଜିନୋ ॥
‘‘ତତୋ ଭିସଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଗଚ୍ଛିଂ ମମ ଅସ୍ସମଂ ।
ଭିସଂ ରୁକ୍ଖେ ଲଗ୍ଗେତ୍ୱାନ, ମମ ଦାନଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ॥
‘‘ମହାୱାତୋ ଉଟ୍ଠହିତ୍ୱା, ସଞ୍ଚାଲେସି ୱନଂ ତଦା ।
ଆକାସୋ ଅଭିନାଦିତ୍ଥ, ଅସନୀ ଚ ଫଲୀ ତଦା ॥
‘‘ତତୋ ମେ ଅସନୀପାତୋ, ମତ୍ଥକେ ନିପତୀ ତଦା ।
ସୋହଂ ନିସିନ୍ନକୋ ସନ୍ତୋ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଞ୍ଞୁତ୍ତୋ, ତୁସିତଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ।
କଳେୱରଂ ମେ ପତିତଂ, ଦେୱଲୋକେ ରମାମହଂ ॥
‘‘ଛଳସୀତିସହସ୍ସାନି, ନାରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ସାୟଂ ପାତଂ ଉପଟ୍ଠନ୍ତି, ଭିସଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ମନୁସ୍ସୟୋନିମାଗନ୍ତ୍ୱା, ସୁଖିତୋ ହୋମହଂ ତଦା ।
ଭୋଗା ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ଭିସଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପିତକୋ ତେନ, ଦେୱଦେୱେନ ତାଦିନା ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଭିସଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭିସଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଭଦ୍ଦଜିତ୍ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭଦ୍ଦଜିତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସିୱକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଏସନାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ରିତ୍ତକଂ ପତ୍ତଂ ଦିସ୍ୱାନ, କୁମ୍ମାସଂ ପୂରୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଭିକ୍ଖମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କୁମ୍ମାସସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସିୱକତ୍ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସିୱକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଉପୱାନତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଜଲିତ୍ୱା ଅଗ୍ଗିକ୍ଖନ୍ଧୋୱ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ପରିନିବ୍ବୁତୋ ॥
‘‘ମହାଜନା ସମାଗମ୍ମ, ପୂଜୟିତ୍ୱା ତଥାଗତଂ ।
ଚିତଂ କତ୍ୱାନ ସୁଗତଂ, ସରୀରଂ ଅଭିରୋପୟୁଂ ॥
‘‘ସରୀରକିଚ୍ଚଂ କତ୍ୱାନ, ଧାତୁଂ ତତ୍ଥ ସମାନୟୁଂ ।
ସଦେୱମନୁସ୍ସା ସବ୍ବେ, ବୁଦ୍ଧଥୂପଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘ପଠମା କଞ୍ଚନମୟା, ଦୁତିୟା ଚ ମଣିମୟା ।
ତତିୟା ରୂପିୟମୟା, ଚତୁତ୍ଥୀ ଫଲିକାମୟା ॥
‘‘ତତ୍ଥ ପଞ୍ଚମିକା ଚେୱ [ତତ୍ଥ ପଞ୍ଚମିକା ଚେତି (ସୀ॰)], ଲୋହିତଙ୍କମୟା ଅହୁ ।
ଛଟ୍ଠା ମସାରଗଲ୍ଲସ୍ସ, ସବ୍ବଂ ରତନମୟୂପରି ॥
‘‘ଜଙ୍ଘା ମଣିମୟା ଆସି, ୱେଦିକା ରତନାମୟା ।
ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟୋ ଥୂପୋ, ଉଦ୍ଧଂ ୟୋଜନମୁଗ୍ଗତୋ ॥
‘‘ଦେୱା ତତ୍ଥ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକତୋ ମନ୍ତୟୁଂ ତଦା ।
‘ମୟମ୍ପି ଥୂପଂ କସ୍ସାମ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘‘ଧାତୁ ଆୱେଣିକା ନତ୍ଥି, ସରୀରଂ ଏକପିଣ୍ଡିତଂ ।
ଇମମ୍ହି ବୁଦ୍ଧଥୂପମ୍ହି, କସ୍ସାମ କଞ୍ଚୁକଂ ମୟଂ’ ॥
‘‘ଦେୱା ସତ୍ତହି ରତ୍ନେହି, ଅଞ୍ଞଂ ୱଡ୍ଢେସୁଂ ୟୋଜନଂ ।
ଥୂପୋ ଦ୍ୱିୟୋଜନୁବ୍ବେଧୋ, ତିମିରଂ ବ୍ୟପହନ୍ତି ସୋ ॥
‘‘ନାଗା ତତ୍ଥ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକତୋ ମନ୍ତୟୁଂ ତଦା ।
‘ମନୁସ୍ସା ଚେୱ ଦେୱା ଚ, ବୁଦ୍ଧଥୂପଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ମା ନୋ ପମତ୍ତା ଅସ୍ସୁମ୍ହ, ଅପ୍ପମତ୍ତା ସଦେୱକା ।
ମୟମ୍ପି ଥୂପଂ କସ୍ସାମ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ’ ॥
‘‘ଇନ୍ଦନୀଲଂ ମହାନୀଲଂ, ଅଥୋ ଜୋତିରସଂ ମଣିଂ ।
ଏକତୋ ସନ୍ନିପାତେତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧଥୂପଂ ଅଛାଦୟୁଂ ॥
‘‘ସବ୍ବଂ ମଣିମୟଂ ଆସି, ୟାୱତା [ତାୱତା (କ॰)] ବୁଦ୍ଧଚେତିୟଂ ।
ତିୟୋଜନସମୁବ୍ବେଧଂ, ଆଲୋକକରଣଂ ତଦା ॥
‘‘ଗରୁଳା ଚ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକତୋ ମନ୍ତୟୁଂ ତଦା ।
‘ମନୁସ୍ସା ଦେୱନାଗା ଚ, ବୁଦ୍ଧପୂଜଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ମା ନୋ ପମତ୍ତା ଅସ୍ସୁମ୍ହ, ଅପ୍ପମତ୍ତା ସଦେୱକା ।
ମୟମ୍ପି ଥୂପଂ କସ୍ସାମ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ’ ॥
‘‘ସବ୍ବଂ ମଣିମୟଂ ଥୂପଂ, ଅକରୁଂ ତେ ଚ କଞ୍ଚୁକଂ ।
ୟୋଜନଂ ତେପି ୱଡ୍ଢେସୁଂ, ଆୟତଂ ବୁଦ୍ଧଚେତିୟଂ ॥
‘‘ଚତୁୟୋଜନମୁବ୍ବେଧୋ, ବୁଦ୍ଧଥୂପୋ ୱିରୋଚତି ।
ଓଭାସେତି ଦିସା ସବ୍ବା, ସତରଂସୀୱ ଉଗ୍ଗତୋ ॥
‘‘କୁମ୍ଭଣ୍ଡା ଚ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକତୋ ମନ୍ତୟୁଂ ତଦା ।
‘ମନୁସ୍ସା ଚେୱ ଦେୱା ଚ, ନାଗା ଚ ଗରୁଳା ତଥା ॥
‘‘‘ପଚ୍ଚେକଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ, ଅକଂସୁ ଥୂପମୁତ୍ତମଂ ।
ମା ନୋ ପମତ୍ତା ଅସ୍ସୁମ୍ହ, ଅପ୍ପମତ୍ତା ସଦେୱକା ॥
‘‘‘ମୟମ୍ପି ଥୂପଂ କସ୍ସାମ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ରତନେହି ଛାଦେସ୍ସାମ, ଆୟତଂ ବୁଦ୍ଧଚେତିୟଂ’ ॥
‘‘ୟୋଜନଂ ତେପି ୱଡ୍ଢେସୁଂ, ଆୟତଂ ବୁଦ୍ଧଚେତିୟଂ ।
ପଞ୍ଚୟୋଜନମୁବ୍ବେଧୋ, ଥୂପୋ ଓଭାସତେ ତଦା ॥
‘‘ୟକ୍ଖା ତତ୍ଥ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକତୋ ମନ୍ତୟୁଂ ତଦା ।
‘ମନୁସ୍ସା ଦେୱନାଗା ଚ, ଗରୁଳା ଚ କୁମ୍ଭଣ୍ଡକା ॥
‘‘‘ପଚ୍ଚେକଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ, ଅକଂସୁ ଥୂପମୁତ୍ତମଂ ।
ମା ନୋ ପମତ୍ତା ଅସ୍ସୁମ୍ହ, ଅପ୍ପମତ୍ତା ସଦେୱକା ॥
‘‘‘ମୟମ୍ପି ଥୂପଂ କସ୍ସାମ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଫଲିକା ଛାଦୟିସ୍ସାମ, ଆୟତଂ ବୁଦ୍ଧଚେତିୟଂ’ ॥
‘‘ୟୋଜନଂ ତେପି ୱଡ୍ଢେସୁଂ, ଆୟତଂ ବୁଦ୍ଧଚେତିୟଂ ।
ଛୟୋଜନିକମୁବ୍ବେଧୋ, ଥୂପୋ ଓଭାସତେ ତଦା ॥
‘‘ଗନ୍ଧବ୍ବା ଚ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକତୋ ମନ୍ତୟୁଂ ତଦା ।
‘ମନୁଜା ଦେୱତା ନାଗା, କୁମ୍ଭଣ୍ଡା ଗରୁଳା ତଥା [କୁମ୍ଭଣ୍ଡା ଚ ୟକ୍ଖା ତଥା (ସୀ॰)]॥
‘‘‘ସବ୍ବେ ଅକଂସୁ ବୁଦ୍ଧଥୂପଂ, ମୟମେତ୍ଥ ଅକାରକା ।
ମୟମ୍ପି ଥୂପଂ କସ୍ସାମ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ’ ॥
‘‘ୱେଦିୟୋ ସତ୍ତ କତ୍ୱାନ, ଧଜଂ ଛତ୍ତଂ ଅକଂସୁ ତେ ।
ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟଂ ଥୂପଂ, ଗନ୍ଧବ୍ବା କାରୟୁଂ ତଦା ॥
‘‘ସତ୍ତୟୋଜନମୁବ୍ବେଧୋ, ଥୂପୋ ଓଭାସତେ ତଦା ।
ରତ୍ତିନ୍ଦିୱା ନ ଞାୟନ୍ତି, ଆଲୋକୋ ହୋତି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘ଅଭିଭୋନ୍ତି ନ ତସ୍ସାଭା, ଚନ୍ଦସୂରା ସତାରକା ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତେ, ପଦୀପୋପି ନ ପଜ୍ଜଲି ॥
‘‘ତେନ କାଲେନ ୟେ କେଚି, ଥୂପଂ ପୂଜେନ୍ତି ମାନୁସା ।
ନ ତେ ଥୂପଂ ଆରୁହନ୍ତି, ଅମ୍ବରେ ଉକ୍ଖିପନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ଦେୱେହି ଠପିତୋ ୟକ୍ଖୋ, ଅଭିସମ୍ମତନାମକୋ ।
ଧଜଂ ୱା ପୁପ୍ଫଦାମଂ ୱା, ଅଭିରୋପେତି ଉତ୍ତରିଂ ॥
‘‘ନ ତେ ପସ୍ସନ୍ତି ତଂ ୟକ୍ଖଂ, ଦାମଂ ପସ୍ସନ୍ତି ଗଚ୍ଛତୋ ।
ଏୱଂ ପସ୍ସିତ୍ୱା ଗଚ୍ଛନ୍ତା, ସବ୍ବେ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସୁଗ୍ଗତିଂ ॥
‘‘ୱିରୁଦ୍ଧା ୟେ ପାୱଚନେ, ପସନ୍ନା ୟେ ଚ ସାସନେ ।
ପାଟିହୀରଂ ଦଟ୍ଠୁକାମା, ଥୂପଂ ପୂଜେନ୍ତି ମାନୁସା ॥
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ଅହୋସିଂ ଭତକୋ ତଦା ।
ଆମୋଦିତଂ ଜନଂ ଦିସ୍ୱା, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ॥
‘‘‘ଉଳାରୋ ଭଗୱା ନେସୋ, ୟସ୍ସ ଧାତୁଘରେ ଦିସଂ ।
ଇମା ଚ ଜନତା ତୁଟ୍ଠା, କାରଂ କୁବ୍ବଂ ନ ତପ୍ପରେ ॥
‘‘‘ଅହମ୍ପି କାରଂ କସ୍ସାମି, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଭୱିସ୍ସାମି ଅନାଗତେ’ ॥
‘‘ସୁଧୋତଂ ରଜକେନାହଂ, ଉତ୍ତରେୟ୍ୟଂ ପଟଂ ମମ ।
ୱେଳଗ୍ଗେ ଆଲଗ୍ଗେତ୍ୱାନ, ଧଜଂ ଉକ୍ଖିପିମମ୍ବରେ ॥
‘‘ଅଭିସମ୍ମତକୋ ଗୟ୍ହ, ଅମ୍ବରେ ହାସି ମେ ଧଜଂ ।
ୱାତେରିତଂ ଧଜଂ ଦିସ୍ୱା, ଭିୟ୍ୟୋ ହାସଂ ଜନେସହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ସମଣଂ ଉପସଙ୍କମିଂ ।
ତଂ ଭିକ୍ଖୁଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ୱିପାକଂ ପୁଚ୍ଛହଂ ଧଜେ ॥
‘‘ସୋ ମେ କଥେସି ଆନନ୍ଦୀ, ପୀତିସଞ୍ଜନନଂ ମମ ।
‘ତସ୍ସ ଧଜସ୍ସ ୱିପାକଂ, ଅନୁଭୋସ୍ସସି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘‘ହତ୍ଥିଅସ୍ସରଥାପତ୍ତୀ, ସେନା ଚ ଚତୁରଙ୍ଗିନୀ ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତି ତଂ ନିଚ୍ଚଂ, ଧଜଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠିତୁରିୟସହସ୍ସାନି, ଭେରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତି ତଂ ନିଚ୍ଚଂ, ଧଜଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ଛଳସୀତିସହସ୍ସାନି, ନାରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ୱିଚିତ୍ତୱତ୍ଥାଭରଣା, ଆମୁକ୍କମଣିକୁଣ୍ଡଲା ॥
‘‘‘ଆଳାରପମ୍ହା ହସୁଲା, ସୁସଞ୍ଞା [ସୁତ୍ଥନା (ସୀ॰) ଅପ॰ ଥେର ୨.୪୮.୧୯ ମଣିପୂଜକତ୍ଥେରାପଦାନେପି] ତନୁମଜ୍ଝିମା ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତି ତଂ ନିଚ୍ଚଂ, ଧଜଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସସି ।
ଅସୀତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଞ୍ଞୁତ୍ତୋ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ଭୱିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ଅସୀତିକୋଟିଂ ଛଡ୍ଡେତ୍ୱା, ଦାସେ କମ୍ମକରେ ବହୂ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସାସନେ ପବ୍ବଜିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ଆରାଧୟିତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗୋତମଂ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ।
ଉପୱାନୋତି ନାମେନ, ହେସ୍ସସି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସେ କତଂ କମ୍ମଂ, ଫଲଂ ଦସ୍ସେସି ମେ ଇଧ ।
ସୁମୁତ୍ତୋ ସରୱେଗୋୱ, କିଲେସେ ଝାପୟିଂ [କିଲେସା ଝାପିତା (ସୀ॰)] ମମ ॥
‘‘ଚକ୍କୱତ୍ତିସ୍ସ ସନ୍ତସ୍ସ, ଚାତୁଦ୍ଦୀପିସ୍ସରସ୍ସ ମେ ।
ତୀଣି ୟୋଜନାନି ସାମନ୍ତା, ଉସ୍ସୀୟନ୍ତି ଧଜା ସଦା ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧଜଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉପୱାନତ୍ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉପୱାନତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
୧୧. ରଟ୍ଠପାଲତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ୱରନାଗୋ ମୟା ଦିନ୍ନୋ, ଈସାଦନ୍ତୋ ଉରୂଳ୍ହୱା ॥
‘‘ସେତଚ୍ଛତ୍ତୋପସୋଭିତୋ, ସକପ୍ପନୋ [ସୀଦବ୍ବନୋ (ସୀ॰)] ସହତ୍ଥିପୋ ।
ଅଗ୍ଘାପେତ୍ୱାନ ତଂ ସବ୍ବଂ, ସଙ୍ଘାରାମଂ ଅକାରୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁପଞ୍ଞାସସହସ୍ସାନି, ପାସାଦେ କାରୟିଂ ଅହଂ ।
ମହୋଘଦାନଂ [ମହଗ୍ଘଞ୍ଚ (ସୀ॰), ମୟା ଭତ୍ତଂ (କ॰) ଅପ॰ ଥେର ୧.୨.୯୯] କରିତ୍ୱାନ, ନିୟ୍ୟାଦେସିଂ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଅନୁମୋଦି ମହାୱୀରୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ସବ୍ବେ ଜନେ ହାସୟନ୍ତୋ, ଦେସେସି ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ତଂ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ୱିୟାକାସି, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ଚତୁପଞ୍ଞାସସହସ୍ସାନି, ପାସାଦେ କାରୟୀ ଅୟଂ ।
କଥୟିସ୍ସାମି ୱିପାକଂ, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠାରସସହସ୍ସାନି, କୂଟାଗାରା ଭୱିସ୍ସରେ ।
ବ୍ୟମ୍ହୁତ୍ତମମ୍ହି ନିବ୍ବତ୍ତା, ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟା ଚ ତେ ॥
‘‘‘ପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ଅଟ୍ଠପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଅଡ୍ଢେ କୁଲେ ମହାଭୋଗେ, ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସତି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ସୋ ପଚ୍ଛା ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ରଟ୍ଠପାଲୋତି ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ॥
‘‘‘ପଧାନପହିତତ୍ତୋ ସୋ, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ଉଟ୍ଠାୟ ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଜହିତା ଭୋଗସମ୍ପଦା ।
ଖେଳପିଣ୍ଡେୱ ଭୋଗମ୍ହି, ପେମଂ ମୟ୍ହଂ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ୱୀରିୟଂ ମେ ଧୁରଧୋରୟ୍ହଂ, ୟୋଗକ୍ଖେମାଧିୱାହନଂ ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ରଟ୍ଠପାଲୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ରଟ୍ଠପାଲତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଏକାଦସମଂ ।
ୟସୱଗ୍ଗୋ ଛପଞ୍ଞାସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ୟସୋ ନଦୀକସ୍ସପୋ ଚ, ଗୟାକିମିଲୱଜ୍ଜିନୋ ।
ଦୁୱେ ଉତ୍ତରା ଭଦ୍ଦଜୀ, ସିୱକୋ ଉପୱାହନୋ ।
ରଟ୍ଠପାଲୋ ଏକସତଂ, ଗାଥାନଂ ପଞ୍ଚନୱୁତି ॥
ଥେରାପଦାନଂ ସମତ୍ତଂ ।
ଏତ୍ତାୱତା ବୁଦ୍ଧାପଦାନଞ୍ଚ ପଚ୍ଚେକାପଦାନଞ୍ଚ ଥେରାପଦାନଞ୍ଚ
ସମତ୍ତାନି ।
॥ ନମୋ ତସ୍ସ ଭଗୱତୋ ଅରହତୋ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ॥
ଖୁଦ୍ଦକନିକାୟେ
ଥେରୀଅପଦାନପାଳି
୧. ସୁମେଧାୱଗ୍ଗୋ
୧. ସୁମେଧାଥେରୀଅପଦାନଂ
ଅଥ ଥେରିକାପଦାନାନି ସୁଣାଥ –
‘‘ଭଗୱତି କୋଣାଗମନେ, ସଙ୍ଘାରାମମ୍ହି ନୱନିୱେସନମ୍ହି [ନିୱେସମ୍ହି (ସ୍ୟା॰)]।
ସଖିୟୋ ତିସ୍ସୋ ଜନିୟୋ, ୱିହାରଦାନଂ ଅଦାସିମ୍ହ ॥
‘‘ଦସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ସତକ୍ଖତ୍ତୁଂ, ଦସସତକ୍ଖତ୍ତୁଂ ସତାନଞ୍ଚ ସତକ୍ଖତ୍ତୁଂ [ସତାନି ଚ ସତ୍ତକ୍ଖତ୍ତୁଂ (ସୀ॰ କ॰)]।
ଦେୱେସୁ ଉପପଜ୍ଜିମ୍ହ, କୋ ୱାଦୋ ମାନୁସେ ଭୱେ ॥
‘‘ଦେୱେ ମହିଦ୍ଧିକା ଅହୁମ୍ହ, ମାନୁସକମ୍ହି କୋ ୱାଦୋ ।
ସତ୍ତରତନମହେସୀ [ସତ୍ତରତନସ୍ସ ମହେସୀ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ଇତ୍ଥିରତନଂ ଅହଂ ଭୱିଂ ॥
‘‘ଇଧ ସଞ୍ଚିତକୁସଲା [ତତ୍ଥ ସଞ୍ଚିତଂ କୁସଲଂ (ସ୍ୟା॰)], ସୁସମିଦ୍ଧକୁଲପ୍ପଜା ।
ଧନଞ୍ଜାନୀ ଚ ଖେମା ଚ, ଅହମ୍ପି ଚ ତୟୋ ଜନା ॥
‘‘ଆରାମଂ ସୁକତଂ କତ୍ୱା, ସବ୍ବାୱୟୱମଣ୍ଡିତଂ ।
ବୁଦ୍ଧପ୍ପମୁଖସଙ୍ଘସ୍ସ, ନିୟ୍ୟାଦେତ୍ୱା ସମୋଦିତା ॥
‘‘ୟତ୍ଥ ୟତ୍ଥୂପପଜ୍ଜାମି, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ।
ଦେୱେସୁ ଅଗ୍ଗତଂ ପତ୍ତା, ମନୁସ୍ସେସୁ ତଥେୱ ଚ ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂୟେୱ କପ୍ପମ୍ହି, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠାକୋ ମହେସିସ୍ସ, ତଦା ଆସି ନରିସ୍ସରୋ ।
କାସିରାଜା କିକୀ ନାମ, ବାରାଣସିପୁରୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ତସ୍ସାସୁଂ ସତ୍ତ ଧୀତରୋ, ରାଜକଞ୍ଞା ସୁଖେଧିତା [ସୁଖେଥିତା (ସ୍ୟା॰)]।
ବୁଦ୍ଧୋପଟ୍ଠାନନିରତା, ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ ଚରିଂସୁ ତା ॥
‘‘ତାସଂ ସହାୟିକା ହୁତ୍ୱା, ସୀଲେସୁ ସୁସମାହିତା ।
ଦତ୍ୱା ଦାନାନି ସକ୍କଚ୍ଚଂ, ଅଗାରେୱ ୱତଂ [ଅଗାରେୱ ୱତ୍ତଂ (ସ୍ୟା॰)] ଚରିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସୂପଗା ଅହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ୟାମମଗଂ [ୟାମସଗ୍ଗଂ (ସ୍ୟା॰)], ତତୋହଂ ତୁସିତଂ ଗତା ।
ତତୋ ଚ ନିମ୍ମାନରତିଂ, ୱସୱତ୍ତିପୁରଂ ତତୋ ॥
‘‘ୟତ୍ଥ ୟତ୍ଥୂପପଜ୍ଜାମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମୋହିତା ।
ତତ୍ଥ ତତ୍ଥେୱ ରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ମନୁସ୍ସତ୍ତେ, ରାଜୂନଂ ଚକ୍କୱତ୍ତିନଂ ।
ମଣ୍ଡଲୀନଞ୍ଚ ରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ସମ୍ପତ୍ତିମନୁଭୋତ୍ୱାନ, ଦେୱେସୁ ମାନୁସେସୁ ଚ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତା ହୁତ୍ୱା, ନେକଜାତୀସୁ ସଂସରିଂ ॥
‘‘ସୋ ହେତୁ ଚ ସୋ ପଭୱୋ, ତମ୍ମୂଲଂ ସାସନେ ଖମଂ [ତମ୍ମୂଲଂ ସା ଚ ସାସନେ ଖନ୍ତି (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰)]।
ପଠମଂ ତଂ ସମୋଧାନଂ, ତଂ ଧମ୍ମରତାୟ ନିବ୍ବାନଂ [ନିବ୍ବୁତଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୀୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ [ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰)] ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ସୁମେଧା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁମେଧାଥେରିୟାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ମେଖଲାଦାୟିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଥୂପକାରାପିକା ଅହୁଂ [ଥୂପକାର ମକାସହଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ମେଖଲିକା ମୟା ଦିନ୍ନା, ନୱକମ୍ମାୟ ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ନିଟ୍ଠିତେ ଚ ମହାଥୂପେ, ମେଖଲଂ ପୁନଦାସହଂ ।
ଲୋକନାଥସ୍ସ ମୁନିନୋ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ମେଖଲମଦଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଥୂପକାରସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ମେଖଲାଦାୟିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମେଖଲାଦାୟିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ମଣ୍ଡପଦାୟିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘କୋଣାଗମନବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ମଣ୍ଡପୋ କାରିତୋ ମୟା ।
ଧୁୱଂ ତିଚୀୱରଂଦାସିଂ [ଥୂପଞ୍ଚ ପୱରମଦଂ (ସ୍ୟା॰), ଧୁୱଞ୍ଚ ଚୀୱରଂ ଅଦଂ (ପୀ॰)], ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ଜନପଦଂ ୟାମି, ନିଗମେ ରାଜଧାନିୟୋ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ପୂଜିତୋ ହୋମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ମଣ୍ଡପଦାୟିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଣ୍ଡପଦାୟିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସଙ୍କମନତ୍ଥାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ଭଗୱତୋ [କୋଣ୍ଡଞ୍ଞସ୍ସ ଭଗୱତୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ରଥିୟଂ ପଟିପନ୍ନସ୍ସ, ତାରୟନ୍ତସ୍ସ ପାଣିନୋ ॥
‘‘ଘରତୋ ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ଅୱକୁଜ୍ଜା ନିପଜ୍ଜହଂ ।
ଅନୁକମ୍ପକୋ ଲୋକନାଥୋ, ସିରସି [ସୀସନ୍ତେ (ସୀ॰ କ॰)] ଅକ୍କମୀ ମମ [ତଦା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ଅକ୍କମିତ୍ୱାନ ସିରସି [ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ (କ॰)], ଅଗମା ଲୋକନାୟକୋ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ତୁସିତଂ ଅଗମାସହଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ସଙ୍କମନତ୍ଥା [ସଙ୍କମନଦା (ସ୍ୟା॰)] ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସଙ୍କମନତ୍ଥାଥେରିୟାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ନଳମାଲିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅହୋସିଂ କିନ୍ନରୀ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅପରାଜିତଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସୁମନା, ୱେଦଜାତା କତଞ୍ଜଲୀ ।
ନଳମାଲଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅଭିପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା କିନ୍ନରୀଦେହଂ, ଅଗଚ୍ଛିଂ ତିଦସଂ ଗତିଂ ॥
‘‘ଛତ୍ତିଂସଦେୱରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ଦସନ୍ନଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ସଂୱେଜେତ୍ୱାନ ମେ ଚିତ୍ତଂ [ୱେଦୟିତ୍ୱାନ କୁସଲଂ (ସ୍ୟା॰), ସଂୱେଦୟିତ୍ୱା କୁସଲଂ (ପୀ॰)], ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା [ଭୱା ସଂଘାତିତା ମମ (କ॰)]।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ନଳମାଲିକା ଥେରୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନଳମାଲିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଏକପିଣ୍ଡପାତଦାୟିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ବନ୍ଧୁମା ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ତସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ଅହୁଂ ଭରିୟା, ଏକଜ୍ଝଂ ଚାରୟାମହଂ [ଏକଚ୍ଚଂ ୱାଦୟାମହଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ରହୋଗତା ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ।
‘ଆଦାୟ ଗମନୀୟଞ୍ହି, କୁସଲଂ ନତ୍ଥି ମେ କତଂ ॥
‘‘‘ମହାଭିତାପଂ କଟୁକଂ, ଘୋରରୂପଂ ସୁଦାରୁଣଂ ।
ନିରୟଂ ନୂନ ଗଚ୍ଛାମି, ଏତ୍ଥ ମେ ନତ୍ଥି ସଂସୟୋ’ ॥
‘‘ରାଜାନଂ ଉପସଙ୍କମ୍ମ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ।
‘ଏକଂ ମେ ସମଣଂ ଦେହି, ଭୋଜୟିସ୍ସାମି ଖତ୍ତିୟ’ ॥
‘‘ଅଦାସି ମେ ମହାରାଜା, ସମଣଂ ଭାୱିତିନ୍ଦ୍ରିୟଂ ।
ତସ୍ସ ପତ୍ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପରମନ୍ନେନ ପୂରୟିଂ [ତପ୍ପୟିଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ପୂରୟିତ୍ୱା ପରମନ୍ନଂ, ଗନ୍ଧାଲେପଂ ଅକାସହଂ ।
ଜାଲେନ ପିଦହିତ୍ୱାନ, ୱତ୍ଥୟୁଗେନ [ପୀତଚୋଳେନ (ସ୍ୟା॰), ମହାନେଲେନ (ପୀ॰)] ଛାଦୟିଂ ॥
‘‘ଆରମ୍ମଣଂ ମମଂ ଏତଂ, ସରାମି ୟାୱଜୀୱିହଂ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତିଂସାନଂ ଦେୱରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ମନସା ପତ୍ଥିତଂ ମୟ୍ହଂ, ନିବ୍ବତ୍ତତି ୟଥିଚ୍ଛିତଂ [ୟତିଚ୍ଛକଂ (ସ୍ୟା॰), ୟଦିଚ୍ଛକଂ (ପୀ॰ କ॰)]॥
‘‘ୱୀସାନଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ଓଚିତତ୍ତାୱ [ଉପଚିତତ୍ତା (ସ୍ୟା॰)] ହୁତ୍ୱାନ, ସଂସରାମି ଭୱେସ୍ୱହଂ ॥
‘‘ସବ୍ବବନ୍ଧନମୁତ୍ତାହଂ, ଅପେତା ମେ ଉପାଦିକା ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପିଣ୍ଡପାତସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଏକପିଣ୍ଡପାତଦାୟିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକପିଣ୍ଡପାତଦାୟିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. କଟଚ୍ଛୁଭିକ୍ଖାଦାୟିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ପିଣ୍ଡଚାରଂ ଚରନ୍ତସ୍ସ, ତିସ୍ସନାମସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
କଟଚ୍ଛୁଭିକ୍ଖଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ଦାସହଂ ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗହେତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ତିସ୍ସୋ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ୱୀଥିୟା ସଣ୍ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଅକା ମେ ଅନୁମୋଦନଂ ॥
‘‘‘କଟଚ୍ଛୁଭିକ୍ଖଂ ଦତ୍ୱାନ, ତାୱତିଂସଂ ଗମିସ୍ସସି ।
ଛତ୍ତିଂସଦେୱରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତଂ କରିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ପଞ୍ଞାସଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀନଂ, ମହେସିତ୍ତଂ କରିସ୍ସସି ।
ମନସା ପତ୍ଥିତଂ ସବ୍ବଂ, ପଟିଲଚ୍ଛସି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘‘ସମ୍ପତ୍ତିଂ ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିସ୍ସସିକିଞ୍ଚନା ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସସିନାସୱା’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ତିସ୍ସୋ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ନଭଂ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗମୀ ୱୀରୋ, ହଂସରାଜାୱ ଅମ୍ବରେ ॥
‘‘ସୁଦିନ୍ନଂ ମେ ଦାନୱରଂ [ସୁଦିନ୍ନମେୱ ମେ ଦାନଂ (ସ୍ୟା॰)], ସୁୟିଟ୍ଠା ୟାଗସମ୍ପଦା ।
କଟଚ୍ଛୁଭିକ୍ଖଂ ଦତ୍ୱାନ, ପତ୍ତାହଂ ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭିକ୍ଖାଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ କଟଚ୍ଛୁଭିକ୍ଖାଦାୟିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କଟଚ୍ଛୁଭିକ୍ଖାଦାୟିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସତ୍ତୁପ୍ପଲମାଲିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ଅରୁଣୱତିୟା, ଅରୁଣୋ ନାମ [ଅରୁଣୱା ନାମ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ତ୍ତିୟୋ ।
ତସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ଅହୁଂ ଭରିୟା, ୱାରିତଂ ୱାରୟାମହଂ [ଚାରିକଂ ଚାରୟାମହଂ (ସୀ॰), ନ ଗୁଲଂ ପାଦୟାମହଂ (ସ୍ୟା॰), ନ ମାଲଂ ପାଦୟାମହଂ (ପୀ॰)]॥
‘‘ସତ୍ତମାଲଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଉପ୍ପଲା ଦେୱଗନ୍ଧିକା ।
ନିସଜ୍ଜ ପାସାଦୱରେ, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘କିଂ ମେ ଇମାହି ମାଲାହି, ସିରସାରୋପିତାହି ମେ ।
ୱରଂ ମେ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ, ଞାଣମ୍ହି ଅଭିରୋପିତଂ’ ॥
‘‘ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ପଟିମାନେନ୍ତୀ, ଦ୍ୱାରାସନ୍ନେ ନିସୀଦହଂ ।
‘ୟଦା ଏହିତି ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ପୂଜୟିସ୍ସଂ ମହାମୁନିଂ’ ॥
‘‘କକୁଧୋ ୱିଲସନ୍ତୋୱ, ମିଗରାଜାୱ କେସରୀ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେନ ସହିତୋ, ଆଗଚ୍ଛି ୱୀଥିୟା ଜିନୋ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ରଂସିଂ ଦିସ୍ୱାନ, ହଟ୍ଠା ସଂୱିଗ୍ଗମାନସା ।
ଦ୍ୱାରଂ ଅୱାପୁରିତ୍ୱାନ [ଅପାପୁଣିତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰)], ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ସତ୍ତ ଉପ୍ପଲପୁପ୍ଫାନି, ପରିକିଣ୍ଣାନି [ସୁୱିତ୍ଥିଣ୍ଣାନି (ସ୍ୟା॰)] ଅମ୍ବରେ ।
ଛଦିଂ କରୋନ୍ତୋ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ମତ୍ଥକେ ଧାରୟନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତା ସୁମନା, ୱେଦଜାତା କତଞ୍ଜଲୀ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ମହାନେଲସ୍ସ ଛାଦନଂ, ଧାରେନ୍ତି ମମ ମୁଦ୍ଧନି ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ପୱାୟାମି, ସତ୍ତୁପ୍ପଲସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କଦାଚି ନୀୟମାନାୟ, ଞାତିସଙ୍ଘେନ ମେ ତଦା ।
ୟାୱତା ପରିସା ମୟ୍ହଂ, ମହାନେଲଂ ଧରୀୟତି ॥
‘‘ସତ୍ତତି ଦେୱରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ଇସ୍ସରା ହୁତ୍ୱା, ସଂସରାମି ଭୱାଭୱେ ॥
‘‘ତେସଟ୍ଠି ଚକ୍କୱତ୍ତୀନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ସବ୍ବେ ମମନୁୱତ୍ତନ୍ତି, ଆଦେୟ୍ୟୱଚନା ଅହୁଂ ॥
‘‘ଉପ୍ପଲସ୍ସେୱ ମେ ୱଣ୍ଣୋ, ଗନ୍ଧୋ ଚେୱ ପୱାୟତି ।
ଦୁବ୍ବଣ୍ଣିୟଂ ନ ଜାନାମି [ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧିପାଦେସୁ କୁସଲା, ବୋଜ୍ଝଙ୍ଗଭାୱନା ରତା ।
ଅଭିଞ୍ଞାପାରମିପ୍ପତ୍ତା, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତିପଟ୍ଠାନକୁସଲା, ସମାଧିଝାନଗୋଚରା ।
ସମ୍ମପ୍ପଧାନମନୁୟୁତ୍ତା, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୱୀରିୟଂ ମେ ଧୁରଧୋରୟ୍ହଂ, ୟୋଗକ୍ଖେମାଧିୱାହନଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ସତ୍ତୁପ୍ପଲମାଲିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସତ୍ତୁପ୍ପଲମାଲିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ପଞ୍ଚଦୀପିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ଚାରିକୀ [ଚାରିନିଂ (ସ୍ୟା॰)] ଆସହଂ ତଦା ।
ଆରାମେନ ଚ ଆରାମଂ, ଚରାମି କୁସଲତ୍ଥିକା ॥
‘‘କାଳପକ୍ଖମ୍ହି ଦିୱସେ, ଅଦ୍ଦସଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ବୋଧିମୂଲେ ନିସୀଦହଂ ॥
‘‘ଗରୁଚିତ୍ତଂ ଉପଟ୍ଠେତ୍ୱା, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ସୋମନସ୍ସଂ ପୱେଦେତ୍ୱା, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ୟଦି ବୁଦ୍ଧୋ ଅମିତଗୁଣୋ, ଅସମପ୍ପଟିପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ଦସ୍ସେତୁ ପାଟିହୀରଂ ମେ, ବୋଧି ଓଭାସତୁ ଅୟଂ’ ॥
‘‘ସହ ଆୱଜ୍ଜିତେ ମୟ୍ହଂ, ବୋଧି ପଜ୍ଜଲି ତାୱଦେ ।
ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟା ଆସି, ଦିସା ସବ୍ବା ୱିରୋଚତି ॥
‘‘ସତ୍ତରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ [ସତ୍ତରତ୍ତିଦିୱଂ (ପୀ॰ କ॰)] ତତ୍ଥ, ବୋଧିମୂଲେ ନିସୀଦହଂ ।
ସତ୍ତମେ ଦିୱସେ ପତ୍ତେ, ଦୀପପୂଜଂ ଅକାସହଂ ॥
‘‘ଆସନଂ ପରିୱାରେତ୍ୱା, ପଞ୍ଚଦୀପାନି ପଜ୍ଜଲୁଂ ।
ୟାୱ ଉଦେତି ସୂରିୟୋ, ଦୀପା ମେ ପଜ୍ଜଲୁଂ ତଦା ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ପଞ୍ଚଦୀପାତି ୱୁଚ୍ଚତି ।
ସଟ୍ଠିୟୋଜନମୁବ୍ବେଧଂ [ସତୟୋଜନମୁବ୍ବେଧଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ତିଂସୟୋଜନୱିତ୍ଥତଂ [ସଟ୍ଠି… (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ଅସଙ୍ଖିୟାନି ଦୀପାନି, ପରିୱାରେ ଜଲନ୍ତି ମେ ।
ୟାୱତା ଦେୱଭୱନଂ, ଦୀପାଲୋକେନ ଜୋତତି ॥
‘‘ପରମ୍ମୁଖା ନିସୀଦିତ୍ୱା [ପୁରତ୍ଥାଭିମୁଖା ସନ୍ତି (ସ୍ୟା॰), ପୁରତ୍ଥାଭିମୁଖା ଥିତା (ପୀ॰)], ୟଦି ଇଚ୍ଛାମି ପସ୍ସିତୁଂ ।
ଉଦ୍ଧଂ ଅଧୋ ଚ ତିରିୟଂ, ସବ୍ବଂ ପସ୍ସାମି ଚକ୍ଖୁନା ॥
‘‘ୟାୱତା ଅଭିକଙ୍ଖାମି, ଦଟ୍ଠୁଂ ସୁଗତଦୁଗ୍ଗତେ [ସୁକତଦୁକ୍କତେ (ପୀ॰]।
ତତ୍ଥ ଆୱରଣଂ ନତ୍ଥି, ରୁକ୍ଖେସୁ ପବ୍ବତେସୁ ୱା ॥
‘‘ଅସୀତି ଦେୱରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ସତାନଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ଦୀପସତସହସ୍ସାନି, ପରିୱାରେ ଜଲନ୍ତି ମେ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜିଂ ମାତୁକୁଚ୍ଛିୟଂ ।
ମାତୁକୁଚ୍ଛିଗତା ସନ୍ତୀ [ମାତୁକୁଚ୍ଛିଗତଂ ସନ୍ତିଂ (ସୀ॰)], ଅକ୍ଖି ମେ ନ ନିମୀଲତି ॥
‘‘ଦୀପସତସହସ୍ସାନି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମଙ୍ଗିତା ।
ଜଲନ୍ତି ସୂତିକାଗେହେ [ସୂତିଘରେ ପଜ୍ଜଲନ୍ତି (ସବ୍ବତ୍ଥ)], ପଞ୍ଚଦୀପାନିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ମାନସଂ ୱିନିୱତ୍ତୟିଂ ।
ଅଜରାମତଂ ସୀତିଭାୱଂ, ନିବ୍ବାନଂ ଫସ୍ସୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସାହଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ।
ଉପସମ୍ପାଦୟୀ ବୁଦ୍ଧୋ, ଗୁଣମଞ୍ଞାୟ ଗୋତମୋ ॥
‘‘ମଣ୍ଡପେ ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱା, ପାସାଦେସୁ ଗୁହାସୁ ୱା ।
ସୁଞ୍ଞାଗାରେ ୱସନ୍ତିୟା [ଚ ଝାୟନ୍ତେ (ସୀ॰), ଚ ଝାୟନ୍ତା (ପୀ॰), ପଜ୍ଝାୟନ୍ତା (ସ୍ୟା॰)], ପଞ୍ଚଦୀପା ଜଲନ୍ତି ମେ ॥
‘‘ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୁଦ୍ଧଂ ମେ, ସମାଧିକୁସଲା ଅହଂ ।
ଅଭିଞ୍ଞାପାରମିପ୍ପତ୍ତା, ପଞ୍ଚଦୀପାନିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସବ୍ବୱୋସିତୱୋସାନା, କତକିଚ୍ଚା ଅନାସୱା ।
ପଞ୍ଚଦୀପା ମହାୱୀର, ପାଦେ ୱନ୍ଦାମି [ୱନ୍ଦତି (ସୀ॰ କ॰)] ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦୀପମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଞ୍ଚଦୀପାନିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ପଞ୍ଚଦୀପିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଞ୍ଚଦୀପିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଉଦକଦାୟିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ଅହୋସିଂ ଉଦହାରିକା ।
ଉଦହାରେନ ଜୀୱାମି, ତେନ ପୋସେମି ଦାରକେ ॥
‘‘ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମୋ ଚ ମେ ନତ୍ଥି, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରେ ।
କୋଟ୍ଠକଂ ଉପସଙ୍କମ୍ମ, ଉଦକଂ ପଟ୍ଠପେସହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ।
ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ଉଦହାରେନ ନିମ୍ମିତଂ ॥
‘‘ଅଚ୍ଛରାନଂ ସହସ୍ସସ୍ସ, ଅହଞ୍ହି ପୱରା ତଦା ।
ଦସଟ୍ଠାନେହି ତା ସବ୍ବା, ଅଭିଭୋମି ସଦା ଅହଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଞାସଂ ଦେୱରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ୱୀସତିଚକ୍କୱତ୍ତୀନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ ଭୱେ ସଂସରାମି, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦକଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପବ୍ବତଗ୍ଗେ ଦୁମଗ୍ଗେ ୱା, ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ଚ ଭୂମିୟଂ ।
ୟଦା ଉଦକମିଚ୍ଛାମି, ଖିପ୍ପଂ ପଟିଲଭାମହଂ ॥
‘‘ଅୱୁଟ୍ଠିକା ଦିସା ନତ୍ଥି, ସନ୍ତତ୍ତା କୁଥିତାପି [ସନ୍ତତ୍ତା କୁଥିତା ନ ଚ (ସୀ॰ ପୀ॰), ସନ୍ତତ୍ତା ଖୁପ୍ପିତା ହି ମେ (ସ୍ୟା॰)] ଚ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ମହାମେଘୋ ପୱସ୍ସତି ॥
‘‘କଦାଚି ନୀୟମାନାୟ, ଞାତିସଙ୍ଘେନ ମେ ତଦା ।
ୟଦା ଇଚ୍ଛାମହଂ ୱସ୍ସଂ, ମହାମେଘୋ ଅଜାୟଥ ॥
‘‘ଉଣ୍ହଂ ୱା ପରିଳାହୋ ୱା, ସରୀରେ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
କାୟେ ଚ ମେ ରଜୋ ନତ୍ଥି, ଦକଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୱିସୁଦ୍ଧମନସା ଅଜ୍ଜ, ଅପେତମନପାପିକା ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦକଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦକଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଉଦକଦାୟିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଦକଦାୟିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ସୁମେଧାୱଗ୍ଗୋ ପଠମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ସୁମେଧା ମେଖଲାଦାୟୀ, ମଣ୍ଡପଂ ସଙ୍କମଂ ଦଦା ।
ନଳମାଲୀ ପିଣ୍ଡଦଦା, କଟଚ୍ଛୁ ଉପ୍ପଲପ୍ପଦା ॥
ଦୀପଦା ଦକଦା ଚେୱ, ଗାଥାୟୋ ଗଣିତା ଇହ ।
ଏକଗାଥାସତଞ୍ଚେୱ, ତିଂସତି ଚ ତଦୁତ୍ତରି [ସତ୍ତରସଂ ତଦୁତ୍ତରି (ସ୍ୟା॰), ସତ୍ତାଦସ ତଦୁତ୍ତରିଂ (ପୀ॰)]॥
୨. ଏକୂପୋସଥିକୱଗ୍ଗୋ
୧. ଏକୂପୋସଥିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ବନ୍ଧୁମା ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ଦିୱସେ ପୁଣ୍ଣମାୟ ସୋ, ଉପୱସି ଉପୋସଥଂ ॥
‘‘ଅହଂ ତେନ ସମୟେନ, କୁମ୍ଭଦାସୀ ଅହଂ ତହିଂ ।
ଦିସ୍ୱା ସରାଜକଂ ସେନଂ, ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିଂ ତଦା ॥
‘ରାଜାପି ରଜ୍ଜଂ ଛଡ୍ଡେତ୍ୱା, ଉପୱସି ଉପୋସଥଂ ।
ସଫଲଂ ନୂନ ତଂ କମ୍ମଂ, ଜନକାୟୋ ପମୋଦିତୋ’ ॥
‘‘ୟୋନିସୋ ପଚ୍ଚୱେକ୍ଖିତ୍ୱା, ଦୁଗ୍ଗଚ୍ଚଞ୍ଚ [ଦୁଗ୍ଗତିଞ୍ଚ (ସ୍ୟା॰)] ଦଲିଦ୍ଦତଂ [ଦଳିଦ୍ଦତଂ (ସୀ॰)]।
ମାନସଂ ସମ୍ପହଂସିତ୍ୱା, ଉପୱସିଂ ଉପୋସଥଂ ॥
‘‘ଅହଂ ଉପୋସଥଂ କତ୍ୱା, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ଉବ୍ଭୟୋଜନମୁଗ୍ଗତଂ [ଉଦ୍ଧଂ ୟୋଜନମୁଗ୍ଗତଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
କୂଟାଗାରୱରୂପେତଂ, ମହାସନସୁଭୂସିତଂ ॥
‘‘ଅଚ୍ଛରା ସତସହସ୍ସା, ଉପତିଟ୍ଠନ୍ତି ମଂ ସଦା ।
ଅଞ୍ଞେ ଦେୱେ ଅତିକ୍କମ୍ମ, ଅତିରୋଚାମି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘ଚତୁସଟ୍ଠି ଦେୱରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ତେସଟ୍ଠି ଚକ୍କୱତ୍ତୀନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣା ହୁତ୍ୱାନ, ଭୱେସୁ ସଂସରାମହଂ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ପୱରା ହୋମି, ଉପୋସଥସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ହତ୍ଥିୟାନଂ ଅସ୍ସୟାନଂ, ରଥୟାନଞ୍ଚ ସୀୱିକଂ [କେୱଲଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ଲଭାମି ସବ୍ବମେୱେତଂ, ଉପୋସଥସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣମୟଂ ରୂପିମୟଂ, ଅଥୋପି ଫଲିକାମୟଂ ।
ଲୋହିତଙ୍ଗମୟଞ୍ଚେୱ, ସବ୍ବଂ ପଟିଲଭାମହଂ ॥
‘‘କୋସେୟ୍ୟକମ୍ବଲିୟାନି, ଖୋମକପ୍ପାସିକାନି ଚ ।
ମହଗ୍ଘାନି ଚ ୱତ୍ଥାନି, ସବ୍ବଂ ପଟିଲଭାମହଂ ॥
‘‘ଅନ୍ନଂ ପାନଂ ଖାଦନୀୟଂ, ୱତ୍ଥସେନାସନାନି ଚ ।
ସବ୍ବମେତଂ ପଟିଲଭେ, ଉପୋସଥସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୱରଗନ୍ଧଞ୍ଚ ମାଲଞ୍ଚ, ଚୁଣ୍ଣକଞ୍ଚ ୱିଲେପନଂ ।
ସବ୍ବମେତଂ ପଟିଲଭେ, ଉପୋସଥସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କୂଟାଗାରଞ୍ଚ ପାସାଦଂ, ମଣ୍ଡପଂ ହମ୍ମିୟଂ ଗୁହଂ ।
ସବ୍ବମେତଂ ପଟିଲଭେ, ଉପୋସଥସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସାହଂ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଅଡ୍ଢମାସେ ଅସମ୍ପତ୍ତେ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଉପୋସଥସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଏକୂପୋସଥିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକୂପୋସଥିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ସଳଲପୁପ୍ଫିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅହୋସିଂ କିନ୍ନରୀ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସାହଂ ଦେୱଦେୱଂ, ଚଙ୍କମନ୍ତଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ଓଚିନିତ୍ୱାନ ସଳଲଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ।
ଉପସିଙ୍ଘି ମହାୱୀରୋ, ସଳଲଂ ଦେୱଗନ୍ଧିକଂ ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗହେତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ୱିପସ୍ସୀ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଉପସିଙ୍ଘି ମହାୱୀରୋ, ପେକ୍ଖମାନାୟ ମେ ତଦା ॥
‘‘ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମଂ [ଦିପଦୁତ୍ତମଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ତତୋ ପବ୍ବତମାରୁହିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ସଳଲପୁପ୍ଫିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସଳଲପୁପ୍ଫିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ମୋଦକଦାୟିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, କୁମ୍ଭଦାସୀ ଅହୋସହଂ ।
ମମ ଭାଗଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଗଚ୍ଛଂ ଉଦକହାରିକା [ଉଦକହାରିକଂ (ସୀ॰), ଉଦକହାରିକେ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ପନ୍ଥମ୍ହି ସମଣଂ ଦିସ୍ୱା, ସନ୍ତଚିତ୍ତଂ ସମାହତଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସୁମନା, ମୋଦକେ ତୀଣିଦାସହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଏକନୱୁତିକପ୍ପାନି [ଏକୂନତିଂସକପ୍ପାନି (ସ୍ୟା॰)], ୱିନିପାତଂ ନଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ସମ୍ପତ୍ତି ତଂ [ସମ୍ପତ୍ତିଞ୍ଚ (ସ୍ୟା॰), ସମ୍ପତ୍ତିକଂ (କ॰)] କରିତ୍ୱାନ, ସବ୍ବଂ ଅନୁଭୱିଂ ଅହଂ ।
ମୋଦକେ ତୀଣି ଦତ୍ୱାନ, ପତ୍ତାହଂ ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ମୋଦକଦାୟିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମୋଦକଦାୟିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଏକାସନଦାୟିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ଅହୋସିଂ ବାଲିକା [ମାଲିକା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ତଦା ।
ମାତା ଚ ମେ ପିତା ଚେୱ, କମ୍ମନ୍ତଂ ଅଗମଂସୁ ତେ ॥
‘‘ମଜ୍ଝନ୍ହିକମ୍ହି ସୂରିୟେ, ଅଦ୍ଦସଂ ସମଣଂ ଅହଂ ।
ୱୀଥିୟା ଅନୁଗଚ୍ଛନ୍ତଂ, ଆସନଂ ପଞ୍ଞପେସହଂ ॥
‘‘ଗୋନକାୱିକତିକାହି [ଗୋନକଚିତ୍ତକାଦୀହି (ସୀ॰)], ପଞ୍ଞପେତ୍ୱା ମମାସନଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସୁମନା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ସନ୍ତତ୍ତା କୁଥିତା ଭୂମି, ସୂରୋ ମଜ୍ଝନ୍ହିକେ ଠିତୋ ।
ମାଲୁତା ଚ ନ ୱାୟନ୍ତି, କାଲୋ ଚେୱେତ୍ଥ ମେହିତି [ଚେତ୍ଥ ଉପଟ୍ଠିତୋ (ସୀ॰), ଚେୱତ୍ଥଂ ଏତି ତଂ (ପୀ॰)]॥
‘‘‘ପଞ୍ଞତ୍ତମାସନମିଦଂ, ତୱତ୍ଥାୟ ମହାମୁନି ।
ଅନୁକମ୍ପଂ ଉପାଦାୟ, ନିସୀଦ ମମ ଆସନେ’ ॥
‘‘ନିସୀଦି ତତ୍ଥ ସମଣୋ, ସୁଦନ୍ତୋ ସୁଦ୍ଧମାନସୋ ।
ତସ୍ସ ପତ୍ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ୟଥାରନ୍ଧଂ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ଆସନେନ ସୁନିମ୍ମିତଂ ।
ସଟ୍ଠିୟୋଜନମୁବ୍ବେଧଂ, ତିଂସୟୋଜନୱିତ୍ଥତଂ ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣମୟା ମଣିମୟା, ଅଥୋପି ଫଲିକାମୟା ।
ଲୋହିତଙ୍ଗମୟା ଚେୱ, ପଲ୍ଲଙ୍କା ୱିୱିଧା ମମ ॥
‘‘ତୂଲିକା ୱିକତିକାହି, କଟ୍ଟିସ୍ସଚିତ୍ତକାହି ଚ ।
ଉଦ୍ଦଏକନ୍ତଲୋମୀ ଚ, ପଲ୍ଲଙ୍କା ମେ ସୁସଣ୍ଠିତା [ସୁସନ୍ଥତା (ସୀ॰)]॥
‘‘ୟଦା ଇଚ୍ଛାମି ଗମନଂ, ହାସଖିଡ୍ଡସମପ୍ପିତା ।
ସହ ପଲ୍ଲଙ୍କସେଟ୍ଠେନ, ଗଚ୍ଛାମି ମମ ପତ୍ଥିତଂ ॥
‘‘ଅସୀତି ଦେୱରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ସତ୍ତତି ଚକ୍କୱତ୍ତୀନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ଭୱାଭୱେ ସଂସରନ୍ତୀ, ମହାଭୋଗଂ ଲଭାମହଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ଏକାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ [ଏକାସନଫଲଂ ଇଦଂ (ସବ୍ବତ୍ଥ) ଏୱମୁପରିପି]॥
‘‘ଦୁୱେ ଭୱେ ସଂସରାମି, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ।
ଅଞ୍ଞେ ଭୱେ ନ ଜାନାମି, ଏକାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ କୁଲେ ପଜାୟାମି, ଖତ୍ତିୟେ ଚାପି ବ୍ରାହ୍ମଣେ ।
ଉଚ୍ଚାକୁଲୀନା [ଉଚ୍ଚାକୁଲିକା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ସବ୍ବତ୍ଥ, ଏକାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦୋମନସ୍ସଂ ନ ଜାନାମି, ଚିତ୍ତସନ୍ତାପନଂ ମମ ।
ୱେୱଣ୍ଣିୟଂ ନ ଜାନାମି, ଏକାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଧାତିୟୋ ମଂ ଉପଟ୍ଠନ୍ତି, ଖୁଜ୍ଜା ଚେଲାପିକା [ଖେଲାପିକା (ସୀ॰), ଚେଲାୱିକା (ପୀ॰)] ବହୂ ।
ଅଙ୍କେନ ଅଙ୍କଂ ଗଚ୍ଛାମି, ଏକାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅଞ୍ଞା ନ୍ହାପେନ୍ତି ଭୋଜେନ୍ତି, ଅଞ୍ଞା ରମେନ୍ତି ମଂ ସଦା ।
ଅଞ୍ଞା ଗନ୍ଧଂ ୱିଲିମ୍ପନ୍ତି, ଏକାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ [ଅଞ୍ଞା ମମେୱ ନ୍ହାପେନ୍ତି, ଅଞ୍ଞା ଭୋଜେନ୍ତି ଭୋଜନଂ । ଅଞ୍ଞା ମଂ ଅଲଙ୍କରୋନ୍ତି, ଅଞ୍ଞା ରମେନ୍ତି ମଂ ସଦ୍ଧା । (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ମଣ୍ଡପେ ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱା, ସୁଞ୍ଞାଗାରେ ୱସନ୍ତିୟା ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ପଲ୍ଲଙ୍କୋ ଉପତିଟ୍ଠତି ॥
‘‘ଅୟଂ ପଚ୍ଛିମକୋ ମୟ୍ହଂ, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ଅଜ୍ଜାପି ରଜ୍ଜଂ ଛଡ୍ଡେତ୍ୱା, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଏକାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଏକାସନଦାୟିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକାସନଦାୟିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ପଞ୍ଚଦୀପଦାୟିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ଚାରିକୀ [ଚାରିକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଆସହଂ ତଦା ।
ଆରାମେନ ଚ ଆରାମଂ [ଆରାମେନ ୱିହାରେନ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଚରାମି କୁସଲତ୍ଥିକା ॥
‘‘କାଳପକ୍ଖମ୍ହି ଦିୱସେ, ଅଦ୍ଦସଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ବୋଧିମୂଲେ ନିସୀଦହଂ ॥
‘‘ଗରୁଚିତ୍ତଂ ଉପଟ୍ଠେତ୍ୱା, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ସୋମନସ୍ସଂ ପୱେଦେତ୍ୱା, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ୟଦି ବୁଦ୍ଧୋ ଅମିତଗୁଣୋ, ଅସମପ୍ପଟିପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ଦସ୍ସେତୁ ପାଟିହୀରଂ ମେ, ବୋଧି ଓଭାସତୁ ଅୟଂ’ ॥
‘‘ସହ ଆୱଜ୍ଜିତେ ମୟ୍ହଂ, ବୋଧି ପଜ୍ଜଲି ତାୱଦେ ।
ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟା ଆସି, ଦିସା ସବ୍ବା ୱିରୋଚତି ॥
‘‘ସତ୍ତରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ତତ୍ଥ, ବୋଧିମୂଲେ ନିସୀଦହଂ ।
ସତ୍ତମେ ଦିୱସେ ପତ୍ତେ, ଦୀପପୂଜଂ ଅକାସହଂ ॥
‘‘ଆସନଂ ପରିୱାରେତ୍ୱା, ପଞ୍ଚ ଦୀପାନି ପଜ୍ଜଲୁଂ ।
ୟାୱ ଉଦେତି ସୂରିୟୋ, ଦୀପା ମେ ପଜ୍ଜଲୁଂ ତଦା ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ପଞ୍ଚଦୀପାତି ୱୁଚ୍ଚତି ।
ସଟ୍ଠିୟୋଜନମୁବ୍ବେଧଂ, ତିଂସୟୋଜନୱିତ୍ଥତଂ ॥
‘‘ଅସଙ୍ଖିୟାନି ଦୀପାନି, ପରିୱାରେ ଜଲିଂସୁ ମେ ।
ୟାୱତା ଦେୱଭୱନଂ, ଦୀପାଲୋକେନ ଜୋତତି ॥
‘‘ପରମ୍ମୁଖା [ପୁବ୍ବମୁଖା (ସ୍ୟା॰)] ନିସୀଦିତ୍ୱା, ୟଦି ଇଚ୍ଛାମି ପସ୍ସିତୁଂ ।
ଉଦ୍ଧଂ ଅଧୋ ଚ ତିରିୟଂ, ସବ୍ବଂ ପସ୍ସାମି ଚକ୍ଖୁନା ॥
‘‘ୟାୱତା ଅଭିକଙ୍ଖାମି, ଦଟ୍ଠୁଂ ସୁଗତଦୁଗ୍ଗତେ [ସୁକତଦୁକ୍କଟେ (ପୀ॰)]।
ତତ୍ଥ ଆୱରଣଂ ନତ୍ଥି, ରୁକ୍ଖେସୁ ପବ୍ବତେସୁ ୱା ॥
‘‘ଅସୀତି ଦେୱରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ସତାନଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ଦୀପସତସହସ୍ସାନି, ପରିୱାରେ ଜଲନ୍ତି ମେ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜିଂ ମାତୁକୁଚ୍ଛିୟଂ ।
ମାତୁକୁଚ୍ଛିଗତା ସନ୍ତୀ, ଅକ୍ଖି ମେ ନ ନିମୀଲତି ॥
‘‘ଦୀପସତସହସ୍ସାନି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମଙ୍ଗିତା ।
ଜଲନ୍ତି ସୂତିକାଗେହେ, ପଞ୍ଚଦୀପାନିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ମାନସଂ ୱିନିୱତ୍ତୟିଂ ।
ଅଜରାମତଂ ସୀତିଭାୱଂ, ନିବ୍ବାନଂ ଫସ୍ସୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସାହଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ।
ଉପସମ୍ପାଦୟୀ ବୁଦ୍ଧୋ, ଗୁଣମଞ୍ଞାୟ ଗୋତମୋ ॥
‘‘ମଣ୍ଡପେ ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱା, ସୁଞ୍ଞାଗାରେ ୱସନ୍ତିୟା ।
ସଦା ପଜ୍ଜଲତେ ଦୀପଂ, ପଞ୍ଚଦୀପାନିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୁଦ୍ଧଂ ମେ, ସମାଧିକୁସଲା ଅହଂ ।
ଅଭିଞ୍ଞାପାରମିପ୍ପତ୍ତା, ପଞ୍ଚଦୀପାନିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସବ୍ବୱୋସିତୱୋସାନା, କତକିଚ୍ଚା ଅନାସୱା ।
ପଞ୍ଚଦୀପା ମହାୱୀର, ପାଦେ ୱନ୍ଦାମି ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦୀପମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଞ୍ଚଦୀପାନିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ପଞ୍ଚଦୀପଦାୟିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଞ୍ଚଦୀପଦାୟିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ନଳମାଲିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅହୋସିଂ କିନ୍ନରୀ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅପରାଜିତଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସୁମନା, ୱେଦଜାତା କତଞ୍ଜଲୀ ।
ନଳମାଲଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅଭିପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା କିନ୍ନରୀଦେହଂ [ମାନସଂ ଦେହଂ (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰) ସୁମେଧାୱଗ୍ଗେପି], ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଛତ୍ତିଂସଦେୱରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ମନସା ପତ୍ଥିତଂ ମୟ୍ହଂ, ନିବ୍ବତ୍ତତି ୟଥିଚ୍ଛିତଂ ॥
‘‘ଦସନ୍ନଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ଓଚିତତ୍ତାୱ [ସୁଚିତତ୍ତାୱ (ପୀ॰)] ହୁତ୍ୱାନ, ସଂସରାମି ଭୱେସ୍ୱହଂ ॥
‘‘କୁସଲଂ ୱିଜ୍ଜତେ ମୟ୍ହଂ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ପୂଜାରହା ଅହଂ ଅଜ୍ଜ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘ୱିସୁଦ୍ଧମନସା ଅଜ୍ଜ, ଅପେତମନପାପିକା ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ନଳମାଲାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ନଳମାଲିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନଳମାଲିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ମହାପଜାପତିଗୋତମୀଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ଏକଦା ଲୋକପଜ୍ଜୋତୋ, ୱେସାଲିୟଂ ମହାୱନେ ।
କୂଟାଗାରେ ସୁସାଲାୟଂ, ୱସତେ ନରସାରଥି ॥
‘‘ତଦା ଜିନସ୍ସ ମାତୁଚ୍ଛା, ମହାଗୋତମି ଭିକ୍ଖୁନୀ ।
ତହିଂ କତେ [ତହିଂୟେୱ (ସ୍ୟା॰)] ପୁରେ ରମ୍ମେ, ୱସୀ ଭିକ୍ଖୁନୁପସ୍ସୟେ ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୁନୀହି ୱିମୁତ୍ତାହି, ସତେହି ସହ ପଞ୍ଚହି ।
ରହୋଗତାୟ ତସ୍ସେୱଂ, ଚିତସ୍ସାସି [ଚିତ୍ତସ୍ସାପି (ସ୍ୟା॰)] ୱିତକ୍କିତଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପରିନିବ୍ବାନଂ, ସାୱକଗ୍ଗୟୁଗସ୍ସ ୱା ।
ରାହୁଲାନନ୍ଦନନ୍ଦାନଂ, ନାହଂ ଲଚ୍ଛାମି ପସ୍ସିତୁଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପରିନିବ୍ବାନା, ସାୱକଗ୍ଗୟୁଗସ୍ସ ୱା ।
ମହାକସ୍ସପନନ୍ଦାନଂ, ଆନନ୍ଦରାହୁଲାନ ଚ ॥
‘‘ପଟିକଚ୍ଚାୟୁସଙ୍ଖାରଂ [ପଟିଗଚ୍ଚାୟୁସଙ୍ଖାରେ (ସୀ॰)], ଓସଜ୍ଜିତ୍ୱାନ ନିବ୍ବୁତିଂ ।
ଗଚ୍ଛେୟ୍ୟଂ ଲୋକନାଥେନ, ଅନୁଞ୍ଞାତା ମହେସିନା ॥
‘‘ତଥା ପଞ୍ଚସତାନମ୍ପି, ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ୱିତକ୍କିତଂ ।
ଆସି ଖେମାଦିକାନମ୍ପି, ଏତଦେୱ ୱିତକ୍କିତଂ ॥
‘‘ଭୂମିଚାଲୋ ତଦା ଆସି, ନାଦିତା ଦେୱଦୁନ୍ଦୁଭୀ ।
ଉପସ୍ସୟାଧିୱତ୍ଥାୟୋ, ଦେୱତା ସୋକପୀଳିତା ॥
‘‘ୱିଲପନ୍ତା ସୁକରୁଣଂ [ସକରୁଣଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ତତ୍ଥସ୍ସୂନି ପୱତ୍ତୟୁଂ ।
ମିତ୍ତା [ସବ୍ବା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଭିକ୍ଖୁନିୟୋ ତାହି, ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ ଗୋତମିଂ ॥
‘‘ନିପଚ୍ଚ ସିରସା ପାଦେ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱୁଂ ।
‘ତତ୍ଥ ତୋୟଲୱାସିତ୍ତା, ମୟମୟ୍ୟେ ରହୋଗତା ॥
‘‘‘ସା ଚଲା ଚଲିତା ଭୂମି, ନାଦିତା ଦେୱଦୁନ୍ଦୁଭୀ ।
ପରିଦେୱା ଚ ସୁୟ୍ୟନ୍ତେ, କିମତ୍ଥଂ ନୂନ ଗୋତମୀ’ ॥
‘‘ତଦା ଅୱୋଚ ସା ସବ୍ବଂ, ୟଥାପରିୱିତକ୍କିତଂ ।
ତାୟୋପି ସବ୍ବା ଆହଂସୁ, ୟଥାପରିୱିତକ୍କିତଂ ॥
‘‘‘ୟଦି ତେ ରୁଚିତଂ ଅୟ୍ୟେ, ନିବ୍ବାନଂ ପରମଂ ସିୱଂ ।
ନିବ୍ବାୟିସ୍ସାମ ସବ୍ବାପି, ବୁଦ୍ଧାନୁଞ୍ଞାୟ ସୁବ୍ବତେ ॥
‘‘‘ମୟଂ ସହାୱ ନିକ୍ଖନ୍ତା, ଘରାପି ଚ ଭୱାପି ଚ ।
ସହାୟେୱ ଗମିସ୍ସାମ, ନିବ୍ବାନଂ ପଦମୁତ୍ତମଂ’ ॥
‘‘‘ନିବ୍ବାନାୟ ୱଜନ୍ତୀନଂ, କିଂ ୱକ୍ଖାମୀ’ତି ସା ୱଦଂ ।
ସହ ସବ୍ବାହି ନିଗ୍ଗଞ୍ଛି, ଭିକ୍ଖୁନୀନିଲୟା ତଦା ॥
‘‘ଉପସ୍ସୟେ ୟାଧିୱତ୍ଥା, ଦେୱତା ତା ଖମନ୍ତୁ ମେ ।
ଭିକ୍ଖୁନୀନିଲୟସ୍ସେଦଂ, ପଚ୍ଛିମଂ ଦସ୍ସନଂ ମମ ॥
‘‘ନ ଜରା ମଚ୍ଚୁ ୱା ୟତ୍ଥ, ଅପ୍ପିୟେହି ସମାଗମୋ ।
ପିୟେହି ନ ୱିୟୋଗୋତ୍ଥି, ତଂ ୱଜିସ୍ସଂ [ତଂ ୱଜ୍ଜିୟଂ (ସ୍ୟା॰)] ଅସଙ୍ଖତଂ ॥
‘‘ଅୱୀତରାଗା ତଂ ସୁତ୍ୱା, ୱଚନଂ ସୁଗତୋରସା ।
ସୋକଟ୍ଟା ପରିଦେୱିଂସୁ, ଅହୋ ନୋ ଅପ୍ପପୁଞ୍ଞତା ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୁନୀନିଲୟୋ ସୁଞ୍ଞୋ, ଭୂତୋ ତାହି ୱିନା ଅୟଂ ।
ପଭାତେ ୱିୟ ତାରାୟୋ, ନ ଦିସ୍ସନ୍ତି ଜିନୋରସା ॥
‘‘ନିବ୍ବାନଂ ଗୋତମୀ ୟାତି, ସତେହି ସହ ପଞ୍ଚହି ।
ନଦୀସତେହିୱ ସହ, ଗଙ୍ଗା ପଞ୍ଚହି ସାଗରଂ ॥
‘‘ରଥିୟାୟ ୱଜନ୍ତିୟୋ [ୱଜନ୍ତିଂ ତଂ (ସୀ॰), ୱଜନ୍ତି ତଂ (ସ୍ୟା॰), ୱଜନ୍ତାନଂ (ପୀ॰)], ଦିସ୍ୱା ସଦ୍ଧା ଉପାସିକା ।
ଘରା ନିକ୍ଖମ୍ମ ପାଦେସୁ, ନିପଚ୍ଚ ଇଦମବ୍ରୱୁଂ ॥
‘‘‘ପସୀଦସ୍ସୁ ମହାଭୋଗେ, ଅନାଥାୟୋ ୱିହାୟ ନୋ ।
ତୟା ନ ୟୁତ୍ତା [ୟୁତ୍ତଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ନିବ୍ବାତୁଂ, ଇଚ୍ଛଟ୍ଟା ୱିଲପିଂସୁ ତା’ ॥
‘‘ତାସଂ ସୋକପହାନତ୍ଥଂ, ଅୱୋଚ ମଧୁରଂ ଗିରଂ ।
‘ରୁଦିତେନ ଅଲଂ ପୁତ୍ତା, ହାସକାଲୋୟମଜ୍ଜ ୱୋ ॥
‘‘‘ପରିଞ୍ଞାତଂ ମୟା ଦୁକ୍ଖଂ, ଦୁକ୍ଖହେତୁ ୱିୱଜ୍ଜିତୋ ।
ନିରୋଧୋ ମେ ସଚ୍ଛିକତୋ, ମଗ୍ଗୋ ଚାପି ସୁଭାୱିତୋ ॥
ପଠମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
‘‘‘ପରିଚିଣ୍ଣୋ ମୟା ସତ୍ଥା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ।
ଓହିତୋ ଗରୁକୋ ଭାରୋ, ଭୱନେତ୍ତି ସମୂହତା ॥
‘‘‘ୟସ୍ସତ୍ଥାୟ ପବ୍ବଜିତା, ଅଗାରସ୍ମାନଗାରିୟଂ ।
ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ସବ୍ବସଂୟୋଜନକ୍ଖୟୋ ॥
‘‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ତସ୍ସ ଚ ସଦ୍ଧମ୍ମୋ, ଅନୂନୋ ୟାୱ ତିଟ୍ଠତି ।
ନିବ୍ବାତୁଂ ତାୱ କାଲୋ ମେ, ମା ମଂ ସୋଚଥ ପୁତ୍ତିକା ॥
‘‘‘କୋଣ୍ଡଞ୍ଞାନନ୍ଦନନ୍ଦାଦୀ, ତିଟ୍ଠନ୍ତି ରାହୁଲୋ ଜିନୋ ।
ସୁଖିତୋ ସହିତୋ ସଙ୍ଘୋ, ହତଦବ୍ବା ଚ ତିତ୍ଥିୟା ॥
‘‘‘ଓକ୍କାକୱଂସସ୍ସ ୟସୋ, ଉସ୍ସିତୋ ମାରମଦ୍ଦନୋ ।
ନନୁ ସମ୍ପତି କାଲୋ ମେ, ନିବ୍ବାନତ୍ଥାୟ ପୁତ୍ତିକା ॥
‘‘‘ଚିରପ୍ପଭୁତି ୟଂ ମୟ୍ହଂ, ପତ୍ଥିତଂ ଅଜ୍ଜ ସିଜ୍ଝତେ ।
ଆନନ୍ଦଭେରିକାଲୋୟଂ, କିଂ ୱୋ ଅସ୍ସୂହି ପୁତ୍ତିକା ॥
‘‘‘ସଚେ ମୟି ଦୟା ଅତ୍ଥି, ୟଦି ଚତ୍ଥି କତଞ୍ଞୁତା ।
ସଦ୍ଧମ୍ମଟ୍ଠିତିୟା ସବ୍ବା, କରୋଥ ୱୀରିୟଂ ଦଳ୍ହଂ ॥
‘‘‘ଥୀନଂ ଅଦାସି ପବ୍ବଜ୍ଜଂ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ୟାଚିତୋ ମୟା ।
ତସ୍ମା ୟଥାହଂ ନନ୍ଦିସ୍ସଂ, ତଥା ତମନୁତିଟ୍ଠଥ’ ॥
‘‘ତା ଏୱମନୁସାସିତ୍ୱା, ଭିକ୍ଖୁନୀହି ପୁରକ୍ଖତା ।
ଉପେଚ୍ଚ ବୁଦ୍ଧଂ ୱନ୍ଦିତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ଅହଂ ସୁଗତ ତେ ମାତା, ତ୍ୱଞ୍ଚ ୱୀର ପିତା ମମ ।
ସଦ୍ଧମ୍ମସୁଖଦ [ସଦ୍ଧମ୍ମସୁଖଦୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ନାଥ, ତୟା ଜାତାମ୍ହି ଗୋତମ ॥
‘‘‘ସଂୱଦ୍ଧିତୋୟଂ ସୁଗତ, ରୂପକାୟୋ ମୟା ତୱ ।
ଅନିନ୍ଦିତୋ [ଆନନ୍ଦିୟୋ (ସ୍ୟା॰), ଅନିନ୍ଦିୟୋ (ପୀ॰)] ଧମ୍ମକାୟୋ [ଧମ୍ମତନୁ (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰)], ମମ ସଂୱଦ୍ଧିତୋ ତୟା ॥
‘‘‘ମୁହୁତ୍ତଂ ତଣ୍ହାସମଣଂ, ଖୀରଂ ତ୍ୱଂ ପାୟିତୋ ମୟା ।
ତୟାହଂ ସନ୍ତମଚ୍ଚନ୍ତଂ, ଧମ୍ମଖୀରଞ୍ହି [ଧମ୍ମଖୀରମ୍ପି (ସ୍ୟା॰, କ॰)] ପାୟିତା ॥
‘‘‘ବନ୍ଧନାରକ୍ଖନେ ମୟ୍ହଂ, ଅଣଣୋ [ଅନଣୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ତ୍ୱଂ ମହାମୁନେ ।
ପୁତ୍ତକାମା ଥିୟୋ ୟାଚଂ, ଲଭନ୍ତି ତାଦିସଂ ସୁତଂ ॥
‘‘‘ମନ୍ଧାତାଦିନରିନ୍ଦାନଂ, ୟା ମାତା ସା ଭୱଣ୍ଣୱେ ।
ନିମୁଗ୍ଗାହଂ ତୟା ପୁତ୍ତ, ତାରିତା ଭୱସାଗରା ॥
‘‘‘ରଞ୍ଞୋ ମାତା ମହେସୀତି, ସୁଲଭଂ ନାମମିତ୍ଥିନଂ ।
ବୁଦ୍ଧମାତାତି ୟଂ ନାମଂ, ଏତଂ ପରମଦୁଲ୍ଲଭଂ ॥
‘‘‘ତଞ୍ଚ ଲଦ୍ଧଂ ମହାୱୀର, ପଣିଧାନଂ ମମଂ ତୟା ।
ଅଣୁକଂ ୱା ମହନ୍ତଂ ୱା, ତଂ ସବ୍ବଂ ପୂରିତଂ ମୟା ॥
‘‘‘ପରିନିବ୍ବାତୁମିଚ୍ଛାମି, ୱିହାୟେମଂ କଳେୱରଂ ।
ଅନୁଜାନାହି ମେ ୱୀର, ଦୁକ୍ଖନ୍ତକର ନାୟକ ॥
‘‘‘ଚକ୍କଙ୍କୁସଧଜାକିଣ୍ଣେ, ପାଦେ କମଲକୋମଲେ ।
ପସାରେହି ପଣାମଂ ତେ, କରିସ୍ସଂ ପୁତ୍ତଉତ୍ତମେ [ପୁତ୍ତପେମସା (ସୀ॰ ପୀ॰), ପୁତ୍ତପେମହଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ସୁୱଣ୍ଣରାସିସଙ୍କାସଂ, ସରୀରଂ କୁରୁ ପାକଟଂ ।
କତ୍ୱା ଦେହଂ ସୁଦିଟ୍ଠଂ ତେ, ସନ୍ତିଂ ଗଚ୍ଛାମି ନାୟକ’ ॥
‘‘ଦ୍ୱତ୍ତିଂସଲକ୍ଖଣୂପେତଂ, ସୁପ୍ପଭାଲଙ୍କତଂ ତନୁଂ ।
ସଞ୍ଝାଘନାୱ ବାଲକ୍କଂ, ମାତୁଚ୍ଛଂ ଦସ୍ସୟୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ଫୁଲ୍ଲାରୱିନ୍ଦସଂକାସେ, ତରୁଣାଦିଚ୍ଚସପ୍ପଭେ ।
ଚକ୍କଙ୍କିତେ ପାଦତଲେ, ତତୋ ସା ସିରସା ପତି ॥
‘‘‘ପଣମାମି ନରାଦିଚ୍ଚ, ଆଦିଚ୍ଚକୁଲକେତୁକଂ ।
ପଚ୍ଛିମେ ମରଣେ ମୟ୍ହଂ [ସରଣଂ ମୟ୍ହଂ (ସ୍ୟା॰)], ନ ତଂ ଇକ୍ଖାମହଂ ପୁନୋ ॥
‘‘‘ଇତ୍ଥିୟୋ ନାମ ଲୋକଗ୍ଗ, ସବ୍ବଦୋସାକରା ମତା ।
ୟଦି କୋ ଚତ୍ଥି ଦୋସୋ ମେ, ଖମସ୍ସୁ କରୁଣାକର ॥
‘‘‘ଇତ୍ଥିକାନଞ୍ଚ ପବ୍ବଜ୍ଜଂ, ହଂ ତଂ ୟାଚିଂ ପୁନପ୍ପୁନଂ ।
ତତ୍ଥ ଚେ ଅତ୍ଥି ଦୋସୋ ମେ, ତଂ ଖମସ୍ସୁ ନରାସଭ ॥
‘‘‘ମୟା ଭିକ୍ଖୁନିୟୋ ୱୀର, ତୱାନୁଞ୍ଞାୟ ସାସିତା ।
ତତ୍ର ଚେ ଅତ୍ଥି ଦୁନ୍ନୀତଂ, ତଂ ଖମସ୍ସୁ ଖମାଧିପ [ଖମାଧିତି (ସ୍ୟା॰), ଖମାପିତୋ (କ॰)]॥
‘‘‘ଅକ୍ଖନ୍ତେ ନାମ ଖନ୍ତବ୍ବଂ, କିଂ ଭୱେ ଗୁଣଭୂସନେ ।
କିମୁତ୍ତରଂ ତେ ୱକ୍ଖାମି, ନିବ୍ବାନାୟ ୱଜନ୍ତିୟା ॥
‘‘‘ସୁଦ୍ଧେ ଅନୂନେ ମମ ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ, ଲୋକା ଇତୋ ନିସ୍ସରିତୁଂ ଖମନ୍ତେ ।
ପଭାତକାଲେ ବ୍ୟସନଙ୍ଗତାନଂ, ଦିସ୍ୱାନ ନିୟ୍ୟାତିୱ ଚନ୍ଦଲେଖା’ ॥
‘‘‘ତଦେତରା ଭିକ୍ଖୁନିୟୋ ଜିନଗ୍ଗଂ, ତାରାୱ ଚନ୍ଦାନୁଗତା ସୁମେରୁଂ ।
ପଦକ୍ଖିଣଂ କଚ୍ଚ ନିପଚ୍ଚ ପାଦେ, ଠିତା ମୁଖନ୍ତଂ ସମୁଦିକ୍ଖମାନା ॥
‘‘‘ନ ତିତ୍ତିପୁବ୍ବଂ ତୱ ଦସ୍ସନେନ, ଚକ୍ଖୁଂ ନ ସୋତଂ ତୱ ଭାସିତେନ ।
ଚିତ୍ତଂ ମମଂ କେୱଲମେକମେୱ, ପପ୍ପୁୟ୍ୟ ତଂ ଧମ୍ମରସେନ ତିତ୍ତି ॥
‘‘‘ନଦତୋ ପରିସାୟଂ ତେ, ୱାଦିତବ୍ବପହାରିନୋ ।
ୟେ ତେ ଦକ୍ଖନ୍ତି ୱଦନଂ, ଧଞ୍ଞା ତେ ନରପୁଙ୍ଗୱ ॥
‘‘‘ଦୀଘଙ୍ଗୁଲୀ ତମ୍ବନଖେ, ସୁଭେ ଆୟତପଣ୍ହିକେ ।
ୟେ ପାଦେ ପଣମିସ୍ସନ୍ତି [ପଣମାୟନ୍ତି (ସ୍ୟା॰)], ତେପି ଧଞ୍ଞା ଗୁଣନ୍ଧର ॥
‘‘‘ମଧୁରାନି ପହଟ୍ଠାନି, ଦୋସଗ୍ଘାନି ହିତାନି ଚ ।
ୟେ ତେ ୱାକ୍ୟାନି ସୁୟ୍ୟନ୍ତି, ତେପି ଧଞ୍ଞା ନରୁତ୍ତମ ॥
‘‘‘ଧଞ୍ଞାହଂ ତେ ମହାୱୀର, ପାଦପୂଜନତପ୍ପରା [ମାନପୂଜନତପ୍ପରା (କ॰)]।
ତିଣ୍ଣସଂସାରକନ୍ତାରା, ସୁୱାକ୍ୟେନ ସିରୀମତୋ’ ॥
‘‘ତତୋ ସା ଅନୁସାୱେତ୍ୱା [ଅନୁମାନେ ତ୍ୱା (କ॰)], ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘମ୍ପି ସୁବ୍ବତା ।
ରାହୁଲାନନ୍ଦନନ୍ଦେ ଚ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଇଦମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ଆସୀୱିସାଲୟସମେ, ରୋଗାୱାସେ କଳେୱରେ ।
ନିବ୍ବିନ୍ଦା ଦୁକ୍ଖସଙ୍ଘାଟେ, ଜରାମରଣଗୋଚରେ ॥
‘‘‘ନାନାକଲିମଲାକିଣ୍ଣେ [ନାନାକୁଣପମଲାକିଣ୍ଣେ (ସ୍ୟା॰), ନାନାକାଳମଲାକିଣ୍ଣେ (କ॰)], ପରାୟତ୍ତେ ନିରୀହକେ ।
ତେନ ନିବ୍ବାତୁମିଚ୍ଛାମି, ଅନୁମଞ୍ଞଥ ପୁତ୍ତକା’ ॥
‘‘ନନ୍ଦୋ ରାହୁଲଭଦ୍ଦୋ ଚ, ୱୀତସୋକା ନିରାସୱା ।
ଠିତାଚଲଟ୍ଠିତି ଥିରା, ଧମ୍ମତମନୁଚିନ୍ତୟୁଂ ॥
‘‘‘ଧିରତ୍ଥୁ ସଙ୍ଖତଂ ଲୋଲଂ, ଅସାରଂ କଦଲୂପମଂ ।
ମାୟାମରୀଚିସଦିସଂ, ଇତରଂ ଅନୱଟ୍ଠିତଂ ॥
‘‘‘ୟତ୍ଥ ନାମ ଜିନସ୍ସାୟଂ, ମାତୁଚ୍ଛା ବୁଦ୍ଧପୋସିକା ।
ଗୋତମୀ ନିଧନଂ ୟାତି, ଅନିଚ୍ଚଂ ସବ୍ବସଙ୍ଖତଂ’ ॥
‘‘ଆନନ୍ଦୋ ଚ ତଦା ସେଖୋ, ସୋକଟ୍ଟୋ [କନିଟ୍ଠୋ (ସ୍ୟା॰)] ଜିନୱଚ୍ଛଲୋ ।
ତତ୍ଥସ୍ସୂନି କରୋନ୍ତୋ ସୋ, କରୁଣଂ ପରିଦେୱତି ॥
‘‘ହା ସନ୍ତିଂ [ଭାସନ୍ତୀ (ସ୍ୟା॰)] ଗୋତମୀ ୟାତି, ନୂନ ବୁଦ୍ଧୋପି ନିବ୍ବୁତିଂ ।
ଗଚ୍ଛତି ନ ଚିରେନେୱ, ଅଗ୍ଗିରିୱ ନିରିନ୍ଧନୋ ॥
‘‘ଏୱଂ ୱିଲାପମାନଂ ତଂ, ଆନନ୍ଦଂ ଆହ ଗୋତମୀ ।
ସୁତସାଗରଗମ୍ଭୀର, ବୁଦ୍ଧୋପଟ୍ଠାନତପ୍ପର ॥
‘‘‘ନ ୟୁତ୍ତଂ ସୋଚିତୁଂ ପୁତ୍ତ, ହାସକାଲେ ଉପଟ୍ଠିତେ ।
ତୟା ମେ ସରଣଂ ପୁତ୍ତ, ନିବ୍ବାନଂ ତମୁପାଗତଂ ॥
‘‘‘ତୟା ତାତ ସମଜ୍ଝିଟ୍ଠୋ, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ଅନୁଜାନି ନୋ ।
ମା ପୁତ୍ତ ୱିମନୋ ହୋହି, ସଫଲୋ ତେ ପରିସ୍ସମୋ ॥
‘‘‘ୟଂ ନ ଦିଟ୍ଠଂ ପୁରାଣେହି, ତିତ୍ଥିକାଚରିୟେହିପି ।
ତଂ ପଦଂ ସୁକୁମାରୀହି, ସତ୍ତୱସ୍ସାହି ୱେଦିତଂ ॥
‘‘‘ବୁଦ୍ଧସାସନପାଲେତ, ପଚ୍ଛିମଂ ଦସ୍ସନଂ ତୱ ।
ତତ୍ଥ ଗଚ୍ଛାମହଂ ପୁତ୍ତ, ଗତୋ ୟତ୍ଥ ନ ଦିସ୍ସତେ ॥
‘‘‘କଦାଚି ଧମ୍ମଂ ଦେସେନ୍ତୋ, ଖିପୀ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ତଦାହଂ ଆସୀସୱାଚଂ, ଅୱୋଚଂ ଅନୁକମ୍ପିକା ॥
‘‘‘ଚିରଂ ଜୀୱ ମହାୱୀର, କପ୍ପଂ ତିଟ୍ଠ ମହାମୁନେ ।
ସବ୍ବଲୋକସ୍ସ ଅତ୍ଥାୟ, ଭୱସ୍ସୁ ଅଜରାମରୋ ॥
‘‘‘ତଂ ତଥାୱାଦିନିଂ ବୁଦ୍ଧୋ, ମମଂ ସୋ ଏତଦବ୍ରୱି ।
‘ନ ହେୱଂ ୱନ୍ଦିୟା ବୁଦ୍ଧା, ୟଥା ୱନ୍ଦସି ଗୋତମୀ ॥
‘‘‘କଥଂ ଚରହି ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ୱନ୍ଦିତବ୍ବା ତଥାଗତା ।
କଥଂ ଅୱନ୍ଦିୟା ବୁଦ୍ଧା, ତଂ ମେ ଅକ୍ଖାହି ପୁଚ୍ଛିତୋ ॥
‘‘‘ଆରଦ୍ଧୱୀରିୟେ ପହିତତ୍ତେ, ନିଚ୍ଚଂ ଦଳ୍ହପରକ୍କମେ ।
ସମଗ୍ଗେ ସାୱକେ ପସ୍ସ, ଏତଂ ବୁଦ୍ଧାନୱନ୍ଦନଂ ॥
‘‘‘ତତୋ ଉପସ୍ସୟଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକିକାହଂ ୱିଚିନ୍ତୟିଂ ।
ସମଗ୍ଗପରିସଂ ନାଥୋ, ରୋଧେସି ତିଭୱନ୍ତଗୋ ॥
‘‘‘ହନ୍ଦାହଂ ପରିନିବ୍ବିସ୍ସଂ, ମା ୱିପତ୍ତିତମଦ୍ଦସଂ ।
ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ଦିସ୍ୱାନ ଇସିସତ୍ତମଂ ॥
‘‘‘ପରିନିବ୍ବାନକାଲଂ ମେ, ଆରୋଚେସିଂ [ଆରୋଚେମି (ସ୍ୟା॰)] ୱିନାୟକଂ ।
ତତୋ ସୋ ସମନୁଞ୍ଞାସି, କାଲଂ ଜାନାହି ଗୋତମୀ ॥
‘‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘‘ଥୀନଂ ଧମ୍ମାଭିସମୟେ, ୟେ ବାଲା ୱିମତିଂ ଗତା ।
ତେସଂ ଦିଟ୍ଠିପ୍ପହାନତ୍ଥଂ, ଇଦ୍ଧିଂ ଦସ୍ସେହି ଗୋତମୀ’ ॥
‘‘ତଦା ନିପଚ୍ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଉପ୍ପତିତ୍ୱାନ ଅମ୍ବରଂ ।
ଇଦ୍ଧୀ ଅନେକା ଦସ୍ସେସି, ବୁଦ୍ଧାନୁଞ୍ଞାୟ ଗୋତମୀ ॥
‘‘ଏକିକା ବହୁଧା ଆସି, ବହୁକା ଚେତିକା ତଥା ।
ଆୱିଭାୱଂ ତିରୋଭାୱଂ, ତିରୋକୁଟ୍ଟଂ [ତିରୋକୁଡ୍ଡଂ (ସ୍ୟା॰)] ତିରୋନଗଂ ॥
‘‘ଅସଜ୍ଜମାନା ଅଗମା, ଭୂମିୟମ୍ପି ନିମୁଜ୍ଜଥ ।
ଅଭିଜ୍ଜମାନେ ଉଦକେ, ଅଗଞ୍ଛି ମହିୟା ୟଥା ॥
‘‘ସକୁଣୀୱ ତଥାକାସେ, ପଲ୍ଲଙ୍କେନ କମୀ ତଦା ।
ୱସଂ ୱତ୍ତେସି କାୟେନ, ୟାୱ ବ୍ରହ୍ମନିୱେସନଂ ॥
‘‘ସିନେରୁଂ ଦଣ୍ଡଂ କତ୍ୱାନ, ଛତ୍ତଂ କତ୍ୱା ମହାମହିଂ ।
ସମୂଲଂ ପରିୱତ୍ତେତ୍ୱା, ଧାରୟଂ ଚଙ୍କମୀ ନଭେ ॥
‘‘ଛସ୍ସୂରୋଦୟକାଲେୱ, ଲୋକଞ୍ଚାକାସି ଧୂମିକଂ ।
ୟୁଗନ୍ତେ ୱିୟ ଲୋକଂ ସା, ଜାଲାମାଲାକୁଲଂ ଅକା ॥
‘‘ମୁଚଲିନ୍ଦଂ ମହାସେଲଂ, ମେରୁମୂଲନଦନ୍ତରେ [ମେରୁମନ୍ଦାରଦଦ୍ଦରେ (ସୀ॰ ପୀ॰), ମେରୁଂ ମନ୍ଦାରଦନ୍ତରେ (ସ୍ୟା॰)]।
ସାସପାରିୱ ସବ୍ବାନି, ଏକେନଗ୍ଗହି ମୁଟ୍ଠିନା ॥
‘‘ଅଙ୍ଗୁଲଗ୍ଗେନ ଛାଦେସି, ଭାକରଂ ସନିସାକରଂ ।
ଚନ୍ଦସୂରସହସ୍ସାନି, ଆୱେଳମିୱ ଧାରୟି ॥
‘‘ଚତୁସାଗରତୋୟାନି, ଧାରୟୀ ଏକପାଣିନା ।
ୟୁଗନ୍ତଜଲଦାକାରଂ, ମହାୱସ୍ସଂ ପୱସ୍ସଥ ॥
‘‘ଚକ୍କୱତ୍ତିଂ ସପରିସଂ, ମାପୟୀ ସା ନଭତ୍ତଲେ ।
ଗରୁଳଂ ଦ୍ୱିରଦଂ ସୀହଂ, ୱିନଦନ୍ତଂ ପଦସ୍ସୟି ॥
‘‘ଏକିକା ଅଭିନିମ୍ମିତ୍ୱା, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟଂ ଭିକ୍ଖୁନୀଗଣଂ ।
ପୁନ ଅନ୍ତରଧାପେତ୍ୱା, ଏକିକା ମୁନିମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ମାତୁଚ୍ଛା ତେ ମହାୱୀର, ତୱ ସାସନକାରିକା ।
ଅନୁପ୍ପତ୍ତା ସକଂ ଅତ୍ଥଂ, ପାଦେ ୱନ୍ଦାମି ଚକ୍ଖୁମ’ ॥
‘‘ଦସ୍ସେତ୍ୱା ୱିୱିଧା ଇଦ୍ଧୀ, ଓରୋହିତ୍ୱା ନଭତ୍ତଲା ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଲୋକପଜ୍ଜୋତଂ, ଏକମନ୍ତଂ ନିସୀଦି ସା ॥
‘‘ସା ୱୀସୱସ୍ସସତିକା, ଜାତିୟାହଂ ମହାମୁନେ ।
ଅଲମେତ୍ତାୱତା ୱୀର, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସାମି ନାୟକ ॥
‘‘ତଦାତିୱିମ୍ହିତା ସବ୍ବା, ପରିସା ସା କତଞ୍ଜଲୀ ।
ଅୱୋଚୟ୍ୟେ କଥଂ ଆସି, ଅତୁଲିଦ୍ଧିପରକ୍କମା ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମେସୁ ଚକ୍ଖୁମା ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ଜାତାମଚ୍ଚକୁଲେ ଅହୁଂ ।
ସବ୍ବୋପକାରସମ୍ପନ୍ନେ, ଇଦ୍ଧେ ଫୀତେ ମହଦ୍ଧନେ ॥
‘‘କଦାଚି ପିତୁନା ସଦ୍ଧିଂ, ଦାସିଗଣପୁରକ୍ଖତା ।
ମହତା ପରିୱାରେନ, ତଂ ଉପେଚ୍ଚ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ୱାସୱଂ ୱିୟ ୱସ୍ସନ୍ତଂ, ଧମ୍ମମେଘଂ ଅନାସୱଂ [ପୱସ୍ସୟଂ (କ॰)]।
ସରଦାଦିଚ୍ଚସଦିସଂ, ରଂସିଜାଲସମୁଜ୍ଜଲଂ [ରଂସିମାଲାକୁଲଂ ଜିନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ରଂସିଜାଲାକୁଲଂ ଜିନଂ (ପୀ॰)]॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ସୁତ୍ୱା ଚସ୍ସ ସୁଭାସିତଂ ।
ମାତୁଚ୍ଛଂ ଭିକ୍ଖୁନିଂ ଅଗ୍ଗେ, ଠପେନ୍ତଂ ନରନାୟକଂ ॥
‘‘ସୁତ୍ୱା ଦତ୍ୱା ମହାଦାନଂ, ସତ୍ତାହଂ ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ସସଙ୍ଘସ୍ସ ନରଗ୍ଗସ୍ସ, ପଚ୍ଚୟାନି ବହୂନି ଚ ॥
‘‘ନିପଚ୍ଚ ପାଦମୂଲମ୍ହି, ତଂ ଠାନମଭିପତ୍ଥୟିଂ ।
ତତୋ ମହାପରିସତିଂ, ଅୱୋଚ ଇସିସତ୍ତମୋ ॥
‘‘‘ୟା ସସଙ୍ଘଂ ଅଭୋଜେସି, ସତ୍ତାହଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦା, ଓରସା ଧମ୍ମନିମ୍ମିତା ।
ଗୋତମୀ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱିକା ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ମାତୁଚ୍ଛା, ଜୀୱିତାପାଦିକା [ଜୀୱିତପାଲିକା (ସ୍ୟା॰)] ଅୟଂ ।
ରତ୍ତଞ୍ଞୂନଞ୍ଚ ଅଗ୍ଗତ୍ତଂ, ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ଲଭିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱାନ ପମୋଦିତ୍ୱା [ତଂ ସୁତ୍ୱାହଂ ପମୁଦିତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ୟାୱଜୀୱଂ ତଦା ଜିନଂ ।
ପଚ୍ଚୟେହି ଉପଟ୍ଠିତ୍ୱା, ତତୋ କାଲଙ୍କତା ଅହଂ ॥
‘‘ତାୱତିଂସେସୁ ଦେୱେସୁ, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିସୁ ।
ନିବ୍ବତ୍ତା ଦସହଙ୍ଗେହି, ଅଞ୍ଞେ ଅଭିଭୱିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ରୂପସଦ୍ଦେହି ଗନ୍ଧେହି, ରସେହି ଫୁସନେହି ଚ ।
ଆୟୁନାପି ଚ ୱଣ୍ଣେନ, ସୁଖେନ ୟସସାପି ଚ ॥
‘‘ତଥେୱାଧିପତେୟ୍ୟେନ, ଅଧିଗୟ୍ହ ୱିରୋଚହଂ ।
ଅହୋସିଂ ଅମରିନ୍ଦସ୍ସ, ମହେସୀ ଦୟିତା ତହିଂ ॥
‘‘ସଂସାରେ ସଂସରନ୍ତୀହଂ, କମ୍ମୱାୟୁସମେରିତା ।
କାସିସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ୱିସୟେ, ଅଜାୟିଂ ଦାସଗାମକେ ॥
‘‘ପଞ୍ଚଦାସସତାନୂନା, ନିୱସନ୍ତି ତହିଂ ତଦା ।
ସବ୍ବେସଂ ତତ୍ଥ ୟୋ ଜେଟ୍ଠୋ, ତସ୍ସ ଜାୟା ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ସୟମ୍ଭୁନୋ ପଞ୍ଚସତା, ଗାମଂ ପିଣ୍ଡାୟ ପାୱିସୁଂ ।
ତେ ଦିସ୍ୱାନ ଅହଂ ତୁଟ୍ଠା, ସହ ସବ୍ବାହି ଇତ୍ଥିଭି [ଞାତିଭି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ପୂଗା ହୁତ୍ୱାୱ ସବ୍ବାୟୋ [କତ୍ୱା ପଞ୍ଚସତକୁଟୀ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଚତୁମାସେ ଉପଟ୍ଠହୁଂ [ଉପଟ୍ଠିୟ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ତିଚୀୱରାନି ଦତ୍ୱାନ, ସଂସରିମ୍ହ [ପସନ୍ନାମ୍ହ (ସ୍ୟା॰)] ସସାମିକା ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ସବ୍ବାପି ତା, ତାୱତିଂସଗତା ମୟଂ ।
ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତା ଦେୱଦହେ ପୁରେ ॥
‘‘ପିତା ଅଞ୍ଜନସକ୍କୋ ମେ, ମାତା ମମ ସୁଲକ୍ଖଣା ।
ତତୋ କପିଲୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ, ସୁଦ୍ଧୋଦନଘରଂ ଗତା ॥
‘‘ସେସା [ସବ୍ବା (ସ୍ୟା॰)] ସକ୍ୟକୁଲେ ଜାତା, ସକ୍ୟାନଂ ଘରମାଗମୁଂ ।
ଅହଂ ୱିସିଟ୍ଠା ସବ୍ବାସଂ, ଜିନସ୍ସାପାଦିକା ଅହୁଂ ॥
‘‘ମମ ପୁତ୍ତୋଭିନିକ୍ଖମ୍ମ [ସ ମେ ପୁତ୍ତୋ… (ସ୍ୟା॰)], ବୁଦ୍ଧୋ ଆସି ୱିନାୟକୋ ।
ପଚ୍ଛାହଂ ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ସତେହି ସହ ପଞ୍ଚହି ॥
‘‘ସାକିୟାନୀହି ଧୀରାହି, ସହ ସନ୍ତିସୁଖଂ ଫୁସିଂ ।
ୟେ ତଦା ପୁବ୍ବଜାତିୟଂ, ଅମ୍ହାକଂ ଆସୁ ସାମିନୋ ॥
‘‘ସହପୁଞ୍ଞସ୍ସ କତ୍ତାରୋ, ମହାସମୟକାରକା ।
ଫୁସିଂସୁ ଅରହତ୍ତଂ ତେ, ସୁଗତେନାନୁକମ୍ପିତା ॥
‘‘ତଦେତରା ଭିକ୍ଖୁନିୟୋ, ଆରୁହିଂସୁ ନଭତ୍ତଲଂ ।
ସଂଗତା [ଖଗତା (ସୀ॰)] ୱିୟ ତାରାୟୋ, ୱିରୋଚିଂସୁ ମହିଦ୍ଧିକା ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀ ଅନେକା ଦସ୍ସେସୁଂ, ପିଳନ୍ଧୱିକତିଂ ୟଥା ।
କମ୍ମାରୋ କନକସ୍ସେୱ, କମ୍ମଞ୍ଞସ୍ସ ସୁସିକ୍ଖିତୋ [ପୁଣ୍ଣକମ୍ମେସୁ ସିକ୍ଖିତା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଦସ୍ସେତ୍ୱା ପାଟିହୀରାନି, ୱିଚିତ୍ତାନି [ୱିୱିଧାନି (ସ୍ୟା॰)] ବହୂନି ଚ ।
ତୋସେତ୍ୱା ୱାଦିପୱରଂ, ମୁନିଂ ସପରିସଂ ତଦା ॥
‘‘ଓରୋହିତ୍ୱାନ ଗଗନା, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଇସିସତ୍ତମଂ ।
ଅନୁଞ୍ଞାତା ନରଗ୍ଗେନ, ୟଥାଠାନେ ନିସୀଦିସୁଂ ॥
‘‘‘ଅହୋନୁକମ୍ପିକା ଅମ୍ହଂ, ସବ୍ବାସଂ ଚିର ଗୋତମୀ ।
ୱାସିତା ତୱ ପୁଞ୍ଞେହି, ପତ୍ତା ନୋ ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ଅମ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୀୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମ ଅନାସୱା ॥
‘‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ନୋ ଆସି, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମ, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମ ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମ, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘‘ଅତ୍ଥେ ଧମ୍ମେ ଚ ନେରୁତ୍ତେ, ପଟିଭାନେ [ପଟିଭାଣେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଚ ୱିଜ୍ଜତି ।
ଞାଣଂ ଅମ୍ହଂ ମହାୱୀର, ଉପ୍ପନ୍ନଂ ତୱ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘‘ଅସ୍ମାଭି ପରିଚିଣ୍ଣୋସି, ମେତ୍ତଚିତ୍ତାହି ନାୟକ ।
ଅନୁଜାନାହି ସବ୍ବାସଂ [ସବ୍ବାୟୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ନିବ୍ବାନାୟ ମହାମୁନେ’ ॥
‘‘ନିବ୍ବାୟିସ୍ସାମ ଇଚ୍ଚେୱଂ, କିଂ ୱକ୍ଖାମି ୱଦନ୍ତିୟୋ ।
ୟସ୍ସ ଦାନି ଚ ୱୋ କାଲଂ, ମଞ୍ଞଥାତି ଜିନୋବ୍ରୱି ॥
‘‘ଗୋତମୀଆଦିକା ତାୟୋ, ତଦା ଭିକ୍ଖୁନିୟୋ ଜିନଂ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଆସନା ତମ୍ହା, ୱୁଟ୍ଠାୟ ଅଗମିଂସୁ ତା ॥
‘‘ମହତା ଜନକାୟେନ, ସହ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ଅନୁସଂୟାୟୀ ସୋ [ଅନୁସଂସାୱୟୀ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୱୀରୋ, ମାତୁଚ୍ଛଂ ୟାୱକୋଟ୍ଠକଂ ॥
‘‘ତଦା ନିପତି ପାଦେସୁ, ଗୋତମୀ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ।
ସହେୱ ତାହି ସବ୍ବାହି, ପଚ୍ଛିମଂ ପାଦୱନ୍ଦନଂ ॥
‘‘‘ଇଦଂ ପଚ୍ଛିମକଂ ମୟ୍ହଂ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ଦସ୍ସନଂ ।
ନ ପୁନୋ ଅମତାକାରଂ, ପସ୍ସିସ୍ସାମି ମୁଖଂ ତୱ ॥
‘‘‘ନ ଚ ମେ ୱନ୍ଦନଂ [ୱଦନଂ (କ॰)] ୱୀର, ତୱ ପାଦେ ସୁକୋମଲେ ।
ସମ୍ଫୁସିସ୍ସତି ଲୋକଗ୍ଗ, ଅଜ୍ଜ ଗଚ୍ଛାମି ନିବ୍ବୁତିଂ’ ॥
‘‘ରୂପେନ କିଂ ତୱାନେନ, ଦିଟ୍ଠେ ଧମ୍ମେ ୟଥାତଥେ ।
ସବ୍ବଂ ସଙ୍ଖତମେୱେତଂ, ଅନସ୍ସାସିକମିତ୍ତରଂ ॥
‘‘ସା ସହ ତାହି ଗନ୍ତ୍ୱାନ, ଭିକ୍ଖୁନୁପସ୍ସୟଂ ସକଂ ।
ଅଡ୍ଢପଲ୍ଲଙ୍କମାଭୁଜ୍ଜ, ନିସୀଦି ପରମାସନେ ॥
‘‘ତଦା ଉପାସିକା ତତ୍ଥ, ବୁଦ୍ଧସାସନୱଚ୍ଛଲା ।
ତସ୍ସା ପୱତ୍ତିଂ ସୁତ୍ୱାନ, ଉପେସୁଂ ପାଦୱନ୍ଦିକା ॥
‘‘କରେହି ଉରଂ ପହନ୍ତା, ଛିନ୍ନମୂଲା ୟଥା ଲତା ।
ରୋଦନ୍ତା କରୁଣଂ ରୱଂ, ସୋକଟ୍ଟା ଭୂମିପାତିତା ॥
‘‘ମା ନୋ ସରଣଦେ ନାଥେ, ୱିହାୟ ଗମି ନିବ୍ବୁତିଂ ।
ନିପତିତ୍ୱାନ ୟାଚାମ, ସବ୍ବାୟୋ ସିରସା ମୟଂ ॥
‘‘ୟା ପଧାନତମା ତାସଂ, ସଦ୍ଧା ପଞ୍ଞା ଉପାସିକା ।
ତସ୍ସା ସୀସଂ ପମଜ୍ଜନ୍ତୀ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ଅଲଂ ପୁତ୍ତା ୱିସାଦେନ, ମାରପାସାନୁୱତ୍ତିନା ।
ଅନିଚ୍ଚଂ ସଙ୍ଖତଂ ସବ୍ବଂ, ୱିୟୋଗନ୍ତଂ ଚଲାଚଲଂ’ ॥
‘‘ତତୋ ସା ତା ୱିସଜ୍ଜିତ୍ୱା, ପଠମଂ ଝାନମୁତ୍ତମଂ ।
ଦୁତିୟଞ୍ଚ ତତିୟଞ୍ଚ, ସମାପଜ୍ଜି ଚତୁତ୍ଥକଂ ॥
‘‘ଆକାସାୟତନଞ୍ଚେୱ, ୱିଞ୍ଞାଣାୟତନଂ ତଥା ।
ଆକିଞ୍ଚଂ ନେୱସଞ୍ଞଞ୍ଚ, ସମାପଜ୍ଜି ୟଥାକ୍କମଂ ॥
‘‘ପଟିଲୋମେନ ଝାନାନି, ସମାପଜ୍ଜିତ୍ଥ ଗୋତମୀ ।
ୟାୱତା ପଠମଂ ଝାନଂ, ତତୋ ୟାୱଚତୁତ୍ଥକଂ ॥
‘‘ତତୋ ୱୁଟ୍ଠାୟ ନିବ୍ବାୟି, ଦୀପଚ୍ଚୀୱ ନିରାସୱା [ନିରାସନା (ସୀ॰ ପୀ॰)]।
ଭୂମିଚାଲୋ ମହା ଆସି, ନଭସା ୱିଜ୍ଜୁତା ପତି ॥
‘‘ପନାଦିତା ଦୁନ୍ଦୁଭିୟୋ, ପରିଦେୱିଂସୁ ଦେୱତା ।
ପୁପ୍ଫୱୁଟ୍ଠୀ ଚ ଗଗନା, ଅଭିୱସ୍ସଥ ମେଦନିଂ ॥
‘‘କମ୍ପିତୋ ମେରୁରାଜାପି, ରଙ୍ଗମଜ୍ଝେ ୟଥା ନଟୋ ।
ସୋକେନ ଚାତିଦୀନୋୱ ୱିରୱୋ ଆସି ସାଗରୋ ॥
‘‘ଦେୱା ନାଗାସୁରା ବ୍ରହ୍ମା, ସଂୱିଗ୍ଗାହିଂସୁ ତଙ୍ଖଣେ ।
‘ଅନିଚ୍ଚା ୱତ ସଙ୍ଖାରା, ୟଥାୟଂ ୱିଲୟଂ ଗତା’ ॥
‘‘ୟା ଚେ ମଂ ପରିୱାରିଂସୁ, ସତ୍ଥୁ ସାସନକାରିକା ।
ତାୟୋପି ଅନୁପାଦାନା, ଦୀପଚ୍ଚି ୱିୟ [ଦୀପସିଖା ୱିୟ (ସ୍ୟା॰)] ନିବ୍ବୁତା ॥
‘‘ହା ୟୋଗା ୱିପ୍ପୟୋଗନ୍ତା, ହାନିଚ୍ଚଂ ସବ୍ବସଙ୍ଖତଂ ।
ହା ଜୀୱିତଂ ୱିନାସନ୍ତଂ, ଇଚ୍ଚାସି ପରିଦେୱନା ॥
‘‘ତତୋ ଦେୱା ଚ ବ୍ରହ୍ମା ଚ, ଲୋକଧମ୍ମାନୁୱତ୍ତନଂ ।
କାଲାନୁରୂପଂ କୁବ୍ବନ୍ତି, ଉପେତ୍ୱା ଇସିସତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତଦା ଆମନ୍ତୟୀ ସତ୍ଥା, ଆନନ୍ଦଂ ସୁତସାଗରଂ [ସୁତିସାଗରଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
‘ଗଚ୍ଛାନନ୍ଦ ନିୱେଦେହି, ଭିକ୍ଖୂନଂ ମାତୁ ନିବ୍ବୁତିଂ’ ॥
‘‘ତଦାନନ୍ଦୋ ନିରାନନ୍ଦୋ, ଅସ୍ସୁନା ପୁଣ୍ଣଲୋଚନୋ ।
ଗଗ୍ଗରେନ ସରେନାହ, ‘ସମାଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଭିକ୍ଖୱୋ ॥
‘‘‘ପୁବ୍ବଦକ୍ଖିଣପଚ୍ଛାସୁ, ଉତ୍ତରାୟ ଚ ସନ୍ତିକେ ।
ସୁଣନ୍ତୁ ଭାସିତଂ ମୟ୍ହଂ, ଭିକ୍ଖୱୋ ସୁଗତୋରସା ॥
‘‘‘ୟା ୱଡ୍ଢୟି ପୟତ୍ତେନ, ସରୀରଂ ପଚ୍ଛିମଂ ମୁନେ ।
ସା ଗୋତମୀ ଗତା ସନ୍ତିଂ, ତାରାୱ ସୂରିୟୋଦୟେ ॥
‘‘‘ବୁଦ୍ଧମାତାତି ପଞ୍ଞତ୍ତିଂ [ସଞ୍ଞତ୍ତିଂ (ସ୍ୟା॰)], ଠପୟିତ୍ୱା ଗତାସମଂ ।
ନ ୟତ୍ଥ ପଞ୍ଚନେତ୍ତୋପି, ଗତିଂ [ଗତଂ (ସୀ॰ ପୀ॰), ତତ୍ଥ (ସ୍ୟା॰)] ଦକ୍ଖତି ନାୟକୋ ॥
‘‘‘ୟସ୍ସତ୍ଥି ସୁଗତେ ସଦ୍ଧା, ୟୋ ଚ ପିୟୋ ମହାମୁନେ ।
ବୁଦ୍ଧମାତୁସ୍ସ [ବୁଦ୍ଧମାତରି (ସୀ॰), ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ମାତୁ (ସ୍ୟା॰)] ସକ୍କାରଂ, କରୋତୁ ସୁଗତୋରସୋ’ ॥
‘‘ସୁଦୂରଟ୍ଠାପି ତଂ ସୁତ୍ୱା, ସୀଘମାଗଚ୍ଛୁ ଭିକ୍ଖୱୋ ।
କେଚି ବୁଦ୍ଧାନୁଭାୱେନ, କେଚି ଇଦ୍ଧୀସୁ କୋୱିଦା ॥
‘‘କୂଟାଗାରୱରେ ରମ୍ମେ, ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟେ ସୁଭେ ।
ମଞ୍ଚକଂ ସମାରୋପେସୁଂ, ୟତ୍ଥ ସୁତ୍ତାସି ଗୋତମୀ ॥
‘‘ଚତ୍ତାରୋ ଲୋକପାଲା ତେ, ଅଂସେହି ସମଧାରୟୁଂ ।
ସେସା ସକ୍କାଦିକା ଦେୱା, କୂଟାଗାରେ ସମଗ୍ଗହୁଂ ॥
‘‘କୂଟାଗାରାନି ସବ୍ବାନି, ଆସୁଂ ପଞ୍ଚସତାନିପି ।
ସରଦାଦିଚ୍ଚୱଣ୍ଣାନି, ୱିସ୍ସକମ୍ମକତାନି ହି ॥
‘‘ସବ୍ବା ତାପି ଭିକ୍ଖୁନିୟୋ, ଆସୁଂ ମଞ୍ଚେସୁ ସାୟିତା ।
ଦେୱାନଂ ଖନ୍ଧମାରୁଳ୍ହା, ନିୟ୍ୟନ୍ତି ଅନୁପୁବ୍ବସୋ ॥
‘‘ସବ୍ବସୋ ଛାଦିତଂ ଆସି, ୱିତାନେନ ନଭତ୍ତଲଂ ।
ସତାରା ଚନ୍ଦସୂରା ଚ, ଲଞ୍ଛିତା କନକାମୟା ॥
‘‘ପଟାକା ଉସ୍ସିତାନେକା, ୱିତତା ପୁପ୍ଫକଞ୍ଚୁକା ।
ଓଗତାକାସପଦୁମା [ଓଗତାକାସଧୂମାୱ (ପୀ॰)], ମହିୟା ପୁପ୍ଫମୁଗ୍ଗତଂ ॥
‘‘ଦସ୍ସନ୍ତି ଚନ୍ଦସୂରିୟା, ପଜ୍ଜଲନ୍ତି ଚ ତାରକା ।
ମଜ୍ଝଂ ଗତୋପି ଚାଦିଚ୍ଚୋ, ନ ତାପେସି ସସୀ ୟଥା ॥
‘‘ଦେୱା ଦିବ୍ବେହି ଗନ୍ଧେହି, ମାଲେହି ସୁରଭୀହି ଚ ।
ୱାଦିତେହି ଚ ନଚ୍ଚେହି, ସଙ୍ଗୀତୀହି ଚ ପୂଜୟୁଂ ॥
‘‘ନାଗାସୁରା ଚ ବ୍ରହ୍ମାନୋ, ୟଥାସତ୍ତି ୟଥାବଲଂ ।
ପୂଜୟିଂସୁ ଚ ନିୟ୍ୟନ୍ତିଂ, ନିବ୍ବୁତଂ ବୁଦ୍ଧମାତରଂ ॥
‘‘ସବ୍ବାୟୋ ପୁରତୋ ନୀତା, ନିବ୍ବୁତା ସୁଗତୋରସା ।
ଗୋତମୀ ନିୟ୍ୟତେ ପଚ୍ଛା, ସକ୍କତା ବୁଦ୍ଧପୋସିକା ॥
‘‘ପୁରତୋ ଦେୱମନୁଜା, ସନାଗାସୁରବ୍ରହ୍ମକା ।
ପଚ୍ଛା ସସାୱକୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ପୂଜତ୍ଥଂ ୟାତି ମାତୁୟା ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପରିନିବ୍ବାନଂ, ନେଦିସଂ ଆସି ୟାଦିସଂ ।
ଗୋତମୀପରିନିବ୍ବାନଂ, ଅତେୱଚ୍ଛରିୟଂ [ଅତୀୱଚ୍ଛରିୟଂ (ସବ୍ବତ୍ଥ) ମୋଗଲ୍ଲାନବ୍ୟାକରଣଂ ଓଲୋକେତବ୍ବଂ] ଅହୁ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ନିବ୍ବାନେ [ନ ବୁଦ୍ଧୋ ବୁଦ୍ଧନିବ୍ବାନେ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ନୋପଟିୟାଦି [ନୋପଦିସ୍ସତି (ସୀ॰ ପୀ॰), ସାରିପୁତ୍ତାଦି (ସ୍ୟା॰)] ଭିକ୍ଖୱୋ ।
ବୁଦ୍ଧୋ ଗୋତମିନିବ୍ବାନେ, ସାରିପୁତ୍ତାଦିକା ତଥା [ୟଥା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଚିତକାନି କରିତ୍ୱାନ, ସବ୍ବଗନ୍ଧମୟାନି ତେ ।
ଗନ୍ଧଚୁଣ୍ଣପକିଣ୍ଣାନି, ଝାପୟିଂସୁ ଚ ତା ତହିଂ ॥
‘‘ସେସଭାଗାନି ଡୟ୍ହିଂସୁ, ଅଟ୍ଠୀ ସେସାନି ସବ୍ବସୋ ।
ଆନନ୍ଦୋ ଚ ତଦାୱୋଚ, ସଂୱେଗଜନକଂ ୱଚୋ ॥
‘‘‘ଗୋତମୀ ନିଧନଂ ୟାତା, ଡୟ୍ହଞ୍ଚସ୍ସା ସରୀରକଂ ।
ସଙ୍କେତଂ ବୁଦ୍ଧନିବ୍ବାନଂ, ନ ଚିରେନ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ତତୋ ଗୋତମିଧାତୂନି, ତସ୍ସା ପତ୍ତଗତାନି ସୋ ।
ଉପନାମେସି ନାଥସ୍ସ, ଆନନ୍ଦୋ ବୁଦ୍ଧଚୋଦିତୋ ॥
‘‘ପାଣିନା ତାନି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ଅୱୋଚ ଇସିସତ୍ତମୋ ।
‘ମହତୋ ସାରୱନ୍ତସ୍ସ, ୟଥା ରୁକ୍ଖସ୍ସ ତିଟ୍ଠତୋ ॥
‘‘‘ୟୋ ସୋ ମହତ୍ତରୋ ଖନ୍ଧୋ, ପଲୁଜ୍ଜେୟ୍ୟ ଅନିଚ୍ଚତା ।
ତଥା ଭିକ୍ଖୁନିସଙ୍ଘସ୍ସ, ଗୋତମୀ ପରିନିବ୍ବୁତା ॥
‘‘‘ଅହୋ ଅଚ୍ଛରିୟଂ ମୟ୍ହଂ [ଆନନ୍ଦ ପସ୍ସ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ (ସ୍ୟା॰)], ନିବ୍ବୁତାୟପି ମାତୁୟା ।
ସରୀରମତ୍ତସେସାୟ, ନତ୍ଥି ସୋକପରିଦ୍ଦୱୋ [ନ ସୋକପରିଦେୱନା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ନ ସୋଚିୟା ପରେସଂ ସା, ତିଣ୍ଣସଂସାରସାଗରା ।
ପରିୱଜ୍ଜିତସନ୍ତାପା, ସୀତିଭୂତା ସୁନିବ୍ବୁତା ॥
‘‘‘ପଣ୍ଡିତାସି ମହାପଞ୍ଞା, ପୁଥୁପଞ୍ଞା ତଥେୱ ଚ ।
ରତ୍ତଞ୍ଞୂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ସା, ଏୱଂ ଧାରେଥ ଭିକ୍ଖୱୋ ॥
‘‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ଆସି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ଆସି ଚ ଗୋତମୀ ॥
‘‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସମଞ୍ଞାସି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ତସ୍ସା ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ପରିସୁଦ୍ଧଂ ଅହୁ ଞାଣଂ, ତସ୍ମା ସୋଚନିୟା ନ ସା ॥
‘‘‘ଅୟୋଘନହତସ୍ସେୱ, ଜଲତୋ ଜାତୱେଦସ୍ସ ।
ଅନୁପୁବ୍ବୂପସନ୍ତସ୍ସ, ୟଥା ନ ଞାୟତେ ଗତି ॥
‘‘‘ଏୱଂ ସମ୍ମା ୱିମୁତ୍ତାନଂ, କାମବନ୍ଧୋଘତାରିନଂ ।
ପଞ୍ଞାପେତୁଂ ଗତି ନତ୍ଥି, ପତ୍ତାନଂ ଅଚଲଂ ସୁଖଂ ॥
‘‘‘ଅତ୍ତଦୀପା ତତୋ ହୋଥ, ସତିପଟ୍ଠାନଗୋଚରା ।
ଭାୱେତ୍ୱା ସତ୍ତବୋଜ୍ଝଙ୍ଗେ, ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତଂ କରିସ୍ସଥ’’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ମହାପଜାପତିଗୋତମୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମହାପଜାପତିଗୋତମୀଥେରିୟାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଖେମାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମେସୁ ଚକ୍ଖୁମା ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ଜାତା ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଅହୁଂ [ଅହୁ (ସ୍ୟା॰)]।
ନାନାରତନପଜ୍ଜୋତେ, ମହାସୁଖସମପ୍ପିତା ॥
‘‘ଉପେତ୍ୱା ତଂ ମହାୱୀରଂ, ଅସ୍ସୋସିଂ ଧମ୍ମଦେସନଂ ।
ତତୋ ଜାତପ୍ପସାଦାହଂ, ଉପେମି ସରଣଂ ଜିନଂ ॥
‘‘ମାତରଂ ପିତରଂ ଚାହଂ, ଆୟାଚିତ୍ୱା ୱିନାୟକଂ ।
ନିମନ୍ତୟିତ୍ୱା ସତ୍ତାହଂ, ଭୋଜୟିଂ ସହସାୱକଂ ॥
‘‘ଅତିକ୍କନ୍ତେ ଚ ସତ୍ତାହେ, ମହାପଞ୍ଞାନମୁତ୍ତମଂ ।
ଭିକ୍ଖୁନିଂ ଏତଦଗ୍ଗମ୍ହି, ଠପେସି ନରସାରଥି ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତା ହୁତ୍ୱା, ପୁନୋ ତସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
କାରଂ କତ୍ୱାନ ତଂ ଠାନଂ, ପଣିପଚ୍ଚ ପଣୀଦହିଂ ॥
‘‘ତତୋ ମମ ଜିନୋ [ମଂ ସ ଜିନୋ (ସ୍ୟା॰)] ଆହ, ‘ସିଜ୍ଝତଂ ପଣିଧୀ ତୱ ।
ସସଙ୍ଘେ ମେ କତଂ କାରଂ, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟଫଲଂ ତୟା ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦା, ଓରସା ଧମ୍ମନିମ୍ମିତା ।
ଏତଦଗ୍ଗମନୁପ୍ପତ୍ତା, ଖେମା ନାମ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସୂପଗା ଅହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ୟାମମଗଂ, ତତୋହଂ ତୁସିତଂ ଗତା ।
ତତୋ ଚ ନିମ୍ମାନରତିଂ, ୱସୱତ୍ତିପୁରଂ ତତୋ ॥
‘‘ୟତ୍ଥ ୟତ୍ଥୂପପଜ୍ଜାମି, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ।
ତତ୍ଥ ତତ୍ଥେୱ ରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ମନୁସ୍ସତ୍ତେ, ରାଜୂନଂ ଚକ୍କୱତ୍ତିନଂ ।
ମଣ୍ଡଲୀନଞ୍ଚ ରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ସମ୍ପତ୍ତିଂ ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ, ଦେୱେସୁ ମନୁଜେସୁ ଚ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତା ହୁତ୍ୱା, ନେକକପ୍ପେସୁ ସଂସରିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୱିପସ୍ସୀ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚାରୁଦସ୍ସନୋ [ଚାରୁନୟନୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ସବ୍ବଧମ୍ମୱିପସ୍ସକୋ ॥
‘‘ତମହଂ ଲୋକନାୟକଂ, ଉପେତ୍ୱା ନରସାରଥିଂ ।
ଧମ୍ମଂ ଭଣିତଂ ସୁତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ଦସୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ତସ୍ସ ୱୀରସ୍ସ ସାସନେ ।
ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ ଚରିତ୍ୱାନ, ୟୁତ୍ତୟୋଗା ବହୁସ୍ସୁତା ॥
‘‘ପଚ୍ଚୟାକାରକୁସଲା, ଚତୁସଚ୍ଚୱିସାରଦା ।
ନିପୁଣା ଚିତ୍ତକଥିକା, ସତ୍ଥୁସାସନକାରିକା ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତାହଂ ତୁସିତଂ, ଉପପନ୍ନା ୟସସ୍ସିନୀ ।
ଅଭିଭୋମି ତହିଂ ଅଞ୍ଞେ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଫଲେନହଂ ॥
‘‘ୟତ୍ଥ ୟତ୍ଥୂପପନ୍ନାହଂ, ମହାଭୋଗା ମହଦ୍ଧନା ।
ମେଧାୱିନୀ ସୀଲୱତୀ [ରୂପୱତୀ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ୱିନୀତପରିସାପି ଚ ॥
‘‘ଭୱାମି ତେନ କମ୍ମେନ, ୟୋଗେନ ଜିନସାସନେ ।
ସବ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତିୟୋ ମୟ୍ହଂ, ସୁଲଭା ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ୟୋପି ମେ ଭୱତେ ଭତ୍ତା, ୟତ୍ଥ ୟତ୍ଥ ଗତାୟପି ।
ୱିମାନେତି ନ ମଂ କୋଚି, ପଟିପତ୍ତିବଲେନ ମେ ॥
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
ନାମେନ କୋଣାଗମନୋ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ତଦା ହି ବାରାଣସିୟଂ, ସୁସମିଦ୍ଧକୁଲପ୍ପଜା [ସୁସମିଦ୍ଧି… (ସ୍ୟା॰)]।
ଧନଞ୍ଜାନୀ ସୁମେଧା ଚ, ଅହମ୍ପି ଚ ତୟୋ ଜନା ॥
‘‘ସଙ୍ଘାରାମମଦାସିମ୍ହ, ଦାନସହାୟିକା ପୁରେ [ନେକେ ସହସ୍ସିକେ ମୁନେ (ସ୍ୟା॰), ଦାନଂ ସହସ୍ସିକଂ ମୁନେ (ପୀ॰)]।
ସଙ୍ଘସ୍ସ ଚ ୱିହାରମ୍ପି [ସସଂଘସ୍ସ ୱିହାରଂ ହି (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଉଦ୍ଦିସ୍ସ କାରିକା [ଦାୟିକା (ପୀ॰)] ମୟଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ମୟଂ ସବ୍ବା, ତାୱତିଂସୂପଗା ଅହୁଂ ।
ୟସସା ଅଗ୍ଗତଂ ପତ୍ତା, ମନୁସ୍ସେସୁ ତଥେୱ ଚ ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂୟେୱ କପ୍ପମ୍ହି, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠାକୋ ମହେସିସ୍ସ, ତଦା ଆସି ନରିସ୍ସରୋ ।
କାସିରାଜା କିକୀ ନାମ, ବାରାଣସିପୁରୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ତସ୍ସାସିଂ ଜେଟ୍ଠିକା ଧୀତା, ସମଣୀ ଇତି ୱିସ୍ସୁତା ।
ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱା ଜିନଗ୍ଗସ୍ସ, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ସମରୋଚୟିଂ ॥
‘‘ଅନୁଜାନି ନ ନୋ ତାତୋ, ଅଗାରେୱ ତଦା ମୟଂ ।
ୱୀସୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ୱିଚରିମ୍ହ ଅତନ୍ଦିତା ॥
‘‘କୋମାରିବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ, ରାଜକଞ୍ଞା ସୁଖେଧିତା ।
ବୁଦ୍ଧୋପଟ୍ଠାନନିରତା, ମୁଦିତା ସତ୍ତ ଧୀତରୋ ॥
‘‘ସମଣୀ ସମଣଗୁତ୍ତା ଚ, ଭିକ୍ଖୁନୀ ଭିକ୍ଖୁଦାୟିକା ।
ଧମ୍ମା ଚେୱ ସୁଧମ୍ମା ଚ, ସତ୍ତମୀ ସଙ୍ଘଦାୟିକା ॥
‘‘ଅହଂ ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା ଚ, ପଟାଚାରା ଚ କୁଣ୍ଡଲା ।
କିସାଗୋତମୀ ଧମ୍ମଦିନ୍ନା, ୱିସାଖା ହୋତି ସତ୍ତମୀ ॥
‘‘କଦାଚି ସୋ ନରାଦିଚ୍ଚୋ, ଧମ୍ମଂ ଦେସେସି ଅବ୍ଭୁତଂ ।
ମହାନିଦାନସୁତ୍ତନ୍ତଂ, ସୁତ୍ୱା ତଂ ପରିୟାପୁଣିଂ ॥
‘‘ତେହି କମ୍ମେହି ସୁକତେହି, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ସାକଲାୟ ପୁରୁତ୍ତମେ ।
ରଞ୍ଞୋ ମଦ୍ଦସ୍ସ ଧୀତାମ୍ହି, ମନାପା ଦୟିତା ପିୟା ॥
‘‘ସହ ମେ ଜାତମତ୍ତମ୍ହି, ଖେମଂ ତମ୍ହି ପୁରେ ଅହୁ ।
ତତୋ ଖେମାତି ନାମଂ ମେ, ଗୁଣତୋ ଉପପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ୟଦାହଂ ୟୋବ୍ବନଂ ପତ୍ତା, ରୂପଲାୱଞ୍ଞଭୂସିତା [ରୂପୱଣ୍ଣୱିଭୂସିତା (ସ୍ୟା॰), ରୂପୱନ୍ତା ୱିଭୂସିତା (ପୀ॰), ରୂପୱିଲାସଭୂସିତା (କ॰)]।
ତଦା ଅଦାସି ମଂ ତାତୋ, ବିମ୍ବିସାରସ୍ସ ରାଜିନୋ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ସୁପ୍ପିୟା ଆସିଂ, ରୂପକେ ଲାୟନେ ରତା ।
ରୂପାନଂ ଦୋସୱାଦୀତି, ନ ଉପେସିଂ ମହାଦୟଂ ॥
‘‘ବିମ୍ବିସାରୋ ତଦା ରାଜା, ମମାନୁଗ୍ଗହବୁଦ୍ଧିୟା ।
ୱଣ୍ଣୟିତ୍ୱା ୱେଳୁୱନଂ, ଗାୟକେ ଗାପୟୀ ମମଂ ॥
‘‘ରମ୍ମଂ ୱେଳୁୱନଂ ୟେନ, ନ ଦିଟ୍ଠଂ ସୁଗତାଲୟଂ ।
ନ ତେନ ନନ୍ଦନଂ ଦିଟ୍ଠଂ, ଇତି ମଞ୍ଞାମସେ ମୟଂ ॥
‘‘ୟେନ ୱେଳୁୱନଂ ଦିଟ୍ଠଂ, ନରନନ୍ଦନନନ୍ଦନଂ ।
ସୁଦିଟ୍ଠଂ ନନ୍ଦନଂ ତେନ, ଅମରିନ୍ଦସୁନନ୍ଦନଂ ॥
‘‘ୱିହାୟ ନନ୍ଦନଂ ଦେୱା, ଓତରିତ୍ୱା ମହୀତଲଂ [ମହୀତଲେ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ରମ୍ମଂ ୱେଳୁୱନଂ ଦିସ୍ୱା, ନ ତପ୍ପନ୍ତି ସୁୱିମ୍ହିତା ॥
‘‘ରାଜପୁଞ୍ଞେନ ନିବ୍ବତ୍ତଂ, ବୁଦ୍ଧପୁଞ୍ଞେନ ଭୂସିତଂ ।
କୋ ୱତ୍ତା ତସ୍ସ ନିସ୍ସେସଂ, ୱନସ୍ସ ଗୁଣସଞ୍ଚୟଂ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ୱନସମିଦ୍ଧଂ, ମମ ସୋତମନୋହରଂ ।
ଦଟ୍ଠୁକାମା ତମୁୟ୍ୟାନଂ, ରଞ୍ଞୋ ଆରୋଚୟିଂ ତଦା ॥
‘‘ମହତା ପରିୱାରେନ, ତଦା ଚ ସୋ [ତଦା ମଂ ସୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ମହୀପତି ।
ମଂ ପେସେସି [ସଂପେସେସି (ସ୍ୟା॰), ସମ୍ପାପେସି (ପୀ॰)] ତମୁୟ୍ୟାନଂ, ଦସ୍ସନାୟ ସମୁସ୍ସୁକଂ ॥
‘‘ଗଚ୍ଛ ପସ୍ସ ମହାଭୋଗେ, ୱନଂ ନେତ୍ତରସାୟନଂ ।
ୟଂ ସଦା ଭାତି ସିରିୟା, ସୁଗତାଭାନୁରଞ୍ଜିତଂ ॥
‘‘ୟଦା ଚ ପିଣ୍ଡାୟ ମୁନି, ଗିରିବ୍ବଜପୁରୁତ୍ତମଂ ।
ପୱିଟ୍ଠୋହଂ ତଦାୟେୱ, ୱନଂ ଦଟ୍ଠୁମୁପାଗମିଂ ॥
‘‘ତଦା ତଂ ଫୁଲ୍ଲୱିପିନଂ, ନାନାଭମରକୂଜିତଂ ।
କୋକିଲାଗୀତସହିତଂ, ମୟୂରଗଣନଚ୍ଚିତଂ ॥
‘‘ଅପ୍ପସଦ୍ଦମନାକିଣ୍ଣଂ, ନାନାଚଙ୍କମଭୂସିତଂ ।
କୁଟିମଣ୍ଡପସଙ୍କିଣ୍ଣଂ, ୟୋଗୀୱରୱିରାଜିତଂ ॥
‘‘ୱିଚରନ୍ତୀ ଅମଞ୍ଞିସ୍ସଂ, ସଫଲଂ ନୟନଂ ମମ ।
ତତ୍ଥାପି ତରୁଣଂ ଭିକ୍ଖୁଂ, ୟୁତ୍ତଂ ଦିସ୍ୱା ୱିଚିନ୍ତୟିଂ ॥
‘‘‘ଈଦିସେ ୱିପିନେ ରମ୍ମେ, ଠିତୋୟଂ ନୱୟୋବ୍ବନେ ।
ୱସନ୍ତମିୱ କନ୍ତେନ, ରୂପେନ ଚ ସମନ୍ୱିତୋ ॥
‘‘‘ନିସିନ୍ନୋ ରୁକ୍ଖମୂଲମ୍ହି, ମୁଣ୍ଡୋ ସଙ୍ଘାଟିପାରୁତୋ ।
ଝାୟତେ ୱତୟଂ ଭିକ୍ଖୁ, ହିତ୍ୱା ୱିସୟଜଂ ରତିଂ ॥
‘‘‘ନନୁ ନାମ ଗହଟ୍ଠେନ, କାମଂ ଭୁତ୍ୱା ୟଥାସୁଖଂ ।
ପଚ୍ଛା ଜିଣ୍ଣେନ ଧମ୍ମୋୟଂ, ଚରିତବ୍ବୋ ସୁଭଦ୍ଦକୋ’ ॥
‘‘ସୁଞ୍ଞକନ୍ତି ୱିଦିତ୍ୱାନ, ଗନ୍ଧଗେହଂ ଜିନାଲୟଂ ।
ଉପେତ୍ୱା ଜିନମଦ୍ଦକ୍ଖଂ, ଉଦୟନ୍ତଂୱ ଭାକରଂ ॥
‘‘ଏକକଂ ସୁଖମାସୀନଂ, ବୀଜମାନଂ ୱରିତ୍ଥିୟା ।
ଦିସ୍ୱାନେୱଂ ୱିଚିନ୍ତେସିଂ, ନାୟଂ ଲୂଖୋ ନରାସଭୋ ॥
‘‘ସା କଞ୍ଞା କନକାଭାସା, ପଦୁମାନନଲୋଚନା ।
ବିମ୍ବୋଟ୍ଠୀ କୁନ୍ଦଦସନା, ମନୋନେତ୍ତରସାୟନା ॥
‘‘ହେମଦୋଲାଭସୱନା [ହେମଦୋଲା ସୁୱଦୀନା (ସ୍ୟା॰)], କଲିକାକାରସୁତ୍ଥନୀ [କଲସାକାରସୁତ୍ତନୀ (ସୀ॰ ପୀ॰), କମଲାକାରସୁତ୍ତନୀ (ସ୍ୟା॰)]।
ୱେଦିମଜ୍ଝାୱ ସୁସ୍ସୋଣୀ [କନୁମଜ୍ଝାୱ ସୁସ୍ସୋଣୀ (ସୀ॰), ୱେଦିମଜ୍ଝା ୱରସୋଣୀ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ରମ୍ଭୋରୁ ଚାରୁଭୂସନା ॥
‘‘ରତ୍ତଂସକୁପସଂବ୍ୟାନା, ନୀଲମଟ୍ଠନିୱାସନା ।
ଅତପ୍ପନେୟ୍ୟରୂପେନ, ହାସଭାୱସମନ୍ୱିତା [ହାୱଭାୱସମନ୍ୱିତା (ସୀ॰), ସବ୍ବାଭରଣମଣ୍ଡିତା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ତମେୱଂ ଚିନ୍ତେସିଂ, ଅହୋୟମଭିରୂପିନୀ ।
ନ ମୟାନେନ ନେତ୍ତେନ, ଦିଟ୍ଠପୁବ୍ବା କୁଦାଚନଂ ॥
‘‘ତତୋ ଜରାଭିଭୂତା ସା, ୱିୱଣ୍ଣା ୱିକତାନନା ।
ଭିନ୍ନଦନ୍ତା ସେତସିରା, ସଲାଲା ୱଦନାସୁଚି ॥
‘‘ସଙ୍ଖିତ୍ତକଣ୍ଣା ସେତକ୍ଖୀ, ଲମ୍ବାସୁଭପୟୋଧରା ।
ୱଲିୱିତତସବ୍ବଙ୍ଗୀ, ସିରାୱିତତଦେହିନୀ ॥
‘‘ନତଙ୍ଗା ଦଣ୍ଡଦୁତିୟା, ଉପ୍ଫାସୁଲିକତା [ଉପ୍ପଣ୍ଡୁପଣ୍ଡୁକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] କିସା ।
ପୱେଧମାନା ପତିତା, ନିସ୍ସସନ୍ତୀ ମୁହୁଂ ମୁହୁଂ ॥
‘‘ତତୋ ମେ ଆସି ସଂୱେଗୋ, ଅବ୍ଭୁତୋ ଲୋମହଂସନୋ ।
ଧିରତ୍ଥୁ ରୂପଂ ଅସୁଚିଂ, ରମନ୍ତେ ୟତ୍ଥ ବାଲିସା ॥
‘‘ତଦା ମହାକାରୁଣିକୋ, ଦିସ୍ୱା ସଂୱିଗ୍ଗମାନସଂ ।
ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋ ସୁଗତୋ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ଆତୁରଂ ଅସୁଚିଂ ପୂତିଂ, ପସ୍ସ ଖେମେ ସମୁସ୍ସୟଂ ।
ଉଗ୍ଘରନ୍ତଂ ପଗ୍ଘରନ୍ତଂ, ବାଲାନଂ ଅଭିନନ୍ଦିତଂ ॥
‘‘‘ଅସୁଭାୟ ଚିତ୍ତଂ ଭାୱେହି, ଏକଗ୍ଗଂ ସୁସମାହିତଂ ।
ସତି କାୟଗତା ତ୍ୟତ୍ଥୁ, ନିବ୍ବିଦା ବହୁଲା ଭୱ ॥
‘‘‘ୟଥା ଇଦଂ ତଥା ଏତଂ, ୟଥା ଏତଂ ତଥା ଇଦଂ ।
ଅଜ୍ଝତ୍ତଞ୍ଚ ବହିଦ୍ଧା ଚ, କାୟେ ଛନ୍ଦଂ ୱିରାଜୟ ॥
‘‘‘ଅନିମିତ୍ତଞ୍ଚ ଭାୱେହି, ମାନାନୁସୟମୁଜ୍ଜହ ।
ତତୋ ମାନାଭିସମୟା, ଉପସନ୍ତା ଚରିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ୟେ ରାଗରତ୍ତାନୁପତନ୍ତି ସୋତଂ, ସୟଂ କତଂ ମକ୍କଟକୋୱ ଜାଲଂ ।
ଏତମ୍ପି ଛେତ୍ୱାନ ପରିବ୍ବଜନ୍ତି, ନ ପେକ୍ଖିନୋ [ଅନପେକ୍ଖିନୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] କାମସୁଖଂ ପହାୟ’ ॥
‘‘ତତୋ କଲ୍ଲିତଚିତ୍ତଂ [କଲ୍ଲିକଚିତ୍ତଂ (ସ୍ୟା॰), କଲିକଚିତ୍ତଂ (ପୀ॰)] ମଂ, ଞତ୍ୱାନ ନରସାରଥି ।
ମହାନିଦାନଂ ଦେସେସି, ସୁତ୍ତନ୍ତଂ ୱିନୟାୟ ମେ ॥
‘‘ସୁତ୍ୱା ସୁତ୍ତନ୍ତସେଟ୍ଠଂ ତଂ, ପୁବ୍ବସଞ୍ଞମନୁସ୍ସରିଂ ।
ତତ୍ଥ ଠିତାୱହଂ ସନ୍ତୀ, ଧମ୍ମଚକ୍ଖୁଂ ୱିସୋଧୟିଂ ॥
‘‘ନିପତିତ୍ୱା ମହେସିସ୍ସ, ପାଦମୂଲମ୍ହି ତାୱଦେ ।
ଅଚ୍ଚୟଂ ଦେସନତ୍ଥାୟ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ନମୋ ତେ ସବ୍ବଦସ୍ସାୱୀ, ନମୋ ତେ କରୁଣାକର ।
ନମୋ ତେ ତିଣ୍ଣସଂସାର, ନମୋ ତେ ଅମତଂ ଦଦ ॥
‘‘‘ଦିଟ୍ଠିଗହନପକ୍ଖନ୍ଦା [… ପକ୍ଖନ୍ତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], କାମରାଗୱିମୋହିତା ।
ତୟା ସମ୍ମା ଉପାୟେନ, ୱିନୀତା ୱିନୟେ ରତା ॥
‘‘‘ଅଦସ୍ସନେନ ୱିଭୋଗା [ୱିବ୍ଭୋଗା (ସୀ॰), ୱିହିତା (ସ୍ୟା॰)], ତାଦିସାନଂ ମହେସିନଂ ।
ଅନୁଭୋନ୍ତି ମହାଦୁକ୍ଖଂ, ସତ୍ତା ସଂସାରସାଗରେ ॥
‘‘‘ୟଦାହଂ ଲୋକସରଣଂ, ଅରଣଂ ଅରଣନ୍ତଗୁଂ [ମରଣନ୍ତଗଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ନାଦ୍ଦସାମି ଅଦୂରଟ୍ଠଂ, ଦେସୟାମି [ଦେସେସ୍ସାମି (ସ୍ୟା॰)] ତମଚ୍ଚୟଂ ॥
‘‘‘ମହାହିତଂ ୱରଦଦଂ, ଅହିତୋତି ୱିସଙ୍କିତା ।
ନୋପେସିଂ ରୂପନିରତା, ଦେସୟାମି ତମଚ୍ଚୟଂ’ ॥
‘‘ତଦା ମଧୁରନିଗ୍ଘୋସୋ, ମହାକାରୁଣିକୋ ଜିନୋ ।
ଅୱୋଚ ତିଟ୍ଠ ଖେମେତି, ସିଞ୍ଚନ୍ତୋ ଅମତେନ ମଂ ॥
‘‘ତଦା ପଣମ୍ୟ ସିରସା, କତ୍ୱା ଚ ନଂ ପଦକ୍ଖିଣଂ ।
ଗନ୍ତ୍ୱା ଦିସ୍ୱା ନରପତିଂ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ଅହୋ ସମ୍ମା ଉପାୟୋ ତେ, ଚିନ୍ତିତୋୟମରିନ୍ଦମ ।
ୱନଦସ୍ସନକାମାୟ, ଦିଟ୍ଠୋ ନିବ୍ବାନତୋ ମୁନି ॥
‘‘‘ୟଦି ତେ ରୁଚ୍ଚତେ ରାଜ [ରାଜା (ସ୍ୟା॰)], ସାସନେ ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ପବ୍ବଜିସ୍ସାମି ରୂପେହଂ, ନିବ୍ବିନ୍ନା ମୁନିୱାଣିନା’ [ମୁନିଭାଣିନା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
ଦୁତିୟଂ ଭାଣୱାରଂ ।
‘‘ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ତଦାହ ସ ମହୀପତି ।
‘ଅନୁଜାନାମି ତେ ଭଦ୍ଦେ, ପବ୍ବଜ୍ଜା ତୱ ସିଜ୍ଝତୁ’ ॥
‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱା ତଦା ଚାହଂ, ଅଦ୍ଧମାସେ [ସତ୍ତମାସେ (ସ୍ୟା॰)] ଉପଟ୍ଠିତେ ।
ଦୀପୋଦୟଞ୍ଚ ଭେଦଞ୍ଚ, ଦିସ୍ୱା ସଂୱିଗ୍ଗମାନସା ॥
‘‘ନିବ୍ବିନ୍ନା ସବ୍ବସଙ୍ଖାରେ, ପଚ୍ଚୟାକାରକୋୱିଦା ।
ଚତୁରୋଘେ ଅତିକ୍କମ୍ମ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ଆସିଂ, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ଚାପି ଭୱାମହଂ ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ପରିସୁଦ୍ଧଂ ମମ ଞାଣଂ, ଉପ୍ପନ୍ନଂ ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘କୁସଲାହଂ ୱିସୁଦ୍ଧୀସୁ, କଥାୱତ୍ଥୁୱିସାରଦା ।
ଅଭିଧମ୍ମନୟଞ୍ଞୂ ଚ, ୱସିପ୍ପତ୍ତାମ୍ହି ସାସନେ ॥
‘‘ତତୋ ତୋରଣୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ, ରଞ୍ଞା କୋସଲସାମିନା ।
ପୁଚ୍ଛିତା ନିପୁଣେ ପଞ୍ହେ, ବ୍ୟାକରୋନ୍ତୀ ୟଥାତଥଂ ॥
‘‘ତଦା ସ ରାଜା ସୁଗତଂ, ଉପସଙ୍କମ୍ମ ପୁଚ୍ଛଥ ।
ତଥେୱ ବୁଦ୍ଧୋ ବ୍ୟାକାସି, ୟଥା ତେ ବ୍ୟାକତା ମୟା ॥
‘‘ଜିନୋ ତସ୍ମିଂ ଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ।
ମହାପଞ୍ଞାନମଗ୍ଗାତି, ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ ନରୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଖେମା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଖେମାଥେରିୟାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ଭିକ୍ଖୁନୀ ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା, ଇଦ୍ଧିୟା ପାରମିଂ ଗତା ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ନିତ୍ଥିଣ୍ଣା ଜାତିସଂସାରଂ [ଜାତିସଂସାରା (ପୀ॰)], ପତ୍ତାହଂ ଅଚଲଂ ପଦଂ ।
ସବ୍ବଦୁକ୍ଖଂ ମୟା ଖୀଣଂ, ଆରୋଚେମି ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ୟାୱତା ପରିସା ଅତ୍ଥି, ପସନ୍ନା ଜିନସାସନେ ।
ୟସ୍ସା ଚ ମେପରାଧୋତ୍ଥି, ଖମନ୍ତୁ ଜିନସମ୍ମୁଖା ॥
‘‘‘ସଂସାରେ ସଂସରନ୍ତିୟା [ସଂସରନ୍ତା ମେ (ସ୍ୟା॰)], ଖଲିତଂ ମେ ସଚେ ଭୱେ ।
ଆରୋଚେମି ମହାୱୀର, ଅପରାଧଂ ଖମସ୍ସୁ ତଂ [ମେ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ଇଦ୍ଧିଞ୍ଚାପି ନିଦସ୍ସେହି, ମମ ସାସନକାରିକେ ।
ଚତସ୍ସୋ ପରିସା ଅଜ୍ଜ, କଙ୍ଖଂ ଛିନ୍ଦାହି ୟାୱତା ॥
‘‘‘ଧୀତା ତୁୟ୍ହଂ ମହାୱୀର, ପଞ୍ଞୱନ୍ତ ଜୁତିନ୍ଧର ।
ବହୁଞ୍ଚ ଦୁକ୍କରଂ କମ୍ମଂ, କତଂ ମେ ଅତିଦୁକ୍କରଂ ॥
‘‘‘ଉପ୍ପଲସ୍ସେୱ ମେ ୱଣ୍ଣୋ, ନାମେନୁପ୍ପଲନାମିକା ।
ସାୱିକା ତେ ମହାୱୀର, ପାଦେ ୱନ୍ଦାମି ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘‘ରାହୁଲୋ ଚ ଅହଞ୍ଚେୱ, ନେକଜାତିସତେ ବହୂ ।
ଏକସ୍ମିଂ ସମ୍ଭୱେ ଜାତା, ସମାନଛନ୍ଦମାନସା ॥
‘‘‘ନିବ୍ବତ୍ତି ଏକତୋ ହୋତି, ଜାତିୟାପି ଚ ଏକତୋ [ଜାତୀସୁ ବହୁସୋ ମମ (ସୀ॰)]।
ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ଉଭୋପି ନାନାସମ୍ଭୱା ॥
‘‘‘ପୁତ୍ତୋ ଚ ରାହୁଲୋ ନାମ, ଧୀତା ଉପ୍ପଲସୱ୍ହୟା ।
ପସ୍ସ ୱୀର ମମଂ ଇଦ୍ଧିଂ, ବଲଂ ଦସ୍ସେମି ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦେ ଚତୁରୋ, ପକ୍ଖିପି ହତ୍ଥପାତିୟଂ ।
ତେଲଂ ହତ୍ଥଗତଞ୍ଚେୱ, ଖିଡ୍ଡୋ [ୱେଜ୍ଜୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)] କୋମାରକୋ ୟଥା ॥
‘‘‘ଉବ୍ବତ୍ତୟିତ୍ୱା ପଥୱିଂ, ପକ୍ଖିପି ହତ୍ଥପାତିୟଂ ।
ଚିତ୍ତଂ ମୁଞ୍ଜଂ ୟଥା ନାମ, ଲୁଞ୍ଚି କୋମାରକୋ ୟୁୱା ॥
‘‘‘ଚକ୍କୱାଳସମଂ ପାଣିଂ, ଛାଦୟିତ୍ୱାନ ମତ୍ଥକେ ।
ୱସ୍ସାପେତ୍ୱାନ ଫୁସିତଂ, ନାନାୱଣ୍ଣଂ ପୁନପ୍ପୁନଂ ॥
‘‘‘ଭୂମିଂ ଉଦୁକ୍ଖଲଂ କତ୍ୱା, ଧଞ୍ଞଂ କତ୍ୱାନ ସକ୍ଖରଂ ।
ସିନେରୁଂ ମୁସଲଂ କତ୍ୱା, ମଦ୍ଦି କୋମାରିକା ୟଥା ॥
‘‘‘ଧୀତାହଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ, ନାମେନୁପ୍ପଲସୱ୍ହୟା ।
ଅଭିଞ୍ଞାସୁ ୱସୀଭୂତା, ତୱ ସାସନକାରିକା ॥
‘‘‘ନାନାୱିକୁବ୍ବନଂ କତ୍ୱା, ଦସ୍ସେତ୍ୱା ଲୋକନାୟକଂ ।
ନାମଗୋତ୍ତଞ୍ଚ ସାୱେତ୍ୱା [ପକାସେତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰)], ପାଦେ ୱନ୍ଦାମି ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମି ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ମେ ୱିମଲଂ [ୱିପୁଲଂ (ସ୍ୟା॰)] ସୁଦ୍ଧଂ, ସଭାୱେନ ମହେସିନୋ ॥
‘‘‘ପୁରିମାନଂ ଜିନଗ୍ଗାନଂ, ସଙ୍ଗମଂ ତେ ନିଦସ୍ସିତଂ [ସମ୍ମୁଖା ଚ ପରମ୍ମୁଖା (ସୀ॰)]।
ଅଧିକାରଂ ବହୁଂ ମୟ୍ହଂ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ୟଂ ମୟା ପୂରିତଂ କମ୍ମଂ, କୁସଲଂ ସର ମେ ମୁନି ।
ତୱତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ପୁଞ୍ଞଂ ଉପଚିତଂ ମୟା ॥
‘‘‘ଅଭବ୍ବଟ୍ଠାନେ ୱଜ୍ଜେତ୍ୱା, ୱାରୟନ୍ତୀ [ପରିୱଜ୍ଜନ୍ତି (ସୀ॰), ପରିପାଚେନ୍ତୋ (ସ୍ୟା॰)] ଅନାଚରଂ ।
ତୱତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ଚତ୍ତଂ ମେ ଜୀୱିତୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘‘ଦସକୋଟିସହସ୍ସାନି, ଅଦାସିଂ ମମ ଜୀୱିତଂ ।
ପରିଚ୍ଚତ୍ତା ଚ ମେ ହୋମି, ତୱତ୍ଥାୟ ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ତଦାତିୱିମ୍ହିତା ସବ୍ବା, ସିରସାୱ କତଞ୍ଜଲୀ ।
ଅୱୋଚୟ୍ୟେ କଥଂ ଆସି, ଅତୁଲିଦ୍ଧିପରକ୍କମା’ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ନାଗକଞ୍ଞା ଅହଂ ତଦା ।
ୱିମଲା ନାମ ନାମେନ, କଞ୍ଞାନଂ ସାଧୁସମ୍ମତା ॥
‘‘ମହୋରଗୋ ମହାନାଗୋ, ପସନ୍ନୋ ଜିନସାସନେ ।
ପଦୁମୁତ୍ତରଂ ମହାତେଜଂ, ନିମନ୍ତେସି ସସାୱକଂ ॥
‘‘ରତନମୟଂ ମଣ୍ଡପଂ, ପଲ୍ଲଙ୍କଂ ରତନାମୟଂ ।
ରତନଂ ୱାଲୁକାକିଣ୍ଣଂ, ଉପଭୋଗଂ ରତନାମୟଂ ॥
‘‘ମଗ୍ଗଞ୍ଚ ପଟିୟାଦେସି, ରତନଦ୍ଧଜଭୂସିତଂ ।
ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ୱଜ୍ଜନ୍ତୋ ତୂରିୟେହି ସୋ ॥
‘‘ପରିସାହି ଚ ଚତୂହି [ପରିସାହି ଚତୂହି ସୋ (ସୀ॰), ପରିସାହି ଚତସ୍ସୋ ହି (ପୀ॰)], ପରିୱୁତୋ [ସହିତୋ (ସୀ॰), ଫରତେ (ସ୍ୟା॰), ପରେତୋ (ପୀ॰)] ଲୋକନାୟକୋ ।
ମହୋରଗସ୍ସ ଭୱନେ, ନିସୀଦି ପରମାସନେ ॥
‘‘ଅନ୍ନଂ ପାନଂ ଖାଦନୀୟଂ, ଭୋଜନଞ୍ଚ ମହାରହଂ ।
ୱରଂ ୱରଞ୍ଚ ପାଦାସି, ନାଗରାଜା ମହାୟସଂ ॥
‘‘ଭୁଞ୍ଜିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ପତ୍ତଂ ଧୋୱିତ୍ୱା ୟୋନିସୋ ।
ଅନୁମୋଦନୀୟଂକାସି, ନାଗକଞ୍ଞା ମହିଦ୍ଧିକା ॥
‘‘ସବ୍ବଞ୍ଞୁଂ ଫୁଲ୍ଲିତଂ ଦିସ୍ୱା, ନାଗକଞ୍ଞା ମହାୟସଂ ।
ପସନ୍ନଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଚିତ୍ତଂ, ସୁନିବନ୍ଧଞ୍ଚ ମାନସଂ ॥
‘‘ମମଞ୍ଚ ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକୋ ।
ତସ୍ମିଂ ଖଣେ ମହାୱୀରୋ, ଭିକ୍ଖୁନିଂ ଦସ୍ସୟିଦ୍ଧିୟା ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀ ଅନେକା ଦସ୍ସେସି, ଭିକ୍ଖୁନୀ ସା ୱିସାରଦା ।
ପମୋଦିତା ୱେଦଜାତା, ସତ୍ଥାରଂ ଇଦମବ୍ରୱି [ଏତଦବ୍ରୱିଂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘‘ଅଦ୍ଦସାହଂ ଇମଂ ଇଦ୍ଧିଂ, ସୁମନଂ ଇତରାୟପି ।
କଥଂ ଅହୋସି ସା ୱୀର, ଇଦ୍ଧିୟା ସୁୱିସାରଦା’ ॥
‘‘‘ଓରସା ମୁଖତୋ ଜାତା, ଧୀତା ମମ ମହିଦ୍ଧିକା ।
ମମାନୁସାସନିକରା, ଇଦ୍ଧିୟା ସୁୱିସାରଦା’ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ଏୱଂ ପତ୍ଥେସହଂ ତଦା [ତୁଟ୍ଠା ଏୱଂ ଅୱୋଚହଂ (ସ୍ୟା॰), ଏୱମହୋସହଂ ତଦା (କ॰)]।
ଅହମ୍ପି ତାଦିସା ହୋମି, ଇଦ୍ଧିୟା ସୁୱିସାରଦା ॥
‘‘ପମୋଦିତାହଂ ସୁମନା, ପତ୍ଥେ ଉତ୍ତମମାନସା [ପତ୍ତଉତ୍ତମମାନସା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ଅନାଗତମ୍ହି ଅଦ୍ଧାନେ, ଈଦିସା ହୋମି ନାୟକ ॥
‘‘ମଣିମୟମ୍ହି ପଲ୍ଲଙ୍କେ, ମଣ୍ଡପମ୍ହି ପଭସ୍ସରେ ।
ଅନ୍ନପାନେନ ତପ୍ପେତ୍ୱା, ସସଙ୍ଘଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ନାଗାନଂ ପୱରଂ ପୁପ୍ଫଂ, ଅରୁଣଂ ନାମ ଉପ୍ପଲଂ ।
ୱଣ୍ଣଂ ମେ ଈଦିସଂ ହୋତୁ, ପୂଜେସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତାହଂ ମନୁଜେ, ଉପପନ୍ନା ସୟମ୍ଭୁନୋ ।
ଉପ୍ପଲେହି ପଟିଚ୍ଛନ୍ନଂ, ପିଣ୍ଡପାତମଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୱିପସ୍ସୀ ନାମ ନାୟକୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚାରୁଦସ୍ସନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମେସୁ ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ସେଟ୍ଠିଧୀତା ତଦା ହୁତ୍ୱା, ବାରାଣସିପୁରୁତ୍ତମେ ।
ନିମନ୍ତେତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସସଙ୍ଘଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ମହାଦାନଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ଉପ୍ପଲେହି ୱିନାୟକଂ ।
ପୂଜୟିତ୍ୱା ଚେତସାୱ [ଚ ତେହେୱ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ୱଣ୍ଣସୋଭଂ ଅପତ୍ଥୟିଂ ॥
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠାକୋ ମହେସିସ୍ସ, ତଦା ଆସି ନରିସ୍ସରୋ ।
କାସିରାଜା କିକୀ ନାମ, ବାରାଣସିପୁରୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ତସ୍ସାସିଂ ଦୁତିୟା ଧୀତା, ସମଣଗୁତ୍ତସୱ୍ହୟା ।
ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱା ଜିନଗ୍ଗସ୍ସ, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ସମରୋଚୟିଂ ॥
‘‘ଅନୁଜାନି ନ ନୋ ତାତୋ, ଅଗାରେୱ ତଦା ମୟଂ ।
ୱୀସୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ୱିଚରିମ୍ହ ଅତନ୍ଦିତା ॥
‘‘କୋମାରିବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ, ରାଜକଞ୍ଞା ସୁଖେଧିତା ।
ବୁଦ୍ଧୋପଟ୍ଠାନନିରତା, ମୁଦିତା ସତ୍ତଧୀତରୋ ॥
‘‘ସମଣୀ ସମଣଗୁତ୍ତା ଚ, ଭିକ୍ଖୁନୀ ଭିକ୍ଖୁଦାୟିକା [ଭିକ୍ଖୁଦାସିକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ଧମ୍ମା ଚେୱ ସୁଧମ୍ମା ଚ, ସତ୍ତମୀ ସଙ୍ଘଦାୟିକା [ସଂଘଦାସିକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅହଂ ଖେମା ଚ ସପ୍ପଞ୍ଞା, ପଟାଚାରା ଚ କୁଣ୍ଡଲା ।
କିସାଗୋତମୀ ଧମ୍ମଦିନ୍ନା, ୱିସାଖା ହୋତି ସତ୍ତମୀ ॥
‘‘ତେହି କମ୍ମେହି ସୁକତେହି, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ମନୁସ୍ସେସୁ, ଉପପନ୍ନା ମହାକୁଲେ ।
ପୀତଂ ମଟ୍ଠଂ ୱରଂ ଦୁସ୍ସଂ, ଅଦଂ ଅରହତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତାରିଟ୍ଠପୁରେ, ଜାତା ୱିପ୍ପକୁଲେ ଅହଂ ।
ଧୀତା ତିରିଟିୱଚ୍ଛସ୍ସ, ଉମ୍ମାଦନ୍ତୀ ମନୋହରା ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ଜନପଦେ, କୁଲେ ଅଞ୍ଞତରେ ଅହଂ ।
ପସୂତା ନାତିଫୀତମ୍ହି, ସାଲିଂ ଗୋପେମହଂ ତଦା ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ପଚ୍ଚେକସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପଞ୍ଚଲାଜାସତାନିହଂ ।
ଦତ୍ୱା ପଦୁମଚ୍ଛନ୍ନାନି, ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ତସତାନିହଂ ॥
‘‘ପତ୍ଥୟିଂ ତେପି ପତ୍ଥେସୁଂ, ମଧୁଂ ଦତ୍ୱା ସୟମ୍ଭୁନୋ ।
ତତୋ ଚୁତା ଅରଞ୍ଞେହଂ, ଅଜାୟିଂ ପଦୁମୋଦରେ ॥
‘‘କାସିରଞ୍ଞୋ ମହେସୀହଂ, ହୁତ୍ୱା ସକ୍କତପୂଜିତା ।
ଅଜନିଂ ରାଜପୁତ୍ତାନଂ, ଅନୂନଂ ସତପଞ୍ଚକଂ ॥
‘‘ୟଦା ତେ ୟୋବ୍ବନପ୍ପତ୍ତା, କୀଳନ୍ତା ଜଲକୀଳିତଂ ।
ଦିସ୍ୱା ଓପତ୍ତପଦୁମଂ, ଆସୁଂ ପଚ୍ଚେକନାୟକା ॥
‘‘ସାହଂ ତେହି ୱିନାଭୂତା, ସୁତୱୀରେହି ସୋକିନୀ [ସୁତୱରେହି ସୋକିନୀ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ଚୁତା ଇସିଗିଲିପସ୍ସେ, ଗାମକମ୍ହି ଅଜାୟିହଂ ॥
‘‘ୟଦା ବୁଦ୍ଧା ସୁତମତୀ, ସୁତାନଂ ଭତ୍ତୁନୋପି ଚ [କସତଂ ତଦା (ସୀ॰), ଅତ୍ତନୋପି ଚ (ସ୍ୟା॰)]।
ୟାଗୁଂ ଆଦାୟ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ, ଅଟ୍ଠ ପଚ୍ଚେକନାୟକେ ॥
‘‘ଭିକ୍ଖାୟ ଗାମଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତେ, ଦିସ୍ୱା ପୁତ୍ତେ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ଖୀରଧାରା ୱିନିଗ୍ଗଚ୍ଛି, ତଦା ମେ ପୁତ୍ତପେମସା ॥
‘‘ତତୋ ତେସଂ ଅଦଂ ୟାଗୁଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ।
ତତୋ ଚୁତାହଂ ତିଦସଂ, ନନ୍ଦନଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଅନୁଭୋତ୍ୱା ସୁଖଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ସଂସରିତ୍ୱା ଭୱାଭୱେ ।
ତୱତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ପରିଚ୍ଚତ୍ତଞ୍ଚ ଜୀୱିତଂ ॥
‘‘ଏୱଂ ବହୁୱିଧଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ସମ୍ପତ୍ତୀ ଚ ବହୁବ୍ବିଧା ।
ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ଜାତା ସାୱତ୍ଥିୟଂ ପୁରେ ॥
‘‘ମହାଧନସେଟ୍ଠିକୁଲେ, ସୁଖିତେ ସଜ୍ଜିତେ ତଥା ।
ନାନାରତନପଜ୍ଜୋତେ, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିନେ ॥
‘‘ସକ୍କତା ପୂଜିତା ଚେୱ, ମାନିତାପଚିତା ତଥା ।
ରୂପସୀରିମନୁପ୍ପତ୍ତା [ରୂପସୋଭଗ୍ଗସମ୍ପନ୍ନା (ସୀ॰)], କୁଲେସୁ ଅତିସକ୍କତା [ଅଭିସମ୍ମତା (ସୀ॰)]॥
‘‘ଅତୀୱ ପତ୍ଥିତା ଚାସିଂ, ରୂପଭୋଗସିରୀହି ଚ ।
ପତ୍ଥିତା ସେଟ୍ଠିପୁତ୍ତେହି, ଅନେକେହି ସତେହିପି ॥
‘‘ଅଗାରଂ ପଜହିତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଅଡ୍ଢମାସେ ଅସମ୍ପତ୍ତେ, ଚତୁସଚ୍ଚମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧିୟା ଅଭିନିମ୍ମିତ୍ୱା, ଚତୁରସ୍ସଂ ରଥଂ ଅହଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପାଦେ ୱନ୍ଦିସ୍ସଂ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘‘ସୁପୁପ୍ଫିତଗ୍ଗଂ ଉପଗମ୍ମ ପାଦପଂ [ଭିକ୍ଖୁନୀ (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰) ଥେରୀଗା॰ ୨୩୦], ଏକା ତୁୱଂ ତିଟ୍ଠସି ସାଲମୂଲେ ।
ନ ଚାପି ତେ ଦୁତିୟୋ ଅତ୍ଥି କୋଚି [ନ ଚତ୍ଥି ତେ ଦୁତିୟା ୱଣ୍ଣଧାତୁ (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰)], ବାଲେ ନ ତ୍ୱଂ ଭାୟସି ଧୁତ୍ତକାନଂ’ ॥
‘‘‘ସତଂ ସହସ୍ସାନିପି ଧୁତ୍ତକାନଂ [ସହସ୍ସାନମ୍ପି ଧୁତ୍ତକାନଂ (ପୀ॰) ଥେରୀଗା॰ ୨୩୧], ସମାଗତା ଏଦିସକା ଭୱେୟ୍ୟୁଂ ।
ଲୋମଂ ନ ଇଞ୍ଜେ ନ ସମ୍ପୱେଧେ, କିଂ ମେ ତୁୱଂ ମାର କରିସ୍ସସେକୋ [ନ ମାର ଭାୟାମି ତୱେକିକାପି (ସୀ॰ କ॰) … ତମେକିକାସିଂ (ପୀ॰)]॥
‘‘‘ଏସା ଅନ୍ତରଧାୟାମି, କୁଚ୍ଛିଂ ୱା ପୱିସାମି ତେ ।
ଭମୁକନ୍ତରିକାୟମ୍ପି, ତିଟ୍ଠନ୍ତିଂ ମଂ ନ ଦକ୍ଖସି ॥
‘‘‘ଚିତ୍ତସ୍ମିଂ ୱସୀଭୂତାମ୍ହି, ଇଦ୍ଧିପାଦା ସୁଭାୱିତା ।
ସବ୍ବବନ୍ଧନମୁତ୍ତାମ୍ହି, ନ ତଂ ଭାୟାମି ଆୱୁସୋ ॥
‘‘‘ସତ୍ତିସୂଲୂପମା କାମା, ଖନ୍ଧାସଂ ଅଧିକୁଟ୍ଟନା ।
ୟଂ ତ୍ୱଂ କାମରତିଂ ବ୍ରୂସି, ଅରତୀ ଦାନି ସା ମମ ॥
‘‘‘ସବ୍ବତ୍ଥ ୱିହତା ନନ୍ଦୀ, ତମୋଖନ୍ଧୋ ପଦାଲିତୋ ।
ଏୱଂ ଜାନାହି ପାପିମ, ନିହତୋ ତ୍ୱମସି ଅନ୍ତକ’ ॥
‘‘ଜିନୋ ତମ୍ହି ଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ।
ଅଗ୍ଗା ଇଦ୍ଧିମତୀନନ୍ତି, ପରିସାସୁ ୱିନାୟକୋ ॥
‘‘ପରିଚିଣ୍ଣୋ ମୟା ସତ୍ଥା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ।
ଓହିତୋ ଗରୁକୋ ଭାରୋ, ଭୱନେତ୍ତି ସମୂହତା ॥
‘‘ୟସ୍ସତ୍ଥାୟ ପବ୍ବଜିତା, ଅଗାରସ୍ମାନଗାରିୟଂ ।
ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ସବ୍ବସଂୟୋଜନକ୍ଖୟୋ ॥
‘‘ଚୀୱରଂ ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୟଂ ସୟନାସନଂ ।
ଖଣେନ ଉପନାମେନ୍ତି, ସହସ୍ସାନି ସମନ୍ତତୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ।
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣାଥେରିୟାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପଟାଚାରାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ଜାତା ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଅହୁଂ ।
ନାନାରତନପଜ୍ଜୋତେ, ମହାସୁଖସମପ୍ପିତା ॥
‘‘ଉପେତ୍ୱା ତଂ ମହାୱୀରଂ, ଅସ୍ସୋସିଂ ଧମ୍ମଦେସନଂ ।
ତତୋ ଜାତପସାଦାହଂ, ଉପେସିଂ ସରଣଂ ଜିନଂ ॥
‘‘ତତୋ ୱିନୟଧାରୀନଂ, ଅଗ୍ଗଂ ୱଣ୍ଣେସି ନାୟକୋ ।
ଭିକ୍ଖୁନିଂ ଲଜ୍ଜିନିଂ ତାଦିଂ, କପ୍ପାକପ୍ପୱିସାରଦଂ ॥
‘‘ତଦା ମୁଦିତଚିତ୍ତାହଂ, ତଂ ଠାନମଭିକଙ୍ଖିନୀ ।
ନିମନ୍ତେତ୍ୱା ଦସବଲଂ, ସସଙ୍ଘଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଭୋଜୟିତ୍ୱାନ ସତ୍ତାହଂ, ଦଦିତ୍ୱାୱ ତିଚୀୱରଂ [ଦଦିତ୍ୱା ପତ୍ତଚୀୱରଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ନିପଚ୍ଚ ସିରସା ପାଦେ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ୟା ତୟା ୱଣ୍ଣିତା ୱୀର, ଇତୋ ଅଟ୍ଠମକେ ମୁନି ।
ତାଦିସାହଂ ଭୱିସ୍ସାମି, ୟଦି ସିଜ୍ଝତି ନାୟକ’ ॥
‘‘ତଦା ଅୱୋଚ ମଂ ସତ୍ଥା, ‘ଭଦ୍ଦେ ମା ଭାୟି ଅସ୍ସସ ।
ଅନାଗତମ୍ହି ଅଦ୍ଧାନେ, ଲଚ୍ଛସେ ତଂ ମନୋରଥଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦା, ଓରସା ଧମ୍ମନିମ୍ମିତା ।
ପଟାଚାରାତି ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱିକା’ ॥
‘‘ତଦାହଂ ମୁଦିତା [ପମୁଦୀ (କ॰)] ହୁତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ତଦା ଜିନଂ ।
ମେତ୍ତଚିତ୍ତା ପରିଚରିଂ, ସସଙ୍ଘଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠାକୋ ମହେସିସ୍ସ, ତଦା ଆସି ନରିସ୍ସରୋ ।
କାସିରାଜା କିକୀ ନାମ, ବାରାଣସିପୁରୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ତସ୍ସାସିଂ ତତିୟା ଧୀତା, ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇତି ୱିସ୍ସୁତା ।
ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱା ଜିନଗ୍ଗସ୍ସ, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ସମରୋଚୟିଂ ॥
‘‘ଅନୁଜାନି ନ ନୋ ତାତୋ, ଅଗାରେୱ ତଦା ମୟଂ ।
ୱୀସୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ୱିଚରିମ୍ହ ଅତନ୍ଦିତା ॥
‘‘କୋମାରିବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ, ରାଜକଞ୍ଞା ସୁଖେଧିତା ।
ବୁଦ୍ଧୋପଟ୍ଠାନନିରତା, ମୁଦିତା ସତ୍ତଧୀତରୋ ॥
‘‘ସମଣୀ ସମଣଗୁତ୍ତା ଚ, ଭିକ୍ଖୁନୀ ଭିକ୍ଖୁଦାୟିକା ।
ଧମ୍ମା ଚେୱ ସୁଧମ୍ମା ଚ, ସତ୍ତମୀ ସଙ୍ଘଦାୟିକା ॥
‘‘ଅହଂ ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା ଚ, ଖେମା ଭଦ୍ଦା ଚ ଭିକ୍ଖୁନୀ ।
କିସାଗୋତମୀ ଧମ୍ମଦିନ୍ନା, ୱିସାଖା ହୋତି ସତ୍ତମୀ ॥
‘‘ତେହି କମ୍ମେହି ସୁକତେହି, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତା ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଅହଂ ।
ସାୱତ୍ଥିୟଂ ପୁରୱରେ, ଇଦ୍ଧେ ଫୀତେ ମହଦ୍ଧନେ ॥
‘‘ୟଦା ଚ ୟୋବ୍ବନୂପେତା, ୱିତକ୍କୱସଗା ଅହଂ ।
ନରଂ ଜାରପତିଂ ଦିସ୍ୱା, ତେନ ସଦ୍ଧିଂ ଅଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଏକପୁତ୍ତପସୂତାହଂ, ଦୁତିୟୋ କୁଚ୍ଛିୟା ମମଂ ।
ତଦାହଂ ମାତାପିତରୋ, ଓକ୍ଖାମୀତି [ଇକ୍ଖାମୀତି (ସ୍ୟା॰), ଦକ୍ଖାମୀତି (ସୀ॰)] ସୁନିଚ୍ଛିତା ॥
‘‘ନାରୋଚେସିଂ ପତିଂ ମୟ୍ହଂ, ତଦା ତମ୍ହି ପୱାସିତେ ।
ଏକିକା ନିଗ୍ଗତା ଗେହା, ଗନ୍ତୁଂ ସାୱତ୍ଥିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତତୋ ମେ ସାମି ଆଗନ୍ତ୍ୱା, ସମ୍ଭାୱେସି ପଥେ ମମଂ ।
ତଦା ମେ କମ୍ମଜା ୱାତା, ଉପ୍ପନ୍ନା ଅତିଦାରୁଣା ॥
‘‘ଉଟ୍ଠିତୋ ଚ ମହାମେଘୋ, ପସୂତିସମୟେ ମମ ।
ଦବ୍ବତ୍ଥାୟ ତଦା ଗନ୍ତ୍ୱା, ସାମି ସପ୍ପେନ ମାରିତୋ ॥
‘‘ତଦା ୱିଜାତଦୁକ୍ଖେନ, ଅନାଥା କପଣା ଅହଂ ।
କୁନ୍ନଦିଂ ପୂରିତଂ ଦିସ୍ୱା, ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ସକୁଲାଲୟଂ ॥
‘‘ବାଲଂ ଆଦାୟ ଅତରିଂ, ପାରକୂଲେ ଚ ଏକକଂ ।
ସାୟେତ୍ୱା [ପାୟେତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰), ପାତେତ୍ୱା (କ॰)] ବାଲକଂ ପୁତ୍ତଂ, ଇତରଂ ତରଣାୟହଂ ॥
‘‘ନିୱତ୍ତା ଉକ୍କୁସୋ ହାସି, ତରୁଣଂ ୱିଲପନ୍ତକଂ ।
ଇତରଞ୍ଚ ୱହୀ ସୋତୋ, ସାହଂ ସୋକସମପ୍ପିତା ॥
‘‘ସାୱତ୍ଥିନଗରଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ଅସ୍ସୋସିଂ ସଜନେ ମତେ ।
ତଦା ଅୱୋଚଂ ସୋକଟ୍ଟା, ମହାସୋକସମପ୍ପିତା ॥
‘‘ଉଭୋ ପୁତ୍ତା କାଲଙ୍କତା, ପନ୍ଥେ ମୟ୍ହଂ ପତୀ ମତୋ ।
ମାତା ପିତା ଚ ଭାତା ଚ, ଏକଚିତମ୍ହି ଡୟ୍ହରେ ॥
‘‘ତଦା କିସା ଚ ପଣ୍ଡୁ ଚ, ଅନାଥା ଦୀନମାନସା ।
ଇତୋ ତତୋ ଭମନ୍ତୀହଂ [ଗଚ୍ଛନ୍ତୀହଂ (ସ୍ୟା॰), ଗମେନ୍ତୀହଂ (କ॰)], ଅଦ୍ଦସଂ ନରସାରଥିଂ ॥
‘‘ତତୋ ଅୱୋଚ ମଂ ସତ୍ଥା, ‘ପୁତ୍ତେ ମା ସୋଚି ଅସ୍ସସ ।
ଅତ୍ତାନଂ ତେ ଗୱେସସ୍ସୁ, କିଂ ନିରତ୍ଥଂ ୱିହଞ୍ଞସି ॥
‘‘‘ନ ସନ୍ତି ପୁତ୍ତା ତାଣାୟ, ନ ଞାତୀ ନପି ବନ୍ଧୱା ।
ଅନ୍ତକେନାଧିପନ୍ନସ୍ସ, ନତ୍ଥି ଞାତୀସୁ ତାଣତା’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁନିନୋ ୱାକ୍ୟଂ, ପଠମଂ ଫଲମଜ୍ଝଗଂ ।
ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ ନଚିରଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ପରଚିତ୍ତାନି ଜାନାମି, ସତ୍ଥୁସାସନକାରିକା ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ଖେପେତ୍ୱା ଆସୱେ ସବ୍ବେ, ୱିସୁଦ୍ଧାସିଂ ସୁନିମ୍ମଲା ॥
‘‘ତତୋହଂ ୱିନୟଂ ସବ୍ବଂ, ସନ୍ତିକେ ସବ୍ବଦସ୍ସିନୋ ।
ଉଗ୍ଗହିଂ ସବ୍ବୱିତ୍ଥାରଂ, ବ୍ୟାହରିଞ୍ଚ ୟଥାତଥଂ ॥
‘‘ଜିନୋ ତସ୍ମିଂ ଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ।
ଅଗ୍ଗା ୱିନୟଧାରୀନଂ, ପଟାଚାରାୱ ଏକିକା ॥
‘‘ପରିଚିଣ୍ଣୋ ମୟା ସତ୍ଥା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ।
ଓହିତୋ ଗରୁକୋ ଭାରୋ, ଭୱନେତ୍ତି ସମୂହତା ॥
‘‘ୟସ୍ସତ୍ଥାୟ ପବ୍ବଜିତା, ଅଗାରସ୍ମାନଗାରିୟଂ ।
ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ସବ୍ବସଂୟୋଜନକ୍ଖୟୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ପଟାଚାରା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଟାଚାରାଥେରିୟାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଏକୂପୋସଥିକୱଗ୍ଗୋ ଦୁତିୟୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଏକୂପୋସଥିକା ଚେୱ, ସଳଲା ଚାଥ ମୋଦକା ।
ଏକାସନା ପଞ୍ଚଦୀପା, ନଳମାଲୀ ଚ ଗୋତମୀ ॥
ଖେମା ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା ଚ, ପଟାଚାରା ଚ ଭିକ୍ଖୁନୀ ।
ଗାଥା ସତାନି ପଞ୍ଚେୱ, ନୱ ଚାପି ତଦୁତ୍ତରି ॥
୩. କୁଣ୍ଡଲକେସୀୱଗ୍ଗୋ
୧. କୁଣ୍ଡଲକେସାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ଜାତା ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଅହୁଂ ।
ନାନାରତନପଜ୍ଜୋତେ, ମହାସୁଖସମପ୍ପିତା ॥
‘‘ଉପେତ୍ୱା ତଂ ମହାୱୀରଂ, ଅସ୍ସୋସିଂ ଧମ୍ମଦେସନଂ ।
ତତୋ ଜାତପ୍ପସାଦାହଂ, ଉପେସିଂ ସରଣଂ ଜିନଂ ॥
‘‘ତଦା ମହାକାରୁଣିକୋ, ପଦୁମୁତ୍ତରନାମକୋ ।
ଖିପ୍ପାଭିଞ୍ଞାନମଗ୍ଗନ୍ତି, ଠପେସି ଭିକ୍ଖୁନିଂ ସୁଭଂ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତା ହୁତ୍ୱା, ଦାନଂ ଦତ୍ୱା ମହେସିନୋ ।
ନିପଚ୍ଚ ସିରସା ପାଦେ, ତଂ ଠାନମଭିପତ୍ଥୟିଂ ॥
‘‘ଅନୁମୋଦି ମହାୱୀରୋ, ‘ଭଦ୍ଦେ ୟଂ ତେଭିପତ୍ଥିତଂ ।
ସମିଜ୍ଝିସ୍ସତି ତଂ ସବ୍ବଂ, ସୁଖିନୀ ହୋହି ନିବ୍ବୁତା ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦା, ଓରସା ଧମ୍ମନିମ୍ମିତା ।
ଭଦ୍ଦାକୁଣ୍ଡଲକେସାତି, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱିକା’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ୟାମମଗଂ, ତତୋହଂ ତୁସିତଂ ଗତା ।
ତତୋ ଚ ନିମ୍ମାନରତିଂ, ୱସୱତ୍ତିପୁରଂ ତତୋ ॥
‘‘ୟତ୍ଥ ୟତ୍ଥୂପପଜ୍ଜାମି, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ।
ତତ୍ଥ ତତ୍ଥେୱ ରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ମନୁସ୍ସେସୁ, ରାଜୂନଂ ଚକ୍କୱତ୍ତିନଂ ।
ମଣ୍ଡଲୀନଞ୍ଚ ରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ସମ୍ପତ୍ତିଂ ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ, ଦେୱେସୁ ମାନୁସେସୁ ଚ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତା ହୁତ୍ୱା, ନେକକପ୍ପେସୁ ସଂସରିଂ ॥
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠାକୋ ମହେସିସ୍ସ, ତଦା ଆସି ନରିସ୍ସରୋ ।
କାସିରାଜା କିକୀ ନାମ, ବାରାଣସିପୁରୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଧୀତା ଚତୁତ୍ଥାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁଦାୟୀତି ୱିସ୍ସୁତା ।
ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱା ଜିନଗ୍ଗସ୍ସ, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ସମରୋଚୟିଂ ॥
‘‘ଅନୁଜାନି ନ ନୋ ତାତୋ, ଅଗାରେୱ ତଦା ମୟଂ ।
ୱୀସୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ୱିଚରିମ୍ହ ଅତନ୍ଦିତା ॥
‘‘କୋମାରିବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ, ରାଜକଞ୍ଞା ସୁଖେଧିତା ।
ବୁଦ୍ଧୋପଟ୍ଠାନନିରତା, ମୁଦିତା ସତ୍ତ ଧୀତରୋ ॥
‘‘ସମଣୀ ସମଣଗୁତ୍ତା ଚ, ଭିକ୍ଖୁନୀ ଭିକ୍ଖୁଦାୟିକା ।
ଧମ୍ମା ଚେୱ ସୁଧମ୍ମା ଚ, ସତ୍ତମୀ ସଙ୍ଘଦାୟିକା ॥
‘‘ଖେମା ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା ଚ, ପଟାଚାରା ଅହଂ ତଦା ।
କିସାଗୋତମୀ ଧମ୍ମଦିନ୍ନା, ୱିସାଖା ହୋତି ସତ୍ତମୀ ॥
‘‘ତେହି କମ୍ମେହି ସୁକତେହି, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଗିରିବ୍ବଜପୁରୁତ୍ତମେ ।
ଜାତା ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଫୀତେ, ୟଦାହଂ ୟୋବ୍ବନେ ଠିତା ॥
‘‘ଚୋରଂ ୱଧତ୍ଥଂ ନୀୟନ୍ତଂ, ଦିସ୍ୱା ରତ୍ତା ତହିଂ ଅହଂ ।
ପିତା ମେ ତଂ ସହସ୍ସେନ, ମୋଚୟିତ୍ୱା ୱଧା ତତୋ ॥
‘‘ଅଦାସି ତସ୍ସ ମଂ ତାତୋ, ୱିଦିତ୍ୱାନ ମନଂ ମମ ।
ତସ୍ସାହମାସିଂ ୱିସଟ୍ଠା, ଅତୀୱ ଦୟିତା ହିତା ॥
‘‘ସୋ ମେ ଭୂସନଲୋଭେନ, ବଲିମଜ୍ଝାସୟୋ [ଖଲିତଜ୍ଝାସୟୋ (ସୀ॰), ବଲିଂ ପଚ୍ଚାହରଂ (ସ୍ୟା॰), ମାଲପଚ୍ଛାହତଂ (ପୀ॰)] ଦିସୋ ।
ଚୋରପ୍ପପାତଂ ନେତ୍ୱାନ, ପବ୍ବତଂ ଚେତୟୀ ୱଧଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ ପଣମିତ୍ୱାନ, ସତ୍ତୁକଂ ସୁକତଞ୍ଜଲୀ ।
ରକ୍ଖନ୍ତୀ ଅତ୍ତନୋ ପାଣଂ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ଇଦଂ ସୁୱଣ୍ଣକେୟୂରଂ, ମୁତ୍ତା ୱେଳୁରିୟା ବହୂ ।
ସବ୍ବଂ ହରସ୍ସୁ [ୱରସ୍ସୁ (କ॰)] ଭଦ୍ଦନ୍ତେ, ମଞ୍ଚ ଦାସୀତି ସାୱୟ’ ॥
‘‘‘ଓରୋପୟସ୍ସୁ କଲ୍ୟାଣୀ, ମା ବାଳ୍ହଂ ପରିଦେୱସି ।
ନ ଚାହଂ ଅଭିଜାନାମି, ଅହନ୍ତ୍ୱା ଧନମାଭତଂ’ ॥
‘‘‘ୟତୋ ସରାମି ଅତ୍ତାନଂ, ୟତୋ ପତ୍ତୋସ୍ମି ୱିଞ୍ଞୁତଂ ।
ନ ଚାହଂ ଅଭିଜାନାମି, ଅଞ୍ଞଂ ପିୟତରଂ ତୟା’ ॥
‘‘‘ଏହି ତଂ ଉପଗୂହିସ୍ସଂ, କତ୍ୱାନ ତଂ ପଦକ୍ଖିଣଂ ।
ନ ଚ ଦାନି ପୁନୋ ଅତ୍ଥି [ତଂ ୱନ୍ଦାମି ପୁନ ନତ୍ଥି (ସ୍ୟା॰)], ମମ ତୁୟ୍ହଞ୍ଚ ସଙ୍ଗମୋ ॥
‘‘‘ନ ହି ସବ୍ବେସୁ ଠାନେସୁ, ପୁରିସୋ ହୋତି ପଣ୍ଡିତୋ ।
ଇତ୍ଥୀପି ପଣ୍ଡିତା ହୋତି, ତତ୍ଥ ତତ୍ଥ ୱିଚକ୍ଖଣା ॥
‘‘‘ନ ହି ସବ୍ବେସୁ ଠାନେସୁ, ପୁରିସୋ ହୋତି ପଣ୍ଡିତୋ ।
ଇତ୍ଥୀପି ପଣ୍ଡିତା ହୋତି, ଲହୁଂ ଅତ୍ଥୱିଚିନ୍ତିକା ॥
‘‘‘ଲହୁଞ୍ଚ ୱତ ଖିପ୍ପଞ୍ଚ, ନିକଟ୍ଠେ [ନେକତ୍ଥେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସମଚେତୟିଂ ।
ମିଗଂ ଉଣ୍ଣା ୟଥା ଏୱଂ [ଚିତ୍ତପୁଣ୍ଣାୟ ତାନେୱ (ସ୍ୟା॰), ମିଗଂ ପୁଣ୍ଣାୟ ତେନେୱ (ପୀ॰)], ତଦାହଂ ସତ୍ତୁକଂ ୱଧିଂ ॥
‘‘‘ୟୋ ଚ ଉପ୍ପତିତଂ ଅତ୍ଥଂ, ନ ଖିପ୍ପମନୁବୁଜ୍ଝତି ।
ସୋ ହଞ୍ଞତେ ମନ୍ଦମତି, ଚୋରୋୱ ଗିରିଗବ୍ଭରେ ॥
‘‘‘ୟୋ ଚ ଉପ୍ପତିତଂ ଅତ୍ଥଂ, ଖିପ୍ପମେୱ ନିବୋଧତି ।
ମୁଚ୍ଚତେ ସତ୍ତୁସମ୍ବାଧା, ତଦାହଂ ସତ୍ତୁକା ୟଥା’ ॥
‘‘ତଦାହଂ ପାତୟିତ୍ୱାନ, ଗିରିଦୁଗ୍ଗମ୍ହି ସତ୍ତୁକଂ ।
ସନ୍ତିକଂ ସେତୱତ୍ଥାନଂ, ଉପେତ୍ୱା ପବ୍ବଜିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ସଣ୍ଡାସେନ ଚ କେସେ ମେ, ଲୁଞ୍ଚିତ୍ୱା ସବ୍ବସୋ ତଦା ।
ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ ସମୟଂ, ଆଚିକ୍ଖିଂସୁ ନିରନ୍ତରଂ ॥
‘‘ତତୋ ତଂ ଉଗ୍ଗହେତ୍ୱାହଂ, ନିସୀଦିତ୍ୱାନ ଏକିକା ।
ସମୟଂ ତଂ ୱିଚିନ୍ତେସିଂ, ସୁୱାନୋ ମାନୁସଂ କରଂ ॥
‘‘ଛିନ୍ନଂ ଗୟ୍ହ ସମୀପେ ମେ, ପାତୟିତ୍ୱା ଅପକ୍କମି ।
ଦିସ୍ୱା ନିମିତ୍ତମଲଭିଂ, ହତ୍ଥଂ ତଂ ପୁଳୱାକୁଲଂ ॥
‘‘ତତୋ ଉଟ୍ଠାୟ ସଂୱିଗ୍ଗା, ଅପୁଚ୍ଛିଂ ସହଧମ୍ମିକେ ।
ତେ ଅୱୋଚୁଂ ୱିଜାନନ୍ତି, ତଂ ଅତ୍ଥଂ ସକ୍ୟଭିକ୍ଖୱୋ ॥
‘‘ସାହଂ ତମତ୍ଥଂ ପୁଚ୍ଛିସ୍ସଂ, ଉପେତ୍ୱା ବୁଦ୍ଧସାୱକେ ।
ତେ ମମାଦାୟ ଗଚ୍ଛିଂସୁ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ସୋ ମେ ଧମ୍ମମଦେସେସି, ଖନ୍ଧାୟତନଧାତୁୟୋ ।
ଅସୁଭାନିଚ୍ଚଦୁକ୍ଖାତି, ଅନତ୍ତାତି ଚ ନାୟକୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱାହଂ, ଧମ୍ମଚକ୍ଖୁଂ ୱିସୋଧୟିଂ ।
ତତୋ ୱିଞ୍ଞାତସଦ୍ଧମ୍ମା, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ଉପସମ୍ପଦଂ ॥
‘‘ଆୟାଚିତୋ ତଦା ଆହ, ‘ଏହି ଭଦ୍ଦେ’ତି ନାୟକୋ ।
ତଦାହଂ ଉପସମ୍ପନ୍ନା, ପରିତ୍ତଂ ତୋୟମଦ୍ଦସଂ ॥
‘‘ପାଦପକ୍ଖାଲନେନାହଂ, ଞତ୍ୱା ସଉଦୟବ୍ବୟଂ ।
ତଥା ସବ୍ବେପି ସଙ୍ଖାରେ, ଈଦିସଂ ଚିନ୍ତୟିଂ [ସଙ୍ଖାରା, ଇତି ସଂଚିନ୍ତୟିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ତଦା ॥
‘‘ତତୋ ଚିତ୍ତଂ ୱିମୁଚ୍ଚି ମେ, ଅନୁପାଦାୟ ସବ୍ବସୋ ।
ଖିପ୍ପାଭିଞ୍ଞାନମଗ୍ଗଂ ମେ, ତଦା ପଞ୍ଞାପୟୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ପରଚିତ୍ତାନି ଜାନାମି, ସତ୍ଥୁସାସନକାରିକା ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ଖେପେତ୍ୱା ଆସୱେ ସବ୍ବେ, ୱିସୁଦ୍ଧାସିଂ ସୁନିମ୍ମଲା ॥
‘‘ପରିଚିଣ୍ଣୋ ମୟା ସତ୍ଥା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ।
ଓହିତୋ ଗରୁକୋ ଭାରୋ, ଭୱନେତ୍ତି ସମୂହତା ॥
‘‘ୟସ୍ସତ୍ଥାୟ ପବ୍ବଜିତା, ଅଗାରସ୍ମାନଗାରିୟଂ ।
ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ସବ୍ବସଂୟୋଜନକ୍ଖୟୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ମେ ୱିମଲଂ ସୁଦ୍ଧଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୀୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଭଦ୍ଦାକୁଣ୍ଡଲକେସା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁଣ୍ଡଲକେସାଥେରିୟାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. କିସାଗୋତମୀଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ଜାତା ଅଞ୍ଞତରେ କୁଲେ ।
ଉପେତ୍ୱା ତଂ ନରୱରଂ, ସରଣଂ ସମୁପାଗମିଂ ॥
‘‘ଧମ୍ମଞ୍ଚ ତସ୍ସ ଅସ୍ସୋସିଂ, ଚତୁସଚ୍ଚୂପସଞ୍ହିତଂ ।
ମଧୁରଂ ପରମସ୍ସାଦଂ, ୱଟ୍ଟସନ୍ତିସୁଖାୱହଂ [ଚିତ୍ତସନ୍ତି … (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ତଦା ଚ ଭିକ୍ଖୁନିଂ ୱୀରୋ, ଲୂଖଚୀୱରଧାରିନିଂ ।
ଠପେନ୍ତୋ ଏତଦଗ୍ଗମ୍ହି, ୱଣ୍ଣୟୀ ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ଜନେତ୍ୱାନପ୍ପକଂ ପୀତିଂ, ସୁତ୍ୱା ଭିକ୍ଖୁନିୟା ଗୁଣେ ।
କାରଂ କତ୍ୱାନ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ୟଥାସତ୍ତି ୟଥାବଲଂ ॥
‘‘ନିପଚ୍ଚ ମୁନିୱରଂ ତଂ, ତଂ ଠାନମଭିପତ୍ଥୟିଂ ।
ତଦାନୁମୋଦି ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଠାନଲାଭାୟ ନାୟକୋ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦା, ଓରସା ଧମ୍ମନିମ୍ମିତା ।
କିସାଗୋତମୀ [ଗୋତମୀ ନାମ (ସୀ॰ କ॰)] ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱିକା’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତା ହୁତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ତଦା ଜିନଂ ।
ମେତ୍ତଚିତ୍ତା ପରିଚରିଂ, ପଚ୍ଚୟେହି ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠାକୋ ମହେସିସ୍ସ, ତଦା ଆସି ନରିସ୍ସରୋ ।
କାସିରାଜା କିକୀ ନାମ, ବାରାଣସିପୁରୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ପଞ୍ଚମୀ ତସ୍ସ ଧୀତାସିଂ, ଧମ୍ମା ନାମେନ ୱିସ୍ସୁତା ।
ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱା ଜିନଗ୍ଗସ୍ସ, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ସମରୋଚୟିଂ ॥
‘‘ଅନୁଜାନି ନ ନୋ ତାତୋ, ଅଗାରେୱ ତଦା ମୟଂ ।
ୱୀସୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ୱିଚରିମ୍ହ ଅତନ୍ଦିତା ॥
‘‘କୋମାରିବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ, ରାଜକଞ୍ଞା ସୁଖେଧିତା ।
ବୁଦ୍ଧୋପଟ୍ଠାନନିରତା, ମୁଦିତା ସତ୍ତ ଧୀତରୋ ॥
‘‘ସମଣୀ ସମଣଗୁତ୍ତା ଚ, ଭିକ୍ଖୁନୀ ଭିକ୍ଖୁଦାୟିକା ।
ଧମ୍ମା ଚେୱ ସୁଧମ୍ମା ଚ, ସତ୍ତମୀ ସଙ୍ଘଦାୟିକା ॥
‘‘ଖେମା ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା ଚ, ପଟାଚାରା ଚ କୁଣ୍ଡଲା ।
ଅହଞ୍ଚ ଧମ୍ମଦିନ୍ନା ଚ, ୱିସାଖା ହୋତି ସତ୍ତମୀ ॥
‘‘ତେହି କମ୍ମେହି ସୁକତେହି, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତା ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତେ ଅଧନେ ନଟ୍ଠେ [ନୀଚେ (ସ୍ୟା॰), ନିଦ୍ଧେ (ପୀ॰)], ଗତା ଚ ସଧନଂ କୁଲଂ ॥
‘‘ପତିଂ ଠପେତ୍ୱା ସେସା ମେ, ଦେସ୍ସନ୍ତି ଅଧନା ଇତି ।
ୟଦା ଚ ପସୂତା [ସସୁତା (ସୀ॰ ପୀ॰)] ଆସିଂ, ସବ୍ବେସଂ ଦୟିତା ତଦା ॥
‘‘ୟଦା ସୋ ତରୁଣୋ ଭଦ୍ଦୋ [ପୁତ୍ତୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], କୋମଲକୋ [କୋମାରକୋ (ସ୍ୟା॰), କୋମଲଙ୍ଗୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ସୁଖେଧିତୋ ।
ସପାଣମିୱ କନ୍ତୋ ମେ, ତଦା ୟମୱସଂ ଗତୋ ॥
‘‘ସୋକଟ୍ଟା ଦୀନୱଦନା, ଅସ୍ସୁନେତ୍ତା ରୁଦମ୍ମୁଖା ।
ମତଂ କୁଣପମାଦାୟ, ୱିଲପନ୍ତୀ ଗମାମହଂ ॥
‘‘ତଦା ଏକେନ ସନ୍ଦିଟ୍ଠା, ଉପେତ୍ୱାଭିସକ୍କୁତ୍ତମଂ ।
ଅୱୋଚଂ ଦେହି ଭେସଜ୍ଜଂ, ପୁତ୍ତସଞ୍ଜୀୱନନ୍ତି ଭୋ ॥
‘‘ନ ୱିଜ୍ଜନ୍ତେ ମତା ୟସ୍ମିଂ, ଗେହେ ସିଦ୍ଧତ୍ଥକଂ ତତୋ ।
ଆହରାତି ଜିନୋ ଆହ, ୱିନୟୋପାୟକୋୱିଦୋ ॥
‘‘ତଦା ଗମିତ୍ୱା ସାୱତ୍ଥିଂ, ନ ଲଭିଂ ତାଦିସଂ ଘରଂ ।
କୁତୋ ସିଦ୍ଧତ୍ଥକଂ ତସ୍ମା, ତତୋ ଲଦ୍ଧା ସତିଂ ଅହଂ ॥
‘‘କୁଣପଂ ଛଡ୍ଡୟିତ୍ୱାନ, ଉପେସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଦୂରତୋୱ ମମଂ ଦିସ୍ୱା, ଅୱୋଚ ମଧୁରସ୍ସରୋ ॥
‘‘‘ୟୋ ଚ ୱସ୍ସସତଂ ଜୀୱେ, ଅପସ୍ସଂ ଉଦୟବ୍ବୟଂ ।
ଏକାହଂ ଜୀୱିତଂ ସେୟ୍ୟୋ, ପସ୍ସତୋ ଉଦୟବ୍ବୟଂ ॥
‘‘‘ନ ଗାମଧମ୍ମୋ ନିଗମସ୍ସ ଧମ୍ମୋ, ନ ଚାପିୟଂ ଏକକୁଲସ୍ସ ଧମ୍ମୋ ।
ସବ୍ବସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ ସଦେୱକସ୍ସ, ଏସେୱ ଧମ୍ମୋ ୟଦିଦଂ ଅନିଚ୍ଚତା’ ॥
‘‘ସାହଂ ସୁତ୍ୱାନିମା [ସହସୁତ୍ୱାନିମା (କ॰)] ଗାଥା, ଧମ୍ମଚକ୍ଖୁଂ ୱିସୋଧୟିଂ ।
ତତୋ ୱିଞ୍ଞାତସଦ୍ଧମ୍ମା, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ତଥା ପବ୍ବଜିତା ସନ୍ତୀ, ୟୁଞ୍ଜନ୍ତୀ ଜିନସାସନେ ।
ନ ଚିରେନେୱ କାଲେନ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ପରଚିତ୍ତାନି ଜାନାମି, ସତ୍ଥୁସାସନକାରିକା ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ଖେପେତ୍ୱା ଆସୱେ ସବ୍ବେ, ୱିସୁଦ୍ଧାସିଂ ସୁନିମ୍ମଲା ॥
‘‘ପରିଚିଣ୍ଣୋ ମୟା ସତ୍ଥା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ।
ଓହିତୋ ଗରୁକୋ ଭାରୋ, ଭୱନେତ୍ତି ସମୂହତା ॥
‘‘ୟସ୍ସତ୍ଥାୟ ପବ୍ବଜିତା, ଅଗାରସ୍ମାନଗାରିୟଂ ।
ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ସବ୍ବସଂୟୋଜନକ୍ଖୟୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ମେ ୱିମଲଂ ସୁଦ୍ଧଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ୱାହସା ॥
‘‘ସଙ୍କାରକୂଟା ଆହିତ୍ୱା, ସୁସାନା ରଥିୟାପି ଚ ।
ତତୋ ସଙ୍ଘାଟିକଂ କତ୍ୱା, ଲୂଖଂ ଧାରେମି ଚୀୱରଂ ॥
‘‘ଜିନୋ ତସ୍ମିଂ ଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ, ଲୂଖଚୀୱରଧାରଣେ ।
ଠପେସି ଏତଦଗ୍ଗମ୍ହି, ପରିସାସୁ ୱିନାୟକୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ କିସାଗୋତମୀ ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କିସାଗୋତମୀଥେରିୟାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଧମ୍ମଦିନ୍ନାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, କୁଲେ ଅଞ୍ଞତରେ ଅହୁଂ ।
ପରକମ୍ମକାରୀ ଆସିଂ, ନିପକା ସୀଲସଂୱୁତା ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ସୁଜାତୋ ଅଗ୍ଗସାୱକୋ ।
ୱିହାରା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ପିଣ୍ଡପାତାୟ [ପତ୍ତମାଦାୟ (କ॰)] ଗଚ୍ଛତି ॥
‘‘ଘଟଂ ଗହେତ୍ୱା ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ, ତଦା ଉଦକହାରିକା ।
ତଂ ଦିସ୍ୱା ଅଦଦଂ ପୂପଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗହେତ୍ୱା ତତ୍ଥେୱ, ନିସିନ୍ନୋ ପରିଭୁଞ୍ଜି ସୋ ।
ତତୋ ନେତ୍ୱାନ ତଂ ଗେହଂ, ଅଦାସିଂ ତସ୍ସ ଭୋଜନଂ ॥
‘‘ତତୋ ମେ ଅୟ୍ୟକୋ ତୁଟ୍ଠୋ, ଅକରୀ ସୁଣିସଂ ସକଂ ।
ସସ୍ସୁୟା ସହ ଗନ୍ତ୍ୱାନ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦୟିଂ ॥
‘‘ତଦା ସୋ ଧମ୍ମକଥିକଂ, ଭିକ୍ଖୁନିଂ ପରିକିତ୍ତୟଂ ।
ଠପେସି ଏତଦଗ୍ଗମ୍ହି, ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତା ଅହଂ ॥
‘‘ନିମନ୍ତୟିତ୍ୱା ସୁଗତଂ, ସସଙ୍ଘଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ମହାଦାନଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ତଂ ଠାନମଭିପତ୍ଥୟିଂ ॥
‘‘ତତୋ ମଂ ସୁଗତୋ ଆହ, ଘନନିନ୍ନାଦସୁସ୍ସରୋ [ଘନନିନ୍ନାଦସୁସ୍ସରେ (କ॰)]।
‘ମମୁପଟ୍ଠାନନିରତେ, ସସଙ୍ଘପରିୱେସିକେ ॥
‘‘‘ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସୱନେ ୟୁତ୍ତେ, ଗୁଣୱଦ୍ଧିତମାନସେ ।
ଭଦ୍ଦେ ଭୱସ୍ସୁ ମୁଦିତା, ଲଚ୍ଛସେ ପଣିଧୀଫଲଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦା, ଓରସା ଧମ୍ମନିମ୍ମିତା ।
ଧମ୍ମଦିନ୍ନାତି ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱିକା’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତା ହୁତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ମହାମୁନିଂ ।
ମେତ୍ତଚିତ୍ତା ପରିଚରିଂ, ପଚ୍ଚୟେହି ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠାକୋ ମହେସିସ୍ସ, ତଦା ଆସି ନରିସ୍ସରୋ ।
କାସିରାଜା କିକୀ ନାମ, ବାରାଣସିପୁରୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ଛଟ୍ଠା ତସ୍ସାସହଂ ଧୀତା, ସୁଧମ୍ମା ଇତି ୱିସ୍ସୁତା ।
ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱା ଜିନଗ୍ଗସ୍ସ, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ସମରୋଚୟିଂ ॥
‘‘ଅନୁଜାନି ନ ନୋ ତାତୋ, ଅଗାରେୱ ତଦା ମୟଂ ।
ୱୀସୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ୱିଚରିମ୍ହ ଅତନ୍ଦିତା ॥
ତତିୟଂ ଭାଣୱାରଂ ।
‘‘କୋମାରିବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ, ରାଜକଞ୍ଞା ସୁଖେଧିତା ।
ବୁଦ୍ଧୋପଟ୍ଠାନନିରତା, ମୁଦିତା ସତ୍ତ ଧୀତରୋ ॥
‘‘ସମଣୀ ସମଣଗୁତ୍ତା ଚ, ଭିକ୍ଖୁନୀ ଭିକ୍ଖୁଦାୟିକା ।
ଧମ୍ମା ଚେୱ ସୁଧମ୍ମା ଚ, ସତ୍ତମୀ ସଙ୍ଘଦାୟିକା ॥
‘‘ଖେମା ଉପ୍ପଲୱଣ୍ଣା ଚ, ପଟାଚାରା ଚ କୁଣ୍ଡଲା ।
ଗୋତମୀ ଚ ଅହଞ୍ଚେୱ, ୱିସାଖା ହୋତି ସତ୍ତମୀ ॥
‘‘ତେହି କମ୍ମେହି ସୁକତେହି, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଗିରିବ୍ବଜପୁରୁତ୍ତମେ ।
ଜାତା ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଫୀତେ, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିନେ ॥
‘‘ୟଦା ରୂପଗୁଣୂପେତା, ପଠମେ ୟୋବ୍ବନେ ଠିତା ।
ତଦା ପରକୁଲଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ୱସିଂ ସୁଖସମପ୍ପିତା ॥
‘‘ଉପେତ୍ୱା ଲୋକସରଣଂ, ସୁଣିତ୍ୱା ଧମ୍ମଦେସନଂ ।
ଅନାଗାମିଫଲଂ ପତ୍ତୋ, ସାମିକୋ ମେ ସୁବୁଦ୍ଧିମା ॥
‘‘ତଦାହଂ ଅନୁଜାନେତ୍ୱା, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ନ ଚିରେନେୱ କାଲେନ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ତଦା ଉପାସକୋ ସୋ ମଂ, ଉପଗନ୍ତ୍ୱା ଅପୁଚ୍ଛଥ ।
ଗମ୍ଭୀରେ ନିପୁଣେ ପଞ୍ହେ, ତେ ସବ୍ବେ ବ୍ୟାକରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଜିନୋ ତସ୍ମିଂ ଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ।
‘ଭିକ୍ଖୁନିଂ ଧମ୍ମକଥିକଂ, ନାଞ୍ଞଂ ପସ୍ସାମି ଏଦିସିଂ ॥
‘ଧମ୍ମଦିନ୍ନା ୟଥା ଧୀରା, ଏୱଂ ଧାରେଥ ଭିକ୍ଖୱୋ’ ।
‘‘ଏୱାହଂ ପଣ୍ଡିତା ହୋମି [ଜାତା (ସୀ॰), ନାମ (ସ୍ୟା॰)], ନାୟକେନାନୁକମ୍ପିତା ॥
‘‘ପରିଚିଣ୍ଣୋ ମୟା ସତ୍ଥା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ।
ଓହିତୋ ଗରୁକୋ ଭାରୋ, ଭୱନେତ୍ତି ସମୂହତା ॥
‘‘ୟସ୍ସତ୍ଥାୟ ପବ୍ବଜିତା, ଅଗାରସ୍ମାନଗାରିୟଂ ।
ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ସବ୍ବସଂୟୋଜନକ୍ଖୟୋ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ପରଚିତ୍ତାନି ଜାନାମି, ସତ୍ଥୁସାସନକାରିକା ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ଖେପେତ୍ୱା ଆସୱେ ସବ୍ବେ, ୱିସୁଦ୍ଧାସିଂ ସୁନିମ୍ମଲା ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଧମ୍ମଦିନ୍ନା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଧମ୍ମଦିନ୍ନାଥେରିୟାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସକୁଲାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ହିତାୟ ସବ୍ବସତ୍ତାନଂ, ସୁଖାୟ ୱଦତଂ ୱରୋ ।
ଅତ୍ଥାୟ ପୁରିସାଜଞ୍ଞୋ, ପଟିପନ୍ନୋ ସଦେୱକେ ॥
‘‘ୟସଗ୍ଗପତ୍ତୋ ସିରିମା, କିତ୍ତିୱଣ୍ଣଗତୋ ଜିନୋ ।
ପୂଜିତୋ ସବ୍ବଲୋକସ୍ସ, ଦିସାସବ୍ବାସୁ ୱିସ୍ସୁତୋ ॥
‘‘ଉତ୍ତିଣ୍ଣୱିଚିକିଚ୍ଛୋ ସୋ, ୱୀତିୱତ୍ତକଥଂକଥୋ ।
ସମ୍ପୁଣ୍ଣମନସଙ୍କପ୍ପୋ, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଅନୁପ୍ପନ୍ନସ୍ସ ମଗ୍ଗସ୍ସ, ଉପ୍ପାଦେତା ନରୁତ୍ତମୋ ।
ଅନକ୍ଖାତଞ୍ଚ ଅକ୍ଖାସି, ଅସଞ୍ଜାତଞ୍ଚ ସଞ୍ଜନୀ ॥
‘‘ମଗ୍ଗଞ୍ଞୂ ଚ ମଗ୍ଗୱିଦୂ, ମଗ୍ଗକ୍ଖାୟୀ ନରାସଭୋ ।
ମଗ୍ଗସ୍ସ କୁସଲୋ ସତ୍ଥା, ସାରଥୀନଂ ୱରୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ମହାକାରୁଣିକୋ ସତ୍ଥା, ଧମ୍ମଂ ଦେସେସି ନାୟକୋ ।
ନିମୁଗ୍ଗେ କାମପଙ୍କମ୍ହି, ସମୁଦ୍ଧରତି ପାଣିନେ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ଜାତା ଖତ୍ତିୟନନ୍ଦନା ।
ସୁରୂପା ସଧନା ଚାପି, ଦୟିତା ଚ ସିରୀମତୀ ॥
‘‘ଆନନ୍ଦସ୍ସ ମହାରଞ୍ଞୋ, ଧୀତା ପରମସୋଭଣା ।
ୱେମାତା [ୱେମାତୁ (ସୀ॰)] ଭଗିନୀ ଚାପି, ପଦୁମୁତ୍ତରନାମିନୋ ॥
‘‘ରାଜକଞ୍ଞାହି ସହିତା, ସବ୍ବାଭରଣଭୂସିତା ।
ଉପାଗମ୍ମ ମହାୱୀରଂ, ଅସ୍ସୋସିଂ ଧମ୍ମଦେସନଂ ॥
‘‘ତଦା ହି ସୋ ଲୋକଗରୁ, ଭିକ୍ଖୁନିଂ ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁକଂ ।
କିତ୍ତୟଂ ପରିସାମଜ୍ଝେ [ଚତୁପରିସାୟ ମଜ୍ଝେ (ସ୍ୟା॰)], ଅଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପେସି ତଂ ॥
‘‘ସୁଣିତ୍ୱା ତମହଂ ହଟ୍ଠା, ଦାନଂ ଦତ୍ୱାନ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ପୂଜିତ୍ୱାନ ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁଂ ଅପତ୍ଥୟିଂ ॥
‘‘ତତୋ ଅୱୋଚ ମଂ ସତ୍ଥା, ‘ନନ୍ଦେ ଲଚ୍ଛସି ପତ୍ଥିତଂ ।
ପଦୀପଧମ୍ମଦାନାନଂ, ଫଲମେତଂ ସୁନିଚ୍ଛିତଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦା, ଓରସା ଧମ୍ମନିମ୍ମିତା ।
ସକୁଲା ନାମ ନାମେନ [ସକୁଲାତି ଚ ନାମେନ (ସ୍ୟା॰)], ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱିକା’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ପରିବ୍ବାଜକିନୀ ଆସିଂ, ତଦାହଂ ଏକଚାରିନୀ ।
ଭିକ୍ଖାୟ ୱିଚରିତ୍ୱାନ, ଅଲଭିଂ ତେଲମତ୍ତକଂ ॥
‘‘ତେନ ଦୀପଂ ପଦୀପେତ୍ୱା, ଉପଟ୍ଠିଂ ସବ୍ବସଂୱରିଂ ।
ଚେତିୟଂ ଦ୍ୱିପଦଗ୍ଗସ୍ସ [ଦିପଦଗ୍ଗସ୍ସ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ୟତ୍ଥ ୟତ୍ଥୂପପଜ୍ଜାମି, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ।
ପଜ୍ଜଲନ୍ତି [ସଞ୍ଜଲନ୍ତି (ସ୍ୟା॰ କ॰), ସଂଚରନ୍ତି (ପୀ॰)] ମହାଦୀପା, ତତ୍ଥ ତତ୍ଥ ଗତାୟ ମେ ॥
‘‘ତିରୋକୁଟ୍ଟଂ ତିରୋସେଲଂ, ସମତିଗ୍ଗୟ୍ହ ପବ୍ବତଂ ।
ପସ୍ସାମହଂ ୟଦିଚ୍ଛାମି, ଦୀପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୱିସୁଦ୍ଧନୟନା ହୋମି, ୟସସା ଚ ଜଲାମହଂ ।
ସଦ୍ଧାପଞ୍ଞାୱତୀ ଚେୱ, ଦୀପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତା ୱିପ୍ପକୁଲେ ଅହଂ ।
ପହୂତଧନଧଞ୍ଞମ୍ହି, ମୁଦିତେ ରାଜପୂଜିତେ ॥
‘‘ଅହଂ ସବ୍ବଙ୍ଗସମ୍ପନ୍ନା, ସବ୍ବାଭରଣଭୂସିତା ।
ପୁରପ୍ପୱେସେ ସୁଗତଂ, ୱାତପାନେ ଠିତା ଅହଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ଜଲନ୍ତଂ ୟସସା, ଦେୱମନୁସ୍ସସକ୍କତଂ ।
ଅନୁବ୍ୟଞ୍ଜନସମ୍ପନ୍ନଂ, ଲକ୍ଖଣେହି ୱିଭୂସିତଂ ॥
‘‘ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତା ସୁମନା, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ସମରୋଚୟିଂ ।
ନ ଚିରେନେୱ କାଲେନ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ପରଚିତ୍ତାନି ଜାନାମି, ସତ୍ଥୁସାସନକାରିକା ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ଖେପେତ୍ୱା ଆସୱେ ସବ୍ବେ, ୱିସୁଦ୍ଧାସିଂ ସୁନିମ୍ମଲା ॥
‘‘ପରିଚିଣ୍ଣୋ ମୟା ସତ୍ଥା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ।
ଓହିତୋ ଗରୁକୋ ଭାରୋ, ଭୱନେତ୍ତି ସମୂହତା ॥
‘‘ୟସ୍ସତ୍ଥାୟ ପବ୍ବଜିତା, ଅଗାରସ୍ମାନଗାରିୟଂ ।
ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ସବ୍ବସଂୟୋଜନକ୍ଖୟୋ ॥
‘‘ତତୋ ମହାକାରୁଣିକୋ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ।
ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁକାନଂ ଅଗ୍ଗା, ସକୁଲାତି ନରୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ସକୁଲା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସକୁଲାଥେରିୟାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ନନ୍ଦାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ଓୱାଦକୋ ୱିଞ୍ଞାପକୋ, ତାରକୋ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ଦେସନାକୁସଲୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ହିତେସୀ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ସମ୍ପତ୍ତେ ତିତ୍ଥିୟେ ସବ୍ବେ, ପଞ୍ଚସୀଲେ ପତିଟ୍ଠପି ॥
‘‘ଏୱଂ ନିରାକୁଲଂ ଆସି, ସୁଞ୍ଞତଂ ତିତ୍ଥିୟେହି ଚ ।
ୱିଚିତ୍ତଂ ଅରହନ୍ତେହି, ୱସୀଭୂତେହି ତାଦିଭି ॥
‘‘ରତନାନଟ୍ଠପଞ୍ଞାସଂ, ଉଗ୍ଗତୋୱ ମହାମୁନି ।
କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସୋ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ॥
‘‘ୱସ୍ସସତସହସ୍ସାନି, ଆୟୁ ୱିଜ୍ଜତି ତାୱଦେ ।
ତାୱତା ତିଟ୍ଠମାନୋ ସୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ଜାତା ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଅହୁଂ ।
ନାନାରତନପଜ୍ଜୋତେ, ମହାସୁଖସମପ୍ପିତା ॥
‘‘ଉପେତ୍ୱା ତଂ ମହାୱୀରଂ, ଅସ୍ସୋସିଂ ଧମ୍ମଦେସନଂ ।
ଅମତଂ ପରମସ୍ସାଦଂ, ପରମତ୍ଥନିୱେଦକଂ ॥
‘‘ତଦା ନିମନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ସସଙ୍ଘଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଦତ୍ୱା ତସ୍ସ ମହାଦାନଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଝାୟିନୀନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଂ, ଅଗ୍ଗଟ୍ଠାନମପତ୍ଥୟିଂ ।
ନିପଚ୍ଚ ସିରସା ଧୀରଂ, ସସଙ୍ଘଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ତଦା ଅଦନ୍ତଦମକୋ, ତିଲୋକସରଣୋ ପଭୂ ।
ବ୍ୟାକାସି ନରସାରଥି, ‘ଲଚ୍ଛସେ ତଂ ସୁପତ୍ଥିତଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦା, ଓରସା ଧମ୍ମନିମ୍ମିତା ।
ନନ୍ଦାତି ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱିକା’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତା ହୁତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ତଦା ଜିନଂ ।
ମେତ୍ତଚିତ୍ତା ପରିଚରିଂ, ପଚ୍ଚୟେହି ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ୟାମମଗଂ, ତତୋହଂ ତୁସିତଂ ଗତା [ଅଗଂ (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰)]।
ତତୋ ଚ ନିମ୍ମାନରତିଂ, ୱସୱତ୍ତିପୁରଂ ତତୋ [ଗତା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ୟତ୍ଥ ୟତ୍ଥୂପପଜ୍ଜାମି, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ।
ତତ୍ଥ ତତ୍ଥେୱ ରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତା ମନୁସ୍ସତ୍ତେ, ରାଜାନଂ ଚକ୍କୱତ୍ତିନଂ ।
ମଣ୍ଡଲୀନଞ୍ଚ ରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ସମ୍ପତ୍ତିଂ ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ, ଦେୱେସୁ ମନୁଜେସୁ ଚ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତା ହୁତ୍ୱା, ନେକକପ୍ପେସୁ ସଂସରିଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ସୁରମ୍ମେ [ପୁରସ୍ମିଂ (ସ୍ୟା॰)] କପିଲୱ୍ହୟେ ।
ରଞ୍ଞୋ ସୁଦ୍ଧୋଦନସ୍ସାହଂ, ଧୀତା ଆସିଂ ଅନିନ୍ଦିତା ॥
‘‘ସିରିୟା [ସିରିଂୱ (ସୀ॰), ରଂସିରିୱ (ସ୍ୟା॰)] ରୂପିନିଂ ଦିସ୍ୱା, ନନ୍ଦିତଂ ଆସି ତଂ କୁଲଂ ।
ତେନ ନନ୍ଦାତି ମେ ନାମଂ, ସୁନ୍ଦରଂ ପୱରଂ ଅହୁ ॥
‘‘ୟୁୱତୀନଞ୍ଚ ସବ୍ବାସଂ, କଲ୍ୟାଣୀତି ଚ ୱିସ୍ସୁତା ।
ତସ୍ମିମ୍ପି ନଗରେ ରମ୍ମେ, ଠପେତ୍ୱା ତଂ ୟସୋଧରଂ ॥
‘‘ଜେଟ୍ଠୋ ଭାତା ତିଲୋକଗ୍ଗୋ, ପଚ୍ଛିମୋ [ମଜ୍ଝିମୋ (ପୀ॰)] ଅରହା ତଥା ।
ଏକାକିନୀ ଗହଟ୍ଠାହଂ, ମାତରା ପରିଚୋଦିତା ॥
‘‘‘ସାକିୟମ୍ହି କୁଲେ ଜାତା, ପୁତ୍ତେ ବୁଦ୍ଧାନୁଜା ତୁୱଂ ।
ନନ୍ଦେନପି ୱିନା ଭୂତା, ଅଗାରେ କିଂ ନୁ ଅଚ୍ଛସି ॥
‘‘‘ଜରାୱସାନଂ ୟୋବ୍ବଞ୍ଞଂ, ରୂପଂ ଅସୁଚିସମ୍ମତଂ ।
ରୋଗନ୍ତମପିଚାରୋଗ୍ୟଂ, ଜୀୱିତଂ ମରଣନ୍ତିକଂ ॥
‘‘‘ଇଦମ୍ପି ତେ ସୁଭଂ ରୂପଂ, ସସୀକନ୍ତଂ ମନୋହରଂ ।
ଭୂସନାନଂ ଅଲଙ୍କାରଂ, ସିରିସଙ୍ଘାଟସନ୍ନିଭଂ ॥
‘‘‘ପୁଞ୍ଜିତଂ ଲୋକସାରଂୱ, ନୟନାନଂ ରସାୟନଂ ।
ପୁଞ୍ଞାନଂ କିତ୍ତିଜନନଂ, ଉକ୍କାକକୁଲନନ୍ଦନଂ ॥
‘‘‘ନ ଚିରେନେୱ କାଲେନ, ଜରା ସମଧିସେସ୍ସତି [ସମଭିଭୋସ୍ସତି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ସମଧିହେସ୍ସତି (ପୀ॰)]।
ୱିହାୟ ଗେହଂ କାରୁଞ୍ଞେ [କାରୁଞ୍ଞେ (ସୀ॰ ପୀ॰), ପାରୟ୍ହିଂ (ସ୍ୟା॰)], ଚର ଧମ୍ମମନିନ୍ଦିତେ’ ॥
‘‘ସୁତ୍ୱାହଂ ମାତୁ ୱଚନଂ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଦେହେନ ନ ତୁ ଚିତ୍ତେନ, ରୂପୟୋବ୍ବନଲାଳିତା ॥
‘‘ମହତା ଚ ପୟତ୍ତେନ, ଝାନଜ୍ଝେନ ପରଂ ମମ ।
କାତୁଞ୍ଚ ୱଦତେ ମାତା, ନ ଚାହଂ ତତ୍ଥ ଉସ୍ସୁକା ॥
‘‘ତତୋ ମହାକାରୁଣିକୋ, ଦିସ୍ୱା ମଂ କାମଲାଲସଂ [କମଲାନନଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ନିବ୍ବିନ୍ଦନତ୍ଥଂ ରୂପସ୍ମିଂ, ମମ ଚକ୍ଖୁପଥେ ଜିନୋ ॥
‘‘ସକେନ ଆନୁଭାୱେନ, ଇତ୍ଥିଂ ମାପେସି ସୋଭିନିଂ ।
ଦସ୍ସନୀୟଂ ସୁରୁଚିରଂ, ମମତୋପି ସୁରୂପିନିଂ ॥
‘‘ତମହଂ ୱିମ୍ହିତା ଦିସ୍ୱା, ଅତିୱିମ୍ହିତଦେହିନିଂ ।
ଚିନ୍ତୟିଂ ସଫଲଂ ମେତି, ନେତ୍ତଲାଭଞ୍ଚ ମାନୁସଂ ॥
‘‘ତମହଂ ଏହି ସୁଭଗେ, ୟେନତ୍ଥୋ ତଂ ୱଦେହି ମେ ।
କୁଲଂ ତେ ନାମଗୋତ୍ତଞ୍ଚ, ୱଦ ମେ ୟଦି ତେ ପିୟଂ ॥
‘ନ ୱଞ୍ଚକାଲୋ ସୁଭଗେ [ପଞ୍ହକାଲୋ ସୁଭଣେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଉଚ୍ଛଙ୍ଗେ ମଂ ନିୱାସୟ ।
ସୀଦନ୍ତୀୱ ମମଙ୍ଗାନି, ପସୁପ୍ପୟ ମୁହୁତ୍ତକଂ’ ॥
‘‘ତତୋ ସୀସଂ ମମଙ୍କେ ସା, କତ୍ୱା ସୟି ସୁଲୋଚନା ।
ତସ୍ସା ନଲାଟେ ପତିତା, ଲୁଦ୍ଧା [ଲୂତା (ସ୍ୟା॰)] ପରମଦାରୁଣା ॥
‘‘ସହ ତସ୍ସା ନିପାତେନ, ପିଳକା ଉପପଜ୍ଜଥ ।
ପଗ୍ଘରିଂସୁ ପଭିନ୍ନା ଚ, କୁଣପା ପୁବ୍ବଲୋହିତା ॥
‘‘ପଭିନ୍ନଂ ୱଦନଞ୍ଚାପି, କୁଣପଂ ପୂତିଗନ୍ଧନଂ ।
ଉଦ୍ଧୁମାତଂ ୱିନିଲଞ୍ଚ, ପୁବ୍ବଞ୍ଚାପି ସରୀରକଂ ॥
‘‘ସା ପୱେଦିତସବ୍ବଙ୍ଗୀ, ନିସ୍ସସନ୍ତୀ ମୁହୁଂ ମୁହୁଂ ।
ୱେଦୟନ୍ତୀ ସକଂ ଦୁକ୍ଖଂ, କରୁଣଂ ପରିଦେୱୟି ॥
‘‘‘ଦୁକ୍ଖେନ ଦୁକ୍ଖିତା ହୋମି, ଫୁସୟନ୍ତି ଚ ୱେଦନା ।
ମହାଦୁକ୍ଖେ ନିମୁଗ୍ଗମ୍ହି, ସରଣଂ ହୋହି ମେ ସଖୀ’ ॥
‘‘‘କୁହିଂ ୱଦନସୋଭଂ ତେ, କୁହିଂ ତେ ତୁଙ୍ଗନାସିକା ।
ତମ୍ବବିମ୍ବୱରୋଟ୍ଠଂ ତେ, ୱଦନଂ ତେ କୁହିଂ ଗତଂ ॥
‘‘‘କୁହିଂ ସସୀନିଭଂ ୱଣ୍ଣଂ, କମ୍ବୁଗୀୱା କୁହିଂ ଗତା ।
ଦୋଳାଲୋଲାୱ [ଦାମାମାଲଞ୍ଚ (ସ୍ୟା॰), ଦୋଲୋଲୁଲ୍ଲାୱ (କ॰)] ତେ କଣ୍ଣା, ୱେୱଣ୍ଣଂ ସମୁପାଗତା ॥
‘‘‘ମକୁଳଖାରକାକାରା [ମକୁଲମ୍ବୁରୂହାକାରା (ସୀ॰), ମକୁଳପଦୁମାକାରା (ସ୍ୟା॰)], କଲିକାୱ [କଲସାୱ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ପୟୋଧରା ।
ପଭିନ୍ନା ପୂତିକୁଣପା, ଦୁଟ୍ଠଗନ୍ଧିତ୍ତମାଗତା ॥
‘‘‘ୱେଦିମଜ୍ଝାୱ ସୁସ୍ସୋଣୀ [ତନୁମଜ୍ଝା ପୁଥୁସ୍ସୋଣୀ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ୱେଦିମଜ୍ଝା ପୁଥୁସ୍ସୋଣୀ (ପୀ॰)], ସୂନାୱ ନୀତକିବ୍ବିସା ।
ଜାତା ଅମେଜ୍ଝଭରିତା, ଅହୋ ରୂପମସସ୍ସତଂ ॥
‘‘‘ସବ୍ବଂ ସରୀରସଞ୍ଜାତଂ, ପୂତିଗନ୍ଧଂ ଭୟାନକଂ ।
ସୁସାନମିୱ ବୀଭଚ୍ଛଂ, ରମନ୍ତେ ୟତ୍ଥ ବାଲିସା’ ॥
‘‘ତଦା ମହାକାରୁଣିକୋ, ଭାତା ମେ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଦିସ୍ୱା ସଂୱିଗ୍ଗଚିତ୍ତଂ ମଂ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ଆତୁରଂ କୁଣପଂ ପୂତିଂ, ପସ୍ସ ନନ୍ଦେ ସମୁସ୍ସୟଂ ।
ଅସୁଭାୟ ଚିତ୍ତଂ ଭାୱେହି, ଏକଗ୍ଗଂ ସୁସମାହିତଂ ॥
‘‘‘ୟଥା ଇଦଂ ତଥା ଏତଂ, ୟଥା ଏତଂ ତଥା ଇଦଂ ।
ଦୁଗ୍ଗନ୍ଧଂ ପୂତିକଂ ୱାତି, ବାଲାନଂ ଅଭିନନ୍ଦିତଂ ॥
‘‘‘ଏୱମେତଂ ଅୱେକ୍ଖନ୍ତୀ, ରତ୍ତିନ୍ଦିୱମତନ୍ଦିତା ।
ତତୋ ସକାୟ ପଞ୍ଞାୟ, ଅଭିନିବ୍ବିଜ୍ଝ ଦକ୍ଖସି’ ॥
‘‘ତତୋହଂ ଅତିସଂୱିଗ୍ଗା, ସୁତ୍ୱା ଗାଥା ସୁଭାସିତା ।
ତତ୍ରଟ୍ଠିତାୱହଂ ସନ୍ତୀ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ୟତ୍ଥ ୟତ୍ଥ ନିସିନ୍ନାହଂ, ସଦା ଝାନପରାୟନା ।
ଜିନୋ ତସ୍ମିଂ ଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ନନ୍ଦା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଜନପଦକଲ୍ୟାଣୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନନ୍ଦାଥେରିୟାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ସୋଣାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ତଦା ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଜାତା, ସୁଖିତା ପୂଜିତା ପିୟା ।
ଉପେତ୍ୱା ତଂ ମୁନିୱରଂ, ଅସ୍ସୋସିଂ ମଧୁରଂ ୱଚଂ ॥
‘‘ଆରଦ୍ଧୱୀରିୟାନଗ୍ଗଂ, ୱଣ୍ଣେସି [ୱଣ୍ଣେତି (ସ୍ୟା॰)] ଭିକ୍ଖୁନିଂ ଜିନୋ ।
ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତା ହୁତ୍ୱା, କାରଂ କତ୍ୱାନ ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ଅଭିୱାଦିୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଠାନଂ ତଂ ପତ୍ଥୟିଂ ତଦା ।
ଅନୁମୋଦି ମହାୱୀରୋ, ‘ସିଜ୍ଝତଂ ପଣିଧୀ ତୱ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦା, ଓରସା ଧମ୍ମନିମ୍ମିତା ।
ସୋଣାତି ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱିକା’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତା ହୁତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ତଦା ଜିନଂ ।
ମେତ୍ତଚିତ୍ତା ପରିଚରିଂ, ପଚ୍ଚୟେହି ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତା ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଅହଂ ।
ସାୱତ୍ଥିୟଂ ପୁରୱରେ, ଇଦ୍ଧେ ଫୀତେ ମହଦ୍ଧନେ ॥
‘‘ୟଦା ଚ ୟୋବ୍ବନପ୍ପତ୍ତା, ଗନ୍ତ୍ୱା ପତିକୁଲଂ ଅହଂ ।
ଦସ ପୁତ୍ତାନି ଅଜନିଂ, ସୁରୂପାନି ୱିସେସତୋ ॥
‘‘ସୁଖେଧିତା ଚ ତେ ସବ୍ବେ, ଜନନେତ୍ତମନୋହରା ।
ଅମିତ୍ତାନମ୍ପି ରୁଚିତା, ମମ ପଗେୱ ତେ ପିୟା ॥
‘‘ତତୋ ମୟ୍ହଂ ଅକାମାୟ, ଦସପୁତ୍ତପୁରକ୍ଖତୋ ।
ପବ୍ବଜିତ୍ଥ ସ ମେ ଭତ୍ତା, ଦେୱଦେୱସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘ତଦେକିକା ୱିଚିନ୍ତେସିଂ, ଜୀୱିତେନାଲମତ୍ଥୁ ମେ ।
ଚତ୍ତାୟ ପତିପୁତ୍ତେହି, ୱୁଡ୍ଢାୟ ଚ ୱରାକିୟା ॥
‘‘ଅହମ୍ପି ତତ୍ଥ ଗଚ୍ଛିସ୍ସଂ, ସମ୍ପତ୍ତୋ ୟତ୍ଥ ମେ ପତି ।
ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚ ମଂ ଭିକ୍ଖୁନିୟୋ, ଏକଂ ଭିକ୍ଖୁନୁପସ୍ସୟେ ।
ୱିହାୟ ଗଚ୍ଛୁମୋୱାଦଂ, ତାପେହି ଉଦକଂ ଇତି ॥
‘‘ତଦା ଉଦକମାହିତ୍ୱା, ଓକିରିତ୍ୱାନ କୁମ୍ଭିୟା ।
ଚୁଲ୍ଲେ ଠପେତ୍ୱା ଆସୀନା, ତତୋ ଚିତ୍ତଂ ସମାଦହିଂ ॥
‘‘ଖନ୍ଧେ ଅନିଚ୍ଚତୋ ଦିସ୍ୱା, ଦୁକ୍ଖତୋ ଚ ଅନତ୍ତତୋ ।
ଖେପେତ୍ୱା ଆସୱେ ସବ୍ବେ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ତଦାଗନ୍ତ୍ୱା ଭିକ୍ଖୁନିୟୋ, ଉଣ୍ହୋଦକମପୁଚ୍ଛିସୁଂ ।
ତେଜୋଧାତୁମଧିଟ୍ଠାୟ, ଖିପ୍ପଂ ସନ୍ତାପୟିଂ ଜଲଂ ॥
‘‘ୱିମ୍ହିତା ତା ଜିନୱରଂ, ଏତମତ୍ଥମସାୱୟୁଂ ।
ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତୋ ନାଥୋ, ଇମଂ ଗାଥଂ ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ଚ ୱସ୍ସସତଂ ଜୀୱେ, କୁସୀତୋ ହୀନୱୀରିୟୋ ।
ଏକାହଂ ଜୀୱିତଂ ସେୟ୍ୟୋ, ୱୀରିୟମାରଭତୋ ଦଳ୍ହଂ’ ॥
‘‘ଆରାଧିତୋ ମହାୱୀରୋ, ମୟା ସୁପ୍ପଟିପତ୍ତିୟା ।
ଆରଦ୍ଧୱୀରିୟାନଗ୍ଗଂ, ମମାହ ସ ମହାମୁନି ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ସୋଣା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୋଣାଥେରିୟାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଭଦ୍ଦକାପିଲାନୀଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ [ସବ୍ବଧମ୍ମେସୁ ଚକ୍ଖୁମା (ସୀ॰ ପୀ॰)]।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ତଦାହୁ ହଂସୱତିୟଂ, ୱିଦେହୋ ନାମ ନାମତୋ [ନାମକୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ସେଟ୍ଠୀ ପହୂତରତନୋ, ତସ୍ସ ଜାୟା ଅହୋସହଂ ॥
‘‘କଦାଚି ସୋ ନରାଦିଚ୍ଚଂ, ଉପେଚ୍ଚ ସପରିଜ୍ଜନୋ ।
ଧମ୍ମମସ୍ସୋସି ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ସବ୍ବଦୁକ୍ଖଭୟପ୍ପହଂ [ଦୁକ୍ଖକ୍ଖୟାୱହଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ସାୱକଂ ଧୁତୱାଦାନଂ, ଅଗ୍ଗଂ କିତ୍ତେସି ନାୟକୋ ।
ସୁତ୍ୱା ସତ୍ତାହିକଂ ଦାନଂ, ଦତ୍ୱା ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ନିପଚ୍ଚ ସିରସା ପାଦେ, ତଂ ଠାନମଭିପତ୍ଥୟିଂ ।
ସ ହାସୟନ୍ତୋ ପରିସଂ, ତଦା ହି ନରପୁଙ୍ଗୱୋ ॥
‘‘ସେଟ୍ଠିନୋ ଅନୁକମ୍ପାୟ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ।
‘ଲଚ୍ଛସେ ପତ୍ଥିତଂ ଠାନଂ, ନିବ୍ବୁତୋ ହୋହି ପୁତ୍ତକ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତୋ ହୁତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ତଦା ଜିନଂ ।
ମେତ୍ତଚିତ୍ତୋ ପରିଚରି, ପଚ୍ଚୟେହି ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ସାସନଂ ଜୋତୟିତ୍ୱାନ, ସୋ ମଦ୍ଦିତ୍ୱା କୁତିତ୍ଥିୟେ ।
ୱେନେୟ୍ୟଂ ୱିନୟିତ୍ୱା ଚ, ନିବ୍ବୁତୋ ସୋ ସସାୱକୋ ॥
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ତମ୍ହି ଲୋକଗ୍ଗେ, ପୂଜନତ୍ଥାୟ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଞାତିମିତ୍ତେ ସମାନେତ୍ୱା, ସହ ତେହି ଅକାରୟି ॥
‘‘ସତ୍ତୟୋଜନିକଂ ଥୂପଂ, ଉବ୍ବିଦ୍ଧଂ ରତନାମୟଂ ।
ଜଲନ୍ତଂ ସତରଂସିଂୱ, ସାଲରାଜଂୱ ଫୁଲ୍ଲିତଂ ॥
‘‘ସତ୍ତସତସହସ୍ସାନି, ପାତିୟୋ [ଚାତିୟୋ (ସ୍ୟା॰)] ତତ୍ଥ କାରୟି ।
ନଳଗ୍ଗୀ ୱିୟ ଜୋତନ୍ତୀ [ଜୋତନ୍ତେ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ରତନେହେୱ ସତ୍ତହି ॥
‘‘ଗନ୍ଧତେଲେନ ପୂରେତ୍ୱା, ଦୀପାନୁଜ୍ଜଲୟୀ ତହିଂ ।
ପୂଜନତ୍ଥାୟ [ପୂଜତ୍ଥାୟ (ସୀ॰ କ॰)] ମହେସିସ୍ସ, ସବ୍ବଭୂତାନୁକମ୍ପିନୋ ॥
‘‘ସତ୍ତସତସହସ୍ସାନି, ପୁଣ୍ଣକୁମ୍ଭାନି କାରୟି ।
ରତନେହେୱ ପୁଣ୍ଣାନି, ପୂଜନତ୍ଥାୟ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ମଜ୍ଝେ ଅଟ୍ଠଟ୍ଠକୁମ୍ଭୀନଂ, ଉସ୍ସିତା କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟୋ ।
ଅତିରୋଚନ୍ତି ୱଣ୍ଣେନ, ସରଦେୱ ଦିୱାକରୋ ॥
‘‘ଚତୁଦ୍ୱାରେସୁ ସୋଭନ୍ତି, ତୋରଣା ରତନାମୟା ।
ଉସ୍ସିତା ଫଲକା ରମ୍ମା, ସୋଭନ୍ତି ରତନାମୟା ॥
‘‘ୱିରୋଚନ୍ତି ପରିକ୍ଖିତ୍ତା [ପରିକ୍ଖାୟୋ (ସ୍ୟା॰)], ଅୱଟଂସା ସୁନିମ୍ମିତା ।
ଉସ୍ସିତାନି ପଟାକାନି, ରତନାନି ୱିରୋଚରେ ॥
‘‘ସୁରତ୍ତଂ ସୁକତଂ ଚିତ୍ତଂ, ଚେତିୟଂ ରତନାମୟଂ ।
ଅତିରୋଚତି ୱଣ୍ଣେନ, ସସଞ୍ଝୋୱ [ସସଜ୍ଝାୱ (ସ୍ୟା॰ କ॰), ସସଞ୍ଜାୱ (ପୀ॰)] ଦିୱାକରୋ ॥
‘‘ଥୂପସ୍ସ ୱେଦିୟୋ ତିସ୍ସୋ, ହରିତାଲେନ ପୂରୟି ।
ଏକଂ ମନୋସିଲାୟେକଂ, ଅଞ୍ଜନେନ ଚ ଏକିକଂ ॥
‘‘ପୂଜଂ ଏତାଦିସଂ ରମ୍ମଂ, କାରେତ୍ୱା ୱରୱାଦିନୋ ।
ଅଦାସି ଦାନଂ ସଙ୍ଘସ୍ସ, ୟାୱଜୀୱଂ ୟଥାବଲଂ ॥
‘‘ସହାୱ ସେଟ୍ଠିନା ତେନ, ତାନି ପୁଞ୍ଞାନି ସବ୍ବସୋ ।
ୟାୱଜୀୱଂ କରିତ୍ୱାନ, ସହାୱ ସୁଗତିଂ ଗତା ॥
‘‘ସମ୍ପତ୍ତିୟୋନୁଭୋତ୍ୱାନ, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ।
ଛାୟା ୱିୟ ସରୀରେନ, ସହ ତେନେୱ ସଂସରିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୱିପସ୍ସୀ ନାମ ନାୟକୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚାରୁଦସ୍ସନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମୱିପସ୍ସକୋ ॥
‘‘ତଦାୟଂ ବନ୍ଧୁମତିୟଂ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ସାଧୁସମ୍ମତୋ ।
ଅଡ୍ଢୋ ସନ୍ତୋ ଗୁଣେନାପି [ସତ୍ଥାଗମେନାସି (ସୀ॰)], ଧନେନ ଚ ସୁଦୁଗ୍ଗତୋ ॥
‘‘ତଦାପି ତସ୍ସାହଂ ଆସିଂ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସମଚେତସା ।
କଦାଚି ସୋ ଦିଜୱରୋ, ସଙ୍ଗମେସି ମହାମୁନିଂ ॥
‘‘ନିସିନ୍ନଂ ଜନକାୟମ୍ହି, ଦେସେନ୍ତଂ ଅମତଂ ପଦଂ ।
ସୁତ୍ୱା ଧମ୍ମଂ ପମୁଦିତୋ, ଅଦାସି ଏକସାଟକଂ ॥
‘‘ଘରମେକେନ ୱତ୍ଥେନ, ଗନ୍ତ୍ୱାନେତଂ ସ ମବ୍ରୱି [ମମବ୍ରୱି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
‘ଅନୁମୋଦ ମହାପୁଞ୍ଞଂ [ମହାପଞ୍ଞେ (ସୀ॰), ମହାପୁଞ୍ଞେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଦିନ୍ନଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାଟକଂ’ ॥
‘‘ତଦାହଂ ଅଞ୍ଜଲିଂ କତ୍ୱା, ଅନୁମୋଦିଂ ସୁପୀଣିତା [ସୁୱିଦିତା (ସ୍ୟା॰), ସୁପୀତିୟା (କ॰)]।
‘ସୁଦିନ୍ନୋ ସାଟକୋ ସାମି, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ’ ॥
‘‘ସୁଖିତୋ ସଜ୍ଜିତୋ ହୁତ୍ୱା, ସଂସରନ୍ତୋ ଭୱାଭୱେ ।
ବାରାଣସିପୁରେ ରମ୍ମେ, ରାଜା ଆସି ମହୀପତି ॥
‘‘ତଦା ତସ୍ସ ମହେସୀହଂ, ଇତ୍ଥିଗୁମ୍ବସ୍ସ ଉତ୍ତମା ।
ତସ୍ସାତି ଦୟିତା [ତସ୍ସାୱି ଦୁତିୟିକା (ସ୍ୟା॰)] ଆସିଂ, ପୁବ୍ବସ୍ନେହେନ ଭତ୍ତୁନୋ [ଚୁତ୍ତରି (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)]॥
‘‘ପିଣ୍ଡାୟ ୱିଚରନ୍ତେ ତେ [ସୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଅଟ୍ଠ ପଚ୍ଚେକନାୟକେ ।
ଦିସ୍ୱା ପମୁଦିତୋ ହୁତ୍ୱା, ଦତ୍ୱା ପିଣ୍ଡଂ ମହାରହଂ ॥
‘‘ପୁନୋ ନିମନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, କତ୍ୱା ରତନମଣ୍ଡପଂ ।
କମ୍ମାରେହି କତଂ ପତ୍ତଂ [କତଂ ଛତ୍ତଂ (ସୀ॰), କତମଟ୍ଠଂ (ସ୍ୟା॰)], ସୋୱଣ୍ଣଂ ୱତ ତତ୍ତକଂ ॥
‘‘ସମାନେତ୍ୱାନ ତେ ସବ୍ବେ, ତେସଂ ଦାନମଦାସି ସୋ ।
ସୋଣ୍ଣାସନେ ପୱିଟ୍ଠାନଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତମ୍ପି ଦାନଂ ସହାଦାସିଂ, କାସିରାଜେନହଂ ତଦା ।
ପୁନାହଂ ବାରାଣସିୟଂ, ଜାତା କାସିକଗାମକେ ॥
‘‘କୁଟୁମ୍ବିକକୁଲେ ଫୀତେ, ସୁଖିତୋ ସୋ ସଭାତୁକୋ ।
ଜେଟ୍ଠସ୍ସ ଭାତୁନୋ ଜାୟା, ଅହୋସିଂ ସୁପତିବ୍ବତା ॥
‘‘ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧଂ ଦିସ୍ୱାନ, କନିୟସ୍ସ ମମ ଭତ୍ତୁନୋ [ଭତ୍ତୁକନିୟସୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ଭାଗନ୍ନଂ ତସ୍ସ ଦତ୍ୱାନ, ଆଗତେ ତମ୍ହି ପାୱଦିଂ ॥
‘‘ନାଭିନନ୍ଦିତ୍ଥ ସୋ ଦାନଂ, ତତୋ ତସ୍ସ ଅଦାସହଂ ।
ଉଖା [ବୁଦ୍ଧା (ସ୍ୟା॰)] ଆନିୟ ତଂ ଅନ୍ନଂ, ପୁନୋ ତସ୍ସେୱ ସୋ ଅଦା ॥
‘‘ତଦନ୍ନଂ ଛଡ୍ଡୟିତ୍ୱାନ, ଦୁଟ୍ଠା ବୁଦ୍ଧସ୍ସହଂ ତଦା ।
ପତ୍ତଂ କଲଲପୁଣ୍ଣଂ ତଂ, ଅଦାସିଂ ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଦାନେ ଚ ଗହଣେ ଚେୱ, ଅପଚେ ପଦୁସେପି ଚ ।
ସମଚିତ୍ତମୁଖଂ ଦିସ୍ୱା, ତଦାହଂ ସଂୱିଜିଂ ଭୁସଂ ॥
‘‘ପୁନୋ ପତ୍ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସୋଧୟିତ୍ୱା ସୁଗନ୍ଧିନା ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ପୂରେତ୍ୱା, ସଘତଂ ସକ୍କରଂ ଅଦଂ ॥
‘‘ୟତ୍ଥ ୟତ୍ଥୂପପଜ୍ଜାମି, ସୁରୂପା ହୋମି ଦାନତୋ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅପକାରେନ, ଦୁଗ୍ଗନ୍ଧା ୱଦନେନ ଚ ॥
‘‘ପୁନ କସ୍ସପୱୀରସ୍ସ, ନିଧାୟନ୍ତମ୍ହି ଚେତିୟେ ।
ସୋୱଣ୍ଣଂ ଇଟ୍ଠକଂ ୱରଂ, ଅଦାସିଂ ମୁଦିତା ଅହଂ ॥
‘‘ଚତୁଜ୍ଜାତେନ ଗନ୍ଧେନ, ନିଚୟିତ୍ୱା ତମିଟ୍ଠକଂ ।
ମୁତ୍ତା ଦୁଗ୍ଗନ୍ଧଦୋସମ୍ହା, ସବ୍ବଙ୍ଗସୁସମାଗତା ॥
‘‘ସତ୍ତପାତିସହସ୍ସାନି, ରତନେହେୱ ସତ୍ତହି ।
କାରେତ୍ୱା ଘତପୂରାନି, ୱଟ୍ଟୀନି [ୱଟ୍ଟୀୟୋ (ସୀ॰)] ଚ ସହସ୍ସସୋ ॥
‘‘ପକ୍ଖିପିତ୍ୱା ପଦୀପେତ୍ୱା, ଠପୟିଂ ସତ୍ତପନ୍ତିୟୋ ।
ପୂଜନତ୍ଥଂ ଲୋକନାଥସ୍ସ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ତଦାପି ତମ୍ହି ପୁଞ୍ଞମ୍ହି, ଭାଗିନୀୟି ୱିସେସତୋ ।
ପୁନ କାସୀସୁ ସଞ୍ଜାତୋ, ସୁମିତ୍ତା ଇତି ୱିସ୍ସୁତୋ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ଭରିୟା ଆସିଂ, ସୁଖିତା ସଜ୍ଜିତା ପିୟା ।
ତଦା ପଚ୍ଚେକମୁନିନୋ, ଅଦାସିଂ ଘନୱେଠନଂ ॥
‘‘ତସ୍ସାପି ଭାଗିନୀ ଆସିଂ, ମୋଦିତ୍ୱା ଦାନମୁତ୍ତମଂ ।
ପୁନାପି କାସିରଟ୍ଠମ୍ହି, ଜାତୋ କୋଲିୟଜାତିୟା ॥
‘‘ତଦା କୋଲିୟପୁତ୍ତାନଂ, ସତେହି ସହ ପଞ୍ଚହି ।
ପଞ୍ଚପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧାନଂ, ସତାନି ସମୁପଟ୍ଠହି ॥
‘‘ତେମାସଂ ତପ୍ପୟିତ୍ୱାନ [ୱାସୟିତ୍ୱାନ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଅଦାସି ଚ ତିଚୀୱରେ [ତିଚୀୱରଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଜାୟା ତସ୍ସ ତଦା ଆସିଂ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମପଥାନୁଗା ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତୋ ଅହୁ ରାଜା, ନନ୍ଦୋ ନାମ ମହାୟସୋ ।
ତସ୍ସାପି ମହେସୀ ଆସିଂ, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିନୀ ॥
‘‘ତଦା ରାଜା ଭୱିତ୍ୱାନ, ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତୋ ମହୀପତି ।
ପଦୁମୱତୀପୁତ୍ତାନଂ, ପଚ୍ଚେକମୁନିନଂ ତଦା ॥
‘‘ସତାନି ପଞ୍ଚନୂନାନି, ୟାୱଜୀୱଂ ଉପଟ୍ଠହିଂ ।
ରାଜୁୟ୍ୟାନେ ନିୱାସେତ୍ୱା, ନିବ୍ବୁତାନି ଚ ପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ଚେତିୟାନି ଚ କାରେତ୍ୱା, ପବ୍ବଜିତ୍ୱା ଉଭୋ ମୟଂ ।
ଭାୱେତ୍ୱା ଅପ୍ପମଞ୍ଞାୟୋ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଅଗମ୍ହସେ ॥
‘‘ତତୋ ଚୁତୋ ମହାତିତ୍ଥେ, ସୁଜାତୋ ପିପ୍ଫଲାୟନୋ ।
ମାତା ସୁମନଦେୱୀତି, କୋସିଗୋତ୍ତୋ ଦିଜୋ ପିତା ॥
‘‘ଅହଂ ମଦ୍ଦେ ଜନପଦେ, ସାକଲାୟ ପୁରୁତ୍ତମେ ।
କପ୍ପିଲସ୍ସ ଦିଜସ୍ସାସିଂ, ଧୀତା ମାତା ସୁଚୀମତି ॥
‘‘ଘନକଞ୍ଚନବିମ୍ବେନ, ନିମ୍ମିନିତ୍ୱାନ ମଂ ପିତା ।
ଅଦା କସ୍ସପଧୀରସ୍ସ, କାମେହି ୱଜ୍ଜିତସ୍ସମଂ ॥
‘‘କଦାଚି ସୋ କାରୁଣିକୋ, ଗନ୍ତ୍ୱା କମ୍ମନ୍ତପେକ୍ଖକୋ ।
କାକାଦିକେହି ଖଜ୍ଜନ୍ତେ, ପାଣେ ଦିସ୍ୱାନ ସଂୱିଜି ॥
‘‘ଘରେୱାହଂ ତିଲେ ଜାତେ, ଦିସ୍ୱାନାତପତାପନେ ।
କିମି କାକେହି ଖଜ୍ଜନ୍ତେ, ସଂୱେଗମଲଭିଂ ତଦା ॥
‘‘ତଦା ସୋ ପବ୍ବଜୀ ଧୀରୋ, ଅହଂ ତମନୁପବ୍ବଜିଂ ।
ପଞ୍ଚୱସ୍ସାନି ନିୱସିଂ, ପରିବ୍ବାଜୱତେ [ପରିବ୍ବାଜପଥେ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଅହଂ ॥
‘‘ୟଦା ପବ୍ବଜିତା ଆସି, ଗୋତମୀ ଜିନପୋସିକା ।
ତଦାହଂ ତମୁପଗନ୍ତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧେନ ଅନୁସାସିତା ॥
‘‘ନ ଚିରେନେୱ କାଲେନ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ।
ଅହୋ କଲ୍ୟାଣମିତ୍ତତ୍ତଂ, କସ୍ସପସ୍ସ ସିରୀମତୋ ॥
‘‘ସୁତୋ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଦାୟାଦୋ, କସ୍ସପୋ ସୁସମାହିତୋ ।
ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ୟୋ ୱେଦି, ସଗ୍ଗାପାୟଞ୍ଚ ପସ୍ସତି ॥
‘‘ଅଥୋ ଜାତିକ୍ଖୟଂ ପତ୍ତୋ, ଅଭିଞ୍ଞାୱୋସିତୋ ମୁନି ।
ଏତାହି ତୀହି ୱିଜ୍ଜାହି, ତେୱିଜ୍ଜୋ ହୋତି ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ॥
‘‘ତଥେୱ ଭଦ୍ଦକାପିଲାନୀ [ଭଦ୍ଦାକାପିଲାନୀ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ତେୱିଜ୍ଜା ମଚ୍ଚୁହାୟିନୀ ।
ଧାରେତି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ଜିତ୍ୱା ମାରଂ ସୱାହନଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ଆଦୀନୱଂ ଲୋକେ, ଉଭୋ ପବ୍ବଜିତା ମୟଂ ।
ତ୍ୟମ୍ହ ଖୀଣାସୱା ଦନ୍ତା, ସୀତିଭୂତାମ୍ହ ନିବ୍ବୁତା ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଭଦ୍ଦକାପିଲାନୀ ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭଦ୍ଦକାପିଲାନୀଥେରିୟାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ୟସୋଧରାଥେରୀଅପଦାନଂ
ଏକସ୍ମିଂ ସମୟେ ରମ୍ମେ, ଇଦ୍ଧେ ରାଜଗହେ ପୁରେ ।
ପବ୍ଭାରମ୍ହି ୱରେକମ୍ହି, ୱସନ୍ତେ ନରନାୟକେ ॥
ୱସନ୍ତିୟା ତମ୍ହି ନଗରେ, ରମ୍ମେ ଭିକ୍ଖୁନୁପସ୍ସୟେ ।
ୟସୋଧରାଭିକ୍ଖୁନିୟା, ଏୱଂ ଆସି ୱିତକ୍କିତଂ ॥
‘‘ସୁଦ୍ଧୋଦନୋ ମହାରାଜା, ଗୋତମୀ ଚ ପଜାପତୀ ।
ଅଭିଞ୍ଞାତା ମହାଥେରା, ଥେରିୟୋ ଚ ମହିଦ୍ଧିକା ॥
‘‘ସନ୍ତିଂ ଗତାୱ ଆସୁଂ ତେ, ଦୀପଚ୍ଚୀୱ ନିରାସୱା ।
ଲୋକନାଥେ ଧରନ୍ତେୱ, ଅହମ୍ପି ଚ ସିୱଂ ପଦଂ ॥
‘‘ଗମିସ୍ସାମୀତି ଚିନ୍ତେତ୍ୱା, ପସ୍ସନ୍ତୀ ଆୟୁମତ୍ତନୋ ।
ପସ୍ସିତ୍ୱା ଆୟୁସଙ୍ଖାରଂ, ତଦହେୱ ଖୟଂ ଗତଂ ॥
‘‘ପତ୍ତଚୀୱରମାଦାୟ, ନିକ୍ଖମିତ୍ୱା ସକସ୍ସମା ।
ପୁରକ୍ଖତା ଭିକ୍ଖୁନୀଭି, ସତେହି ସହସ୍ସେହି ସା [ସହ ପଞ୍ଚହି (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ମହିଦ୍ଧିକା ମହାପଞ୍ଞା, ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଉପସଙ୍କମି ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ସତ୍ଥୁନୋ ଚକ୍କଲକ୍ଖଣେ ।
ନିସିନ୍ନା ଏକମନ୍ତମ୍ହି, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠସତ୍ତତିୱସ୍ସାହଂ, ପଚ୍ଛିମୋ ୱତ୍ତତେ ୱୟୋ [ପଚ୍ଛିମା ୱତ୍ତୟି ୱୟା (ସ୍ୟା॰)]।
ପବ୍ଭାରମ୍ହି ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, ଆରୋଚେମି ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ପରିପକ୍କୋ ୱୟୋ ମୟ୍ହଂ, ପରିତ୍ତଂ ମମ ଜୀୱିତଂ ।
ପହାୟ ୱୋ ଗମିସ୍ସାମି, କତଂ ମେ ସରଣମତ୍ତନୋ ॥
‘‘‘ୱୟମ୍ହି ପଚ୍ଛିମେ କାଲେ, ମରଣଂ ଉପରୁଦ୍ଧତି ।
ଅଜ୍ଜରତ୍ତିଂ ମହାୱୀର, ପାପୁଣିସ୍ସାମି ନିବ୍ବୁତିଂ ॥
‘‘‘ନତ୍ଥି ଜାତି ଜରା ବ୍ୟାଧି, ମରଣଞ୍ଚ ମହାମୁନେ ।
ଅଜରାମରଣଂ ପୁରଂ, ଗମିସ୍ସାମି ଅସଙ୍ଖତଂ ॥
‘‘‘ୟାୱତା ପରିସା ନାମ, ସମୁପାସନ୍ତି ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଅପରାଧମଜାନନ୍ତୀ [ସଚେ ମେତ୍ଥି (ସୀ॰), ପଜାନନ୍ତୀ (କ॰)], ଖମନ୍ତଂ ସମ୍ମୁଖା ମୁନେ ॥
‘‘‘ସଂସରିତ୍ୱା ଚ ସଂସାରେ, ଖଲିତଞ୍ଚେ ମମଂ ତୟି ।
ଆରୋଚେମି ମହାୱୀର, ଅପରାଧଂ ଖମସ୍ସୁ ମେ’ ॥
‘‘ସୁତ୍ୱାନ ୱଚନଂ ତସ୍ସା, ମୁନିନ୍ଦୋ ଇଦମବ୍ରୱି ।
‘କିମୁତ୍ତରଂ ତେ ୱକ୍ଖାମି, ନିବ୍ବାନାୟ ୱଜନ୍ତିୟା ॥
‘‘‘ଇଦ୍ଧିଞ୍ଚାପି ନିଦସ୍ସେହି, ମମ ସାସନକାରିକେ ।
ପରିସାନଞ୍ଚ ସବ୍ବାସଂ, କଙ୍ଖଂ ଛିନ୍ଦସ୍ସୁ ୟାୱତା’ ॥
‘‘ସୁତ୍ୱା ତଂ ମୁନିନୋ ୱାଚଂ, ଭିକ୍ଖୁନୀ ସା ୟସୋଧରା ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ମୁନିରାଜଂ ତଂ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ୟସୋଧରା ଅହଂ ୱୀର, ଅଗାରେ ତେ ପଜାପତି ।
ସାକିୟମ୍ହି କୁଲେ ଜାତା, ଇତ୍ଥିଅଙ୍ଗେ ପତିଟ୍ଠିତା ॥
‘‘‘ଥୀନଂ ସତସହସ୍ସାନଂ, ନୱୁତୀନଂ ଛଦୁତ୍ତରି ।
ଅଗାରେ ତେ ଅହଂ ୱୀର, ପାମୋକ୍ଖା ସବ୍ବା ଇସ୍ସରା ॥
‘‘‘ରୂପାଚାରଗୁଣୂପେତା, ୟୋବ୍ବନଟ୍ଠା ପିୟଂୱଦା ।
ସବ୍ବା ମଂ ଅପଚାୟନ୍ତି, ଦେୱତା ୱିୟ ମାନୁସା ॥
‘‘‘କଞ୍ଞାସତସହସ୍ସପମୁଖା, ସକ୍ୟପୁତ୍ତନିୱେସନେ ।
ସମାନସୁଖଦୁକ୍ଖତା, ଦେୱତା ୱିୟ ନନ୍ଦନେ ॥
‘‘‘କାମଧାତୁମତିକ୍କମ୍ମ [କାମଧାତୁମତିକ୍କନ୍ତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)], ସଣ୍ଠିତା ରୂପଧାତୁୟା ।
ରୂପେନ ସଦିସା ନତ୍ଥି, ଠପେତ୍ୱା ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘‘ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଇଦ୍ଧିଂ ଦସ୍ସେସି ସତ୍ଥୁନୋ ।
ନେକା ନାନାୱିଧାକାରା, ମହାଇଦ୍ଧୀପି ଦସ୍ସୟୀ [ଏୱମାଦୀନି ୱତ୍ୱାନ, ଉପତିତ୍ୱାନ ଅମ୍ବରଂ । ଇଦ୍ଧୀ ଅନେକା ଦସ୍ସେସି, ବୁଦ୍ଧାନୁଞ୍ଞା ୟସୋଧରା । (ସୀ॰)]॥
‘‘‘ଚକ୍କୱାଳସମଂ କାୟଂ, ସୀସଂ ଉତ୍ତରତୋ କୁରୁ ।
ଉଭୋ ପକ୍ଖା ଦୁୱେ ଦୀପା, ଜମ୍ବୁଦୀପଂ ସରୀରତୋ ॥
‘‘‘ଦକ୍ଖିଣଞ୍ଚ ସରଂ ପିଞ୍ଛଂ, ନାନାସାଖା ତୁ ପତ୍ତକା ।
ଚନ୍ଦଞ୍ଚ ସୂରିୟଞ୍ଚକ୍ଖି, ମେରୁପବ୍ବତତୋ ସିଖଂ ॥
‘‘‘ଚକ୍କୱାଲଗିରିଂ ତୁଣ୍ଡଂ, ଜମ୍ବୁରୁକ୍ଖଂ ସମୂଲକଂ ।
ବୀଜମାନା ଉପାଗନ୍ତ୍ୱା, ୱନ୍ଦନ୍ତୀ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘‘ହତ୍ଥିୱଣ୍ଣଂ ତଥେୱସ୍ସଂ, ପବ୍ବତଂ ଜଲଧିଂ ତଥା ।
ଚନ୍ଦିମଂ ସୂରିୟଂ ମେରୁଂ, ସକ୍କୱଣ୍ଣଞ୍ଚ ଦସ୍ସୟି ॥
‘‘‘ୟସୋଧରା ଅହଂ ୱୀର, ପାଦେ ୱନ୍ଦାମି ଚକ୍ଖୁମ ।
ସହସ୍ସଲୋକଧାତୂନଂ, ଫୁଲ୍ଲପଦ୍ମେନ ଛାଦୟି ॥
‘‘‘ବ୍ରହ୍ମୱଣ୍ଣଞ୍ଚ ମାପେତ୍ୱା, ଧମ୍ମଂ ଦେସେସି ସୁଞ୍ଞତଂ ।
ୟସୋଧରା ଅହଂ ୱୀର, ପାଦେ ୱନ୍ଦାମି ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମି ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ମୟ୍ହଂ ମହାୱୀର, ଉପ୍ପନ୍ନଂ ତୱ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘‘ପୁବ୍ବାନଂ ଲୋକନାଥାନଂ, ସଙ୍ଗମଂ ତେ ନିଦସ୍ସିତଂ [ସୁଦସ୍ସିତଂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)]।
ଅଧିକାରଂ ବହୁଂ ମୟ୍ହଂ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ୟଂ ମୟ୍ହଂ ପୂରିତଂ କମ୍ମଂ, କୁସଲଂ ସରସେ ମୁନେ ।
ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ପୁଞ୍ଞଂ ଉପଚିତଂ ମୟା ॥
‘‘‘ଅଭବ୍ବଟ୍ଠାନେ ୱଜ୍ଜେତ୍ୱା, ୱାରୟିତ୍ୱା ଅନାଚରଂ ।
ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ସଞ୍ଚତ୍ତଂ ଜୀୱିତଂ ମୟା ॥
‘‘‘ନେକକୋଟିସହସ୍ସାନି, ଭରିୟତ୍ଥାୟଦାସି ମଂ ।
ନ ତତ୍ଥ ୱିମନା ହୋମି, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ନେକକୋଟିସହସ୍ସାନି, ଉପକାରାୟଦାସି ମଂ ।
ନ ତତ୍ଥ ୱିମନା ହୋମି, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ନେକକୋଟିସହସ୍ସାନି, ଭୋଜନତ୍ଥାୟଦାସି ମଂ ।
ନ ତତ୍ଥ ୱିମନା ହୋମି, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ନେକକୋଟିସହସ୍ସାନି, ଜୀୱିତାନି ପରିଚ୍ଚଜିଂ ।
ଭୟମୋକ୍ଖଂ କରିସ୍ସନ୍ତି, ଦଦାମି ମମ ଜୀୱିତଂ ॥
‘‘‘ଅଙ୍ଗଗତେ [ଅଙ୍ଗେ ଏୱଂ (କ॰)] ଅଲଙ୍କାରେ, ୱତ୍ଥେ ନାନାୱିଧେ ବହୂ ।
ଇତ୍ଥିମଣ୍ଡେ ନ ଗୂହାମି, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ଧନଧଞ୍ଞପରିଚ୍ଚାଗଂ, ଗାମାନି ନିଗମାନି ଚ ।
ଖେତ୍ତଂ ପୁତ୍ତା ଚ ଧୀତା ଚ, ପରିଚ୍ଚତ୍ତା ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ହତ୍ଥୀ ଅସ୍ସା ଗୱା ଚାପି, ଦାସିୟୋ ପରିଚାରିକା ।
ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ପରିଚ୍ଚତ୍ତା ଅସଙ୍ଖିୟା ॥
‘‘‘ୟଂ ମୟ୍ହଂ ପଟିମନ୍ତେସି [ପତିମନ୍ତେସି (ସୀ॰)], ଦାନଂ ଦସ୍ସାମି ୟାଚକେ ।
ୱିମନଂ ମେ ନ ପସ୍ସାମି, ଦଦତୋ ଦାନମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘‘ନାନାୱିଧଂ ବହୁଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ସଂସାରେ ଚ ବହୁବ୍ବିଧେ ।
ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ଅନୁଭୁତ୍ତଂ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ସୁଖପ୍ପତ୍ତାନୁମୋଦାମି, ନ ଚ ଦୁକ୍ଖେସୁ ଦୁମ୍ମନା ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ତୁଲିତା ହୋମି, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ଅନୁମଗ୍ଗେନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ୟଂ ଧମ୍ମଂ ଅଭିନୀହରି ।
ଅନୁଭୋତ୍ୱା ସୁଖଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ପତ୍ତୋ ବୋଧିଂ ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ବ୍ରହ୍ମଦେୱଞ୍ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗୋତମଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଅଞ୍ଞେସଂ ଲୋକନାଥାନଂ, ସଙ୍ଗମଂ ତେ ବହୁଂ ମୟା ॥
‘‘‘ଅଧିକାରଂ ବହୁଂ ମୟ୍ହଂ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନି ।
ଗୱେସତୋ ବୁଦ୍ଧଧମ୍ମେ, ଅହଂ ତେ ପରିଚାରିକା ॥
‘‘‘କପ୍ପେ ଚ ସତସହସ୍ସେ, ଚତୁରୋ ଚ ଅସଙ୍ଖିୟେ ।
ଦୀପଙ୍କରୋ ମହାୱୀରୋ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘‘ପଚ୍ଚନ୍ତଦେସୱିସୟେ, ନିମନ୍ତେତ୍ୱା ତଥାଗତଂ ।
ତସ୍ସ ଆଗମନଂ ମଗ୍ଗଂ, ସୋଧେନ୍ତି ତୁଟ୍ଠମାନସା ॥
‘‘‘ତେନ କାଲେନ ସୋ ଆସି, ସୁମେଧୋ ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ।
ମଗ୍ଗଞ୍ଚ ପଟିୟାଦେସି, ଆୟତୋ [ଆୟତଂ (ସୀ॰)] ସବ୍ବଦସ୍ସିନୋ ॥
‘‘‘ତେନ କାଲେନହଂ ଆସିଂ, କଞ୍ଞା ବ୍ରାହ୍ମଣସମ୍ଭୱା ।
ସୁମିତ୍ତାନାମ ନାମେନ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ସମାଗମଂ ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠ ଉପ୍ପଲହତ୍ଥାନି, ପୂଜନତ୍ଥାୟ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଆଦାୟ ଜନସଂମଜ୍ଝେ, ଅଦ୍ଦସଂ ଇସି ମୁଗ୍ଗତଂ ॥
‘‘‘ଚିରାନୁଗତଂ ଦୟିତଂ [ଚିରାନୁପରି ଆସୀନଂ (ସୀ॰)], ଅତିକ୍କନ୍ତଂ ମନୋହରଂ ।
ଦିସ୍ୱା ତଦା ଅମଞ୍ଞିସ୍ସଂ, ସଫଲଂ ଜୀୱିତଂ ମମ ॥
‘‘‘ପରକ୍କମଂ ତଂ ସଫଲଂ, ଅଦ୍ଦସଂ ଇସିନୋ ତଦା ।
ପୁବ୍ବକମ୍ମେନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧେ, ଚିତ୍ତଞ୍ଚାପି ପସୀଦି ମେ ॥
‘‘‘ଭିୟ୍ୟୋ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେସିଂ, ଇସେ ଉଗ୍ଗତମାନସେ ।
ଦେୟ୍ୟଂ ଅଞ୍ଞଂ ନ ପସ୍ସାମି, ଦେମି ପୁପ୍ଫାନି ତେ ଇସି ॥
‘‘‘ପଞ୍ଚହତ୍ଥା ତୱ ହୋନ୍ତୁ, ତୟୋ ହୋନ୍ତୁ ମମଂ ଇସେ ।
ତେନ ସଦ୍ଧିଂ ସମା ହୋନ୍ତୁ, ବୋଧତ୍ଥାୟ ତୱଂ ଇସେ’ ॥
ଚତୁତ୍ଥଂ ଭାଣୱାରଂ ।
‘‘ଇସି ଗହେତ୍ୱା ପୁପ୍ଫାନି, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ମହାୟସଂ ।
ପୂଜେସି ଜନସଂମଜ୍ଝେ, ବୋଧତ୍ଥାୟ ମହାଇସି ॥
‘‘ପସ୍ସିତ୍ୱା ଜନସଂମଜ୍ଝେ, ଦୀପଙ୍କରୋ ମହାମୁନି ।
ୱିୟାକାସି ମହାୱୀରୋ, ଇସି ମୁଗ୍ଗତମାନସଂ ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଦୀପଙ୍କରୋ ମହାମୁନି ।
ମମ କମ୍ମଂ ୱିୟାକାସି, ଉଜୁଭାୱଂ ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ସମଚିତ୍ତା ସମକମ୍ମା, ସମକାରୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପିୟା ହେସ୍ସତି କମ୍ମେନ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାଇସି [ମହାଇସେ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ସୁଦସ୍ସନା ସୁପିୟା ଚ, ମନାପା ପିୟୱାଦିନୀ ।
ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦା, ୱିହରିସ୍ସତି ଇଦ୍ଧିକା ॥
‘‘‘ୟଥାପି ଭଣ୍ଡସାମୁଗ୍ଗଂ, ଅନୁରକ୍ଖତି ସାମିନୋ ।
ଏୱଂ କୁସଲଧମ୍ମାନଂ, ଅନୁରକ୍ଖିସ୍ସତେ ଅୟଂ ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ତେ [ତସ୍ସ ତଂ (ସ୍ୟା॰)] ଅନୁକମ୍ପନ୍ତୀ, ପୂରୟିସ୍ସତି ପାରମୀ ।
ସୀହୋୱ ପଞ୍ଜରଂ ଭେତ୍ୱା [ହିତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰), ହେତ୍ୱା (ପୀ॰)], ପାପୁଣିସ୍ସତି ବୋଧିୟଂ’ ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ମଂ ବୁଦ୍ଧୋ ୱିୟାକରୀ ।
ତଂ ୱାଚଂ ଅନୁମୋଦେନ୍ତୀ, ଏୱଂକାରୀ ଭୱିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ସୁକତସ୍ସ, ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ଦେୱମନୁସ୍ସକଂ ୟୋନିଂ, ଅନୁଭୋତ୍ୱା ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ସୁଖଦୁକ୍ଖେନୁଭୋତ୍ୱାହଂ, ଦେୱେସୁ ମାନୁସେସୁ ଚ ।
ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ଅଜାୟିଂ ସାକିୟେ କୁଲେ ॥
‘‘ରୂପୱତୀ ଭୋଗୱତୀ, ୟସସୀଲୱତୀ ତତୋ ।
ସବ୍ବଙ୍ଗସମ୍ପଦା ହୋମି, କୁଲେସୁ ଅଭିସକ୍କତା ॥
‘‘ଲାଭଂ ସିଲୋକଂ ସକ୍କାରଂ, ଲୋକଧମ୍ମସମାଗମଂ ।
ଚିତ୍ତଞ୍ଚ ଦୁକ୍ଖିତଂ ନତ୍ଥି, ୱସାମି ଅକୁତୋଭୟା ॥
‘‘ୱୁତ୍ତଞ୍ହେତଂ ଭଗୱତା, ରଞ୍ଞୋ ଅନ୍ତେପୁରେ ତଦା ।
ଖତ୍ତିୟାନଂ ପୁରେ ୱୀର, ଉପକାରଞ୍ଚ ନିଦ୍ଦିସି ॥
‘‘ଉପକାରା ଚ ୟା ନାରୀ, ୟା ଚ ନାରୀ ସୁଖେ ଦୁଖେ ।
ଅତ୍ଥକ୍ଖାୟୀ ଚ ୟା ନାରୀ, ୟା ଚ ନାରୀନୁକମ୍ପିକା ॥
‘‘ପଞ୍ଚକୋଟିସତା ବୁଦ୍ଧା, ନୱକୋଟିସତାନି ଚ ।
ଏତେସଂ ଦେୱଦେୱାନଂ, ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତୟିଂ ॥
‘‘ଅଧିକାରଂ ମହା [ସଦା (ପୀ॰) ଏୱମୁପରିପି] ମୟ୍ହଂ, ଧମ୍ମରାଜ ସୁଣୋହି ମେ ।
ଏକାଦସକୋଟିସତା, ବୁଦ୍ଧା ଦ୍ୱାଦସ କୋଟିୟୋ [ହୋନ୍ତି ଲୋକଗ୍ଗନାୟକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ପଣ୍ଣାକୋଟିସତାନି ଚ (ପୀ॰)]॥
‘‘ଏତେସଂ ଦେୱଦେୱାନଂ, ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତୟିଂ ।
ଅଧିକାରଂ ମହା ମୟ୍ହଂ, ଧମ୍ମରାଜ ସୁଣୋହି ମେ ॥
‘‘‘ୱୀସକୋଟିସତା ବୁଦ୍ଧା, ତିଂସକୋଟିସତାନି ଚ ।
ଏତେସଂ ଦେୱଦେୱାନଂ, ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତୟିଂ ॥
‘‘‘ଅଧିକାରଂ ମହା ମୟ୍ହଂ, ଧମ୍ମରାଜ ସୁଣୋହି ମେ ।
ଚତ୍ତାଲୀସକୋଟିସତା, ପଞ୍ଞାସ କୋଟିସତାନି ଚ ॥
‘‘‘ଏତେସଂ ଦେୱଦେୱାନଂ, ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତୟିଂ ।
ଅଧିକାରଂ ମହା ମୟ୍ହଂ, ଧମ୍ମରାଜ ସୁଣୋହି ମେ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠିକୋଟିସତା ବୁଦ୍ଧା, ସତ୍ତତିକୋଟିସତାନି ଚ ।
ଏତେସଂ ଦେୱଦେୱାନଂ, ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତୟିଂ ॥
‘‘‘ଅଧିକାରଂ ମହା ମୟ୍ହଂ, ଧମ୍ମରାଜ ସୁଣୋହି ମେ ।
ଅସୀତିକୋଟିସତା ବୁଦ୍ଧା, ନୱୁତିକୋଟିସତାନି ଚ ॥
‘‘‘ଏତେସଂ ଦେୱଦେୱାନଂ, ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତୟିଂ ।
ଅଧିକାରଂ ମହା ମୟ୍ହଂ, ଧମ୍ମରାଜ ସୁଣୋହି ମେ ॥
‘‘‘କୋଟିସତସହସ୍ସାନି, ହୋନ୍ତି ଲୋକଗ୍ଗନାୟକା ।
ଏତେସଂ ଦେୱଦେୱାନଂ, ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତୟିଂ ॥
‘‘‘ଅଧିକାରଂ ମହା ମୟ୍ହଂ, ଧମ୍ମରାଜ ସୁଣୋହି ମେ ।
ନୱକୋଟିସହସ୍ସାନି, ଅପରେ ଲୋକନାୟକା ॥
‘‘‘ଏତେସଂ ଦେୱଦେୱାନଂ, ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତୟିଂ ।
ଅଧିକାରଂ ମହା ମୟ୍ହଂ, ଧମ୍ମରାଜ ସୁଣୋହି ମେ ॥
‘‘‘କୋଟିସତସହସ୍ସାନି, ପଞ୍ଚାସୀତିମହେସିନଂ ।
ପଞ୍ଚାସୀତିକୋଟିସତା, ସତ୍ତତିଂସା ଚ କୋଟିୟୋ ॥
‘‘‘ଏତେସଂ ଦେୱଦେୱାନଂ, ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତୟିଂ ।
ଅଧିକାରଂ ମହା ମୟ୍ହଂ, ଧମ୍ମରାଜ ସୁଣୋହି ମେ ॥
‘‘‘ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧା ୱୀତରାଗା [ଧୁତରାଗା (ପୀ॰ କ॰)], ଅଟ୍ଠଟ୍ଠମକକୋଟିୟୋ [ଅଟ୍ଠମତ୍ତକ… (ସୀ॰), ଅଟ୍ଠମତ୍ଥକ… (ସ୍ୟା॰)]।
ଅଧିକାରଂ ମହା ମୟ୍ହଂ, ଧମ୍ମରାଜ ସୁଣୋହି ମେ ॥
‘‘‘ଖୀଣାସୱା ୱୀତମଲା, ଅସଙ୍ଖିୟା ବୁଦ୍ଧସାୱକା ।
ଅଧିକାରଂ ମହା ମୟ୍ହଂ, ଧମ୍ମରାଜ ସୁଣୋହି ମେ ॥
‘‘‘ଏୱଂ ଧମ୍ମେ ସୁଚିଣ୍ଣାନଂ, ସଦା ଧମ୍ମସ୍ସ ଚାରିନଂ ।
ଧମ୍ମଚାରୀ ସୁଖଂ ସେତି, ଅସ୍ମିଂ ଲୋକେ ପରମ୍ହି ଚ ॥
‘‘‘ଧମ୍ମଂ ଚରେ ସୁଚରିତଂ, ନ ନଂ ଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଚରେ ।
ଧମ୍ମଚାରୀ ସୁଖଂ ସେତି, ଅସ୍ମିଂ ଲୋକେ ପରମ୍ହି ଚ ॥
‘‘‘ନିବ୍ବିନ୍ଦିତ୍ୱାନ ସଂସାରେ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ସହସ୍ସପରିୱାରେନ, ପବ୍ବଜିତ୍ୱା ଅକିଞ୍ଚନା ॥
‘‘‘ଅଗାରଂ ୱିଜହିତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଅଡ୍ଢମାସେ ଅସମ୍ପତ୍ତେ, ଚତୁସଚ୍ଚମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘‘ଚୀୱରଂ ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୟଂ ସୟନାସନଂ ।
ଉପନେନ୍ତି ବହୂ ଜନା, ସାଗରେୟେୱ ଊମିୟୋ ॥
‘‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’ ॥
‘‘ଏୱଂ ବହୁୱିଧଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ସମ୍ପତ୍ତୀ ଚ ବହୁବ୍ବିଧା ।
ୱିସୁଦ୍ଧିଭାୱଂ ସମ୍ପତ୍ତା, ଲଭାମି ସବ୍ବସମ୍ପଦା ॥
‘‘ୟା ଦଦାତି ସକତ୍ତାନଂ, ପୁଞ୍ଞତ୍ଥାୟ ମହେସିନୋ ।
ସହାୟସମ୍ପଦା ହୋନ୍ତି, ନିବ୍ବାନପଦମସଙ୍ଖତଂ ॥
‘‘ପରିକ୍ଖୀଣଂ ଅତୀତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୁପ୍ପନ୍ନଂ ଅନାଗତଂ ।
ସବ୍ବକମ୍ମଂ ମମଂ ଖୀଣଂ, ପାଦେ ୱନ୍ଦାମି ଚକ୍ଖୁମ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ୟସୋଧରା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଭଗୱତୋ ସମ୍ମୁଖା ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୟସୋଧରାଥେରିୟାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ୟସୋଧରାପମୁଖଦସଭିକ୍ଖୁନୀସହସ୍ସଅପଦାନଂ
‘‘କପ୍ପେ ଚ ସତସହସ୍ସେ, ଚତୁରୋ ଚ ଅସଙ୍ଖିୟେ ।
ଦୀପଙ୍କରୋ ନାମ ଜିନୋ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ଦୀପଙ୍କରୋ ମହାୱୀରୋ, ୱିୟାକାସି ୱିନାୟକୋ ।
ସୁମେଧଞ୍ଚ ସୁମିତ୍ତଞ୍ଚ, ସମାନସୁଖଦୁକ୍ଖତଂ ॥
‘‘ସଦେୱକଞ୍ଚ ପସ୍ସନ୍ତୋ, ୱିଚରନ୍ତୋ ସଦେୱକଂ ।
ତେସଂ ପକିତ୍ତନେ ଅମ୍ହେ, ଉପଗମ୍ମ ସମାଗମଂ ॥
‘‘ଅମ୍ହଂ ସବ୍ବପତି ହୋହି [ସବ୍ବା ପତୀ ହୋନ୍ତି (ପୀ॰)], ଅନାଗତସମାଗମେ ।
ସବ୍ବାୱ ତୁୟ୍ହଂ ଭରିୟା, ମନାପା ପିୟୱାଦିକା ॥
‘‘ଦାନଂ ସୀଲମୟଂ ସବ୍ବଂ, ଭାୱନା ଚ ସୁଭାୱିତା ।
ଦୀଘରତ୍ତଞ୍ଚ ନୋ [ଦୀଘରତ୍ତମିଦଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ସବ୍ବଂ, ପରିଚ୍ଚତ୍ତଂ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ଗନ୍ଧଂ ୱିଲେପନଂ ମାଲଂ, ଦୀପଞ୍ଚ ରତନାମୟଂ ।
ୟଂକିଞ୍ଚି ପତ୍ଥିତଂ ସବ୍ବଂ, ପରିଚ୍ଚତ୍ତଂ ମହାମୁନି ॥
‘‘ଅଞ୍ଞଂ ୱାପି କତଂ କମ୍ମଂ, ପରିଭୋଗଞ୍ଚ ମାନୁସଂ ।
ଦୀଘରତ୍ତଞ୍ହି ନୋ ସବ୍ବଂ, ପରିଚ୍ଚତ୍ତଂ ମହାମୁନି ॥
‘‘ଅନେକଜାତିସଂସାରଂ, ବହୁଂ ପୁଞ୍ଞମ୍ପି ନୋ କତଂ ।
ଇସ୍ସରମନୁଭୋତ୍ୱାନ, ସଂସରିତ୍ୱା ଭୱାଭୱେ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତନିୱେସନେ ।
ନାନାକୁଲୂପପନ୍ନାୟୋ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀ ॥
‘‘ଲାଭଗ୍ଗେନ ୟସଂ ପତ୍ତା, ପୂଜିତା ସବ୍ବସକ୍କତା ।
ଲାଭିୟୋ ଅନ୍ନପାନାନଂ, ସଦା ସମ୍ମାନିତା ମୟଂ ॥
‘‘ଅଗାରଂ ପଜହିତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିମ୍ହନଗାରିୟଂ ।
ଅଡ୍ଢମାସେ ଅସମ୍ପତ୍ତେ, ସବ୍ବା ପତ୍ତାମ୍ହ ନିବ୍ବୁତିଂ ॥
‘‘ଲାଭିୟୋ ଅନ୍ନପାନାନଂ, ୱତ୍ଥସେନାସନାନି ଚ ।
ଉପେନ୍ତି ପଚ୍ଚୟା ସବ୍ବେ, ସଦା ସକ୍କତପୂଜିତା ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ଅମ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମ ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ନୋ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ୟସୋଧରାପମୁଖାନି ଦସଭିକ୍ଖୁନୀସହସ୍ସାନି ଭଗୱତୋ ସମ୍ମୁଖା ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୟସୋଧରାପମୁଖଦସଭିକ୍ଖୁନୀସହସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ୟସୋଧରାପମୁଖଅଟ୍ଠାରସଭିକ୍ଖୁନୀସହସ୍ସଅପଦାନଂ
‘‘ଅଟ୍ଠାରସସହସ୍ସାନି, ଭିକ୍ଖୁନୀ ସକ୍ୟସମ୍ଭୱା ।
ୟସୋଧରାପମୁଖାନି, ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଉପସଙ୍କମୁଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବା ହୋନ୍ତି ମହିଦ୍ଧିକା ।
ୱନ୍ଦନ୍ତୀ ମୁନିନୋ ପାଦେ, ଆରୋଚେନ୍ତି ୟଥାବଲଂ ॥
‘‘‘ଜାତି ଖୀଣା ଜରା ବ୍ୟାଧି, ମରଣଞ୍ଚ ମହାମୁନି ।
ଅନାସୱଂ ପଦଂ ସନ୍ତଂ, ଅମତଂ ୟାମ ନାୟକ ॥
‘‘‘ଖଲିତଞ୍ଚେ ପୁରେ ଅତ୍ଥି, ସବ୍ବାସମ୍ପି ମହାମୁନି ।
ଅପରାଧମଜାନନ୍ତୀ, ଖମ ଅମ୍ହଂ ୱିନାୟକ ॥
‘‘‘ଇଦ୍ଧିଞ୍ଚାପି ନିଦସ୍ସେଥ, ମମ ସାସନକାରିକା ।
ପରିସାନଞ୍ଚ ସବ୍ବାସଂ, କଙ୍ଖଂ ଛିନ୍ଦଥ ୟାୱତା ॥
‘‘‘ୟସୋଧରା ମହାୱୀର, ମନାପା ପିୟଦସ୍ସନା ।
ସବ୍ବା ତୁୟ୍ହଂ ମହାୱୀର, ଅଗାରସ୍ମିଂ ପଜାପତି ॥
‘‘‘ଥୀନଂ ସତସହସ୍ସାନଂ, ନୱୁତୀନଂ ଛଦୁତ୍ତରି ।
ଅଗାରେ ତେ ମୟଂ ୱୀର, ପାମୋକ୍ଖା ସବ୍ବା ଇସ୍ସରା ॥
‘‘‘ରୂପାଚାରଗୁଣୂପେତା, ୟୋବ୍ବନଟ୍ଠା ପିୟଂୱଦା ।
ସବ୍ବା ନୋ ଅପଚାୟନ୍ତି, ଦେୱତା ୱିୟ ମାନୁସା ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠାରସସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବା ସାକିୟସମ୍ଭୱା ।
ୟସୋଧରାସହସ୍ସାନି, ପାମୋକ୍ଖା ଇସ୍ସରା ତଦା ॥
‘‘‘କାମଧାତୁମତିକ୍କମ୍ମ, ସଣ୍ଠିତା ରୂପଧାତୁୟା ।
ରୂପେନ ସଦିସା ନତ୍ଥି, ସହସ୍ସାନଂ ମହାମୁନି ॥
‘‘‘ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଇଦ୍ଧିଂ ଦସ୍ସଂସୁ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ନେକା ନାନାୱିଧାକାରା, ମହାଇଦ୍ଧୀପି ଦସ୍ସୟୁଂ ॥
‘‘‘ଚକ୍କୱାଳସମଂ କାୟଂ, ସୀସଂ ଉତ୍ତରତୋ କୁରୁ ।
ଉଭୋ ପକ୍ଖା ଦୁୱେ ଦୀପା, ଜମ୍ବୁଦୀପଂ ସରୀରତୋ ॥
‘‘‘ଦକ୍ଖିଣଞ୍ଚ ସରଂ ପିଞ୍ଛଂ, ନାନାସାଖା ତୁ ପତ୍ତକା ।
ଚନ୍ଦଞ୍ଚ ସୂରିୟଞ୍ଚକ୍ଖି, ମେରୁପବ୍ବତତୋ ସିଖଂ ॥
‘‘‘ଚକ୍କୱାଳଗିରିଂ ତୁଣ୍ଡଂ, ଜମ୍ବୁରୁକ୍ଖଂ ସମୂଲକଂ ।
ବୀଜମାନା ଉପାଗନ୍ତ୍ୱା, ୱନ୍ଦନ୍ତୀ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘‘ହତ୍ଥିୱଣ୍ଣଂ ତଥେୱସ୍ସଂ, ପବ୍ବତଂ ଜଲଧିଂ ତଥା ।
ଚନ୍ଦଞ୍ଚ ସୂରିୟଂ ମେରୁଂ, ସକ୍କୱଣ୍ଣଞ୍ଚ ଦସ୍ସୟୁଂ ॥
‘‘‘ୟସୋଧରା ମୟଂ ୱୀର, ପାଦେ ୱନ୍ଦାମ ଚକ୍ଖୁମ ।
ତୱ ଚିରପଭାୱେନ, ନିପ୍ଫନ୍ନା ନରନାୟକ ॥
‘‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମ, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମ ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମ, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ଅମ୍ହଂ ମହାୱୀର, ଉପ୍ପନ୍ନଂ ତୱ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘‘ପୁବ୍ବାନଂ ଲୋକନାଥାନଂ, ସଙ୍ଗମଂ ନୋ ନିଦସ୍ସିତଂ ।
ଅଧିକାରା ବହୂ ଅମ୍ହଂ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ୟଂ ଅମ୍ହଂ ପୂରିତଂ କମ୍ମଂ, କୁସଲଂ ସରସେ ମୁନେ ।
ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ପୁଞ୍ଞାନୁପଚିତାନି ନୋ ॥
‘‘‘ଅଭବ୍ବଟ୍ଠାନେ ୱଜ୍ଜେତ୍ୱା, ୱାରୟିମ୍ହ ଅନାଚରଂ ।
ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ଚତ୍ତାନି ଜୀୱିତାନି ନୋ [ସଞ୍ଚତ୍ତଂ ଜୀୱିତମ୍ପି ନୋ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ନେକକୋଟିସହସ୍ସାନି, ଭରିୟତ୍ଥାୟଦାସି ନୋ ।
ନ ତତ୍ଥ ୱିମନା ହୋମ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ନେକକୋଟିସହସ୍ସାନି, ଉପକାରାୟଦାସି ନୋ ।
ନ ତତ୍ଥ ୱିମନା ହୋମ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ନେକକୋଟିସହସ୍ସାନି, ଭୋଜନତ୍ଥାୟଦାସି ନୋ ।
ନ ତତ୍ଥ ୱିମନା ହୋମ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ନେକକୋଟିସହସ୍ସାନି, ଜୀୱିତାନି ଚଜିମ୍ହସେ [ଚଜିମ୍ହ ନୋ (ପୀ॰ କ॰)]।
ଭୟମୋକ୍ଖଂ କରିସ୍ସାମ, ଜୀୱିତାନି ଚଜିମ୍ହସେ ॥
‘‘‘ଅଙ୍ଗଗତେ ଅଲଙ୍କାରେ, ୱତ୍ଥେ ନାନାୱିଧେ ବହୂ ।
ଇତ୍ଥିଭଣ୍ଡେ ନ ଗୂହାମ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ଧନଧଞ୍ଞପରିଚ୍ଚାଗଂ, ଗାମାନି ନିଗମାନି ଚ ।
ଖେତ୍ତଂ ପୁତ୍ତା ଚ ଧୀତା ଚ, ପରିଚ୍ଚତ୍ତା ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ହତ୍ଥୀ ଅସ୍ସା ଗୱା ଚାପି, ଦାସିୟୋ ପରିଚାରିକା ।
ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ପରିଚ୍ଚତ୍ତଂ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ୟଂ ଅମ୍ହେ ପଟିମନ୍ତେସି, ଦାନଂ ଦସ୍ସାମ ୟାଚକେ ।
ୱିମନଂ ନୋ ନ ପସ୍ସାମ, ଦଦତୋ ଦାନମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘‘ନାନାୱିଧଂ ବହୁଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ସଂସାରେ ଚ ବହୁବ୍ବିଧେ ।
ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ଅନୁଭୁତ୍ତଂ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ସୁଖପ୍ପତ୍ତାନୁମୋଦାମ, ନ ଚ ଦୁକ୍ଖେସୁ ଦୁମ୍ମନା ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ତୁଲିତା ହୋମ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ଅନୁମଗ୍ଗେନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ୟଂ ଧମ୍ମଂ ଅଭିନୀହରି ।
ଅନୁଭୋତ୍ୱା ସୁଖଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ପତ୍ତୋ ବୋଧିଂ ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ବ୍ରହ୍ମଦେୱଞ୍ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗୋତମଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଅଞ୍ଞେସଂ ଲୋକନାଥାନଂ, ସଙ୍ଗମଂ ତେହି ନୋ ବହୂ ॥
‘‘‘ଅଧିକାରଂ ବହୁଂ ଅମ୍ହେ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନେ ।
ଗୱେସତୋ ବୁଦ୍ଧଧମ୍ମେ, ମୟଂ ତେ ପରିଚାରିକା ॥
‘‘‘କପ୍ପେ ଚ ସତସହସ୍ସେ, ଚତୁରୋ ଚ ଅସଙ୍ଖିୟେ ।
ଦୀପଙ୍କରୋ ମହାୱୀରୋ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘‘ପଚ୍ଚନ୍ତଦେସୱିସୟେ, ନିମନ୍ତେତ୍ୱା ତଥାଗତଂ ।
ତସ୍ସ ଆଗମନଂ ମଗ୍ଗଂ, ସୋଧେନ୍ତି ତୁଟ୍ଠମାନସା ॥
‘‘‘ତେନ କାଲେନ ସୋ ଆସି, ସୁମେଧୋ ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ।
ମଗ୍ଗଞ୍ଚ ପଟିୟାଦେସି, ଆୟତୋ ସବ୍ବଦସ୍ସିନୋ ॥
‘‘‘ତେନ କାଲେନ ଅହୁମ୍ହ, ସବ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣସମ୍ଭୱା ।
ଥଲୂଦଜାନି ପୁପ୍ଫାନି, ଆହରିମ୍ହ ସମାଗମଂ ॥
‘‘‘ତସ୍ମିଂ ସୋ ସମୟେ ବୁଦ୍ଧୋ, ଦୀପଙ୍କରୋ ମହାୟସୋ ।
ୱିୟାକାସି ମହାୱୀରୋ, ଇସିମୁଗ୍ଗତମାନସଂ ॥
‘‘‘ଚଲତୀ ରୱତୀ ପୁଥୱୀ, ସଙ୍କମ୍ପତି ସଦେୱକେ ।
ତସ୍ସ କମ୍ମଂ ପକିତ୍ତେନ୍ତେ, ଇସିମୁଗ୍ଗତମାନସଂ ॥
‘‘‘ଦେୱକଞ୍ଞା ମନୁସ୍ସା ଚ, ମୟଞ୍ଚାପି ସଦେୱକା ।
ନାନାପୂଜନୀୟଂ ଭଣ୍ଡଂ, ପୂଜୟିତ୍ୱାନ ପତ୍ଥୟୁଂ ॥
‘‘‘ତେସଂ ବୁଦ୍ଧୋ ୱିୟାକାସି, ଜୋତିଦୀପ ସନାମକୋ ।
ଅଜ୍ଜ ୟେ ପତ୍ଥିତା ଅତ୍ଥି, ତେ ଭୱିସ୍ସନ୍ତି ସମ୍ମୁଖା ॥
‘‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ନୋ ବୁଦ୍ଧୋ ୱିୟାକରି ।
ତଂ ୱାଚମନୁମୋଦେନ୍ତା, ଏୱଂକାରୀ ଅହୁମ୍ହ ନୋ ॥
‘‘‘ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ସୁକତସ୍ସ, ତସ୍ସ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟୁଂ ।
ଦେୱମାନୁସିକଂ ୟୋନିଂ, ଅନୁଭୋତ୍ୱା ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ସୁଖଦୁକ୍ଖେନୁଭୋତ୍ୱାନ, ଦେୱେସୁ ମାନୁସେସୁ ଚ ।
ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ଜାତାମ୍ହ ସାକିୟେ କୁଲେ ॥
‘‘‘ରୂପୱତୀ ଭୋଗୱତୀ, ୟସସୀଲୱତୀ ତତୋ ।
ସବ୍ବଙ୍ଗସମ୍ପଦା ହୋମ, କୁଲେସୁ ଅଭିସକ୍କତା ॥
‘‘‘ଲାଭଂ ସିଲୋକଂ ସକ୍କାରଂ, ଲୋକଧମ୍ମସମାଗମଂ ।
ଚିତ୍ତଞ୍ଚ ଦୁକ୍ଖିତଂ ନତ୍ଥି, ୱସାମ ଅକୁତୋଭୟା ॥
‘‘‘ୱୁତ୍ତଞ୍ହେତଂ ଭଗୱତା, ରଞ୍ଞୋ ଅନ୍ତେପୁରେ ତଦା ।
ଖତ୍ତିୟାନଂ ପୁରେ ୱୀର [ତାସଂ (ସ୍ୟା॰)], ଉପକାରଞ୍ଚ ନିଦ୍ଦିସି ॥
‘‘‘ଉପକାରା ଚ ୟା ନାରୀ, ୟା ଚ ନାରୀ ସୁଖେ ଦୁଖେ ।
ଅତ୍ଥକ୍ଖାୟୀ ଚ ୟା ନାରୀ, ୟା ଚ ନାରୀନୁକମ୍ପିକା ॥
‘‘‘ଧମ୍ମଂ ଚରେ ସୁଚରିତଂ, ନ ନଂ ଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଚରେ ।
ଧମ୍ମଚାରୀ ସୁଖଂ ସେତି, ଅସ୍ମିଂ ଲୋକେ ପରମ୍ହି ଚ ॥
‘‘‘ଅଗାରଂ ୱିଜହିତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିମ୍ହନଗାରିୟଂ ।
ଅଡ୍ଢମାସେ ଅସମ୍ପତ୍ତେ, ଚତୁସଚ୍ଚଂ ଫୁସିମ୍ହ ନୋ ॥
‘‘‘ଚୀୱରଂ ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୟଂ ସୟନାସନଂ ।
ଉପନେନ୍ତି ବହୂ ଅମ୍ହେ, ସାଗରସ୍ସେୱ ଊମିୟୋ ॥
‘‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ଅମ୍ହଂ [ମୟ୍ହଂ (ସ୍ୟା॰), ଅମ୍ହାକଂ (କ॰)], ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୀୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମ ଅନାସୱା ॥
‘‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ନୋ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’ ॥
‘‘ଏୱଂ ବହୁୱିଧଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ସମ୍ପତ୍ତୀ ଚ ବହୁବ୍ବିଧା ।
ୱିସୁଦ୍ଧଭାୱଂ ସମ୍ପତ୍ତା, ଲଭାମ ସବ୍ବସମ୍ପଦା ॥
‘‘ୟା ଦଦନ୍ତି ସକତ୍ତାନଂ, ପୁଞ୍ଞତ୍ଥାୟ ମହେସିନୋ ।
ସହାୟସମ୍ପଦା ହୋନ୍ତି, ନିବ୍ବାନପଦମସଙ୍ଖତଂ ॥
‘‘ପରିକ୍ଖୀଣଂ ଅତୀତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୁପ୍ପନ୍ନଂ ଅନାଗତଂ ।
ସବ୍ବକମ୍ମମ୍ପି ନୋ ଖୀଣଂ, ପାଦେ ୱନ୍ଦାମ ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘ନିବ୍ବାନାୟ ୱଦନ୍ତୀନଂ, କିଂ ୱୋ ୱକ୍ଖାମ ଉତ୍ତରି ।
ସନ୍ତସଙ୍ଖତଦୋସଞ୍ହି, ପପ୍ପୋଥ [ସନ୍ତସଙ୍ଖତଦୋସୋ ୟୋ, ପଜ୍ଜୋତଂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ଅମତଂ ପଦଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ୟସୋଧରାପମୁଖାନି ଅଟ୍ଠାରସଭିକ୍ଖୁନୀସହସ୍ସାନି ଭଗୱତୋ ସମ୍ମୁଖା ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୟସୋଧରାପମୁଖଅଟ୍ଠାରସଭିକ୍ଖୁନୀସହସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
କୁଣ୍ଡଲକେସୀୱଗ୍ଗୋ ତତିୟୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
କୁଣ୍ଡଲା ଗୋତମୀ ଚେୱ, ଧମ୍ମଦିନ୍ନା ଚ ସକୁଲା ।
ୱରନନ୍ଦା ଚ ସୋଣା ଚ, କାପିଲାନୀ ୟସୋଧରା ॥
ଦସସହସ୍ସଭିକ୍ଖୁନୀ, ଅଟ୍ଠାରସସହସ୍ସକା ।
ଗାଥାସତାନି ଚତ୍ତାରି, ଛ ଚ ସତ୍ତତିମେୱ ଚ [ଅଟ୍ଠସତ୍ତତିମେୱ ଚ (ସ୍ୟା॰)]॥
୪. ଖତ୍ତିୟାୱଗ୍ଗୋ
୧. ୟସୱତୀପମୁଖଅଟ୍ଠାରସଭିକ୍ଖୁନୀସହସ୍ସଅପଦାନଂ
‘‘ଭୱା ସବ୍ବେ ପରିକ୍ଖୀଣା, ଭୱା ସନ୍ତି ୱିମୋଚିତା ।
ସବ୍ବାସୱା ଚ ନୋ ନତ୍ଥି, ଆରୋଚେମ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ପୁରିମଂ କୁସଲଂ କମ୍ମଂ [ପରିକମ୍ମଞ୍ଚ କୁସଲଂ (ସ୍ୟା॰)], ୟଂ କିଞ୍ଚି ସାଧୁପତ୍ଥିତଂ ।
ପରିଭୋଗମୟଂ ଦିନ୍ନଂ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧାନଂ, ସାୱକାନଞ୍ଚ ପତ୍ଥିତଂ [ବୁଦ୍ଧାନଂ ସାୱକାନଞ୍ଚ (ସୀ॰ କ॰)]।
ପରିଭୋଗମୟଂ ଦିନ୍ନଂ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ଉଚ୍ଚନୀଚମୟଂ କମ୍ମଂ, ଭିକ୍ଖୂନଂ ସାଧୁପତ୍ଥିତଂ ।
ଉଚ୍ଚାକୁଲପରିକମ୍ମଂ, କତମେତଂ ମହାମୁନେ [କତମ୍ହେହି ମହାମୁନେ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ତେନେୱ ସୁକ୍କମୂଲେନ, ଚୋଦିତା କମ୍ମସମ୍ପଦା ।
ମାନୁସିକମତିକ୍କନ୍ତା, ଜାୟିଂସୁ ଖତ୍ତିୟେ କୁଲେ ॥
‘‘ଉପ୍ପତ୍ତେ ଚ କତେ କମ୍ମେ, ଜାତିୟା ୱାପି ଏକତୋ ।
ପଚ୍ଛିମେ ଏକତୋ ଜାତା, ଖତ୍ତିୟା କୁଲସମ୍ଭୱା ॥
‘‘ରୂପୱତୀ ଭୋଗୱତୀ, ଲାଭସକ୍କାରପୂଜିତା ।
ଅନ୍ତେପୁରେ ମହାୱୀର, ଦେୱାନଂ ୱିୟ ନନ୍ଦନେ ॥
‘‘ନିବ୍ବିନ୍ଦିତ୍ୱା ଅଗାରମ୍ହା, ପବ୍ବଜିମ୍ହନଗାରିୟଂ ।
କତିପାହଂ ଉପାଦାୟ, ସବ୍ବା ପତ୍ତାମ୍ହ ନିବ୍ବୁତିଂ ॥
‘‘ଚୀୱରଂ ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୟଂ ସୟନାସନଂ ।
ଉପନେନ୍ତି ବହୂ ଅମ୍ହେ, ସଦା ସକ୍କତପୂଜିତା ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ଅମ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୀୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମ ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ନୋ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ୟସୱତୀପମୁଖାନି ଖତ୍ତିୟକଞ୍ଞାଭିକ୍ଖୁନିୟୋ ଅଟ୍ଠାରସସହସ୍ସାନି ଭଗୱତୋ ସମ୍ମୁଖା ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୟସୱତୀପମୁଖଅଟ୍ଠାରସଭିକ୍ଖୁନୀସହସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଚତୁରାସୀତିଭିକ୍ଖୁନୀସହସ୍ସଅପଦାନଂ
‘‘ଚୁଲ୍ଲାସୀତିସହସ୍ସାନି, ବ୍ରାହ୍ମଞ୍ଞକୁଲସମ୍ଭୱା [ବ୍ରାହ୍ମଣକୁଲସମ୍ଭୱା (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ସୁଖୁମାଲହତ୍ଥପାଦା, ପୁରେ ତୁୟ୍ହଂ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ୱେସ୍ସସୁଦ୍ଦକୁଲେ ଜାତା, ଦେୱା ନାଗା ଚ କିନ୍ନରା ।
ଚାତୁଦ୍ଦୀପା ବହୂ କଞ୍ଞା, ପୁରେ ତୁୟ୍ହଂ ମହାମୁନେ ॥
‘‘କାଚି ପବ୍ବଜିତା ଅତ୍ଥି, ସବ୍ବଦସ୍ସାୱିନୋ [ସଚ୍ଚଦସ୍ସାୱିନୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ହୂ ।
ଦେୱା ଚ କିନ୍ନରା ନାଗା, ଫୁସିସ୍ସନ୍ତି ଅନାଗତେ ॥
‘‘ଅନୁଭୋତ୍ୱା ୟସଂ ସବ୍ବଂ, ପତ୍ୱାନ ସବ୍ବସମ୍ପଦା ।
ତୁମ୍ହଂ [ତ୍ୱୟି (ସୀ॰ ପୀ॰)] ପସାଦଂ ପଟିଲଦ୍ଧା, ବୁଜ୍ଝିସ୍ସନ୍ତି ଅନାଗତେ ॥
‘‘ଅମ୍ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଧୀତା ତୁ, ବ୍ରାହ୍ମଞ୍ଞକୁଲସମ୍ଭୱା ।
ପେକ୍ଖତୋ ନୋ [ଲକ୍ଖଣା ଚ (ସ୍ୟା॰)] ମହାୱୀର, ପାଦେ ୱନ୍ଦାମ ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘ଉପହତା ଭୱା ସବ୍ବେ, ମୂଲତଣ୍ହା ସମୂହତା ।
ସମୁଚ୍ଛିନ୍ନା ଅନୁସୟା, ପୁଞ୍ଞସଙ୍ଖାରଦାଲିତା ॥
‘‘ସମାଧିଗୋଚରା ସବ୍ବା, ସମାପତ୍ତିୱସୀ କତା ।
ଝାନେନ ଧମ୍ମରତିୟା, ୱିହରିସ୍ସାମ ନୋ ସଦା ॥
‘‘ଭୱନେତ୍ତି ଅୱିଜ୍ଜା ଚ, ସଙ୍ଖାରାପି ଚ ଖେପିତା ।
ସୁଦୁଦ୍ଦସଂ ପଦଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ଅନୁଜାନାଥ [ଅନୁଜାନିମ୍ହ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ନାୟକ ॥
‘‘ଉପକାରା ମମଂ ତୁମ୍ହେ, ଦୀଘରତ୍ତଂ କତାୱିନୋ ।
ଚତୁନ୍ନଂ ସଂସୟଂ ଛେତ୍ୱା, ସବ୍ବା ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ନିବ୍ବୁତିଂ ॥
‘‘ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ମୁନିନୋ ପାଦେ, କତ୍ୱା ଇଦ୍ଧିୱିକୁବ୍ବନଂ ।
କାଚି ଦସ୍ସେନ୍ତି ଆଲୋକଂ, ଅନ୍ଧକାରମଥାପରା ॥
‘‘ଦସ୍ସେନ୍ତି ଚନ୍ଦସୂରିୟେ, ସାଗରଞ୍ଚ ସମଚ୍ଛକଂ ।
ସିନେରୁଂ ପରିଭଣ୍ଡଞ୍ଚ, ଦସ୍ସେନ୍ତି ପାରିଛତ୍ତକଂ ॥
‘‘ତାୱତିଂସଞ୍ଚ ଭୱନଂ, ୟାମଂ ଦସ୍ସେନ୍ତି ଇଦ୍ଧିୟା ।
ତୁସିତଂ ନିମ୍ମିତେ ଦେୱେ, ୱସୱତ୍ତୀ ମହିସ୍ସରେ ॥
‘‘ବ୍ରହ୍ମାନୋ କାଚି ଦସ୍ସେନ୍ତି, ଚଙ୍କମଞ୍ଚ ମହାରହଂ ।
ବ୍ରହ୍ମୱଣ୍ଣଞ୍ଚ ମାପେତ୍ୱା, ଧମ୍ମଂ ଦେସେନ୍ତି ସୁଞ୍ଞତଂ ॥
‘‘ନାନାୱିକୁବ୍ବନଂ କତ୍ୱା, ଇଦ୍ଧିଂ ଦସ୍ସିୟ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଦସ୍ସୟିଂସୁ ବଲଂ ସବ୍ବା, ପାଦେ ୱନ୍ଦିଂସୁ ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମ, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମ, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ଅମ୍ହଂ ମହାୱୀର, ଉପ୍ପନ୍ନଂ ତୱ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘ପୁବ୍ବାନଂ ଲୋକନାଥାନଂ, ସଙ୍ଗମଂ ନୋ ନିଦସ୍ସିତଂ ।
ଅଧିକାରଂ ବହୁଂ ଅମ୍ହଂ, ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ୟଂ ଅମ୍ହେହି କତଂ କମ୍ମଂ, କୁସଲଂ ସର ତଂ ମୁନେ ।
ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ପୁଞ୍ଞାନୁପଚିତାନି ନୋ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ମହାମୁନି ।
ପୁରଂ ହଂସୱତୀ ନାମ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ କୁଲାସୟଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱାରେନ ହଂସୱତିୟା, ଗଙ୍ଗା ସନ୍ଦତି ସବ୍ବଦା ।
ଉବ୍ବଳ୍ହା ନଦିୟା ଭିକ୍ଖୂ, ଗମନଂ ନ ଲଭନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ଦିୱସଂ ଦ୍ୱେ ତୟୋ ଚେୱ, ସତ୍ତାହଂ ମାସିକଂ ତତୋ ।
ଚତୁମାସମ୍ପି ସମ୍ପୁଣ୍ଣଂ, ଗମନଂ ନ ଲଭନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ତଦା ଅହୁ ସତ୍ତସାରୋ, ଜଟିଲୋ ନାମ ରଟ୍ଠିକୋ ।
ଓରୁଦ୍ଧେ [ଓରତୀରେ (ସ୍ୟା॰)] ଭିକ୍ଖୱୋ ଦିସ୍ୱା, ସେତୁଂ ଗଙ୍ଗାୟ କାରୟି ॥
‘‘ତଦା ସତସହସ୍ସେହି, ସେତୁଂ ଗଙ୍ଗାୟ କାରୟି ।
ସଙ୍ଘସ୍ସ ଓରିମେ ତୀରେ, ୱିହାରଞ୍ଚ ଅକାରୟି ॥
‘‘ଇତ୍ଥିୟୋ ପୁରିସା ଚେୱ, ଉଚ୍ଚନୀଚକୁଲାନି ଚ ।
ତସ୍ସ ସେତୁଂ ୱିହାରଞ୍ଚ [ତେସୁ ସେତୁୱିହାରେସୁ (ସୀ॰), ତସ୍ସ ସେତୂ ୱିହାରେ ଚ (ପୀ॰)], ସମଭାଗଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘ଅମ୍ହେ ଅଞ୍ଞେ ଚ ମାନୁଜା, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦା, ନଗରେ ଜନପଦେସୁ ଚ ॥
‘‘ଇତ୍ଥୀ ପୁମା କୁମାରା ଚ, ବହୂ ଚେୱ କୁମାରିକା ।
ସେତୁନୋ ଚ ୱିହାରସ୍ସ, ୱାଲୁକା ଆକିରିଂସୁ ତେ ॥
‘‘ୱୀଥିଂ ସମ୍ମଜ୍ଜନଂ କତ୍ୱା, କଦଲୀପୁଣ୍ଣଘଟେ ଧଜେ ।
ଧୂପଂ ଚୁଣ୍ଣଞ୍ଚ ମାଲଞ୍ଚ, କାରଂ କତ୍ୱାନ ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ସେତୁୱିହାରେ କାରେତ୍ୱା, ନିମନ୍ତେତ୍ୱା ୱିନାୟକଂ ।
ମହାଦାନଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ସମ୍ବୋଧିଂ ଅଭିପତ୍ଥୟିଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ମହାୱୀରୋ, ତାରକୋ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ଅନୁମୋଦନୀୟଂକାସି, ଜଟିଲସ୍ସ ମହାମୁନି [କତ୍ୱା, ୱିୟାକାସି ମହାମୁନି (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସାତିକ୍କନ୍ତେ, କପ୍ପୋ ହେସ୍ସତି ଭଦ୍ଦକୋ ।
ଭୱାଭୱେନୁଭୋତ୍ୱାନ, ପାପୁଣିସ୍ସତି ବୋଧିୟଂ ॥
‘‘‘କାଚି ହତ୍ଥପରିକମ୍ମଂ, କତାୱୀ ନରନାରିୟୋ ।
ଅନାଗତମ୍ହି ଅଦ୍ଧାନେ, ସବ୍ବା ହେସ୍ସନ୍ତି ସମ୍ମୁଖା’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଉପ୍ପନ୍ନା ଦେୱଭୱନଂ, ତୁୟ୍ହଂ ତା ପରିଚାରିକା ॥
‘‘ଦିବ୍ବସୁଖଂ ଅସଙ୍ଖିୟଂ, ମାନୁସଞ୍ଚ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ତୁୟ୍ହଂ ତେ ପରିଚାରେମ, ସଂସରିମ୍ହ ଭୱାଭୱେ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ସୁକତଂ କମ୍ମସମ୍ପଦଂ ।
ସୁଖୁମାଲୀ ମନୁସ୍ସାନଂ, ଅଥୋ ଦେୱପୁରେ ୱରେ ॥
‘‘ରୂପଭୋଗୟସେ ଚେୱ, ଅଥୋ କିତ୍ତିଞ୍ଚ ସକ୍କତଂ [କିତ୍ତିସୁଖଂ ପିୟଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଲଭାମ ସତତଂ ସବ୍ବଂ, ସୁକତଂ କମ୍ମସମ୍ପଦଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ଜାତାମ୍ହ ବ୍ରାହ୍ମଣେ କୁଲେ ।
ସୁଖୁମାଲହତ୍ଥପାଦା, ସକ୍ୟପୁତ୍ତନିୱେସନେ ॥
‘‘ସବ୍ବକାଲମ୍ପି ପଥୱିଂ, ନ ପସ୍ସାମ ନ ଲଙ୍କତଂ ।
ଚିକ୍ଖଲ୍ଲଭୂମିମସୁଚିଂ [ଚିକ୍ଖଲ୍ଲଂ ଭୂମିଂ ଗମନଂ (ସ୍ୟା॰)], ନ ପସ୍ସାମ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ଅଗାରଂ ୱସନ୍ତେ ଅମ୍ହେ, ସକ୍କାରଂ ସବ୍ବକାଲିକଂ ।
ଉପନେନ୍ତି ସଦା ସବ୍ବଂ, ପୁବ୍ବକମ୍ମଫଲେନ ନୋ [ପୁବ୍ବକମ୍ମଫଲଂ ତତୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ଅଗାରଂ ପଜହିତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନଗାରିୟଂ ।
ସଂସାରପଥନିତ୍ଥିଣ୍ଣା, ୱୀତରାଗା ଭୱାମସେ [ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ଚୀୱରଂ ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୟଂ ସୟନାସନଂ ।
ଉପନେନ୍ତି ସଦା ଅମ୍ହେ, ସହସ୍ସାନି ତତୋ ତତୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ଅମ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମ ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ନୋ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଚତୁରାସୀତିବ୍ରାହ୍ମଣକଞ୍ଞାଭିକ୍ଖୁନୀସହସ୍ସାନି ଭଗୱତୋ ସମ୍ମୁଖା ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚତୁରାସୀତିଭିକ୍ଖୁନୀସହସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଉପ୍ପଲଦାୟିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ଅରୁଣୱତିୟା, ଅରୁଣୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ତସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ଅହୁଂ ଭରିୟା, ଏକଜ୍ଝଂ ଚାରୟାମହଂ ॥
‘‘ରହୋଗତା ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ।
‘କୁସଲଂ ମେ କତଂ ନତ୍ଥି, ଆଦାୟ ଗମିୟଂ ମମ ॥
‘‘‘ମହାଭିତାପଂ କଟୁକଂ, ଘୋରରୂପଂ ସୁଦାରୁଣଂ ।
ନିରୟଂ ନୂନ ଗଚ୍ଛାମି, ଏତ୍ଥ ମେ ନତ୍ଥି ସଂସୟୋ’ ॥
‘‘ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ପହଂସେତ୍ୱାନ ମାନସଂ ।
ରାଜାନଂ ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ଇତ୍ଥୀ ନାମ ମୟଂ ଦେୱ, ପୁରିସାନିତ୍ତରା ଅହୁ [ପୁରିସାନୁଗତା ସଦା (ସୀ॰), ପୁରିସା ନ ଭୱାମ ନୋ (ସ୍ୟା॰), ପୁରିସାନଂ ଭରା ମୟଂ (ପୀ॰)]।
ଏକଂ ମେ ସମଣଂ ଦେହି, ଭୋଜୟିସ୍ସାମି ଖତ୍ତିୟ’ ॥
‘‘ଅଦାସି ମେ ତଦା ରାଜା, ସମଣଂ ଭାୱିତିନ୍ଦ୍ରିୟଂ ।
ତସ୍ସ ପତ୍ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପରମନ୍ନେନ ପୂରୟିଂ ॥
‘‘ପୂରେତ୍ୱା ପରମଂ ଅନ୍ନଂ, ସହ ସୁଗନ୍ଧଲେପନଂ ।
ମହାଚେଲେନ ଛାଦିତ୍ୱା, ଅଦାସିଂ ତୁଟ୍ଠମାନସା ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ସହସ୍ସଦେୱରାଜୂନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ସହସ୍ସଚକ୍କୱତ୍ତୀନଂ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟିଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ନାନାୱିଧଂ ବହୁଂ ଅଞ୍ଞଂ, ତସ୍ସ କମ୍ମଫଲଂ ତତୋ ॥
‘‘ଉପ୍ପଲସ୍ସେୱ ମେ ୱଣ୍ଣୋ, ଅଭିରୂପା ସୁଦସ୍ସନା ।
ଇତ୍ଥିସବ୍ବଙ୍ଗସମ୍ପନ୍ନା, ଅଭିଜାତା ଜୁତିନ୍ଧରା ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ଅଜାୟିଂ ସାକିୟେ କୁଲେ ।
ନାରୀସହସ୍ସପାମୋକ୍ଖା, ସୁଦ୍ଧୋଦନସୁତସ୍ସହଂ ॥
‘‘ନିବ୍ବିନ୍ଦିତ୍ୱା ଅଗାରେହଂ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ସତ୍ତମୀରତ୍ତିସମ୍ପତ୍ତା [ସତ୍ତମିଂରତ୍ତିମପତ୍ତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଚତୁସଚ୍ଚମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଚୀୱରଂ ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୟଂ ସୟନାସନଂ ।
ପରିମେତୁଂ ନ ସକ୍କୋମି, ପିଣ୍ଡପାତସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୟଂ ମୟ୍ହଂ ପୂରିତଂ କମ୍ମଂ, କୁସଲଂ ସରସେ ମୁନି ।
ତୁୟ୍ହତ୍ଥାୟ ମହାୱୀର, ପରିଚତ୍ତଂ ବହୁଂ ମୟା ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପିଣ୍ଡପାତସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେ ଗତିୟୋ ପଜାନାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ଅଞ୍ଞଂ ଗତିଂ ନ ଜାନାମି, ପିଣ୍ଡପାତସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଉଚ୍ଚେ କୁଲେ ପଜାୟାମି, ମହାସାଲେ [ତୟୋ ସାଲ (କ॰)] ମହଦ୍ଧନେ ।
ଅଞ୍ଞେ କୁଲେ ନ ଜାୟାମି, ପିଣ୍ଡପାତସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଭୱାଭୱେ ସଂସରିତ୍ୱା, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତା ।
ଅମନାପଂ ନ ପସ୍ସାମି, ସୋମନସ୍ସକତଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମି ମହାମୁନେ ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ମମ ମହାୱୀର, ଉପ୍ପନ୍ନଂ ତୱ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଉପ୍ପଲଦାୟିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଭଗୱତୋ ସମ୍ମୁଖା ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉପ୍ପଲଦାୟିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସିଙ୍ଗାଲମାତୁଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଇତୋ ସତସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନାୟକୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ହଂସୱତିୟଂ, ଜାତାମଚ୍ଚକୁଲେ ଅହୁଂ ।
ନାନାରତନପଜ୍ଜୋତେ, ଇଦ୍ଧେ ଫୀତେ ମହଦ୍ଧନେ ॥
‘‘ପିତୁନା ସହ ଗନ୍ତ୍ୱାନ, ମହାଜନପୁରକ୍ଖତା ।
ଧମ୍ମଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସୁତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ କାୟେନ, ପାପକମ୍ମଂ ୱିୱଜ୍ଜୟିଂ ।
ୱଚୀଦୁଚ୍ଚରିତଂ ହିତ୍ୱା, ଆଜୀୱଂ ପରିସୋଧୟିଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧେ ପସନ୍ନା ଧମ୍ମେ ଚ, ସଙ୍ଘେ ଚ ତିବ୍ବଗାରୱା ।
ସଦ୍ଧମ୍ମସ୍ସୱନେ ୟୁତ୍ତା, ବୁଦ୍ଧଦସ୍ସନଲାଲସା [ବୁଦ୍ଧଦସ୍ସନସାଲୟା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅଗ୍ଗଂ ସଦ୍ଧାଧିମୁତ୍ତାନଂ, ଅସ୍ସୋସିଂ ଭିକ୍ଖୁନିଂ ତଦା ।
ତଂ ଠାନଂ ପତ୍ଥୟିତ୍ୱାନ, ତିସ୍ସୋ ସିକ୍ଖା ଅପୂରୟିଂ ॥
‘‘ତତୋ ମଂ ସୁଗତୋ ଆହ, କରୁଣାନୁଗତାସୟୋ ।
‘ୟସ୍ସ ସଦ୍ଧା ତଥାଗତେ, ଅଚଲା ସୁପ୍ପତିଟ୍ଠିତା ।
ସୀଲଞ୍ଚ ୟସ୍ସ କଲ୍ୟାଣଂ, ଅରିୟକନ୍ତଂ ପସଂସିତଂ ॥
‘‘‘ସଙ୍ଘେ ପସାଦୋ ୟସ୍ସତ୍ଥି, ଉଜୁଭୂତଞ୍ଚ ଦସ୍ସନଂ ।
ଅଦଲିଦ୍ଦୋତି ତଂ ଆହୁ, ଅମୋଘଂ ତସ୍ସ ଜୀୱିତଂ ॥
‘‘‘ତସ୍ମା ସଦ୍ଧଞ୍ଚ ସୀଲଞ୍ଚ, ପସାଦଂ ଧମ୍ମଦସ୍ସନଂ ।
ଅନୁୟୁଞ୍ଜେଥ ମେଧାୱୀ, ସରଂ ବୁଦ୍ଧାନ [ବୁଦ୍ଧାନୁସାସନଂ (ସୀ॰), ବୁଦ୍ଧାନଂ ସାସନଂ (ସ୍ୟା॰)] ସାସନଂ’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱାହଂ ପମୁଦିତା, ଅପୁଚ୍ଛିଂ ପଣିଧିଂ ମମ ।
ତଦା ଅନୋମୋ ଅମିତୋ, ବ୍ୟାକରିତ୍ଥ ୱିନାୟକୋ ।
‘ବୁଦ୍ଧେ ପସନ୍ନା କଲ୍ୟାଣୀ, ଲଚ୍ଛସେ ତଂ ସୁପତ୍ଥିତଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦା, ଓରସା ଧମ୍ମନିମ୍ମିତା ।
ସିଙ୍ଗାଲକସ୍ସ [ସିଗାଲକସ୍ସ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ମାତାତି, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱିକା’ ॥
‘‘ତଂ ସୁତ୍ୱା ମୁଦିତା ହୁତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ତଦା ଜିନଂ ।
ମେତ୍ତଚିତ୍ତା ପରିଚରିଂ, ପଟିପତ୍ତୀହି ନାୟକଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଗିରିବ୍ବଜପୁରୁତ୍ତମେ ।
ଜାତା ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଫୀତେ, ମହାରତନସଞ୍ଚୟେ ॥
‘‘ପୁତ୍ତୋ ସିଙ୍ଗାଲକୋ ନାମ, ମମାସି ୱିପଥେ ରତୋ ।
ଦିଟ୍ଠିଗହନପକ୍ଖନ୍ଦୋ, ଦିସାପୂଜନତପ୍ପରୋ ॥
‘‘ନାନାଦିସା ନମସ୍ସନ୍ତଂ [ନମସ୍ସତି (ସ୍ୟା॰)], ପିଣ୍ଡାୟ ନଗରଂ ୱଜଂ ।
ତଂ ଦିସ୍ୱା ଓୱଦୀ ବୁଦ୍ଧୋ, ମଗ୍ଗେ ଠତ୍ୱା ୱିନାୟକୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଦେସୟତୋ ଧମ୍ମଂ, ପନାଦୋ ୱିମ୍ହୟୋ ଅହୁ ।
ଦ୍ୱେକୋଟିନରନାରୀନଂ, ଧମ୍ମାଭିସମୟୋ ଅହୁ ॥
‘‘ତଦାହଂ ପରିସଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ସୁତ୍ୱା ସୁଗତଭାସିତଂ ।
ସୋତାପତ୍ତିଫଲଂ ପତ୍ତା, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ନ ଚିରେନେୱ କାଲେନ, ବୁଦ୍ଧଦସ୍ସନଲାଲସା ।
ଅନୁସ୍ସତିଂ ତଂ ଭାୱେତ୍ୱା, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଦସ୍ସନତ୍ଥାୟ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ସବ୍ବଦା ଚ ୱଜାମହଂ ।
ଅତିତ୍ତାୟେୱ ପସ୍ସାମି, ରୂପଂ ନୟନନନ୍ଦନଂ ॥
‘‘ସବ୍ବପାରମିସମ୍ଭୂତଂ, ଲକ୍ଖୀନିଲୟନଂ ୱରଂ ।
ରୂପଂ ସବ୍ବସୁଭାକିଣ୍ଣଂ, ଅତିତ୍ତା ୱିହରାମହଂ ॥
‘‘ଜିନୋ ତସ୍ମିଂ ଗୁଣେ ତୁଟ୍ଠୋ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ।
ସିଙ୍ଗାଲକସ୍ସ ୟା ମାତା, ଅଗ୍ଗା ସଦ୍ଧାଧିମୁତ୍ତିକା [ସଂଘୱିମୁତ୍ତିକା (ପୀ॰), ମମାଧିମୁତ୍ତିକା (କ॰)]॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମି ମହାମୁନି ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ମମ ମହାୱୀର, ଉପ୍ପନ୍ନଂ ତୱ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ସିଙ୍ଗାଲମାତା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସିଙ୍ଗାଲମାତୁଥେରିୟାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ସୁକ୍କାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୱିପସ୍ସୀ ନାମ ନାୟକୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚାରୁଦସ୍ସନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମୱିପସ୍ସକୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ବନ୍ଧୁମତିୟଂ, ଜାତା ଅଞ୍ଞତରେ କୁଲେ ।
ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱାନ ମୁନିନୋ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ବହୁସ୍ସୁତା ଧମ୍ମଧରା, ପଟିଭାନୱତୀ ତଥା ।
ୱିଚିତ୍ତକଥିକା ଚାପି, ଜିନସାସନକାରିକା ॥
‘‘ତଦା ଧମ୍ମକଥଂ କତ୍ୱା, ହିତାୟ ଜନତଂ ବହୁଂ [ଜନତାୟ ହିତଂ ବହୁଂ (ସୀ॰) … ସଦା (ସ୍ୟା॰), ହିତାୟ ଜନସଂସରିଂ (ପୀ॰)]।
ତତୋ ଚୁତାହଂ ତୁସିତଂ, ଉପପନ୍ନା ୟସସ୍ସିନୀ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ସିଖୀ ୱିୟ ସିଖୀ ଜିନୋ ।
ତପନ୍ତୋ ୟସସା ଲୋକେ [ଲୋକଂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ତଦାପି ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସାସନକୋୱିଦା ।
ଜୋତେତ୍ୱା ଜିନୱାକ୍ୟାନି, ତତୋପି ତିଦିୱଂ ଗତା ॥
‘‘ଏକତିଂସେୱ କପ୍ପମ୍ହି, ୱେସ୍ସଭୂ ନାମ ନାୟକୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜିତ୍ଥ ମହାଞାଣୀ, ତଦାପି ଚ ତଥେୱହଂ ॥
‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱା ଧମ୍ମଧରା, ଜୋତୟିଂ ଜିନସାସନଂ ।
ଗନ୍ତ୍ୱା ମରୁପୁରଂ ରମ୍ମଂ, ଅନୁଭୋସିଂ ମହାସୁଖଂ ॥
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, କକୁସନ୍ଧୋ ଜିନୁତ୍ତମୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ନରସରଣୋ [ନରସଦ୍ଦୂଲୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ତଦାପି ଚ ତଥେୱହଂ ॥
‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱା ମୁନିମତଂ, ଜୋତୟିତ୍ୱା ୟଥାୟୁକଂ ।
ତତୋ ଚୁତାହଂ ତିଦିୱଂ, ଅଗଂ ସଭୱନଂ ୟଥା ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂୟେୱ କପ୍ପମ୍ହି, କୋଣାଗମନନାୟକୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଲୋକସରଣୋ, ଅରଣୋ ଅମତଙ୍ଗତୋ [ୱଦତଂ ୱରୋ, ସବ୍ବସତ୍ତାନମୁତ୍ତମୋ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ତଦାପି ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ସାସନେ ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ବହୁସ୍ସୁତା ଧମ୍ମଧରା, ଜୋତୟିଂ ଜିନସାସନଂ ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂୟେୱ କପ୍ପମ୍ହି, କସ୍ସପୋ ମୁନିମୁତ୍ତମୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଲୋକସରଣୋ, ଅରଣୋ ମରଣନ୍ତଗୂ ॥
‘‘ତସ୍ସାପି ନରୱୀରସ୍ସ, ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ ସାସନେ ।
ପରିୟାପୁଟସଦ୍ଧମ୍ମା, ପରିପୁଚ୍ଛାୱିସାରଦା ॥
‘‘ସୁସୀଲା ଲଜ୍ଜିନୀ ଚେୱ, ତୀସୁ ସିକ୍ଖାସୁ କୋୱିଦା ।
ବହୁଂ ଧମ୍ମକଥଂ କତ୍ୱା, ୟାୱଜୀୱଂ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଗିରିବ୍ବଜପୁରୁତ୍ତମେ ।
ଜାତା ସେଟ୍ଠିକୁଲେ ଫୀତେ, ମହାରତନସଞ୍ଚୟେ ॥
‘‘ୟଦା ଭିକ୍ଖୁସହସ୍ସେନ, ପରିୱୁତୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଉପାଗମି ରାଜଗହଂ, ସହସ୍ସକ୍ଖେନ ୱଣ୍ଣିତୋ ॥
‘‘‘ଦନ୍ତୋ ଦନ୍ତେହି ସହ ପୁରାଣଜଟିଲେହି, ୱିପ୍ପମୁତ୍ତୋ ୱିପ୍ପମୁତ୍ତେହି ।
ସିଙ୍ଗୀନିକ୍ଖସୱଣ୍ଣୋ, ରାଜଗହଂ ପାୱିସି ଭଗୱା’ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ବୁଦ୍ଧାନୁଭାୱଂ ତଂ, ସୁତ୍ୱାୱ ଗୁଣସଞ୍ଚୟଂ ।
ବୁଦ୍ଧେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ପୂଜୟିଂ ତଂ ୟଥାବଲଂ ॥
‘‘ଅପରେନ ଚ କାଲେନ, ଧମ୍ମଦିନ୍ନାୟ ସନ୍ତିକେ ।
ଅଗାରା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘କେସେସୁ ଛିଜ୍ଜମାନେସୁ, କିଲେସେ ଝାପୟିଂ ଅହଂ ।
ଉଗ୍ଗହିଂ ସାସନଂ ସବ୍ବଂ, ପବ୍ବଜିତ୍ୱାଚିରେନହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଧମ୍ମମଦେସେସିଂ, ମହାଜନସମାଗମେ ।
ଧମ୍ମେ ଦେସିୟମାନମ୍ହି, ଧମ୍ମାଭିସମୟୋ ଅହୁ ॥
‘‘ନେକପାଣସହସ୍ସାନଂ, ତଂ ୱିଦିତ୍ୱାତିୱିମ୍ହିତୋ ।
ଅଭିପ୍ପସନ୍ନୋ ମେ ୟକ୍ଖୋ, ଭମିତ୍ୱାନ ଗିରିବ୍ବଜଂ ॥
‘‘କିଂ ମେ କତା ରାଜଗହେ ମନୁସ୍ସା, ମଧୁଂ ପୀତାୱ ଅଚ୍ଛରେ ।
ୟେ ସୁକ୍କଂ ନ ଉପାସନ୍ତି, ଦେସେନ୍ତିଂ ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ତଞ୍ଚ ଅପ୍ପଟିୱାନୀୟଂ, ଅସେଚନକମୋଜୱଂ ।
ପିୱନ୍ତି ମଞ୍ଞେ ସପ୍ପଞ୍ଞା, ୱଲାହକମିୱଦ୍ଧଗୂ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମି ମହାମୁନେ ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ମମ ମହାୱୀର, ଉପ୍ପନ୍ନଂ ତୱ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ସୁକ୍କା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁକ୍କାଥେରିୟାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
ପଞ୍ଚମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
୬. ଅଭିରୂପନନ୍ଦାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୱିପସ୍ସୀ ନାମ ନାୟକୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚାରୁଦସ୍ସନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମେସୁ ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ତଦାହଂ ବନ୍ଧୁମତିୟଂ, ଇଦ୍ଧେ ଫୀତେ ମହାକୁଲେ ।
ଜାତା ସୁରୂପା ଦୟିତା, ପୂଜନୀୟା ଜନସ୍ସ ଚ ॥
‘‘ଉପଗନ୍ତ୍ୱା ମହାୱୀରଂ, ୱିପସ୍ସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱା ସରଣଂ, ଉପେସିଂ ନରନାୟକଂ ॥
‘‘ସୀଲେସୁ ସଂୱୁତା ହୁତ୍ୱା, ନିବ୍ବୁତେ ଚ ନରୁତ୍ତମେ ।
ଧାତୁଥୂପସ୍ସ ଉପରି, ସୋଣ୍ଣଚ୍ଛତ୍ତମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ମୁତ୍ତଚାଗା ସୀଲୱତୀ, ୟାୱଜୀୱଂ ତତୋ ଚୁତା ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସୂପଗା ଅହଂ ॥
‘‘ତଦା ଦସହି ଠାନେହି, ଅଧିଭୋତ୍ୱାନ ସେସକେ [ଅଧିଭୋତ୍ୱା ଅସେସତୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ରୂପସଦ୍ଦେହି ଗନ୍ଧେହି, ରସେହି ଫୁସନେହି ଚ ॥
‘‘ଆୟୁନାପି ଚ ୱଣ୍ଣେନ, ସୁଖେନ ୟସସାପି ଚ ।
ତଥେୱାଧିପତେୟ୍ୟେନ, ଅଧିଗୟ୍ହ ୱିରୋଚହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତାହଂ କପିଲୱ୍ହୟେ ।
ଧୀତା ଖେମକସକ୍କସ୍ସ, ନନ୍ଦା ନାମାତି ୱିସ୍ସୁତା ॥
‘‘ଅଭିରୂପସମ୍ପଦମ୍ପି [ଅଭିରୁପଂ ଉପପଦଂ (ସୀ॰), ଅଭିରୁପଂ ଉପ୍ପାଦଂ (ପୀ॰)], ଅହୁ ମେ କନ୍ତିସୂଚକଂ ।
ୟଦାହଂ ୟୋବ୍ବନପ୍ପତ୍ତା, ରୂପଲାୱଞ୍ଞଭୂସିତା ॥
‘‘ତଦା [ତଦା ମମତ୍ଥଂ (ସୀ॰), ଇଧ ମମତ୍ତେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ମତ୍ଥେ ସକ୍ୟାନଂ, ୱିୱାଦୋ ସୁମହା ଅହୁ ।
ପବ୍ବାଜେସି ତତୋ ତାତୋ, ମା ସକ୍ୟା ୱିନସ୍ସିଂସୁତି ॥
‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱା ତଥାଗତଂ, ରୂପଦେସ୍ସିଂ ନରୁତ୍ତମଂ ।
ସୁତ୍ୱାନ ନୋପଗଚ୍ଛାମି, ମମ ରୂପେନ ଗବ୍ବିତା ॥
‘‘ଓୱାଦମ୍ପି ନ ଗଚ୍ଛାମି, ବୁଦ୍ଧଦସ୍ସନଭୀରୁତା ।
ତଦା ଜିନୋ ଉପାୟେନ, ଉପନେତ୍ୱା ସସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ତିସ୍ସିତ୍ଥିୟୋ [ତିସ୍ସୋ ଥୀୟୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ନିଦସ୍ସେସି, ଇଦ୍ଧିୟା ମଗ୍ଗକୋୱିଦୋ ।
ଅଚ୍ଛରାରୂପସଦିସଂ, ତରୁଣିଂ ଜରିତଂ [ଜରିକଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ମତଂ ॥
‘‘ତାୟୋ ଦିସ୍ୱା ସୁସଂୱିଗ୍ଗା, ୱିରତ୍ତାସେ କଳେୱରେ ।
ଅଟ୍ଠାସିଂ ଭୱନିବ୍ବିନ୍ଦା, ତଦା ମଂ ଆହ ନାୟକୋ ॥
‘‘‘ଆତୁରଂ ଅସୁଚିଂ ପୂତିଂ, ପସ୍ସ ନନ୍ଦେ ସମୁସ୍ସୟଂ ।
ଉଗ୍ଘରନ୍ତଂ ପଗ୍ଘରନ୍ତଂ, ବାଲାନଂ ଅଭିନନ୍ଦିତଂ ॥
‘‘‘ଅସୁଭାୟ ଚିତ୍ତଂ ଭାୱେହି, ଏକଗ୍ଗଂ ସୁସମାହିତଂ ।
ୟଥା ଇଦଂ ତଥା ଏତଂ, ୟଥା ଏତଂ ତଥା ଇଦଂ ॥
‘‘‘ଏୱମେତଂ ଅୱେକ୍ଖନ୍ତୀ, ରତ୍ତିନ୍ଦିୱମତନ୍ଦିତା ।
ତତୋ ସକାୟ ପଞ୍ଞାୟ, ଅଭିନିବ୍ବିଜ୍ଝ ୱଚ୍ଛସି’ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ଅପ୍ପମତ୍ତାୟ, ୱିଚରନ୍ତିୟା [ୱିଚରନ୍ତ୍ୱାଧ (ସୀ॰), ୱିଚିନନ୍ତୀଧ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ୟୋନିସୋ ।
ୟଥାଭୂତଂ ଅୟଂ କାୟୋ, ଦିଟ୍ଠୋ ସନ୍ତରବାହିରୋ ॥
‘‘ଅଥ ନିବ୍ବିନ୍ଦହଂ କାୟେ, ଅଜ୍ଝତ୍ତଞ୍ଚ ୱିରଜ୍ଜହଂ ।
ଅପ୍ପମତ୍ତା ୱିସଂୟୁତ୍ତା, ଉପସନ୍ତାମ୍ହି ନିବ୍ବୁତା ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମି ମହାମୁନେ ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ମମ ମହାୱୀର, ଉପ୍ପନ୍ନଂ ତୱ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଅଭିରୂପନନ୍ଦା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଭିରୂପନନ୍ଦାଥେରିୟାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଅଡ୍ଢକାସିଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ତଦାହଂ ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ତସ୍ସ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନେ ।
ସଂୱୁତା ପାତିମୋକ୍ଖମ୍ହି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟେସୁ ଚ ପଞ୍ଚସୁ ॥
‘‘ମତ୍ତଞ୍ଞୁନୀ ଚ ଅସନେ, ୟୁତ୍ତା ଜାଗରିୟେପି ଚ ।
ୱସନ୍ତୀ ୟୁତ୍ତୟୋଗାହଂ, ଭିକ୍ଖୁନିଂ ୱିଗତାସୱଂ ॥
‘‘ଅକ୍କୋସିଂ ଦୁଟ୍ଠଚିତ୍ତାହଂ, ଗଣିକେତି ଭଣିଂ ତଦା ।
ତେନ ପାପେନ କମ୍ମେନ, ନିରୟମ୍ହି ଅପଚ୍ଚିସଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମାୱସେସେନ, ଅଜାୟିଂ ଗଣିକାକୁଲେ ।
ବହୁସୋୱ ପରାଧୀନା, ପଚ୍ଛିମାୟ ଚ ଜାତିୟଂ ॥
‘‘କାସୀସୁ ସେଟ୍ଠିକୁଲଜା, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀବଲେନହଂ ।
ଅଚ୍ଛରା ୱିୟ ଦେୱେସୁ, ଅହୋସିଂ ରୂପସମ୍ପଦା ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନ ଦସ୍ସନୀୟଂ ମଂ, ଗିରିବ୍ବଜପୁରୁତ୍ତମେ ।
ଗଣିକତ୍ତେ ନିୱେସେସୁଂ, ଅକ୍କୋସନବଲେନ ମେ ॥
‘‘ସାହଂ ସୁତ୍ୱାନ ସଦ୍ଧମ୍ମଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠେନ ଦେସିତଂ ।
ପୁବ୍ବୱାସନସମ୍ପନ୍ନା, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ତଦୂପସମ୍ପଦତ୍ଥାୟ, ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ଜିନସନ୍ତିକଂ ।
ମଗ୍ଗେ ଧୁତ୍ତେ ଠିତେ ସୁତ୍ୱା, ଲଭିଂ ଦୂତୋପସମ୍ପଦଂ ॥
‘‘ସବ୍ବକମ୍ମଂ ପରିକ୍ଖୀଣଂ, ପୁଞ୍ଞଂ ପାପଂ ତଥେୱ ଚ ।
ସବ୍ବସଂସାରମୁତ୍ତିଣ୍ଣା, ଗଣିକତ୍ତଞ୍ଚ ଖେପିତଂ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମି ମହାମୁନେ ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ମମ ମହାୱୀର, ଉପ୍ପନ୍ନଂ ତୱ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଅଡ୍ଢକାସି ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଡ୍ଢକାସିଥେରିୟାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ପୁଣ୍ଣିକାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିନୋ ଭଗୱତୋ, ସିଖିନୋ ୱେସ୍ସଭୁସ୍ସ ଚ ।
କକୁସନ୍ଧସ୍ସ ମୁନିନୋ, କୋଣାଗମନତାଦିନୋ ॥
‘‘କସ୍ସପସ୍ସ ଚ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ ସାସନେ ।
ଭିକ୍ଖୁନୀ ସୀଲସମ୍ପନ୍ନା, ନିପକା ସଂୱୁତିନ୍ଦ୍ରିୟା ॥
‘‘ବହୁସ୍ସୁତା ଧମ୍ମଧରା, ଧମ୍ମତ୍ଥପଟିପୁଚ୍ଛିକା ।
ଉଗ୍ଗହେତା ଚ ଧମ୍ମାନଂ, ସୋତା ପୟିରୁପାସିତା ॥
‘‘ଦେସେନ୍ତୀ ଜନମଜ୍ଝେହଂ, ଅହୋସିଂ ଜିନସାସନେ ।
ବାହୁସଚ୍ଚେନ ତେନାହଂ, ପେସଲା ଅତିମଞ୍ଞିସଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ସାୱତ୍ଥିୟଂ ପୁରୁତ୍ତମେ ।
ଅନାଥପିଣ୍ଡିନୋ ଗେହେ, ଜାତାହଂ କୁମ୍ଭଦାସିୟା ॥
‘‘ଗତା ଉଦକହାରିୟଂ, ସୋତ୍ଥିୟଂ ଦିଜମଦ୍ଦସଂ ।
ସୀତଟ୍ଟଂ ତୋୟମଜ୍ଝମ୍ହି, ତଂ ଦିସ୍ୱା ଇଦମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ଉଦହାରୀ ଅହଂ ସୀତେ, ସଦା ଉଦକମୋତରିଂ ।
ଅୟ୍ୟାନଂ ଦଣ୍ଡଭୟଭୀତା, ୱାଚାଦୋସଭୟଟ୍ଟିତା [ୱାଚାରୋସଭୟଟ୍ଟିତା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘କସ୍ସ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ୍ୱଂ ଭୀତୋ, ସଦା ଉଦକମୋତରି ।
ୱେଧମାନେହି ଗତ୍ତେହି, ସୀତଂ ୱେଦୟସେ ଭୁସଂ’ ॥
‘‘‘ଜାନନ୍ତୀ ୱତ ମଂ ଭୋତି, ପୁଣ୍ଣିକେ ପରିପୁଚ୍ଛସି ।
କରୋନ୍ତଂ କୁସଲଂ କମ୍ମଂ, ରୁନ୍ଧନ୍ତଂ [ନିଦ୍ଧନ୍ତଂ (ସୀ॰ ପୀ॰), ନୁଦନ୍ତଂ (ସ୍ୟା॰)] କତପାପକଂ ॥
‘‘‘ୟୋ ଚେ ୱୁଡ୍ଢୋ ଦହରୋ ୱା, ପାପକମ୍ମଂ ପକୁବ୍ବତି ।
ଦକାଭିସିଞ୍ଚନା ସୋପି [ଭୋତି (ସୀ॰ କ॰) ଥେରୀଗା॰ ୨୩୯], ପାପକମ୍ମା ପମୁଚ୍ଚତି’ ॥
‘‘ଉତ୍ତରନ୍ତସ୍ସ ଅକ୍ଖାସିଂ, ଧମ୍ମତ୍ଥସଂହିତଂ ପଦଂ ।
ତଞ୍ଚ ସୁତ୍ୱା ସ ସଂୱିଗ୍ଗୋ [ସୁସଂୱିଗ୍ଗୋ (ସ୍ୟା॰)], ପବ୍ବଜିତ୍ୱାରହା ଅହୁ ॥
‘‘ପୂରେନ୍ତୀ ଊନକସତଂ, ଜାତା ଦାସିକୁଲେ ୟତୋ ।
ତତୋ ପୁଣ୍ଣାତି ନାମଂ ମେ, ଭୁଜିସ୍ସଂ ମଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘ସେଟ୍ଠିଂ ତତୋନୁଜାନେତ୍ୱା [ତତୋ ଅନୁମୋଦେତ୍ୱା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ତତୋ ଅନୁମାନେତ୍ୱା (ପୀ॰)], ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ନ ଚିରେନେୱ କାଲେନ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମି ମହାମୁନେ ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ମେ ୱିମଲଂ ସୁଦ୍ଧଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ୱାହସା ॥
‘‘ଭାୱନାୟ ମହାପଞ୍ଞା, ସୁତେନେୱ ସୁତାୱିନୀ ।
ମାନେନ ନୀଚକୁଲଜା, ନ ହି କମ୍ମଂ ୱିନସ୍ସତି [ପନସ୍ସତି (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ପୁଣ୍ଣିକା ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁଣ୍ଣିକାଥେରିୟାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଅମ୍ବପାଲିଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ୟୋ ରଂସିଫୁସିତାୱେଳୋ, ଫୁସ୍ସୋ ନାମ ମହାମୁନି ।
ତସ୍ସାହଂ ଭଗିନୀ ଆସିଂ, ଅଜାୟିଂ ଖତ୍ତିୟେ କୁଲେ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱାହଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ମହାଦାନଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ପତ୍ଥୟିଂ ରୂପସମ୍ପଦଂ ॥
‘‘ଏକତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ସିଖୀ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ଉପ୍ପନ୍ନୋ ଲୋକପଜ୍ଜୋତୋ, ତିଲୋକସରଣୋ ଜିନୋ ॥
‘‘ତଦାରୁଣପୁରେ ରମ୍ମେ, ବ୍ରାହ୍ମଞ୍ଞକୁଲସମ୍ଭୱା ।
ୱିମୁତ୍ତଚିତ୍ତଂ କୁପିତା, ଭିକ୍ଖୁନିଂ ଅଭିସାପୟିଂ ॥
‘‘ୱେସିକାୱ ଅନାଚାରା, ଜିନସାସନଦୂସିକା ।
ଏୱଂ ଅକ୍କୋସୟିତ୍ୱାନ, ତେନ ପାପେନ କମ୍ମୁନା ॥
‘‘ଦାରୁଣଂ ନିରୟଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ମହାଦୁକ୍ଖସମପ୍ପିତା ।
ତତୋ ଚୁତା ମନୁସ୍ସେସୁ, ଉପପନ୍ନା ତପସ୍ସିନୀ ॥
‘‘ଦସଜାତିସହସ୍ସାନି, ଗଣିକତ୍ତମକାରୟିଂ ।
ତମ୍ହା ପାପା ନ ମୁଚ୍ଚିସ୍ସଂ, ଭୁତ୍ୱା ଦୁଟ୍ଠୱିସଂ ୟଥା ॥
‘‘ବ୍ରହ୍ମଚରିୟମସେୱିସ୍ସଂ [ବ୍ରହ୍ମୱେସମସେୱିସ୍ସଂ (ସ୍ୟା॰), ବ୍ରହ୍ମଚେରମସେୱିସ୍ସଂ (ପୀ॰)], କସ୍ସପେ ଜିନସାସନେ ।
ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଅଜାୟିଂ ତିଦସେ ପୁରେ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ଅହୋସିଂ ଓପପାତିକା ।
ଅମ୍ବସାଖନ୍ତରେ ଜାତା, ଅମ୍ବପାଲୀତି ତେନହଂ ॥
‘‘ପରିୱୁତା ପାଣକୋଟୀହି, ପବ୍ବଜିଂ ଜିନସାସନେ ।
ପତ୍ତାହଂ ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ଧୀତା ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଓରସା ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ସୋତଧାତୁୱିସୁଦ୍ଧିୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମି ମହାମୁନେ ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ମେ ୱିମଲଂ ସୁଦ୍ଧଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ୱାହସା ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଅମ୍ବପାଲି ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅମ୍ବପାଲିଥେରିୟାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପେସଲାଥେରୀଅପଦାନଂ
‘‘ଇମମ୍ହି ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ମହାୟସୋ ।
କସ୍ସପୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ସାୱତ୍ଥିୟଂ ପୁରେ ୱରେ, ଉପାସକକୁଲେ ଅହଂ ।
ପସୂତା ତଂ [ନଂ (ସ୍ୟା॰)] ଜିନୱରଂ, ଦିସ୍ୱା ସୁତ୍ୱା ଚ ଦେସନଂ ॥
‘‘ତଂ ୱୀରଂ ସରଣଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ସୀଲାନି ଚ ସମାଦିୟିଂ ।
କଦାଚି ସୋ ମହାୱୀରୋ, ମହାଜନସମାଗମେ ॥
‘‘ଅତ୍ତନୋ ଅଭିସମ୍ବୋଧିଂ, ପକାସେସି ନରାସଭୋ ।
ଅନନୁସ୍ସୁତଧମ୍ମେସୁ, ପୁବ୍ବେ ଦୁକ୍ଖାଦିକେସୁ ଚ ॥
‘‘ଚକ୍ଖୁ ଞାଣଞ୍ଚ ପଞ୍ଞା ଚ, ୱିଜ୍ଜାଲୋକୋ ଚ ଆସି ମେ ।
ତଂ ସୁତ୍ୱା ଉଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ପରିପୁଚ୍ଛିଞ୍ଚ ଭିକ୍ଖୱୋ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଦାନି, ଜାତା ସେଟ୍ଠିମହାକୁଲେ ।
ଉପେଚ୍ଚ ବୁଦ୍ଧଂ ସଦ୍ଧମ୍ମଂ, ସୁତ୍ୱା ସଚ୍ଚୂପସଂହିତଂ ॥
‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱାଚିରେନେୱ, ସଚ୍ଚତ୍ଥାନି [ସବ୍ବତ୍ଥାନି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୱିଚିନ୍ତୟଂ ।
ଖେପେତ୍ୱା ଆସୱେ ସବ୍ବେ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ୱସୀ ହୋମି, ଦିବ୍ବାୟ ସୋତଧାତୁୟା ।
ଚେତୋପରିୟଞାଣସ୍ସ, ୱସୀ ହୋମି ମହାମୁନେ ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଧମ୍ମନିରୁତ୍ତୀସୁ, ପଟିଭାନେ ତଥେୱ ଚ ।
ଞାଣଂ ମେ ୱିମଲଂ ସୁଦ୍ଧଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ୱାହସା ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୀୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱା ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ପେସଲା [ସେଲା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଭିକ୍ଖୁନୀ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପେସଲାଥେରିୟାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଖତ୍ତିୟାୱଗ୍ଗୋ ଚତୁତ୍ଥୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଖତ୍ତିୟା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଚେୱ, ତଥା ଉପ୍ପଲଦାୟିକା ।
ସିଙ୍ଗାଲମାତା ସୁକ୍କା ଚ, ଅଭିରୂପା ଅଡ୍ଢକାସିକା ॥
ପୁଣ୍ଣା ଚ ଅମ୍ବପାଲୀ ଚ, ପେସଲାତି ଚ ତା ଦସ ।
ଗାଥାୟୋ ଦ୍ୱିସତାନେତ୍ଥ, ଦ୍ୱିଚତ୍ତାଲୀସ ଚୁତ୍ତରି ॥
ସୁମେଧା ଏକୂପୋସଥା, କୁଣ୍ଡଲକେସୀ ଖତ୍ତିୟା ।
ସହସ୍ସଂ ତିସତା ଗାଥା, ସତ୍ତତାଲୀସ ପିଣ୍ଡିତା ॥
ସହ ଉଦ୍ଦାନଗାଥାହି, ଗଣିତାୟୋ ୱିଭାୱିଭି ।
ସହସ୍ସଂ ତିସତଂ ଗାଥା, ସତ୍ତପଞ୍ଞାସମେୱ ଚାତି ॥
ଥେରିକାପଦାନଂ ସମତ୍ତଂ ।
ଅପଦାନପାଳି ସମତ୍ତା ।