ଥେରାପଦାନପାଳି
॥ ନମୋ ତସ୍ସ ଭଗୱତୋ ଅରହତୋ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ॥
ଖୁଦ୍ଦକନିକାୟେ
ଥେରାପଦାନପାଳି
(ପଠମୋ ଭାଗୋ)
୧. ବୁଦ୍ଧୱଗ୍ଗୋ
୧. ବୁଦ୍ଧଅପଦାନଂ
ତଥାଗତଂ ଜେତୱନେ ୱସନ୍ତଂ, ଅପୁଚ୍ଛି ୱେଦେହମୁନୀ ନତଙ୍ଗୋ ।
‘‘ସବ୍ବଞ୍ଞୁବୁଦ୍ଧା କିର ନାମ ହୋନ୍ତି, ଭୱନ୍ତି ତେ ହେତୁଭି କେହି ୱୀର’’ ॥
ତଦାହ ସବ୍ବଞ୍ଞୁୱରୋ ମହେସୀ, ଆନନ୍ଦଭଦ୍ଦଂ ମଧୁରସ୍ସରେନ ।
‘‘ୟେ ପୁବ୍ବବୁଦ୍ଧେସୁ [ସବ୍ବବୁଦ୍ଧେସୁ (ସ୍ୟା॰)] କତାଧିକାରା, ଅଲଦ୍ଧମୋକ୍ଖା ଜିନସାସନେସୁ ॥
‘‘ତେନେୱ ସମ୍ବୋଧିମୁଖେନ ଧୀରା, ଅଜ୍ଝାସୟେନାପି ମହାବଲେନ ।
ପଞ୍ଞାୟ ତେଜେନ ସୁତିକ୍ଖପଞ୍ଞା, ସବ୍ବଞ୍ଞୁଭାୱଂ ଅନୁପାପୁଣନ୍ତି ॥
‘‘ଅହମ୍ପି ପୁବ୍ବବୁଦ୍ଧେସୁ, ବୁଦ୍ଧତ୍ତମଭିପତ୍ଥୟିଂ,
ମନସାୟେୱ ହୁତ୍ୱାନ, ଧମ୍ମରାଜା ଅସଙ୍ଖିୟା ॥
‘‘ଅଥ ବୁଦ୍ଧାପଦାନାନି, ସୁଣାଥ ସୁଦ୍ଧମାନସା ।
ତିଂସପାରମିସମ୍ପୁଣ୍ଣା, ଧମ୍ମରାଜା ଅସଙ୍ଖିୟା ॥
‘‘ସମ୍ବୋଧିଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠାନଂ, ସସଙ୍ଘେ ଲୋକନାୟକେ ।
ଦସଙ୍ଗୁଲୀ ନମସ୍ସିତ୍ୱା, ସିରସା ଅଭିୱାଦୟିଂ [ଅଭିୱାଦୟେ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ୟାୱତା ବୁଦ୍ଧଖେତ୍ତେସୁ, ରତନା ୱିଜ୍ଜନ୍ତିସଙ୍ଖିୟା ।
ଆକାସଟ୍ଠା ଚ ଭୂମଟ୍ଠା [ଭୁମ୍ମଟ୍ଠା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ମନସା ସବ୍ବମାହରିଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ରୂପିୟଭୂମିୟଂ, ପାସାଦଂ ମାପୟିଂ ଅହଂ ।
ନେକଭୁମ୍ମଂ ରତନମୟଂ, ଉବ୍ବିଦ୍ଧଂ ନଭମୁଗ୍ଗତଂ ॥
‘‘ୱିଚିତ୍ତଥମ୍ଭଂ ସୁକତଂ, ସୁୱିଭତ୍ତଂ ମହାରହଂ ।
କନକମୟସଙ୍ଘାଟଂ, କୋନ୍ତଚ୍ଛତ୍ତେହି ମଣ୍ଡିତଂ ॥
‘‘ପଠମା ୱେଳୁରିୟା ଭୂମି, ୱିମଲବ୍ଭସମା ସୁଭା ।
ନଳିନଜଲଜାକିଣ୍ଣା, ୱରକଞ୍ଚନଭୂମିୟା ॥
‘‘ପୱାଳଂସା ପୱାଳୱଣ୍ଣା, କାଚି ଲୋହିତକା ସୁଭା ।
ଇନ୍ଦଗୋପକୱଣ୍ଣାଭା, ଭୂମି ଓଭାସତୀ ଦିସା ॥
‘‘ସୁୱିଭତ୍ତା ଘରମୁଖା, ନିୟ୍ୟୂହା ସୀହପଞ୍ଜରା ।
ଚତୁରୋ ୱେଦିକା ଜାଲା, ଗନ୍ଧାୱେଳା ମନୋରମା ॥
‘‘ନୀଲା ପୀତା ଲୋହିତକା, ଓଦାତା ସୁଦ୍ଧକାଳକା ।
କୂଟାଗାରୱରୂପେତା, ସତ୍ତରତନଭୂସିତା ॥
‘‘ଓଲୋକମୟା ପଦୁମା, ୱାଳୱିହଙ୍ଗସୋଭିତା ।
ନକ୍ଖତ୍ତତାରକାକିଣ୍ଣା, ଚନ୍ଦସୂରେହି [ଚନ୍ଦସୁରିୟେହି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ମଣ୍ଡିତା ॥
‘‘ହେମଜାଲେନ ସଞ୍ଛନ୍ନା, ସୋଣ୍ଣକିଙ୍କିଣିକାୟୁତା ।
ୱାତୱେଗେନ କୂଜନ୍ତି, ସୋଣ୍ଣମାଲା ମନୋରମା ॥
‘‘ମଞ୍ଜେଟ୍ଠକଂ ଲୋହିତକଂ, ପୀତକଂ ହରିପିଞ୍ଜରଂ ।
ନାନାରଙ୍ଗେହି ସମ୍ପୀତଂ [ସଂଚିତ୍ତଂ (ସ୍ୟା॰)], ଉସ୍ସିତଦ୍ଧଜମାଲିନୀ [ମାଲିନିଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ନ ନଂ [ନାନା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ବହୂନେକସତା, ଫଲିକା ରଜତାମୟା ।
ମଣିମୟା ଲୋହିତଙ୍ଗା, ମସାରଗଲ୍ଲମୟା ତଥା ।
ନାନାସୟନୱିଚିତ୍ତା, ସଣ୍ହକାସିକସନ୍ଥତା ॥
‘‘କମ୍ପଲା ଦୁକୂଲା ଚୀନା, ପଟ୍ଟୁଣ୍ଣା ପଣ୍ଡୁପାୱୁରା ।
ୱିୱିଧତ୍ଥରଣଂ ସବ୍ବଂ, ମନସା ପଞ୍ଞପେସହଂ ॥
‘‘ତାସୁ ତାସ୍ୱେୱ ଭୂମୀସୁ, ରତନକୂଟଲଙ୍କତଂ ।
ମଣିୱେରୋଚନା ଉକ୍କା, ଧାରୟନ୍ତା ସୁତିଟ୍ଠରେ ॥
‘‘ସୋଭନ୍ତି ଏସିକା ଥମ୍ଭା, ସୁଭା କଞ୍ଚନତୋରଣା ।
ଜମ୍ବୋନଦା ସାରମୟା, ଅଥୋ ରଜତମୟାପି ଚ ॥
‘‘ନେକା ସନ୍ଧୀ ସୁୱିଭତ୍ତା, କୱାଟଗ୍ଗଳଚିତ୍ତିତା ।
ଉଭତୋ ପୁଣ୍ଣଘଟାନେକା, ପଦୁମୁପ୍ପଲସଂୟୁତା ॥
‘‘ଅତୀତେ ସବ୍ବବୁଦ୍ଧେ ଚ, ସସଙ୍ଘେ ଲୋକନାୟକେ ।
ପକତିୱଣ୍ଣରୂପେନ, ନିମ୍ମିନିତ୍ୱା ସସାୱକେ ॥
‘‘ତେନ ଦ୍ୱାରେନ ପୱିସିତ୍ୱା, ସବ୍ବେ ବୁଦ୍ଧା ସସାୱକା ।
ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟେ ପୀଠେ, ନିସିନ୍ନା ଅରିୟମଣ୍ଡଲା ॥
‘‘ୟେ ଚ ଏତରହି ଅତ୍ଥି, ବୁଦ୍ଧା ଲୋକେ ଅନୁତ୍ତରା ।
ଅତୀତେ ୱତ୍ତମାନା ଚ, ଭୱନଂ ସବ୍ବେ ସମାହରିଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧେନେକସତେ, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତେ ।
ଅତୀତେ ୱତ୍ତମାନେ ଚ, ଭୱନଂ ସବ୍ବେ ସମାହରିଂ ॥
‘‘କପ୍ପରୁକ୍ଖା ବହୂ ଅତ୍ଥି, ୟେ ଦିବ୍ବା ୟେ ଚ ମାନୁସା ।
ସବ୍ବଂ ଦୁସ୍ସଂ ସମାହନ୍ତା, ଅଚ୍ଛାଦେମି ତିଚୀୱରଂ ॥
‘‘ଖଜ୍ଜଂ ଭୋଜ୍ଜଂ ସାୟନୀୟଂ, ସମ୍ପନ୍ନଂ ପାନଭୋଜନଂ ।
ମଣିମୟେ ସୁଭେ ପତ୍ତେ, ସଂପୂରେତ୍ୱା ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ଦିବ୍ବୱତ୍ଥସମା ହୁତ୍ୱା, ମଟ୍ଠା [ମଟ୍ଟା (ସୀ॰)] ଚୀୱରସଂୟୁତା ।
ମଧୁରା ସକ୍ଖରା ଚେୱ, ତେଲା ଚ ମଧୁଫାଣିତା ॥
‘‘ତପ୍ପିତା ପରମନ୍ନେନ, ସବ୍ବେ ତେ ଅରିୟମଣ୍ଡଲା ।
ରତନଗବ୍ଭଂ ପୱିସିତ୍ୱା, କେସରୀୱ ଗୁହାସୟା ॥
‘‘ମହାରହମ୍ହି ସୟନେ, ସୀହସେୟ୍ୟମକପ୍ପୟୁଂ ।
ସମ୍ପଜାନା ସମୁଟ୍ଠାୟ, ସୟନେ [ସେୟ୍ୟେ (ସ୍ୟା॰)] ପଲ୍ଲଙ୍କମାଭୁଜୁଂ ॥
‘‘ଗୋଚରଂ ସବ୍ବବୁଦ୍ଧାନଂ, ଝାନରତିସମପ୍ପିତା ।
ଅଞ୍ଞେ ଧମ୍ମାନି ଦେସେନ୍ତି, ଅଞ୍ଞେ କୀଳନ୍ତି ଇଦ୍ଧିୟା ॥
‘‘ଅଞ୍ଞେ ଅଭିଞ୍ଞା ଅପ୍ପେନ୍ତି, ଅଭିଞ୍ଞା ୱସିଭାୱିତା ।
ୱିକୁବ୍ବନା ୱିକୁବ୍ବନ୍ତି, ଅଞ୍ଞେନେକସହସ୍ସିୟୋ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧାପି ବୁଦ୍ଧେ ପୁଚ୍ଛନ୍ତି, ୱିସୟଂ ସବ୍ବଞ୍ଞୁମାଲୟଂ ।
ଗମ୍ଭୀରଂ ନିପୁଣଂ ଠାନଂ, ପଞ୍ଞାୟ ୱିନିବୁଜ୍ଝରେ ॥
‘‘ସାୱକା ବୁଦ୍ଧେ ପୁଚ୍ଛନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧା ପୁଚ୍ଛନ୍ତି ସାୱକେ ।
ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଞ୍ଚ ପୁଚ୍ଛିତ୍ୱା [ପୁଚ୍ଛନ୍ତି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଅଞ୍ଞୋଞ୍ଞଂ ବ୍ୟାକରୋନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧା ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧା ଚ, ସାୱକା ପରିଚାରକା ।
ଏୱଂ ସକାୟ ରତିୟା, ପାସାଦେଭିରମନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ଛତ୍ତା ତିଟ୍ଠନ୍ତୁ ରତନା, କଞ୍ଚନାୱେଳପନ୍ତିକା ।
ମୁତ୍ତାଜାଲପରିକ୍ଖିତ୍ତା, ସବ୍ବେ ଧାରେନ୍ତୁ [ଧାରେନ୍ତି (କ॰)] ମତ୍ଥକେ ॥
‘‘ଭୱନ୍ତୁ ଚେଳୱିତାନା, ସୋଣ୍ଣତାରକଚିତ୍ତିତା ।
ୱିଚିତ୍ତମଲ୍ୟୱିତତା, ସବ୍ବେ ଧାରେନ୍ତୁ ମତ୍ଥକେ ॥
‘‘ୱିତତା ମଲ୍ୟଦାମେହି, ଗନ୍ଧଦାମେହି ସୋଭିତା ।
ଦୁସ୍ସଦାମପରିକିଣ୍ଣା, ରତନଦାମଭୂସିତା ॥
‘‘ପୁପ୍ଫାଭିକିଣ୍ଣା ସୁଚିତ୍ତା, ସୁରଭିଗନ୍ଧଭୂସିତା ।
ଗନ୍ଧପଞ୍ଚଙ୍ଗୁଲିକତା [ଗନ୍ଧପଞ୍ଚଙ୍ଗୁଲଂ କତା (ଅଟ୍ଠ॰)], ହେମଚ୍ଛଦନଛାଦିତା ॥
‘‘ଚତୁଦ୍ଦିସା ପୋକ୍ଖରଞ୍ଞୋ, ପଦୁମୁପ୍ପଲସନ୍ଥତା ।
ସୋୱଣ୍ଣରୂପା ଖାୟନ୍ତୁ, ପଦ୍ମଂରେଣୁରଜୁଗ୍ଗତା ॥
‘‘ପୁପ୍ଫନ୍ତୁ ପାଦପା ସବ୍ବେ, ପାସାଦସ୍ସ ସମନ୍ତତୋ ।
ସୟଞ୍ଚ ପୁପ୍ଫା ମୁଞ୍ଚିତ୍ୱା, ଗନ୍ତ୍ୱା ଭୱନମୋକିରୁଂ ॥
‘‘ସିଖିନୋ ତତ୍ଥ ନଚ୍ଚନ୍ତୁ, ଦିବ୍ବହଂସା ପକୂଜରେ ।
କରୱୀକା ଚ ଗାୟନ୍ତୁ, ଦିଜସଙ୍ଘା ସମନ୍ତତୋ ॥
‘‘ଭେରିୟୋ ସବ୍ବା ୱଜ୍ଜନ୍ତୁ, ୱୀଣା ସବ୍ବା ରସନ୍ତୁ [ରୱନ୍ତୁ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ତା ।
ସବ୍ବା ସଙ୍ଗୀତି ୱତ୍ତନ୍ତୁ, ପାସାଦସ୍ସ ସମନ୍ତତୋ ॥
‘‘ୟାୱତା ବୁଦ୍ଧଖେତ୍ତମ୍ହି, ଚକ୍କୱାଳେ ତତୋ ପରେ ।
ମହନ୍ତା ଜୋତିସମ୍ପନ୍ନା, ଅଚ୍ଛିନ୍ନା ରତନାମୟା ॥
‘‘ତିଟ୍ଠନ୍ତୁ ସୋଣ୍ଣପଲ୍ଲଙ୍କା, ଦୀପରୁକ୍ଖା ଜଲନ୍ତୁ ତେ ।
ଭୱନ୍ତୁ ଏକପଜ୍ଜୋତା, ଦସସହସ୍ସିପରମ୍ପରା ॥
‘‘ଗଣିକା ଲାସିକା ଚେୱ, ନଚ୍ଚନ୍ତୁ ଅଚ୍ଛରାଗଣା ।
ନାନାରଙ୍ଗା ପଦିସ୍ସନ୍ତୁ, ପାସାଦସ୍ସ ସମନ୍ତତୋ ॥
‘‘ଦୁମଗ୍ଗେ ପବ୍ବତଗ୍ଗେ ୱା, ସିନେରୁଗିରିମୁଦ୍ଧନି ।
ଉସ୍ସାପେମି ଧଜଂ ସବ୍ବଂ, ୱିଚିତ୍ତଂ ପଞ୍ଚୱଣ୍ଣିକଂ ॥
‘‘ନରା ନାଗା ଚ ଗନ୍ଧବ୍ବା, ସବ୍ବେ ଦେୱା ଉପେନ୍ତୁ ତେ ।
ନମସ୍ସନ୍ତା ପଞ୍ଜଲିକା, ପାସାଦଂ ପରିୱାରୟୁଂ ॥
‘‘ୟଂ କିଞ୍ଚି କୁସଲଂ କମ୍ମଂ, କତ୍ତବ୍ବଂ କିରିୟଂ ମମ ।
କାୟେନ ୱାଚା ମନସା, ତିଦସେ ସୁକତଂ କତଂ ॥
‘‘ୟେ ସତ୍ତା ସଞ୍ଞିନୋ ଅତ୍ଥି, ୟେ ଚ ସତ୍ତା ଅସଞ୍ଞିନୋ ।
କତଂ ପୁଞ୍ଞଫଲଂ ମୟ୍ହଂ, ସବ୍ବେ ଭାଗୀ ଭୱନ୍ତୁ ତେ ॥
‘‘ୟେସଂ କତଂ ସୁୱିଦିତଂ, ଦିନ୍ନଂ ପୁଞ୍ଞଫଲଂ ମୟା ।
ୟେ ଚ ତତ୍ଥ [ତସ୍ମିଂ (ସୀ॰ କ॰)] ନ ଜାନନ୍ତି, ଦେୱା ଗନ୍ତ୍ୱା ନିୱେଦୟୁଂ ॥
‘‘ସବ୍ବଲୋକମ୍ହି [ସବ୍ବେ ଲୋକମ୍ହି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୟେ ସତ୍ତା, ଜୀୱନ୍ତାହାରହେତୁକା ।
ମନୁଞ୍ଞଂ ଭୋଜନଂ ସବ୍ବଂ [ସବ୍ବେ (ସ୍ୟା॰)], ଲଭନ୍ତୁ ମମ ଚେତସା ॥
‘‘ମନସା ଦାନଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ମନସା ପସାଦମାୱହିଂ ।
ପୂଜିତା ସବ୍ବସମ୍ବୁଦ୍ଧା, ପଚ୍ଚେକା ଜିନସାୱକା ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ ଭୱେ ପଜାନାମି, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ।
ଅଞ୍ଞଂ ଗତିଂ ନ ଜାନାମି, ମନସା ପତ୍ଥନାଫଲଂ ॥
‘‘ଦେୱାନଂ ଅଧିକୋ ହୋମି, ଭୱାମି ମନୁଜାଧିପୋ ।
ରୂପଲକ୍ଖଣସମ୍ପନ୍ନୋ, ପଞ୍ଞାୟ ଅସମୋ ଭୱେ ॥
‘‘ଭୋଜନଂ ୱିୱିଧଂ ସେଟ୍ଠଂ, ରତନଞ୍ଚ ଅନପ୍ପକଂ ।
ୱିୱିଧାନି ଚ ୱତ୍ଥାନି, ନଭା [ନଭସା (ସ୍ୟା॰)] ଖିପ୍ପଂ ଉପେନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ପଥବ୍ୟା ପବ୍ବତେ ଚେୱ, ଆକାସେ ଉଦକେ ୱନେ ।
ୟଂ ୟଂ ହତ୍ଥଂ ପସାରେମି, ଦିବ୍ବା ଭକ୍ଖା ଉପେନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ପଥବ୍ୟା ପବ୍ବତେ ଚେୱ, ଆକାସେ ଉଦକେ ୱନେ ।
ୟଂ ୟଂ ହତ୍ଥଂ ପସାରେମି, ରତନା ସବ୍ବେ ଉପେନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ପଥବ୍ୟା ପବ୍ବତେ ଚେୱ, ଆକାସେ ଉଦକେ ୱନେ ।
ୟଂ ୟଂ ହତ୍ଥଂ ପସାରେମି, ସବ୍ବେ ଗନ୍ଧା ଉପେନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ପଥବ୍ୟା ପବ୍ବତେ ଚେୱ, ଆକାସେ ଉଦକେ ୱନେ ।
ୟଂ ୟଂ [ୟତ୍ଥ (ସ୍ୟା॰), ୟଞ୍ଞଂ (କ॰)] ହତ୍ଥଂ ପସାରେମି, ସବ୍ବେ ୟାନା ଉପେନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ପଥବ୍ୟା ପବ୍ବତେ ଚେୱ, ଆକାସେ ଉଦକେ ୱନେ ।
ୟଂ ୟଂ ହତ୍ଥଂ ପସାରେମି, ସବ୍ବେ ମାଲା ଉପେନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ପଥବ୍ୟା ପବ୍ବତେ ଚେୱ, ଆକାସେ ଉଦକେ ୱନେ ।
ୟଂ ୟଂ ହତ୍ଥଂ ପସାରେମି, ଅଲଙ୍କାରା ଉପେନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ପଥବ୍ୟା ପବ୍ବତେ ଚେୱ, ଆକାସେ ଉଦକେ ୱନେ ।
ୟଂ ୟଂ ହତ୍ଥଂ ପସାରେମି, ସବ୍ବା କଞ୍ଞା ଉପେନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ପଥବ୍ୟା ପବ୍ବତେ ଚେୱ, ଆକାସେ ଉଦକେ ୱନେ ।
ୟଂ ୟଂ ହତ୍ଥଂ ପସାରେମି, ମଧୁସକ୍ଖରା ଉପେନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ପଥବ୍ୟା ପବ୍ବତେ ଚେୱ, ଆକାସେ ଉଦକେ ୱନେ ।
ୟଂ ୟଂ ହତ୍ଥଂ ପସାରେମି, ସବ୍ବେ ଖଜ୍ଜା ଉପେନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘ଅଧନେ ଅଦ୍ଧିକ [ଅଦ୍ଧିକେ (ସ୍ୟା॰)] ଜନେ, ୟାଚକେ ଚ ପଥାୱିନୋ ।
ଦଦାମିହଂ [ଦଦାମିହ (ସୀ॰) ଦଦାମି ତଂ (ସ୍ୟା॰)] ଦାନୱରଂ, ସମ୍ବୋଧିୱରପତ୍ତିୟା ॥
‘‘ନାଦେନ୍ତୋ ପବ୍ବତଂ ସେଲଂ, ଗଜ୍ଜେନ୍ତୋ ବହଲଂ ଗିରିଂ ।
ସଦେୱକଂ ହାସୟନ୍ତୋ, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ଭୱାମହଂ ॥
‘‘ଦିସା ଦସୱିଧା ଲୋକେ, ୟାୟତୋ ନତ୍ଥି ଅନ୍ତକଂ ।
ତସ୍ମିଞ୍ଚ ଦିସାଭାଗମ୍ହି, ବୁଦ୍ଧଖେତ୍ତା ଅସଙ୍ଖିୟା ॥
‘‘ପଭା ପକିତ୍ତିତା ମୟ୍ହଂ, ୟମକା ରଂସିୱାହନା ।
ଏତ୍ଥନ୍ତରେ ରଂସିଜାଲଂ, ଆଲୋକୋ ୱିପୁଲୋ ଭୱେ ॥
‘‘ଏତ୍ତକେ ଲୋକଧାତୁମ୍ହି, ସବ୍ବେ ପସ୍ସନ୍ତୁ ମଂ ଜନା ।
ସବ୍ବେ ମଂ ଅନୁୱତ୍ତନ୍ତୁ, ୟାୱ ବ୍ରହ୍ମନିୱେସନଂ [ସବ୍ବେୱ ସୁମନା ହୋନ୍ତୁ, ସବ୍ବେ ମଂ ଅନୁୱତ୍ତରେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ୱିସିଟ୍ଠମଧୁନାଦେନ, ଅମତଭେରିମାହନିଂ ।
ଏତ୍ଥନ୍ତରେ ଜନା ସବ୍ବେ, ସୁଣନ୍ତୁ ମଧୁରଂ ଗିରଂ ॥
‘‘ଧମ୍ମମେଘେନ ୱସ୍ସନ୍ତେ, ସବ୍ବେ ହୋନ୍ତୁ ଅନାସୱା ।
ୟେତ୍ଥ ପଚ୍ଛିମକା ସତ୍ତା, ସୋତାପନ୍ନା ଭୱନ୍ତୁ ତେ ॥
‘‘ଦତ୍ୱା ଦାତବ୍ବକଂ ଦାନଂ, ସୀଲଂ ପୂରେତ୍ୱା ଅସେସତୋ ।
ନେକ୍ଖମ୍ମପାରମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ପଣ୍ଡିତେ ପରିପୁଚ୍ଛିତ୍ୱା, କତ୍ୱା ୱୀରିୟମୁତ୍ତମଂ ।
ଖନ୍ତିୟା ପାରମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘କତ୍ୱା ଦଳ୍ହମଧିଟ୍ଠାନଂ, ସଚ୍ଚପାରମି ପୂରିୟ ।
ମେତ୍ତାୟ ପାରମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଲାଭାଲାଭେ ସୁଖେ ଦୁକ୍ଖେ, ସମ୍ମାନେ ଚାୱମାନନେ [ସମ୍ମାନେ ଚ ୱିମାନନେ (କ॰) ସମ୍ମାନନେ ୱିମାନନେ (ସ୍ୟା॰)]।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସମକୋ ହୁତ୍ୱା, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘କୋସଜ୍ଜଂ ଭୟତୋ ଦିସ୍ୱା, ୱୀରିୟଂ ଚାପି ଖେମତୋ ।
ଆରଦ୍ଧୱୀରିୟା ହୋଥ, ଏସା ବୁଦ୍ଧାନୁସାସନୀ ॥
‘‘ୱିୱାଦଂ ଭୟତୋ ଦିସ୍ୱା, ଅୱିୱାଦଞ୍ଚ ଖେମତୋ ।
ସମଗ୍ଗା ସଖିଲା ହୋଥ, ଏସା ବୁଦ୍ଧାନୁସାସନୀ ॥
‘‘ପମାଦଂ ଭୟତୋ ଦିସ୍ୱା, ଅପ୍ପମାଦଞ୍ଚ ଖେମତୋ ।
ଭାୱେଥଟ୍ଠଙ୍ଗିକଂ ମଗ୍ଗଂ, ଏସା ବୁଦ୍ଧାନୁସାସନୀ ॥
‘‘ସମାଗତା ବହୂ ବୁଦ୍ଧା, ଅରହନ୍ତା [ଅରହନ୍ତୋ (ସ୍ୟା॰)] ଚ ସବ୍ବସୋ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧେ ଅରହନ୍ତେ ଚ, ୱନ୍ଦମାନା ନମସ୍ସଥ ॥
‘‘ଏୱଂ ଅଚିନ୍ତିୟା ବୁଦ୍ଧା, ବୁଦ୍ଧଧମ୍ମା ଅଚିନ୍ତିୟା ।
ଅଚିନ୍ତିୟେ ପସନ୍ନାନଂ, ୱିପାକୋ ହୋତି ଅଚିନ୍ତିୟୋ’’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଭଗୱା ଅତ୍ତନୋ ବୁଦ୍ଧଚରିୟଂ ସମ୍ଭାୱୟମାନୋ ବୁଦ୍ଧାପଦାନିୟଂ [ବୁଦ୍ଧଚରିୟଂ (ସୀ॰) ବୁଦ୍ଧଚରିତଂ (ସ୍ୟା॰)] ନାମ ଧମ୍ମପରିୟାୟଂ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବୁଦ୍ଧାପଦାନଂ ସମତ୍ତଂ ।
୨. ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧଅପଦାନଂ
‘‘ତଥାଗତଂ ଜେତୱନେ ୱସନ୍ତଂ, ଅପୁଚ୍ଛି ୱେଦେହମୁନୀ ନତଙ୍ଗୋ ।
‘ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧା କିର ନାମ ହୋନ୍ତି, ଭୱନ୍ତି ତେ ହେତୁଭି କେହି ୱୀର’ [ଧୀର (ସୀ॰) ଧୀରା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ତଦାହ ସବ୍ବଞ୍ଞୁୱରୋ ମହେସୀ, ଆନନ୍ଦଭଦ୍ଦଂ ମଧୁରସ୍ସରେନ ।
‘ୟେ ପୁବ୍ବବୁଦ୍ଧେସୁ [ସବ୍ବବୁଦ୍ଧେସୁ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] କତାଧିକାରା, ଅଲଦ୍ଧମୋକ୍ଖା ଜିନସାସନେସୁ ॥
‘‘‘ତେନେୱ ସଂୱେଗମୁଖେନ ଧୀରା, ୱିନାପି ବୁଦ୍ଧେହି ସୁତିକ୍ଖପଞ୍ଞା ।
ଆରମ୍ମଣେନାପି ପରିତ୍ତକେନ, ପଚ୍ଚେକବୋଧିଂ ଅନୁପାପୁଣନ୍ତି ॥
‘‘‘ସବ୍ବମ୍ହି ଲୋକମ୍ହି ମମଂ ଠପେତ୍ୱା, ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧେହି ସମୋୱ ନତ୍ଥି ।
ତେସଂ ଇମଂ ୱଣ୍ଣପଦେସମତ୍ତଂ, ୱକ୍ଖାମହଂ ସାଧୁ ମହାମୁନୀନଂ ॥
‘‘‘ସୟମେୱ ବୁଦ୍ଧାନଂ ମହାଇସୀନଂ, ସାଧୂନି ୱାକ୍ୟାନି ମଧୂୱ [ମଧୁଂୱ (ସୀ॰)] ଖୁଦ୍ଦଂ ।
ଅନୁତ୍ତରଂ ଭେସଜଂ ପତ୍ଥୟନ୍ତା, ସୁଣାଥ ସବ୍ବେସୁ ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ॥
‘‘‘ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧାନଂ ସମାଗତାନଂ, ପରମ୍ପରଂ ବ୍ୟାକରଣାନି ୟାନି ।
ଆଦୀନୱୋ ୟଞ୍ଚ ୱିରାଗୱତ୍ଥୁଂ, ୟଥା ଚ ବୋଧିଂ ଅନୁପାପୁଣିଂସୁ ॥
‘‘‘ସରାଗୱତ୍ଥୂସୁ ୱିରାଗସଞ୍ଞୀ, ରତ୍ତମ୍ହି ଲୋକମ୍ହି ୱିରତ୍ତଚିତ୍ତା ।
ହିତ୍ୱା ପପଞ୍ଚେ ଜିତଫନ୍ଦିତାନି [ୱିଦିୟ ଫନ୍ଦିତାନି (ସୀ॰) ଜିତବନ୍ଧିତାନି (କ॰)], ତଥେୱ ବୋଧିଂ ଅନୁପାପୁଣିଂସୁ ॥
‘‘‘ସବ୍ବେସୁ ଭୂତେସୁ ନିଧାୟ ଦଣ୍ଡଂ, ଅୱିହେଠୟଂ ଅଞ୍ଞତରମ୍ପି ତେସଂ ।
ମେତ୍ତେନ ଚିତ୍ତେନ ହିତାନୁକମ୍ପୀ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ସବ୍ବେସୁ ଭୂତେସୁ ନିଧାୟ ଦଣ୍ଡଂ, ଅୱିହେଠୟଂ ଅଞ୍ଞତରମ୍ପି ତେସଂ ।
ନ ପୁତ୍ତମିଚ୍ଛେୟ୍ୟ କୁତୋ ସହାୟଂ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ସଂସଗ୍ଗଜାତସ୍ସ ଭୱନ୍ତି ସ୍ନେହା, ସ୍ନେହନ୍ୱୟଂ ଦୁକ୍ଖମିଦଂ ପହୋତି ।
ଆଦୀନୱଂ ସ୍ନେହଜଂ ପେକ୍ଖମାନୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ମିତ୍ତେ ସୁହଜ୍ଜେ ଅନୁକମ୍ପମାନୋ, ହାପେତି ଅତ୍ଥଂ ପଟିବଦ୍ଧଚିତ୍ତୋ ।
ଏତଂ ଭୟଂ ସନ୍ଥୱେ ପେକ୍ଖମାନୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ୱଂସୋ ୱିସାଲୋୱ ୟଥା ୱିସତ୍ତୋ, ପୁତ୍ତେସୁ ଦାରେସୁ ଚ ୟା ଅପେକ୍ଖା ।
ୱଂସେ କଳୀରୋୱ ଅସଜ୍ଜମାନୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ମିଗୋ ଅରଞ୍ଞମ୍ହି ୟଥା ଅବଦ୍ଧୋ, ୟେନିଚ୍ଛକଂ ଗଚ୍ଛତି ଗୋଚରାୟ ।
ୱିଞ୍ଞୂ ନରୋ ସେରିତଂ ପେକ୍ଖମାନୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଆମନ୍ତନା ହୋତି ସହାୟମଜ୍ଝେ, ୱାସେ ଚ [ୱାସେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰) ସୁତ୍ତନିପାତେପି ‘‘ଚ‘‘କାରୋ ନତ୍ଥି] ଠାନେ ଗମନେ ଚାରିକାୟ ।
ଅନଭିଜ୍ଝିତଂ ସେରିତଂ ପେକ୍ଖମାନୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଖିଡ୍ଡା ରତୀ ହୋତି ସହାୟମଜ୍ଝେ, ପୁତ୍ତେସୁ ପେମଂ ୱିପୁଲଞ୍ଚ ହୋତି ।
ପିୟୱିପ୍ପୟୋଗଂ ୱିଜିଗୁଚ୍ଛମାନୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଚାତୁଦ୍ଦିସୋ ଅପ୍ପଟିଘୋ ଚ ହୋତି, ସନ୍ତୁସ୍ସମାନୋ ଇତରୀତରେନ ।
ପରିସ୍ସୟାନଂ ସହିତା ଅଛମ୍ଭୀ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଦୁସ୍ସଙ୍ଗହା ପବ୍ବଜିତାପି ଏକେ, ଅଥୋ ଗହଟ୍ଠା ଘରମାୱସନ୍ତା ।
ଅପ୍ପୋସ୍ସୁକ୍କୋ ପରପୁତ୍ତେସୁ ହୁତ୍ୱା, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଓରୋପୟିତ୍ୱା ଗିହିବ୍ୟଞ୍ଜନାନି, ସଞ୍ଛିନ୍ନପତ୍ତୋ ୟଥା କୋୱିଳାରୋ ।
ଛେତ୍ୱାନ ୱୀରୋ ଗିହିବନ୍ଧନାନି, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ସଚେ ଲଭେଥ ନିପକଂ ସହାୟଂ, ସଦ୍ଧିଂ ଚରଂ ସାଧୁୱିହାରିଧୀରଂ ।
ଅଭିଭୁୟ୍ୟ ସବ୍ବାନି ପରିସ୍ସୟାନି, ଚରେୟ୍ୟ ତେନତ୍ତମନୋ ସତୀମା ॥
‘‘‘ନୋ ଚେ ଲଭେଥ ନିପକଂ ସହାୟଂ, ସଦ୍ଧିଂ ଚରଂ ସାଧୁୱିହାରିଧୀରଂ ।
ରାଜାୱ ରଟ୍ଠଂ ୱିଜିତଂ ପହାୟ, ଏକୋ ଚରେ ମାତଙ୍ଗରଞ୍ଞେୱ ନାଗୋ ॥
‘‘‘ଅଦ୍ଧା ପସଂସାମ ସହାୟସମ୍ପଦଂ, ସେଟ୍ଠା ସମା ସେୱିତବ୍ବା ସହାୟା ।
ଏତେ ଅଲଦ୍ଧା ଅନୱଜ୍ଜଭୋଜୀ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଦିସ୍ୱା ସୁୱଣ୍ଣସ୍ସ ପଭସ୍ସରାନି, କମ୍ମାରପୁତ୍ତେନ ସୁନିଟ୍ଠିତାନି ।
ସଙ୍ଘଟ୍ଟମାନାନି ଦୁୱେ ଭୁଜସ୍ମିଂ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଏୱଂ ଦୁତୀୟେନ ସହା ମମସ୍ସ, ୱାଚାଭିଲାପୋ ଅଭିସଜ୍ଜନା ୱା ।
ଏତଂ ଭୟଂ ଆୟତିଂ ପେକ୍ଖମାନୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘କାମା ହି ଚିତ୍ରା ମଧୁରା ମନୋରମା, ୱିରୂପରୂପେନ ମଥେନ୍ତି ଚିତ୍ତଂ ।
ଆଦୀନୱଂ କାମଗୁଣେସୁ ଦିସ୍ୱା, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଈତୀ ଚ ଗଣ୍ଡୋ ଚ ଉପଦ୍ଦୱୋ ଚ, ରୋଗୋ ଚ ସଲ୍ଲଞ୍ଚ ଭୟଞ୍ଚ ମେତଂ ।
ଏତଂ ଭୟଂ କାମଗୁଣେସୁ ଦିସ୍ୱା, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ସୀତଞ୍ଚ ଉଣ୍ହଞ୍ଚ ଖୁଦଂ ପିପାସଂ, ୱାତାତପେ ଡଂସସରୀସପେ [ଡଂସସିରିଂସପେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଚ ।
ସବ୍ବାନିପେତାନି ଅଭିବ୍ଭୱିତ୍ୱା [ଅଭିସଂଭୱିତ୍ୱା (ସୁତ୍ତନିପାତେ)], ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ନାଗୋୱ ୟୂଥାନି ୱିୱଜ୍ଜୟିତ୍ୱା, ସଞ୍ଜାତଖନ୍ଧୋ ପଦୁମୀ ଉଳାରୋ ।
ୟଥାଭିରନ୍ତଂ ୱିହରଂ ଅରଞ୍ଞେ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠାନତଂ ସଙ୍ଗଣିକାରତସ୍ସ, ୟଂ ଫସ୍ସୟେ [ଫୁସ୍ସୟେ (ସ୍ୟା॰)] ସାମୟିକଂ ୱିମୁତ୍ତିଂ ।
ଆଦିଚ୍ଚବନ୍ଧୁସ୍ସ ୱଚୋ ନିସମ୍ମ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଦିଟ୍ଠୀୱିସୂକାନି ଉପାତିୱତ୍ତୋ, ପତ୍ତୋ ନିୟାମଂ ପଟିଲଦ୍ଧମଗ୍ଗୋ ।
ଉପ୍ପନ୍ନଞାଣୋମ୍ହି ଅନଞ୍ଞନେୟ୍ୟୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ନିଲ୍ଲୋଲୁପୋ ନିକ୍କୁହୋ ନିପ୍ପିପାସୋ, ନିମ୍ମକ୍ଖ [ନିମ୍ମକ୍ଖୋ (ସ୍ୟା॰)] ନିଦ୍ଧନ୍ତକସାୱମୋହୋ ।
ନିରାସୟୋ [ନିରାସାସୋ (କ॰)] ସବ୍ବଲୋକେ ଭୱିତ୍ୱା, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ପାପଂ ସହାୟଂ ପରିୱଜ୍ଜୟେଥ, ଅନତ୍ଥଦସ୍ସିଂ ୱିସମେ ନିୱିଟ୍ଠଂ ।
ସୟଂ ନ ସେୱେ ପସୁତଂ ପମତ୍ତଂ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ବହୁସ୍ସୁତଂ ଧମ୍ମଧରଂ ଭଜେଥ, ମିତ୍ତଂ ଉଳାରଂ ପଟିଭାନୱନ୍ତଂ ।
ଅଞ୍ଞାୟ ଅତ୍ଥାନି ୱିନେୟ୍ୟ କଙ୍ଖଂ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଖିଡ୍ଡଂ ରତିଂ କାମସୁଖଞ୍ଚ ଲୋକେ, ଅନଲଙ୍କରିତ୍ୱା ଅନପେକ୍ଖମାନୋ ।
ୱିଭୂସଟ୍ଠାନା ୱିରତୋ ସଚ୍ଚୱାଦୀ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ପୁତ୍ତଞ୍ଚ ଦାରଂ ପିତରଞ୍ଚ ମାତରଂ, ଧନାନି ଧଞ୍ଞାନି ଚ ବନ୍ଧୱାନି ।
ହିତ୍ୱାନ କାମାନି ୟଥୋଧିକାନି, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ସଙ୍ଗୋ ଏସୋ ପରିତ୍ତମେତ୍ଥ ସୋଖ୍ୟଂ, ଅପ୍ପସ୍ସାଦୋ ଦୁକ୍ଖମେୱେତ୍ଥ ଭିୟ୍ୟୋ ।
ଗଳୋ [ଗାହୋ (ସୀ॰) କଣ୍ଡୋ (ସ୍ୟା॰) ଗାଳ୍ହୋ (କ॰)] ଏସୋ ଇତି ଞତ୍ୱା ମତିମା, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ସନ୍ଦାଲୟିତ୍ୱାନ ସଂୟୋଜନାନି, ଜାଲଂୱ ଭେତ୍ୱା ସଲିଲମ୍ବୁଚାରୀ ।
ଅଗ୍ଗୀୱ ଦଡ୍ଢଂ ଅନିୱତ୍ତମାନୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଓକ୍ଖିତ୍ତଚକ୍ଖୂ ନ ଚ ପାଦଲୋଲୋ, ଗୁତ୍ତିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ରକ୍ଖିତମାନସାନୋ ।
ଅନୱସ୍ସୁତୋ ଅପରିଡୟ୍ହମାନୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଓହାରୟିତ୍ୱା ଗିହିବ୍ୟଞ୍ଜନାନି, ସଞ୍ଛନ୍ନପତ୍ତୋ ୟଥା ପାରିଛତ୍ତୋ ।
କାସାୟୱତ୍ଥୋ ଅଭିନିକ୍ଖମିତ୍ୱା, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ରସେସୁ ଗେଧଂ ଅକରଂ ଅଲୋଲୋ, ଅନଞ୍ଞପୋସୀ ସପଦାନଚାରୀ ।
କୁଲେ କୁଲେ ଅପ୍ପଟିବଦ୍ଧଚିତ୍ତୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ପହାୟ ପଞ୍ଚାୱରଣାନି ଚେତସୋ, ଉପକ୍କିଲେସେ ବ୍ୟପନୁଜ୍ଜ ସବ୍ବେ ।
ଅନିସ୍ସିତୋ ଛେଜ୍ଜ ସିନେହଦୋସଂ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ୱିପିଟ୍ଠିକତ୍ୱାନ ସୁଖଞ୍ଚ ଦୁକ୍ଖଂ, ପୁବ୍ବେୱ ସୋମନସ୍ସଦୋମନସ୍ସଂ ।
ଲଦ୍ଧାନୁପେକ୍ଖଂ ସମଥଂ ୱିସୁଦ୍ଧଂ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଆରଦ୍ଧୱୀରିୟୋ ପରମତ୍ଥପତ୍ତିୟା, ଅଲୀନଚିତ୍ତୋ ଅକୁସୀତୱୁତ୍ତି ।
ଦଳ୍ହନିକ୍କମୋ ଥାମବଲୂପପନ୍ନୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ପଟିସଲ୍ଲାନଂ ଝାନମରିଞ୍ଚମାନୋ, ଧମ୍ମେସୁ ନିଚ୍ଚଂ ଅନୁଧମ୍ମଚାରୀ ।
ଆଦୀନୱଂ ସମ୍ମସିତା ଭୱେସୁ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ତଣ୍ହକ୍ଖୟଂ ପତ୍ଥୟମପ୍ପମତ୍ତୋ, ଅନେଳମୂଗୋ ସୁତୱା ସତୀମା ।
ସଙ୍ଖାତଧମ୍ମୋ ନିୟତୋ ପଧାନୱା, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ସୀହୋୱ ସଦ୍ଦେସୁ ଅସନ୍ତସନ୍ତୋ, ୱାତୋୱ ଜାଲମ୍ହି ଅସଜ୍ଜମାନୋ ।
ପଦୁମଂୱ ତୋୟେନ ଅଲିମ୍ପମାନୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ସୀହୋ ୟଥା ଦାଠବଲୀ ପସୟ୍ହ, ରାଜା ମିଗାନଂ ଅଭିଭୁୟ୍ୟ ଚାରୀ ।
ସେୱେଥ ପନ୍ତାନି ସେନାସନାନି, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ମେତ୍ତଂ ଉପେକ୍ଖଂ କରୁଣଂ ୱିମୁତ୍ତିଂ, ଆସେୱମାନୋ ମୁଦିତଞ୍ଚ କାଲେ ।
ସବ୍ବେନ ଲୋକେନ ଅୱିରୁଜ୍ଝମାନୋ, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ରାଗଞ୍ଚ ଦୋସଞ୍ଚ ପହାୟ ମୋହଂ, ସନ୍ଦାଲୟିତ୍ୱାନ ସଂୟୋଜନାନି ।
ଅସନ୍ତସଂ ଜୀୱିତସଙ୍ଖୟମ୍ହି, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ଭଜନ୍ତି ସେୱନ୍ତି ଚ କାରଣତ୍ଥା, ନିକ୍କାରଣା ଦୁଲ୍ଲଭା ଅଜ୍ଜ ମିତ୍ତା ।
ଅତ୍ତତ୍ଥପଞ୍ଞା ଅସୁଚୀମନୁସ୍ସା, ଏକୋ ଚରେ ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପୋ ॥
‘‘‘ୱିସୁଦ୍ଧସୀଲା ସୁୱିସୁଦ୍ଧପଞ୍ଞା, ସମାହିତା ଜାଗରିୟାନୁୟୁତ୍ତା ।
ୱିପସ୍ସକା ଧମ୍ମୱିସେସଦସ୍ସୀ, ମଗ୍ଗଙ୍ଗବୋଜ୍ଝଙ୍ଗଗତେ ୱିଜଞ୍ଞା ॥
‘‘‘ସୁଞ୍ଞପ୍ପଣିଧିଞ୍ଚ ତଥାନିମିତ୍ତଂ [ସୁଞ୍ଞତପ୍ପଣୀହିତଞ୍ଚାନିମିତ୍ତଂ (ସୀ॰)], ଆସେୱୟିତ୍ୱା ଜିନସାସନମ୍ହି ।
ୟେ ସାୱକତ୍ତଂ ନ ୱଜନ୍ତି ଧୀରା, ଭୱନ୍ତି ପଚ୍ଚେକଜିନା ସୟମ୍ଭୂ ॥
‘‘‘ମହନ୍ତଧମ୍ମା ବହୁଧମ୍ମକାୟା, ଚିତ୍ତିସ୍ସରା ସବ୍ବଦୁକ୍ଖୋଘତିଣ୍ଣା ।
ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତା ପରମତ୍ଥଦସ୍ସୀ, ସୀହୋପମା ଖଗ୍ଗୱିସାଣକପ୍ପା ॥
‘‘‘ସନ୍ତିନ୍ଦ୍ରିୟା ସନ୍ତମନା ସମାଧୀ, ପଚ୍ଚନ୍ତସତ୍ତେସୁ ପତିପ୍ପଚାରା [ପଚ୍ଚତ୍ତଗମ୍ଭୀରମତପ୍ପଚାରା (ସୀ॰)]।
ଦୀପା ପରତ୍ଥ ଇଧ ୱିଜ୍ଜଲନ୍ତା, ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧା ସତତଂ ହିତାମେ ॥
‘‘‘ପହୀନସବ୍ବାୱରଣା ଜନିନ୍ଦା, ଲୋକପ୍ପଦୀପା ଘନକଞ୍ଚନାଭା ।
ନିସ୍ସଂସୟଂ ଲୋକସୁଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟା, ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧା ସତତପ୍ପିତାମେ ॥
‘‘‘ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧାନଂ ସୁଭାସିତାନି, ଚରନ୍ତି ଲୋକମ୍ହି ସଦେୱକମ୍ହି ।
ସୁତ୍ୱା ତଥା ୟେ ନ କରୋନ୍ତି ବାଲା, ଚରନ୍ତି ଦୁକ୍ଖେସୁ ପୁନପ୍ପୁନଂ ତେ ॥
‘‘‘ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧାନଂ ସୁଭାସିତାନି, ମଧୁଂ ୟଥା ଖୁଦ୍ଦମୱସ୍ସୱନ୍ତଂ ।
ସୁତ୍ୱା ତଥା ୟେ ପଟିପତ୍ତିୟୁତ୍ତା, ଭୱନ୍ତି ତେ ସଚ୍ଚଦସା ସପଞ୍ଞା’ ॥
‘‘ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧେହି ଜିନେହି ଭାସିତା, କଥା [ଗାଥା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଉଳାରା ଅଭିନିକ୍ଖମିତ୍ୱା ।
ତା ସକ୍ୟସୀହେନ ନରୁତ୍ତମେନ, ପକାସିତା ଧମ୍ମୱିଜାନନତ୍ଥଂ ॥
‘‘ଲୋକାନୁକମ୍ପାୟ ଇମାନି ତେସଂ, ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧାନ ୱିକୁବ୍ବିତାନି ।
ସଂୱେଗସଙ୍ଗମତିୱଡ୍ଢନତ୍ଥଂ, ସୟମ୍ଭୁସୀହେନ ପକାସିତାନୀ’’ତି ॥
ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧାପଦାନଂ ସମତ୍ତଂ ।
୩-୧. ସାରିପୁତ୍ତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
ଅଥ ଥେରାପଦାନଂ ସୁଣାଥ –
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସ ଅୱିଦୂରେ, ଲମ୍ବକୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ଅସ୍ସମୋ ସୁକତୋ ମୟ୍ହଂ, ପଣ୍ଣସାଲା ସୁମାପିତା ॥
‘‘ଉତ୍ତାନକୂଲା ନଦିକା, ସୁପତିତ୍ଥା ମନୋରମା ।
ସୁସୁଦ୍ଧପୁଳିନାକିଣ୍ଣା, ଅୱିଦୂରେ ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଅସକ୍ଖରା ଅପବ୍ଭାରା, ସାଦୁ ଅପ୍ପଟିଗନ୍ଧିକା ।
ସନ୍ଦତୀ ନଦିକା ତତ୍ଥ, ସୋଭୟନ୍ତା ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘କୁମ୍ଭୀଲା ମକରା ଚେତ୍ଥ, ସୁସୁମାରା [ସୁଂସୁମାରା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ )] ଚ କଚ୍ଛପା ।
ଚରନ୍ତି ନଦିୟା ତତ୍ଥ, ସୋଭୟନ୍ତା ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ପାଠୀନା ପାୱୁସା ମଚ୍ଛା, ବଲଜା [ୱଜଲା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰) ଜଲଜା (ପୀ॰)] ମୁଞ୍ଜରୋହିତା ।
ୱଗ୍ଗଳା [ୱଗ୍ଗୁଲା (ସୀ॰) ୱଗ୍ଗୁଳା (ସ୍ୟା॰) ମଗ୍ଗୁରା (ଥେରଗାଥା)] ପପତାୟନ୍ତା, ସୋଭୟନ୍ତି [ପପତାୟନ୍ତି, ସୋଭୟନ୍ତା (କ॰)] ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଉଭୋ କୂଲେସୁ ନଦିୟା, ପୁପ୍ଫିନୋ ଫଲିନୋ ଦୁମା ।
ଉଭତୋ ଅଭିଲମ୍ବନ୍ତା, ସୋଭୟନ୍ତି [ଅଭିଲମ୍ବନ୍ତି ସୋଭୟନ୍ତା (କ॰)] ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଅମ୍ବା ସାଲା ଚ ତିଲକା, ପାଟଲୀ ସିନ୍ଦୁୱାରକା [ସିନ୍ଦୁୱାରିକା (ବହୂସୁ)]।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧା ସମ୍ପୱନ୍ତି, ପୁପ୍ଫିତା ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ଚମ୍ପକା ସଳଲା ନୀପା [ନିମ୍ବା (କ॰)], ନାଗପୁନ୍ନାଗକେତକା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧା ସମ୍ପୱନ୍ତି, ପୁପ୍ଫିତା ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ଅତିମୁତ୍ତା ଅସୋକା ଚ, ଭଗିନୀମାଲା ଚ ପୁପ୍ଫିତା ।
ଅଙ୍କୋଲା ବିମ୍ବିଜାଲା [ବିମ୍ବଜାଲା (କ॰)] ଚ, ପୁପ୍ଫିତା ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘କେତକା କନ୍ଦଲି [କଦଲୀ (ସ୍ୟା॰)] ଚେୱ, ଗୋଧୁକା ତିଣସୂଲିକା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘କଣିକାରା କଣ୍ଣିକା ଚ, ଅସନା ଅଜ୍ଜୁନା ବହୂ ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ପୁନ୍ନାଗା ଗିରିପୁନ୍ନାଗା, କୋୱିଳାରା ଚ ପୁପ୍ଫିତା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଉଦ୍ଧାଲକା ଚ କୁଟଜା, କଦମ୍ବା ୱକୁଲା ବହୂ ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଆଳକା ଇସିମୁଗ୍ଗା ଚ, କଦଲିମାତୁଲୁଙ୍ଗିୟୋ ।
ଗନ୍ଧୋଦକେନ ସଂୱଡ୍ଢା, ଫଲାନି ଧାରୟନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ଅଞ୍ଞେ ପୁପ୍ଫନ୍ତି ପଦୁମା, ଅଞ୍ଞେ ଜାୟନ୍ତି କେସରୀ ।
ଅଞ୍ଞେ ଓପୁପ୍ଫା ପଦୁମା, ପୁପ୍ଫିତା ତଳାକେ ତଦା ॥
‘‘ଗବ୍ଭଂ ଗଣ୍ହନ୍ତି ପଦୁମା, ନିଦ୍ଧାୱନ୍ତି ମୁଲାଳିୟୋ ।
ସିଂଘାଟିପତ୍ତମାକିଣ୍ଣା, ସୋଭନ୍ତି ତଳାକେ ତଦା ॥
‘‘ନୟିତା ଅମ୍ବଗନ୍ଧୀ ଚ, ଉତ୍ତଲୀ ବନ୍ଧୁଜୀୱକା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧା ସମ୍ପୱନ୍ତି, ପୁପ୍ଫିତା ତଳାକେ ତଦା ॥
‘‘ପାଠୀନା ପାୱୁସା ମଚ୍ଛା, ବଲଜା ମୁଞ୍ଜରୋହିତା ।
ସଂଗୁଲା ମଗ୍ଗୁରା [ମଙ୍ଗୁରା (ସୀ॰ କ॰)] ଚେୱ, ୱସନ୍ତି ତଳାକେ ତଦା ॥
‘‘କୁମ୍ଭୀଲା ସୁସୁମାରା ଚ, ତନ୍ତିଗାହା ଚ ରକ୍ଖସା ।
ଓଗୁହା [ଓଗାହା (ସ୍ୟା॰)] ଅଜଗରା ଚ, ୱସନ୍ତି ତଳାକେ ତଦା ॥
‘‘ପାରେୱତା ରୱିହଂସା, ଚକ୍କୱାକା ନଦୀଚରା ।
କୋକିଲା ସୁକସାଳିକା, ଉପଜୀୱନ୍ତି ତଂ ସରଂ ॥
‘‘କୁକ୍କୁତ୍ଥକା କୁଳୀରକା, ୱନେ ପୋକ୍ଖରସାତକା ।
ଦିନ୍ଦିଭା ସୁୱପୋତା ଚ, ଉପଜୀୱନ୍ତି ତଂ ସରଂ ॥
‘‘ହଂସା କୋଞ୍ଚା ମୟୂରା ଚ, କୋକିଲା ତମ୍ବଚୂଳକା [ତମ୍ବଚୂଳିକା (ସୀ॰)]।
ପମ୍ପକା ଜୀୱଂଜୀୱା ଚ, ଉପଜୀୱନ୍ତି ତଂ ସରଂ ॥
‘‘କୋସିକା ପୋଟ୍ଠସୀସା ଚ, କୁରରା ସେନକା ବହୂ ।
ମହାକାଳା ଚ ସକୁଣା, ଉପଜୀୱନ୍ତି ତଂ ସରଂ ॥
‘‘ପସଦା ଚ ୱରାହା ଚ, ଚମରା ଗଣ୍ଡକା ବହୂ [ୱକା ଭେରଣ୍ଡକା ବହୂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ରୋହିଚ୍ଚା ସୁକପୋତା [ସୁତ୍ତପୋତା (ସ୍ୟା॰)] ଚ, ଉପଜୀୱନ୍ତି ତଂ ସରଂ ॥
‘‘ସୀହବ୍ୟଗ୍ଘା ଚ ଦୀପୀ ଚ, ଅଚ୍ଛକୋକତରଚ୍ଛକା ।
ତିଧା ପଭିନ୍ନମାତଙ୍ଗା, ଉପଜୀୱନ୍ତି ତଂ ସରଂ ॥
‘‘କିନ୍ନରା ୱାନରା ଚେୱ, ଅଥୋପି ୱନକମ୍ମିକା ।
ଚେତା ଚ ଲୁଦ୍ଦକା ଚେୱ, ଉପଜୀୱନ୍ତି ତଂ ସରଂ ॥
‘‘ତିନ୍ଦୁକାନି ପିୟାଲାନି, ମଧୁକା କାସୁମାରୟୋ [କାସମାରିୟୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ଧୁୱଂ ଫଲାନି ଧାରେନ୍ତି, ଅୱିଦୂରେ ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘କୋସମ୍ବା [କୋସୁମ୍ଭା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସଳଲା ନିମ୍ବା [ସଳଲା ନୀପା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰) ପନସା ଅମ୍ବା ( ?)], ସାଦୁଫଲସମାୟୁତା ।
ଧୁୱଂ ଫଲାନି ଧାରେନ୍ତି, ଅୱିଦୂରେ ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ହରୀତକା ଆମଲକା, ଅମ୍ବଜମ୍ବୁୱିଭୀତକା ।
କୋଲା ଭଲ୍ଲାତକା ବିଲ୍ଲା, ଫଲାନି ଧାରୟନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ଆଲୁୱା ଚ କଳମ୍ବା ଚ, ବିଳାଲୀତକ୍କଳାନି ଚ ।
ଜୀୱକା ସୁତକା ଚେୱ, ବହୁକା ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ଅସ୍ସମସ୍ସାୱିଦୂରମ୍ହି, ତଳାକାସୁଂ ସୁନିମ୍ମିତା ।
ଅଚ୍ଛୋଦକା ସୀତଜଲା, ସୁପତିତ୍ଥା ମନୋରମା ॥
‘‘ପଦୁମୁପ୍ପଲସଞ୍ଛନ୍ନା, ପୁଣ୍ଡରୀକସମାୟୁତା ।
ମନ୍ଦାଲକେହି ସଞ୍ଛନ୍ନା, ଦିବ୍ବଗନ୍ଧୋ ପୱାୟତି ॥
‘‘ଏୱଂ ସବ୍ବଙ୍ଗସମ୍ପନ୍ନେ, ପୁପ୍ଫିତେ ଫଲିତେ ୱନେ ।
ସୁକତେ ଅସ୍ସମେ ରମ୍ମେ, ୱିହରାମି ଅହଂ ତଦା ॥
‘‘ସୀଲୱା ୱତସମ୍ପନ୍ନୋ [ୱତ୍ତସମ୍ପନ୍ନୋ (ସ୍ୟା॰)], ଝାୟୀ ଝାନରତୋ ସଦା ।
ପଞ୍ଚାଭିଞ୍ଞାବଲପ୍ପତ୍ତୋ, ସୁରୁଚି ନାମ ତାପସୋ ॥
‘‘ଚତୁୱୀସସହସ୍ସାନି, ସିସ୍ସା ମୟ୍ହଂ ଉପଟ୍ଠହୁ ।
ସବ୍ବେୱ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଏତେ, ଜାତିମନ୍ତୋ ୟସସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ଲକ୍ଖଣେ ଇତିହାସେ ଚ, ସନିଘଣ୍ଟୁସକେଟୁଭେ ।
ପଦକା ୱେୟ୍ୟାକରଣା, ସଧମ୍ମେ ପାରମିଂ ଗତା ॥
‘‘ଉପ୍ପାତେସୁ ନିମିତ୍ତେସୁ, ଲକ୍ଖଣେସୁ ଚ କୋୱିଦା ।
ପଥବ୍ୟା ଭୂମନ୍ତଲିକ୍ଖେ, ମମ ସିସ୍ସା ସୁସିକ୍ଖିତା ॥
‘‘ଅପ୍ପିଚ୍ଛା ନିପକା ଏତେ, ଅପ୍ପାହାରା ଅଲୋଲୁପା ।
ଲାଭାଲାଭେନ ସନ୍ତୁଟ୍ଠା, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘ଝାୟୀ ଝାନରତା ଧୀରା, ସନ୍ତଚିତ୍ତା ସମାହିତା ।
ଆକିଞ୍ଚଞ୍ଞଂ ପତ୍ଥୟନ୍ତା, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘ଅଭିଞ୍ଞାପାରମିପ୍ପତ୍ତା, ପେତ୍ତିକେ ଗୋଚରେ ରତା ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖଚରା ଧୀରା, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘ସଂୱୁତା ଛସୁ ଦ୍ୱାରେସୁ, ଅନେଜା ରକ୍ଖିତିନ୍ଦ୍ରିୟା ।
ଅସଂସଟ୍ଠା ଚ ତେ ଧୀରା, ମମ ସିସ୍ସା ଦୁରାସଦା ॥
‘‘ପଲ୍ଲଙ୍କେନ ନିସଜ୍ଜାୟ, ଠାନଚଙ୍କମନେନ ଚ ।
ୱୀତିନାମେନ୍ତି ତେ ରତ୍ତିଂ, ମମ ସିସ୍ସା ଦୁରାସଦା ॥
‘‘ରଜନୀୟେ ନ ରଜ୍ଜନ୍ତି, ଦୁସ୍ସନୀୟେ ନ ଦୁସ୍ସରେ ।
ମୋହନୀୟେ ନ ମୁୟ୍ହନ୍ତି, ମମ ସିସ୍ସା ଦୁରାସଦା ॥
‘‘ଇଦ୍ଧିଂ ୱୀମଂସମାନା ତେ, ୱତ୍ତନ୍ତି ନିଚ୍ଚକାଲିକଂ ।
ପଥୱିଂ [ପଠୱିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ତେ ପକମ୍ପେନ୍ତି, ସାରମ୍ଭେନ ଦୁରାସଦା ॥
‘‘କୀଳମାନା ଚ ତେ ସିସ୍ସା, କୀଳନ୍ତି ଝାନକୀଳିତଂ ।
ଜମ୍ବୁତୋ ଫଲମାନେନ୍ତି, ମମ ସିସ୍ସା ଦୁରାସଦା ॥
‘‘ଅଞ୍ଞେ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଗୋୟାନଂ, ଅଞ୍ଞେ ପୁବ୍ବୱିଦେହକଂ [ପୁବ୍ବୱିଦେହନଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ଅଞ୍ଞେ ଚ ଉତ୍ତରକୁରୁଂ, ଏସନାୟ ଦୁରାସଦା ॥
‘‘ପୁରତୋ ପେସେନ୍ତି ଖାରିଂ, ପଚ୍ଛତୋ ଚ ୱଜନ୍ତି ତେ ।
ଚତୁୱୀସସହସ୍ସେହି, ଛାଦିତଂ ହୋତି ଅମ୍ବରଂ ॥
‘‘ଅଗ୍ଗିପାକୀ ଅନଗ୍ଗୀ ଚ, ଦନ୍ତୋଦୁକ୍ଖଲିକାପି ଚ ।
ଅସ୍ମେନ କୋଟ୍ଟିତା କେଚି, ପୱତ୍ତଫଲଭୋଜନା ॥
‘‘ଉଦକୋରୋହଣା କେଚି, ସାୟଂ ପାତୋ ସୁଚୀରତା ।
ତୋୟାଭିସେଚନକରା, ମମ ସିସ୍ସା ଦୁରାସଦା ॥
‘‘ପରୂଳ୍ହକଚ୍ଛନଖଲୋମା, ପଙ୍କଦନ୍ତା ରଜସ୍ସିରା ।
ଗନ୍ଧିତା ସୀଲଗନ୍ଧେନ, ମମ ସିସ୍ସା ଦୁରାସଦା ॥
‘‘ପାତୋୱ ସନ୍ନିପତିତ୍ୱା, ଜଟିଲା ଉଗ୍ଗତାପନା ।
ଲାଭାଲାଭଂ ପକିତ୍ତେତ୍ୱା, ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଅମ୍ବରେ ତଦା ॥
‘‘ଏତେସଂ ପକ୍କମନ୍ତାନଂ, ମହାସଦ୍ଦୋ ପୱତ୍ତତି ।
ଅଜିନଚମ୍ମସଦ୍ଦେନ, ମୁଦିତା ହୋନ୍ତି ଦେୱତା ॥
‘‘ଦିସୋଦିସଂ ପକ୍କମନ୍ତି, ଅନ୍ତଲିକ୍ଖଚରା ଇସୀ ।
ସକେ ବଲେନୁପତ୍ଥଦ୍ଧା, ତେ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ୟଦିଚ୍ଛକଂ ॥
‘‘ପଥୱୀକମ୍ପକା ଏତେ, ସବ୍ବେୱ ନଭଚାରିନୋ ।
ଉଗ୍ଗତେଜା ଦୁପ୍ପସହା, ସାଗରୋୱ ଅଖୋଭିୟା ॥
‘‘ଠାନଚଙ୍କମିନୋ କେଚି, କେଚି ନେସଜ୍ଜିକା ଇସୀ ।
ପୱତ୍ତଭୋଜନା କେଚି, ମମ ସିସ୍ସା ଦୁରାସଦା ॥
‘‘ମେତ୍ତାୱିହାରିନୋ ଏତେ, ହିତେସୀ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ଅନତ୍ତୁକ୍କଂସକା ସବ୍ବେ, ନ ତେ ୱମ୍ଭେନ୍ତି କସ୍ସଚି ॥
‘‘ସୀହରାଜାୱସମ୍ଭୀତା, ଗଜରାଜାୱ ଥାମୱା ।
ଦୁରାସଦା ବ୍ୟଗ୍ଘାରିୱ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମନ୍ତିକେ ॥
‘‘ୱିଜ୍ଜାଧରା ଦେୱତା ଚ, ନାଗଗନ୍ଧବ୍ବରକ୍ଖସା ।
କୁମ୍ଭଣ୍ଡା ଦାନୱା ଗରୁଳା, ଉପଜୀୱନ୍ତି ତଂ ସରଂ ॥
‘‘ତେ ଜଟାଖାରିଭରିତା, ଅଜିନୁତ୍ତରୱାସନା ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖଚରା ସବ୍ବେ, ଉପଜୀୱନ୍ତି ତଂ ସରଂ ॥
‘‘ସଦାନୁଚ୍ଛୱିକା [ତଦାନୁଚ୍ଛୱିକା (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଏତେ, ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଂ ସଗାରୱା ।
ଚତୁବ୍ବୀସସହସ୍ସାନଂ, ଖିପିତସଦ୍ଦୋ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ପାଦେ ପାଦଂ ନିକ୍ଖିପନ୍ତା, ଅପ୍ପସଦ୍ଦା ସୁସଂୱୁତା ।
ଉପସଙ୍କମ୍ମ ସବ୍ବେୱ [ସବ୍ବେ ତେ (ସ୍ୟା॰)], ସିରସା ୱନ୍ଦରେ ମମଂ ॥
‘‘ତେହି ସିସ୍ସେହି ପରିୱୁତୋ, ସନ୍ତେହି ଚ ତପସ୍ସିଭି ।
ୱସାମି ଅସ୍ସମେ ତତ୍ଥ, ଝାୟୀ ଝାନରତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଇସୀନଂ ସୀଲଗନ୍ଧେନ, ପୁପ୍ଫଗନ୍ଧେନ ଚୂଭୟଂ ।
ଫଲୀନଂ ଫଲଗନ୍ଧେନ, ଗନ୍ଧିତୋ ହୋତି ଅସ୍ସମୋ ॥
‘‘ରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ନ ଜାନାମି, ଅରତି ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ସକେ ସିସ୍ସେ ଓୱଦନ୍ତୋ, ଭିୟ୍ୟୋ ହାସଂ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫାନଂ ପୁପ୍ଫମାନାନଂ, ଫଲାନଞ୍ଚ ୱିପଚ୍ଚତଂ ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧା ପୱାୟନ୍ତି, ସୋଭୟନ୍ତା ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ସମାଧିମ୍ହା ୱୁଟ୍ଠହିତ୍ୱା, ଆତାପୀ ନିପକୋ ଅହଂ ।
ଖାରିଭାରଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ୱନଂ ଅଜ୍ଝୋଗହିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଉପ୍ପାତେ ସୁପିନେ ଚାପି, ଲକ୍ଖଣେସୁ ସୁସିକ୍ଖିତୋ ।
ପୱତ୍ତମାନଂ [ୱତ୍ତମାନଂ (କ॰)] ମନ୍ତପଦଂ, ଧାରୟାମି ଅହଂ ତଦା ॥
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସୀ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ୱିୱେକକାମୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ହିମୱନ୍ତମୁପାଗମି ॥
‘‘ଅଜ୍ଝୋଗାହେତ୍ୱା ହିମୱନ୍ତଂ, ଅଗ୍ଗୋ କାରୁଣିକୋ ମୁନି ।
ପଲ୍ଲଙ୍କଂ ଆଭୁଜିତ୍ୱାନ, ନିସୀଦି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ତମଦ୍ଦସାହଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସପ୍ପଭାସଂ ମନୋରମଂ ।
ଇନ୍ଦୀୱରଂୱ ଜଲିତଂ, ଆଦିତ୍ତଂୱ ହୁତାସନଂ ॥
‘‘ଜଲନ୍ତଂ ଦୀପରୁକ୍ଖଂୱ, ୱିଜ୍ଜୁତଂ ଗଗଣେ ୟଥା ।
ସୁଫୁଲ୍ଲଂ ସାଲରାଜଂୱ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଅୟଂ ନାଗୋ ମହାୱୀରୋ, ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତକରୋ ମୁନି ।
ଇମଂ ଦସ୍ସନମାଗମ୍ମ, ସବ୍ବଦୁକ୍ଖା ପମୁଚ୍ଚରେ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନାହଂ ଦେୱଦେୱଂ, ଲକ୍ଖଣଂ ଉପଧାରୟିଂ ।
ବୁଦ୍ଧୋ ନୁ ଖୋ ନ ୱା ବୁଦ୍ଧୋ, ହନ୍ଦ ପସ୍ସାମି ଚକ୍ଖୁମଂ ॥
‘‘ସହସ୍ସାରାନି ଚକ୍କାନି, ଦିସ୍ସନ୍ତି ଚରଣୁତ୍ତମେ ।
ଲକ୍ଖଣାନିସ୍ସ ଦିସ୍ୱାନ, ନିଟ୍ଠଂ ଗଚ୍ଛିଂ ତଥାଗତେ ॥
‘‘ସମ୍ମଜ୍ଜନିଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସମ୍ମଜ୍ଜିତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ଅଥ ପୁପ୍ଫେ ସମାନେତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ପୂଜୟିତ୍ୱାନ ତଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଓଘତିଣ୍ଣମନାସୱଂ ।
ଏକଂସଂ ଅଜିନଂ କତ୍ୱା, ନମସ୍ସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ୟେନ ଞାଣେନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ୱିହରତି [ୱିହରିତ୍ଥ (ସୀ॰), ୱିହରେତି (କ॰)] ଅନାସୱୋ ।
ତଂ ଞାଣଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ସମୁଦ୍ଧରସିମଂ [ସମୁଦ୍ଧରୟିମଂ (ସ୍ୟା॰)] ଲୋକଂ, ସୟମ୍ଭୂ ଅମିତୋଦୟ ।
ତୱ ଦସ୍ସନମାଗମ୍ମ, କଙ୍ଖାସୋତଂ ତରନ୍ତି ତେ ॥
‘‘‘ତୁୱଂ ସତ୍ଥା ଚ କେତୁ ଚ, ଧଜୋ ୟୂପୋ ଚ ପାଣିନଂ ।
ପରାୟଣୋ [ପରାୟନୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ପତିଟ୍ଠା ଚ, ଦୀପୋ ଚ ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘‘ସକ୍କା ସମୁଦ୍ଦେ ଉଦକଂ, ପମେତୁଂ ଆଳ୍ହକେନ ୱା ।
ନ ତ୍ୱେୱ ତୱ ସବ୍ବଞ୍ଞୁ, ଞାଣଂ ସକ୍କା ପମେତୱେ ॥
‘‘‘ଧାରେତୁଂ ପଥୱିଂ ସକ୍କା, ଠପେତ୍ୱା ତୁଲମଣ୍ଡଲେ ।
ନ ତ୍ୱେୱ ତୱ ସବ୍ବଞ୍ଞୁ, ଞାଣଂ ସକ୍କା ଧରେତୱେ ॥
‘‘‘ଆକାସୋ ମିନିତୁଂ ସକ୍କା, ରଜ୍ଜୁୟା ଅଙ୍ଗୁଲେନ ୱା ।
ନ ତ୍ୱେୱ ତୱ ସବ୍ବଞ୍ଞୁ, ଞାଣଂ ସକ୍କା ପମେତୱେ ॥
‘‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦେ ଉଦକଂ, ପଥୱୀ ଚାଖିଲା ଜଟଂ [ପଥୱିଂ ଚାଖିଲଞ୍ଜହେ (ସ୍ୟା॰)]।
ବୁଦ୍ଧଞାଣଂ ଉପାଦାୟ, ଉପମାତୋ ନ ୟୁଜ୍ଜରେ ॥
‘‘‘ସଦେୱକସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ, ଚିତ୍ତଂ ୟେସଂ ପୱତ୍ତତି ।
ଅନ୍ତୋଜାଲୀକତା [ଅନ୍ତୋଜାଲଗତା (ପୀ॰)] ଏତେ, ତୱ ଞାଣମ୍ହି ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘‘ୟେନ ଞାଣେନ ପତ୍ତୋସି, କେୱଲଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ।
ତେନ ଞାଣେନ ସବ୍ବଞ୍ଞୁ, ମଦ୍ଦସୀ ପରତିତ୍ଥିୟେ’ ॥
‘‘ଇମା ଗାଥା ଥୱିତ୍ୱାନ, ସୁରୁଚି ନାମ ତାପସୋ ।
ଅଜିନଂ ପତ୍ଥରିତ୍ୱାନ, ପଥୱିୟଂ ନିସୀଦି ସୋ ॥
‘‘ଚୁଲ୍ଲାସୀତିସହସ୍ସାନି, ଅଜ୍ଝୋଗାଳ୍ହୋ ମହଣ୍ଣୱେ ।
ଅଚ୍ଚୁଗତୋ ତାୱଦେୱ, ଗିରିରାଜା ପୱୁଚ୍ଚତି ॥
‘‘ତାୱ ଅଚ୍ଚୁଗ୍ଗତୋ ନେରୁ, ଆୟତୋ ୱିତ୍ଥତୋ ଚ ସୋ ।
ଚୁଣ୍ଣିତୋ ଅଣୁଭେଦେନ, କୋଟିସତସହସ୍ସସୋ [ସହସ୍ସିୟୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ଲକ୍ଖେ ଠପିୟମାନମ୍ହି, ପରିକ୍ଖୟମଗଚ୍ଛଥ ।
ନ ତ୍ୱେୱ ତୱ ସବ୍ବଞ୍ଞୁ, ଞାଣଂ ସକ୍କା ପମେତୱେ ॥
‘‘ସୁଖୁମଚ୍ଛିକେନ ଜାଲେନ, ଉଦକଂ ୟୋ ପରିକ୍ଖିପେ ।
ୟେ କେଚି ଉଦକେ ପାଣା, ଅନ୍ତୋଜାଲୀକତା ସିୟୁଂ ॥
‘‘ତଥେୱ ହି ମହାୱୀର, ୟେ କେଚି ପୁଥୁତିତ୍ଥିୟା ।
ଦିଟ୍ଠିଗହନପକ୍ଖନ୍ଦା [ପକ୍ଖନ୍ତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ପରାମାସେନ ମୋହିତା ॥
‘‘ତୱ ସୁଦ୍ଧେନ ଞାଣେନ, ଅନାୱରଣଦସ୍ସିନା ।
ଅନ୍ତୋଜାଲୀକତା ଏତେ, ଞାଣଂ ତେ ନାତିୱତ୍ତରେ ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ଅନୋମଦସ୍ସୀ ମହାୟସୋ ।
ୱୁଟ୍ଠହିତ୍ୱା ସମାଧିମ୍ହା, ଦିସଂ ଓଲୋକୟୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସିମୁନିନୋ, ନିସଭୋ ନାମ ସାୱକୋ ।
ପରିୱୁତୋ ସତସହସ୍ସେହି, ସନ୍ତଚିତ୍ତେହି ତାଦିଭି ॥
‘‘ଖୀଣାସୱେହି ସୁଦ୍ଧେହି, ଛଳଭିଞ୍ଞେହି ଝାୟିଭି ।
ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଉପେସି ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ଠିତା ତତ୍ଥ, ପଦକ୍ଖିଣମକଂସୁ ତେ ।
ନମସ୍ସନ୍ତା ପଞ୍ଜଲିକା, ଓତରୁଂ [ଓରୁହୁଂ (ସ୍ୟା॰)] ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକେ ॥
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସୀ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସିଦିତ୍ୱା, ସିତଂ ପାତୁକରୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ୱରୁଣୋ ନାମୁପଟ୍ଠାକୋ, ଅନୋମଦସ୍ସିସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଏକଂସଂ ଚୀୱରଂ କତ୍ୱା, ଅପୁଚ୍ଛି ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘‘କୋ ନୁ ଖୋ ଭଗୱା ହେତୁ, ସିତକମ୍ମସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ନ ହି ବୁଦ୍ଧା ଅହେତୂହି, ସିତଂ ପାତୁକରୋନ୍ତି ତେ’ ॥
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସୀ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଭିକ୍ଖୁମଜ୍ଝେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମଂ ଗାଥଂ ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମଂ ପୁପ୍ଫେନ ପୂଜେସି, ଞାଣଞ୍ଚାପି ଅନୁତ୍ଥୱି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣୋଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଗିରମଞ୍ଞାୟ, ସବ୍ବେ ଦେୱା ସମାଗତା ।
ସଦ୍ଧମ୍ମଂ ସୋତୁକାମା ତେ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧମୁପସଙ୍କମୁଂ ॥
‘‘‘ଦସସୁ ଲୋକଧାତୂସୁ, ଦେୱକାୟା ମହିଦ୍ଧିକା ।
ସଦ୍ଧମ୍ମଂ ସୋତୁକାମା ତେ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧମୁପସଙ୍କମୁଂ ॥
‘‘‘ହତ୍ଥୀ ଅସ୍ସା ରଥା ପତ୍ତୀ, ସେନା ଚ ଚତୁରଙ୍ଗିନୀ ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠିତୂରିୟସହସ୍ସାନି, ଭେରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ଉପଟ୍ଠିସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସୋଳସିତ୍ଥିସହସ୍ସାନି, ନାରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ୱିଚିତ୍ତୱତ୍ଥାଭରଣା, ଆମୁତ୍ତମଣିକୁଣ୍ଡଲା ॥
‘‘‘ଅଳାରପମ୍ହା ହସୁଲା, ସୁସଞ୍ଞା ତନୁମଜ୍ଝିମା ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀ, ରାଜା ରଟ୍ଠେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ [ଅସଙ୍ଖୟଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰) ଏୱମୁପରିପି]॥
‘‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱସମ୍ପତ୍ତେ [ପଚ୍ଛିମଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ (ସୀ॰)], ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଗମିସ୍ସତି ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସାରିୟା ନାମ, ଧାରୟିସ୍ସତି କୁଚ୍ଛିନା ॥
‘‘‘ମାତୁୟା ନାମଗୋତ୍ତେନ, ପଞ୍ଞାୟିସ୍ସତିୟଂ ନରୋ ।
ସାରିପୁତ୍ତୋତି ନାମେନ, ତିକ୍ଖପଞ୍ଞୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅସୀତିକୋଟୀ ଛଡ୍ଡେତ୍ୱା, ପବ୍ବଜିସ୍ସତିକିଞ୍ଚନୋ ।
ଗୱେସନ୍ତୋ ସନ୍ତିପଦଂ, ଚରିସ୍ସତି ମହିଂ ଇମଂ ॥
‘‘‘ଅପ୍ପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସାରିପୁତ୍ତୋତି ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ଅଗ୍ଗସାୱକୋ ॥
‘‘‘ଅୟଂ ଭାଗୀରଥୀ [ଭାଗୀରସୀ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଗଙ୍ଗା, ହିମୱନ୍ତା ପଭାୱିତା ।
ମହାସମୁଦ୍ଦମପ୍ପେତି, ତପ୍ପୟନ୍ତୀ ମହୋଦଧିଂ [ମହୋଦଧୀ ( ?) ଗଙ୍ଗାଦିମହାନଦିୟୋତି ଅତ୍ଥୋ]॥
‘‘‘ତଥେୱାୟଂ ସାରିପୁତ୍ତୋ, ସକେ ତୀସୁ ୱିସାରଦୋ ।
ପଞ୍ଞାୟ ପାରମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ତପ୍ପୟିସ୍ସତି ପାଣିନେ [ପାଣିନୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ହିମୱନ୍ତମୁପାଦାୟ, ସାଗରଞ୍ଚ ମହୋଦଧିଂ ।
ଏତ୍ଥନ୍ତରେ ୟଂ ପୁଲିନଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ତମ୍ପି ସକ୍କା ଅସେସେନ, ସଙ୍ଖାତୁଂ ଗଣନା ୟଥା ।
ନ ତ୍ୱେୱ ସାରିପୁତ୍ତସ୍ସ, ପଞ୍ଞାୟନ୍ତୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଲକ୍ଖେ ଠପିୟମାନମ୍ହି, ଖୀୟେ ଗଙ୍ଗାୟ ୱାଲୁକା ।
ନ ତ୍ୱେୱ ସାରିପୁତ୍ତସ୍ସ, ପଞ୍ଞାୟନ୍ତୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦେ ଊମିୟୋ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟା ।
ତଥେୱ ସାରିପୁତ୍ତସ୍ସ, ପଞ୍ଞାୟନ୍ତୋ ନ ହେସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଆରାଧୟିତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗୋତମଂ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ।
ପଞ୍ଞାୟ ପାରମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ହେସ୍ସତି ଅଗ୍ଗସାୱକୋ ॥
‘‘‘ପୱତ୍ତିତଂ ଧମ୍ମଚକ୍କଂ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତେନ ତାଦିନା ।
ଅନୁୱତ୍ତେସ୍ସତି ସମ୍ମା, ୱସ୍ସେନ୍ତୋ ଧମ୍ମୱୁଟ୍ଠିୟୋ ॥
‘‘‘ସବ୍ବମେତଂ ଅଭିଞ୍ଞାୟ, ଗୋତମୋ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଅଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପେସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଅହୋ ମେ ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ଅନୋମଦସ୍ସିସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ୟସ୍ସାହଂ କାରଂ [ୟସ୍ସାଧିକାରଂ (ସ୍ୟା॰)] କତ୍ୱାନ, ସବ୍ବତ୍ଥ ପାରମିଂ ଗତୋ ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ କତଂ କମ୍ମଂ, ଫଲଂ ଦସ୍ସେସି ମେ ଇଧ ।
ସୁମୁତ୍ତୋ ସରୱେଗୋୱ, କିଲେସେ ଝାପୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଅସଙ୍ଖତଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ନିବ୍ବାନଂ ଅଚଲଂ ପଦଂ ।
ୱିଚିନଂ ତିତ୍ଥିୟେ ସବ୍ବେ, ଏସାହଂ ସଂସରିଂ ଭୱେ ॥
‘‘ୟଥାପି ବ୍ୟାଧିତୋ ପୋସୋ, ପରିୟେସେୟ୍ୟ ଓସଧଂ ।
ୱିଚିନେୟ୍ୟ ୱନଂ [ଧନଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ସବ୍ବଂ, ବ୍ୟାଧିତୋ ପରିମୁତ୍ତିୟା ॥
‘‘ଅସଙ୍ଖତଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ନିବ୍ବାନଂ ଅମତଂ ପଦଂ ।
ଅବ୍ବୋକିଣ୍ଣଂ [ଅବ୍ବୋଚ୍ଛିନ୍ନଂ (ଅଟ୍ଠ॰)] ପଞ୍ଚସତଂ, ପବ୍ବଜିଂ ଇସିପବ୍ବଜଂ ॥
‘‘ଜଟାଭାରେନ ଭରିତୋ, ଅଜିନୁତ୍ତରନିୱାସନୋ ।
ଅଭିଞ୍ଞାପାରମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଅଗଚ୍ଛିହଂ ॥
‘‘ନତ୍ଥି ବାହିରକେ ସୁଦ୍ଧି, ଠପେତ୍ୱା ଜିନସାସନଂ ।
ୟେ କେଚି ବୁଦ୍ଧିମା ସତ୍ତା, ସୁଜ୍ଝନ୍ତି ଜିନସାସନେ ॥
‘‘ଅତ୍ତକାରମୟଂ [ଅତ୍ଥକାରମୟଂ (କ॰)] ଏତଂ, ନୟିଦଂ ଇତିହୀତିହଂ ।
ଅସଙ୍ଖତଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, କୁତିତ୍ଥେ [କୁତିତ୍ଥଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସଞ୍ଚରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ୟଥା ସାରତ୍ଥିକୋ ପୋସୋ, କଦଲିଂ ଛେତ୍ୱାନ ଫାଲୟେ ।
ନ ତତ୍ଥ ସାରଂ ୱିନ୍ଦେୟ୍ୟ, ସାରେନ ରିତ୍ତକୋ ହି ସୋ ॥
‘‘ତଥେୱ ତିତ୍ଥିୟା ଲୋକେ, ନାନାଦିଟ୍ଠୀ ବହୁଜ୍ଜନା ।
ଅସଙ୍ଖତେନ ରିତ୍ତାସେ, ସାରେନ କଦଲୀ ୟଥା ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱସମ୍ପତ୍ତେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ଅହୋସହଂ ।
ମହାଭୋଗଂ ଛଡ୍ଡେତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
ପଠମଭାଣୱାରଂ ।
‘‘ଅଜ୍ଝାୟକୋ ମନ୍ତଧରୋ, ତିଣ୍ଣଂ ୱେଦାନ ପାରଗୂ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ସଞ୍ଚୟୋ [ସଞ୍ଜୟୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ନାମ, ତସ୍ସ ମୂଲେ ୱସାମହଂ ॥
‘‘ସାୱକୋ ତେ ମହାୱୀର, ଅସ୍ସଜି ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ।
ଦୁରାସଦୋ ଉଗ୍ଗତେଜୋ, ପିଣ୍ଡାୟ ଚରତୀ ତଦା ॥
‘‘ତମଦ୍ଦସାସିଂ ସପ୍ପଞ୍ଞଂ, ମୁନିଂ ମୋନେ ସମାହିତଂ ।
ସନ୍ତଚିତ୍ତଂ ମହାନାଗଂ, ସୁଫୁଲ୍ଲଂ ପଦୁମଂ ୟଥା ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ମେ ଚିତ୍ତମୁପ୍ପଜ୍ଜି, ସୁଦନ୍ତଂ ସୁଦ୍ଧମାନସଂ ।
ଉସଭଂ ପୱରଂ ୱୀରଂ, ଅରହାୟଂ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ପାସାଦିକୋ ଇରିୟତି, ଅଭିରୂପୋ ସୁସଂୱୁତୋ ।
ଉତ୍ତମେ ଦମଥେ ଦନ୍ତୋ, ଅମତଦସ୍ସୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ୟଂନୂନାହଂ ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ, ପୁଚ୍ଛେୟ୍ୟଂ ତୁଟ୍ଠମାନସଂ ।
ସୋ ମେ ପୁଟ୍ଠୋ କଥେସ୍ସତି, ପଟିପୁଚ୍ଛାମହଂ ତଦା ॥
‘‘ପିଣ୍ଡପାତଂ [ପିଣ୍ଡଚାରଂ (ସ୍ୟା॰)] ଚରନ୍ତସ୍ସ, ପଚ୍ଛତୋ ଅଗମାସହଂ ।
ଓକାସଂ ପଟିମାନେନ୍ତୋ, ପୁଚ୍ଛିତୁଂ ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ୱୀଥିନ୍ତରେ ଅନୁପ୍ପତ୍ତଂ, ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ ପୁଚ୍ଛହଂ ।
‘କଥଂ ଗୋତ୍ତୋସି ତ୍ୱଂ ୱୀର, କସ୍ସ ସିସ୍ସୋସି ମାରିସ’ ॥
‘‘ସୋ ମେ ପୁଟ୍ଠୋ ୱିୟାକାସି, ଅସମ୍ଭୀତୋୱ କେସରୀ ।
‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ତସ୍ସ ସିସ୍ସୋମ୍ହି ଆୱୁସୋ’ ॥
‘‘‘କୀଦିସଂ ତେ ମହାୱୀର, ଅନୁଜାତ ମହାୟସ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ଧମ୍ମଂ, ସାଧୁ ମେ କଥୟସ୍ସୁ ଭୋ’ ॥
‘‘ସୋ ମେ ପୁଟ୍ଠୋ କଥୀ ସବ୍ବଂ, ଗମ୍ଭୀରଂ ନିପୁଣଂ ପଦଂ ।
ତଣ୍ହାସଲ୍ଲସ୍ସ ହନ୍ତାରଂ, ସବ୍ବଦୁକ୍ଖାପନୂଦନଂ ॥
‘‘‘ୟେ ଧମ୍ମା ହେତୁପ୍ପଭୱା, ତେସଂ ହେତୁଂ ତଥାଗତୋ ଆହ ।
ତେସଞ୍ଚ ୟୋ ନିରୋଧୋ, ଏୱଂ ୱାଦୀ ମହାସମଣୋ’ ॥
‘‘ସୋହଂ ୱିସ୍ସଜ୍ଜିତେ ପଞ୍ହେ, ପଠମଂ ଫଲମଜ୍ଝଗଂ ।
ୱିରଜୋ ୱିମଲୋ ଆସିଂ, ସୁତ୍ୱାନ ଜିନସାସନଂ ॥
‘‘ସୁତ୍ୱାନ ମୁନିନୋ ୱାକ୍ୟଂ, ପସ୍ସିତ୍ୱା ଧମ୍ମମୁତ୍ତମଂ ।
ପରିୟୋଗାଳ୍ହସଦ୍ଧମ୍ମୋ, ଇମଂ ଗାଥମଭାସହଂ ॥
‘‘‘ଏସେୱ ଧମ୍ମୋ ୟଦି ତାୱଦେୱ, ପଚ୍ଚବ୍ୟଥପଦମସୋକଂ ।
ଅଦିଟ୍ଠଂ ଅବ୍ଭତୀତଂ, ବହୁକେହି କପ୍ପନହୁତେହି’ ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ଧମ୍ମଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, କୁତିତ୍ଥେ ସଞ୍ଚରିଂ ଅହଂ ।
ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, କାଲୋ ମେ ନପ୍ପମଜ୍ଜିତୁଂ ॥
‘‘ତୋସିତୋହଂ ଅସ୍ସଜିନା, ପତ୍ୱାନ ଅଚଲଂ ପଦଂ ।
ସହାୟକଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଅସ୍ସମଂ ଅଗମାସହଂ ॥
‘‘ଦୂରତୋୱ ମମଂ ଦିସ୍ୱା, ସହାୟୋ ମେ ସୁସିକ୍ଖିତୋ ।
ଇରିୟାପଥସମ୍ପନ୍ନୋ [ଇରିୟାପଥଂ ମମଂ ଦିସ୍ୱା (କ॰)], ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ପସନ୍ନମୁଖନେତ୍ତୋସି, ମୁନିଭାୱୋୱ ଦିସ୍ସତି ।
ଅମତାଧିଗତୋ କଚ୍ଚି, ନିବ୍ବାନମଚ୍ଚୁତଂ ପଦଂ ॥
‘‘‘ସୁଭାନୁରୂପୋ ଆୟାସି, ଆନେଞ୍ଜକାରିତୋ ୱିୟ ।
ଦନ୍ତୋୱ ଦନ୍ତଦମଥୋ [ଦନ୍ତୋୱୁତ୍ତମଦମଥୋ (ସୀ॰) ଦନ୍ତୋୱ ଦନ୍ତ ଦମଥେ (ସ୍ୟା॰)], ଉପସନ୍ତୋସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ॥
‘‘‘ଅମତଂ ମୟାଧିଗତଂ, ସୋକସଲ୍ଲାପନୂଦନଂ ।
ତ୍ୱମ୍ପି ତଂ ଅଧିଗଚ୍ଛେସି [ଅଧିଗଚ୍ଛାହି (ସୀ॰), ଅଧିଗଚ୍ଛେହି (ସ୍ୟା॰), ଅଧିଗତୋସି ( ?)], ଗଚ୍ଛାମ ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକଂ’ ॥
‘‘ସାଧୂତି ସୋ ପଟିସ୍ସୁତ୍ୱା, ସହାୟୋ ମେ ସୁସିକ୍ଖିତୋ ।
ହତ୍ଥେନ ହତ୍ଥଂ ଗଣ୍ହିତ୍ୱା, ଉପଗମ୍ମ [ଉପାଗମି (ସୀ॰), ଉପାଗମ୍ମ (ସ୍ୟା॰)] ତୱନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ଉଭୋପି ପବ୍ବଜିସ୍ସାମ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତ ତୱନ୍ତିକେ ।
ତୱ ସାସନମାଗମ୍ମ, ୱିହରାମ ଅନାସୱା ॥
‘‘କୋଲିତୋ ଇଦ୍ଧିୟା ସେଟ୍ଠୋ, ଅହଂ ପଞ୍ଞାୟ ପାରଗୋ ।
ଉଭୋୱ ଏକତୋ ହୁତ୍ୱା, ସାସନଂ ସୋଭୟାମସେ ॥
‘‘ଅପରିୟୋସିତସଙ୍କପ୍ପୋ, କୁତିତ୍ଥେ ସଞ୍ଚରିଂ ଅହଂ ।
ତୱ ଦସ୍ସନମାଗମ୍ମ, ସଙ୍କପ୍ପୋ ପୂରିତୋ ମମ ॥
‘‘ପଥୱିୟଂ ପତିଟ୍ଠାୟ, ପୁପ୍ଫନ୍ତି ସମୟେ ଦୁମା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧା ସମ୍ପୱନ୍ତି, ତୋସେନ୍ତି ସବ୍ବପାଣିନଂ ॥
‘‘ତଥେୱାହଂ ମହାୱୀର, ସକ୍ୟପୁତ୍ତ ମହାୟସ ।
ସାସନେ ତେ ପତିଟ୍ଠାୟ, ସମୟେସାମି ପୁପ୍ଫିତୁଂ ॥
‘‘ୱିମୁତ୍ତିପୁପ୍ଫଂ ଏସନ୍ତୋ, ଭୱସଂସାରମୋଚନଂ ।
ୱିମୁତ୍ତିପୁପ୍ଫଲାଭେନ, ତୋସେମି ସବ୍ବପାଣିନଂ ॥
‘‘ୟାୱତା ବୁଦ୍ଧଖେତ୍ତମ୍ହି, ଠପେତ୍ୱାନ ମହାମୁନିଂ ।
ପଞ୍ଞାୟ ସଦିସୋ ନତ୍ଥି, ତୱ ପୁତ୍ତସ୍ସ ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘ସୁୱିନୀତା ଚ ତେ ସିସ୍ସା, ପରିସା ଚ ସୁସିକ୍ଖିତା ।
ଉତ୍ତମେ ଦମଥେ ଦନ୍ତା, ପରିୱାରେନ୍ତି ତଂ ସଦା ॥
‘‘ଝାୟୀ ଝାନରତା ଧୀରା, ସନ୍ତଚିତ୍ତା ସମାହିତା ।
ମୁନୀ ମୋନେୟ୍ୟସମ୍ପନ୍ନା, ପରିୱାରେନ୍ତି ତଂ ସଦା ॥
‘‘ଅପ୍ପିଚ୍ଛା ନିପକା ଧୀରା, ଅପ୍ପାହାରା ଅଲୋଲୁପା ।
ଲାଭାଲାଭେନ ସନ୍ତୁଟ୍ଠା, ପରିୱାରେନ୍ତି ତଂ ସଦା ॥
‘‘ଆରଞ୍ଞିକା ଧୁତରତା, ଝାୟିନୋ ଲୂଖଚୀୱରା ।
ୱିୱେକାଭିରତା ଧୀରା, ପରିୱାରେନ୍ତି ତଂ ସଦା ॥
‘‘ପଟିପନ୍ନା ଫଲଟ୍ଠା ଚ, ସେଖା ଫଲସମଙ୍ଗିନୋ ।
ଆସୀସକା [ଆସିଂସକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ, ପରିୱାରେନ୍ତି ତଂ ସଦା ॥
‘‘ସୋତାପନ୍ନା ଚ ୱିମଲା, ସକଦାଗାମିନୋ ଚ ୟେ ।
ଅନାଗାମୀ ଚ ଅରହା, ପରିୱାରେନ୍ତି ତଂ ସଦା ॥
‘‘ସତିପଟ୍ଠାନକୁସଲା, ବୋଜ୍ଝଙ୍ଗଭାୱନାରତା ।
ସାୱକା ତେ ବହୂ ସବ୍ବେ, ପରିୱାରେନ୍ତି ତଂ ସଦା ॥
‘‘ଇଦ୍ଧିପାଦେସୁ କୁସଲା, ସମାଧିଭାୱନାରତା ।
ସମ୍ମପ୍ପଧାନାନୁୟୁତ୍ତା, ପରିୱାରେନ୍ତି ତଂ ସଦା ॥
‘‘ତେୱିଜ୍ଜା ଛଳଭିଞ୍ଞା ଚ, ଇଦ୍ଧିୟା ପାରମିଂ ଗତା ।
ପଞ୍ଞାୟ ପାରମିଂ ପତ୍ତା, ପରିୱାରେନ୍ତି ତଂ ସଦା ॥
‘‘ଏଦିସା ତେ ମହାୱୀର, ତୱ ସିସ୍ସା ସୁସିକ୍ଖିତା ।
ଦୁରାସଦା ଉଗ୍ଗତେଜା, ପରିୱାରେନ୍ତି ତଂ ସଦା ॥
‘‘ତେହି ସିସ୍ସେହି ପରିୱୁତୋ, ସଞ୍ଞତେହି ତପସ୍ସିଭି ।
ମିଗରାଜାୱସମ୍ଭୀତୋ, ଉଳୁରାଜାୱ ସୋଭସି ॥
‘‘ପଥୱିୟଂ ପତିଟ୍ଠାୟ, ରୁହନ୍ତି ଧରଣୀରୁହା ।
ୱେପୁଲ୍ଲତଂ ପାପୁଣନ୍ତି, ଫଲଞ୍ଚ ଦସ୍ସୟନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ପଥୱୀସଦିସୋ ତ୍ୱଂସି, ସକ୍ୟପୁତ୍ତ ମହାୟସ ।
ସାସନେ ତେ ପତିଟ୍ଠାୟ, ଲଭନ୍ତି ଅମତଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସିନ୍ଧୁ ସରସ୍ସତୀ ଚେୱ, ନଦିୟୋ ଚନ୍ଦଭାଗିକା ।
ଗଙ୍ଗା ଚ ୟମୁନା ଚେୱ, ସରଭୂ ଚ ଅଥୋ ମହୀ ॥
‘‘ଏତାସଂ ସନ୍ଦମାନାନଂ, ସାଗରୋ ସମ୍ପଟିଚ୍ଛତି ।
ଜହନ୍ତି ପୁରିମଂ ନାମଂ, ସାଗରୋତେୱ ଞାୟତି ॥
‘‘ତଥେୱିମେ ଚତୁବ୍ବଣ୍ଣା, ପବ୍ବଜିତ୍ୱା ତୱନ୍ତିକେ ।
ଜହନ୍ତି ପୁରିମଂ ନାମଂ, ବୁଦ୍ଧପୁତ୍ତାତି ଞାୟରେ ॥
‘‘ୟଥାପି ଚନ୍ଦୋ ୱିମଲୋ, ଗଚ୍ଛଂ ଆକାସଧାତୁୟା ।
ସବ୍ବେ ତାରଗଣେ ଲୋକେ, ଆଭାୟ ଅତିରୋଚତି ॥
‘‘ତଥେୱ ତ୍ୱଂ ମହାୱୀର, ପରିୱୁତୋ ଦେୱମାନୁସେ ।
ଏତେ ସବ୍ବେ ଅତିକ୍କମ୍ମ, ଜଲସି ସବ୍ବଦା ତୁୱଂ ॥
‘‘ଗମ୍ଭୀରେ ଉଟ୍ଠିତା ଊମୀ, ନ ୱେଲମତିୱତ୍ତରେ ।
ସବ୍ବା ୱେଲଂୱ ଫୁସନ୍ତି [ସବ୍ବାୱ ୱେଲଂ ଫୁସନ୍ତି (ସୀ॰), ସବ୍ବା ୱେଲଂ ପଫୁସ୍ସନ୍ତି (ସ୍ୟା॰)], ସଞ୍ଚୁଣ୍ଣା ୱିକିରନ୍ତି ତା ॥
‘‘ତଥେୱ ତିତ୍ଥିୟା ଲୋକେ, ନାନାଦିଟ୍ଠୀ ବହୁଜ୍ଜନା ।
ଧମ୍ମଂ ୱାଦିତୁକାମା ତେ, ନାତିୱତ୍ତନ୍ତି ତଂ ମୁନିଂ ॥
‘‘ସଚେ ଚ ତଂ ପାପୁଣନ୍ତି, ପଟିୱାଦେହି ଚକ୍ଖୁମ ।
ତୱନ୍ତିକଂ ଉପାଗନ୍ତ୍ୱା, ସଞ୍ଚୁଣ୍ଣାୱ ଭୱନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ୟଥାପି ଉଦକେ ଜାତା, କୁମୁଦା ମନ୍ଦାଲକା ବହୂ ।
ଉପଲିମ୍ପନ୍ତି [ଉପଲିପ୍ପନ୍ତି ( ?)] ତୋୟେନ, କଦ୍ଦମକଲଲେନ ଚ ॥
‘‘ତଥେୱ ବହୁକା ସତ୍ତା, ଲୋକେ ଜାତା ୱିରୂହରେ ।
ଅଟ୍ଟିତା ରାଗଦୋସେନ, କଦ୍ଦମେ କୁମୁଦଂ ୟଥା ॥
‘‘ୟଥାପି ପଦୁମଂ ଜଲଜଂ, ଜଲମଜ୍ଝେ ୱିରୂହତି ।
ନ ସୋ ଲିମ୍ପତି ତୋୟେନ, ପରିସୁଦ୍ଧୋ ହି କେସରୀ ॥
‘‘ତଥେୱ ତ୍ୱଂ ମହାୱୀର, ଲୋକେ ଜାତୋ ମହାମୁନି ।
ନୋପଲିମ୍ପସି ଲୋକେନ, ତୋୟେନ ପଦୁମଂ ୟଥା ॥
‘‘ୟଥାପି ରମ୍ମକେ ମାସେ, ବହୂ ପୁପ୍ଫନ୍ତି ୱାରିଜା ।
ନାତିକ୍କମନ୍ତି ତଂ ମାସଂ, ସମୟୋ ପୁପ୍ଫନାୟ ସୋ ॥
‘‘ତଥେୱ ତ୍ୱଂ ମହାୱୀର, ପୁପ୍ଫିତୋ ତେ ୱିମୁତ୍ତିୟା ।
ସାସନଂ ନାତିୱତ୍ତନ୍ତି, ପଦୁମଂ ୱାରିଜଂ ୟଥା ॥
‘‘ସୁପୁପ୍ଫିତୋ ସାଲରାଜା, ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ପୱାୟତି ।
ଅଞ୍ଞସାଲେହି ପରିୱୁତୋ, ସାଲରାଜାୱ ସୋଭତି ॥
‘‘ତଥେୱ ତ୍ୱଂ ମହାୱୀର, ବୁଦ୍ଧଞାଣେନ ପୁପ୍ଫିତୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପରିୱୁତୋ, ସାଲରାଜାୱ ସୋଭସି ॥
‘‘ୟଥାପି ସେଲୋ ହିମୱା, ଓସଧୋ ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ନାଗାନଂ ଅସୁରାନଞ୍ଚ, ଦେୱତାନଞ୍ଚ ଆଲୟୋ ॥
‘‘ତଥେୱ ତ୍ୱଂ ମହାୱୀର, ଓସଧୋ ୱିୟ ପାଣିନଂ ।
ତେୱିଜ୍ଜା ଛଳଭିଞ୍ଞା ଚ, ଇଦ୍ଧିୟା ପାରମିଂ ଗତା ॥
‘‘ଅନୁସିଟ୍ଠା ମହାୱୀର, ତୟା କାରୁଣିକେନ ତେ ।
ରମନ୍ତି ଧମ୍ମରତିୟା, ୱସନ୍ତି ତୱ ସାସନେ ॥
‘‘ମିଗରାଜା ୟଥା ସୀହୋ, ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ ଆସୟା ।
ଚତୁଦ୍ଦିସାନୁୱିଲୋକେତ୍ୱା [ୱିଲୋକେତ୍ୱା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ନୁଲୋକେତ୍ୱା (କ॰)],
ତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଅଭିନାଦତି ॥
‘‘ସବ୍ବେ ମିଗା ଉତ୍ତସନ୍ତି, ମିଗରାଜସ୍ସ ଗଜ୍ଜତୋ ।
ତଥା ହି ଜାତିମା ଏସୋ, ପସୂ ତାସେତି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘ଗଜ୍ଜତୋ ତେ ମହାୱୀର, ୱସୁଧା ସମ୍ପକମ୍ପତି ।
ବୋଧନେୟ୍ୟାୱବୁଜ୍ଝନ୍ତି, ତସନ୍ତି ମାରକାୟିକା ॥
‘‘ତସନ୍ତି ତିତ୍ଥିୟା ସବ୍ବେ, ନଦତୋ ତେ ମହାମୁନି ।
କାକା ସେନାୱ ୱିବ୍ଭନ୍ତା, ମିଗରଞ୍ଞା ୟଥା ମିଗା ॥
‘‘ୟେ କେଚି ଗଣିନୋ ଲୋକେ, ସତ୍ଥାରୋତି ପୱୁଚ୍ଚରେ ।
ପରମ୍ପରାଗତଂ ଧମ୍ମଂ, ଦେସେନ୍ତି ପରିସାୟ ତେ ॥
‘‘ନ ହେୱଂ ତ୍ୱଂ ମହାୱୀର, ଧମ୍ମଂ ଦେସେସି ପାଣିନଂ ।
ସାମଂ ସଚ୍ଚାନି ବୁଜ୍ଝିତ୍ୱା, କେୱଲଂ ବୋଧିପକ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଆସୟାନୁସୟଂ ଞତ୍ୱା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟାନଂ ବଲାବଲଂ ।
ଭବ୍ବାଭବ୍ବେ ୱିଦିତ୍ୱାନ, ମହାମେଘୋୱ ଗଜ୍ଜସି ॥
‘‘ଚକ୍କୱାଳପରିୟନ୍ତା, ନିସିନ୍ନା ପରିସା ଭୱେ ।
ନାନାଦିଟ୍ଠୀ ୱିଚିନନ୍ତା [ୱିଚିନ୍ତେନ୍ତି (ସ୍ୟା॰), ୱିଚିନନ୍ତଂ (କ॰)], ୱିମତିଚ୍ଛେଦନାୟ ତଂ ॥
‘‘ସବ୍ବେସଂ ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ, ଓପମ୍ମକୁସଲୋ ମୁନି ।
ଏକଂ ପଞ୍ହଂ କଥେନ୍ତୋୱ, ୱିମତିଂ ଛିନ୍ଦସି [ଛିନ୍ଦି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ପାଣିନଂ ॥
‘‘ଉପତିସ୍ସସଦିସେହେୱ, ୱସୁଧା ପୂରିତା ଭୱେ ।
ସବ୍ବେୱ ତେ ପଞ୍ଜଲିକା, କିତ୍ତୟୁଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘କପ୍ପଂ ୱା ତେ କିତ୍ତୟନ୍ତା, ନାନାୱଣ୍ଣେହି କିତ୍ତୟୁଂ ।
ପରିମେତୁଂ ନ ସକ୍କେୟ୍ୟୁଂ [ନ କପ୍ପେୟ୍ୟୁଂ (ସ୍ୟା॰), ନ ପପ୍ପେୟ୍ୟୁଂ (କ॰)], ଅପ୍ପମେୟ୍ୟୋ ତଥାଗତୋ ॥
‘‘ୟଥାସକେନ ଥାମେନ, କିତ୍ତିତୋ ହି ମୟା ଜିନୋ ।
କପ୍ପକୋଟୀପି କିତ୍ତେନ୍ତା, ଏୱମେୱ ପକିତ୍ତୟୁଂ ॥
‘‘ସଚେ ହି କୋଚି ଦେୱୋ ୱା, ମନୁସ୍ସୋ ୱା ସୁସିକ୍ଖିତୋ ।
ପମେତୁଂ ପରିକପ୍ପେୟ୍ୟ, ୱିଘାତଂୱ ଲଭେୟ୍ୟ ସୋ ॥
‘‘ସାସନେ ତେ ପତିଟ୍ଠାୟ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତ ମହାୟସ ।
ପଞ୍ଞାୟ ପାରମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ତିତ୍ଥିୟେ ସମ୍ପମଦ୍ଦାମି, ୱତ୍ତେମି ଜିନସାସନଂ ।
ଧମ୍ମସେନାପତି ଅଜ୍ଜ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ କତଂ କମ୍ମଂ, ଫଲଂ ଦସ୍ସେସି ମେ ଇଧ ।
ସୁଖିତ୍ତୋ ସରୱେଗୋୱ, କିଲେସେ ଝାପୟୀ ମମ [ଝାପୟିଂ ମମ (ସ୍ୟା॰), ଝାପୟିଂ ଅହଂ (କ॰)]॥
‘‘ୟୋ କୋଚି ମନୁଜୋ ଭାରଂ, ଧାରେୟ୍ୟ ମତ୍ଥକେ ସଦା ।
ଭାରେନ ଦୁକ୍ଖିତୋ ଅସ୍ସ, ଭାରେହି ଭରିତୋ ତଥା ॥
‘‘ଡୟ୍ହମାନୋ ତୀହଗ୍ଗୀହି, ଭୱେସୁ ସଂସରିଂ ଅହଂ ।
ଭରିତୋ ଭୱଭାରେନ, ଗିରିଂ ଉଚ୍ଚାରିତୋ ୟଥା ॥
‘‘ଓରୋପିତୋ ଚ ମେ ଭାରୋ, ଭୱା ଉଗ୍ଘାଟିତା ମୟା ।
କରଣୀୟଂ କତଂ ସବ୍ବଂ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘ୟାୱତା ବୁଦ୍ଧଖେତ୍ତମ୍ହି, ଠପେତ୍ୱା ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ।
ଅହଂ ଅଗ୍ଗୋମ୍ହି ପଞ୍ଞାୟ, ସଦିସୋ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ସମାଧିମ୍ହି ସୁକୁସଲୋ, ଇଦ୍ଧିୟା ପାରମିଂ ଗତୋ ।
ଇଚ୍ଛମାନୋ ଚହଂ ଅଜ୍ଜ, ସହସ୍ସଂ ଅଭିନିମ୍ମିନେ ॥
‘‘ଅନୁପୁବ୍ବୱିହାରସ୍ସ, ୱସୀଭୂତୋ ମହାମୁନି ।
କଥେସି ସାସନଂ ମୟ୍ହଂ, ନିରୋଧୋ ସୟନଂ ମମ ॥
‘‘ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୁଦ୍ଧଂ ମେ, ସମାଧିକୁସଲୋ ଅହଂ ।
ସମ୍ମପ୍ପଧାନାନୁୟୁତ୍ତୋ, ବୋଜ୍ଝଙ୍ଗଭାୱନାରତୋ ॥
‘‘ସାୱକେନ ହି ପତ୍ତବ୍ବଂ, ସବ୍ବମେୱ କତଂ ମୟା ।
ଲୋକନାଥଂ ଠପେତ୍ୱାନ, ସଦିସୋ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ସମାପତ୍ତୀନଂ କୁସଲୋ [ସମାପତ୍ତିନୟକୁସଲୋ (ସୀ॰)], ଝାନୱିମୋକ୍ଖାନ ଖିପ୍ପପଟିଲାଭୀ ।
ବୋଜ୍ଝଙ୍ଗଭାୱନାରତୋ, ସାୱକଗୁଣପାରମିଗତୋସ୍ମି ॥
‘‘ସାୱକଗୁଣେନପି ଫୁସ୍ସେନ [ସାୱକଗୁଣଫୁସ୍ସେନ (ସ୍ୟା॰)], ବୁଦ୍ଧିୟା ପରିସୁତ୍ତମଭାରୱା [ପୁରିସୁତ୍ତମଗାରୱା (ସ୍ୟା॰), ପୁରିସୁତ୍ତମଭାରୱା (କ॰)]।
ୟଂ ସଦ୍ଧାସଙ୍ଗହିତଂ [ସଦ୍ଧାୟ ସଙ୍ଗହିତଂ (ସୀ॰), ସଦ୍ଦାସଙ୍ଗହିତଂ (ସ୍ୟା॰)] ଚିତ୍ତଂ, ସଦା ସବ୍ରହ୍ମଚାରୀସୁ ॥
‘‘ଉଦ୍ଧତୱିସୋୱ ସପ୍ପୋ, ଛିନ୍ନୱିସାଣୋୱ ଉସଭୋ ।
ନିକ୍ଖିତ୍ତମାନଦପ୍ପୋୱ [ଦବ୍ବୋୱ (କ॰)], ଉପେମି ଗରୁଗାରୱେନ ଗଣଂ ॥
‘‘ୟଦି ରୂପିନୀ ଭୱେୟ୍ୟ, ପଞ୍ଞା ମେ ୱସୁମତୀପି [ୱସୁମତୀ (ସୀ॰ କ॰) ୱସୁପତୀନଂ (ସ୍ୟା॰)] ନ ସମେୟ୍ୟ ।
ଅନୋମଦସ୍ସିସ୍ସ [ଅନୋମଦସ୍ସି ( ?)] ଭଗୱତୋ, ଫଲମେତଂ ଞାଣଥୱନାୟ ॥
‘‘ପୱତ୍ତିତଂ ଧମ୍ମଚକ୍କଂ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତେନ ତାଦିନା ।
ଅନୁୱତ୍ତେମହଂ ସମ୍ମା, ଞାଣଥୱନାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ମା ମେ କଦାଚି ପାପିଚ୍ଛୋ, କୁସୀତୋ ହୀନୱୀରିୟୋ ।
ଅପ୍ପସ୍ସୁତୋ ଅନାଦରୋ [ଅନାଚାରୋ (ସବ୍ବତ୍ଥ) ଥେରଗା॰ ୯୮୭ ପସ୍ସିତବ୍ବା], ସମେତୋ ଅହୁ କତ୍ଥଚି ॥
‘‘ବହୁସ୍ସୁତୋ ଚ ମେଧାୱୀ, ସୀଲେସୁ ସୁସମାହିତୋ ।
ଚେତୋସମଥାନୁୟୁତ୍ତୋ, ଅପି ମୁଦ୍ଧନି ତିଟ୍ଠତୁ ॥
‘‘ତଂ ୱୋ ୱଦାମି ଭଦ୍ଦନ୍ତେ, ୟାୱନ୍ତେତ୍ଥ ସମାଗତା ।
ଅପ୍ପିଚ୍ଛା ହୋଥ ସନ୍ତୁଟ୍ଠା, ଝାୟୀ ଝାନରତା ସଦା ॥
‘‘ୟମହଂ ପଠମଂ ଦିସ୍ୱା, ୱିରଜୋ ୱିମଲୋ ଅହୁଂ ।
ସୋ ମେ ଆଚରିୟୋ ଧୀରୋ, ଅସ୍ସଜି ନାମ ସାୱକୋ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ୱାହସା ଅଜ୍ଜ, ଧମ୍ମସେନାପତୀ ଅହୁଂ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ପାରମିଂ ପତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ୟୋ ମେ ଆଚରିୟୋ ଆସି, ଅସ୍ସଜି ନାମ ସାୱକୋ ।
ୟସ୍ସଂ ଦିସାୟଂ ୱସତି, ଉସ୍ସୀସମ୍ହି କରୋମହଂ ॥
‘‘ମମ କମ୍ମଂ ସରିତ୍ୱାନ, ଗୋତମୋ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଅଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପେସି ମଂ ॥
[ଇମା ଦ୍ୱେ ଗାଥାୟୋ ସ୍ୟାମପୋତ୍ଥକେ ନ ସନ୍ତି]
କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ [ଇମା ଦ୍ୱେ ଗାଥାରୋ ସ୍ୟାମପୋତ୍ଥକେ ନ ସନ୍ତି]॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ [ଚତସ୍ସୋ ଚ (ସୀ॰)], ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସାରିପୁତ୍ତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସାରିପୁତ୍ତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୩-୨. ମହାମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସୀ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ୱିହାସି ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ଦେୱସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ॥
‘‘ୱରୁଣୋ ନାମ ନାମେନ, ନାଗରାଜା ଅହଂ ତଦା ।
କାମରୂପୀ ୱିକୁବ୍ବାମି, ମହୋଦଧିନିୱାସହଂ ॥
‘‘ସଙ୍ଗଣିୟଂ ଗଣଂ ହିତ୍ୱା, ତୂରିୟଂ ପଟ୍ଠପେସହଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ପରିୱାରେତ୍ୱା, ୱାଦେସୁଂ ଅଚ୍ଛରା ତଦା ॥
‘‘ୱଜ୍ଜମାନେସୁ ତୂରେସୁ, ଦେୱା ତୂରାନି [ତୁରିୟେସୁ, ଦେୱା ତୁରିୟାନି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ୱଜ୍ଜୟୁଂ ।
ଉଭିନ୍ନଂ ସଦ୍ଦଂ ସୁତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧୋପି ସମ୍ପବୁଜ୍ଝଥ ॥
‘‘ନିମନ୍ତେତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସକଂ ଭୱନୁପାଗମିଂ ।
ଆସନଂ ପଞ୍ଞପେତ୍ୱାନ, କାଲମାରୋଚୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଖୀଣାସୱସହସ୍ସେହି, ପରିୱୁତୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଓଭାସେନ୍ତୋ ଦିସା ସବ୍ବା, ଭୱନଂ ମେ ଉପାଗମି ॥
‘‘ଉପୱିଟ୍ଠଂ ମହାୱୀରଂ, ଦେୱଦେୱଂ ନରାସଭଂ ।
ସଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘଂ ତପ୍ପେସିଂ [ସନ୍ତପ୍ପେସିଂ (ସ୍ୟା॰), ତପ୍ପେମି (କ॰)], ଅନ୍ନପାନେନହଂ ତଦା ॥
‘‘ଅନୁମୋଦି ମହାୱୀରୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ସୋ [ୟଂ ସୋ (କ॰)] ସଙ୍ଘଂ ଅପୂଜେସି, ବୁଦ୍ଧଞ୍ଚ ଲୋକନାୟକଂ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଦେୱଲୋକଂ ଗମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସତ୍ତସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ପଥବ୍ୟା ରଜ୍ଜଂ ଅଟ୍ଠସତଂ, ୱସୁଧଂ ଆୱସିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପଞ୍ଚପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ଭୋଗା ଅସଙ୍ଖିୟା ତସ୍ସ, ଉପ୍ପଜ୍ଜିସ୍ସନ୍ତି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ [ନାମେନ (ସୀ॰)], ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ନିରୟା ସୋ ଚୱିତ୍ୱାନ, ମନୁସ୍ସତଂ ଗମିସ୍ସତି ।
କୋଲିତୋ ନାମ ନାମେନ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସୋ ପଚ୍ଛା ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, କୁସଲମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଦୁତିୟୋ ହେସ୍ସତି ସାୱକୋ ॥
‘‘‘ଆରଦ୍ଧୱୀରିୟୋ ପହିତତ୍ତୋ, ଇଦ୍ଧିୟା ପାରମିଂ ଗତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ପାପମିତ୍ତୋପନିସ୍ସାୟ, କାମରାଗୱସଂ ଗତୋ ।
ମାତରଂ ପିତରଞ୍ଚାପି, ଘାତୟିଂ ଦୁଟ୍ଠମାନସୋ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ନିରୟଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ପାପକମ୍ମସମଙ୍ଗିତା, ଭିନ୍ନସୀସୋ ମରାମହଂ ॥
‘‘ଇଦଂ ପଚ୍ଛିମକଂ ମୟ୍ହଂ, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ଇଧାପି ଏଦିସୋ ମୟ୍ହଂ, ମରଣକାଲେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ପୱିୱେକମନୁୟୁତ୍ତୋ, ସମାଧିଭାୱନାରତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ଧରଣିମ୍ପି ସୁଗମ୍ଭୀରଂ, ବହଲଂ ଦୁପ୍ପଧଂସିୟଂ ।
ୱାମଙ୍ଗୁଟ୍ଠେନ ଖୋଭେୟ୍ୟଂ, ଇଦ୍ଧିୟା ପାରମିଂ ଗତୋ ॥
‘‘ଅସ୍ମିମାନଂ ନ ପସ୍ସାମି, ମାନୋ ମୟ୍ହଂ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ସାମଣେରେ ଉପାଦାୟ, ଗରୁଚିତ୍ତଂ କରୋମହଂ ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମଭିନୀହରିଂ ।
ତାହଂ ଭୂମିମନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମହାମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମହାମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩-୩. ମହାକସ୍ସପତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ପୂଜଂ କୁବ୍ବନ୍ତି ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତା ଜନତା, ଆମୋଦିତପମୋଦିତା ।
ତେସୁ ସଂୱେଗଜାତେସୁ, ପୀତି ମେ ଉଦପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ଞାତିମିତ୍ତେ ସମାନେତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ।
ପରିନିବ୍ବୁତୋ ମହାୱୀରୋ, ହନ୍ଦ ପୂଜଂ କରୋମସେ ॥
‘‘ସାଧୂତି ତେ ପଟିସ୍ସୁତ୍ୱା, ଭିୟ୍ୟୋ ହାସଂ ଜନିଂସୁ ମେ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ମିଂ ଲୋକନାଥମ୍ହି, କାହାମ ପୁଞ୍ଞସଞ୍ଚୟଂ ॥
‘‘ଅଗ୍ଘିୟଂ ସୁକତଂ କତ୍ୱା, ସତହତ୍ଥସମୁଗ୍ଗତଂ ।
ଦିୟଡ୍ଢହତ୍ଥପତ୍ଥଟଂ, ୱିମାନଂ ନଭମୁଗ୍ଗତଂ ॥
‘‘କତ୍ୱାନ ହମ୍ମିୟଂ ତତ୍ଥ, ତାଲପନ୍ତୀହି ଚିତ୍ତିତଂ ।
ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଚେତିୟଂ ପୂଜୟୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଅଗ୍ଗିକ୍ଖନ୍ଧୋୱ ଜଲିତୋ, କିଂସୁକୋ ଇୱ [ସାଲରାଜାୱ (ସୀ॰)] ଫୁଲ୍ଲିତୋ ।
ଇନ୍ଦଲଟ୍ଠୀୱ ଆକାସେ, ଓଭାସେତି ଚତୁଦ୍ଦିସା ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, କତ୍ୱାନ କୁସଲଂ ବହୁଂ ।
ପୁବ୍ବକମ୍ମଂ ସରିତ୍ୱାନ, ତିଦସଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ସହସ୍ସୟୁତ୍ତଂ ହୟୱାହିଂ, ଦିବ୍ବୟାନମଧିଟ୍ଠିତୋ ।
ଉବ୍ବିଦ୍ଧଂ ଭୱନଂ ମୟ୍ହଂ, ସତ୍ତଭୂମଂ ସମୁଗ୍ଗତଂ ॥
‘‘କୂଟାଗାରସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟା ଅହୁଂ ।
ଜଲନ୍ତି ସକତେଜେନ, ଦିସା ସବ୍ବା ପଭାସୟଂ ॥
‘‘ସନ୍ତି ଅଞ୍ଞେପି ନିୟ୍ୟୂହା, ଲୋହିତଙ୍ଗମୟା ତଦା ।
ତେପି ଜୋତନ୍ତି ଆଭାୟ, ସମନ୍ତା ଚତୁରୋ ଦିସା ॥
‘‘ପୁଞ୍ଞକମ୍ମାଭିନିବ୍ବତ୍ତା, କୂଟାଗାରା ସୁନିମ୍ମିତା ।
ମଣିମୟାପି ଜୋତନ୍ତି, ଦିସା ଦସ [ଦିସୋଦିସଂ (ସ୍ୟା॰)] ସମନ୍ତତୋ ॥
‘‘ତେସଂ ଉଜ୍ଜୋତମାନାନଂ, ଓଭାସୋ ୱିପୁଲୋ ଅହୁ ।
ସବ୍ବେ ଦେୱେ ଅଭିଭୋମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଉବ୍ବିଦ୍ଧୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ଚାତୁରନ୍ତୋ ୱିଜିତାୱୀ, ପଥୱିଂ ଆୱସିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତଥେୱ ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଅହୋସହଂ ।
ସକକମ୍ମାଭିରଦ୍ଧୋମ୍ହି, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚତୁଦୀପମ୍ହି ଇସ୍ସରୋ ।
ତତ୍ଥାପି ଭୱନଂ ମୟ୍ହଂ, ଇନ୍ଦଲଟ୍ଠୀୱ ଉଗ୍ଗତଂ ॥
‘‘ଆୟାମତୋ ଚତୁବ୍ବୀସଂ, ୱିତ୍ଥାରେନ ଚ ଦ୍ୱାଦସ ।
ରମ୍ମଣଂ [ରମ୍ମକଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ନାମ ନଗରଂ, ଦଳ୍ହପାକାରତୋରଣଂ ॥
‘‘ଆୟାମତୋ ପଞ୍ଚସତଂ, ୱିତ୍ଥାରେନ ତଦଡ୍ଢକଂ ।
ଆକିଣ୍ଣଂ ଜନକାୟେହି, ତିଦସାନଂ ପୁରଂ ୱିୟ ॥
‘‘ୟଥା ସୂଚିଘରେ ସୂଚୀ, ପକ୍ଖିତ୍ତା ପଣ୍ଣୱୀସତି ।
ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଂ ପଘଟ୍ଟେନ୍ତି, ଆକିଣ୍ଣଂ ହୋତି ଲଙ୍କତଂ [ତଂ ତଦା (ସୀ॰), ସତତା (ସ୍ୟା॰), ସଙ୍କରଂ ( ?)]॥
‘‘ଏୱମ୍ପି ନଗରଂ ମୟ୍ହଂ, ହତ୍ଥିସ୍ସରଥସଂକୁଲଂ ।
ମନୁସ୍ସେହି ସଦାକିଣ୍ଣଂ, ରମ୍ମଣଂ ନଗରୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଭୁତ୍ୱା ପିୱିତ୍ୱା ଚ, ପୁନ ଦେୱତ୍ତନଂ ଗତୋ [ପୁନପି ଦେୱତଙ୍ଗତୋ (କ॰)]॥
ଭୱେ ପଚ୍ଛିମକେ ମୟ୍ହଂ, ଅହୋସି କୁଲସମ୍ପଦା ॥
‘‘ବ୍ରାହ୍ମଞ୍ଞକୁଲସମ୍ଭୂତୋ, ମହାରତନସଞ୍ଚୟୋ ।
ଅସୀତିକୋଟିୟୋ ହିତ୍ୱା, ହିରଞ୍ଞସ୍ସାପି ପବ୍ବଜିଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମହାକସ୍ସପୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମହାକସ୍ସପତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୩-୪. ଅନୁରୁଦ୍ଧତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମେଧଂ ଭଗୱନ୍ତାହଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ।
ୱୂପକଟ୍ଠଂ ୱିହରନ୍ତଂ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସୁମେଧଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମୟାଚହଂ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପ ମହାୱୀର, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ।
ପଦୀପଂ ତେ ପଦସ୍ସାମି, ରୁକ୍ଖମୂଲମ୍ହି ଝାୟତୋ ॥
‘‘ଅଧିୱାସେସି ସୋ ଧୀରୋ, ସୟମ୍ଭୂ ୱଦତଂ ୱରୋ ।
ଦୁମେସୁ ୱିନିୱିଜ୍ଝିତ୍ୱା, ୟନ୍ତଂ ୟୋଜିୟହଂ ତଦା ॥
‘‘ସହସ୍ସୱଟ୍ଟିଂ ପାଦାସିଂ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ।
ସତ୍ତାହଂ ପଜ୍ଜଲିତ୍ୱାନ, ଦୀପା ୱୂପସମିଂସୁ ମେ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ୱିମାନମୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଉପପନ୍ନସ୍ସ ଦେୱତ୍ତଂ, ବ୍ୟମ୍ହଂ ଆସି ସୁନିମ୍ମିତଂ ।
ସମନ୍ତତୋ ପଜ୍ଜଲତି, ଦୀପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, ୱିରୋଚେସିମହଂ ତଦା ।
ସବ୍ବେ ଦେୱେ ଅଭିଭୋମି, ଦୀପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପାନି ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ନ ମଂ କେଚୀତିମଞ୍ଞନ୍ତି, ଦୀପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠୱୀସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ଦିୱା ରତ୍ତିଞ୍ଚ ପସ୍ସାମି, ସମନ୍ତା ୟୋଜନଂ ତଦା ॥
‘‘ସହସ୍ସଲୋକଂ ଞାଣେନ, ପସ୍ସାମି ସତ୍ଥୁ ସାସନେ ।
ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁମନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ଦୀପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସିତୋ ।
ତସ୍ସ ଦୀପୋ ମୟା ଦିନ୍ନୋ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅନୁରୁଦ୍ଧୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅନୁରୁଦ୍ଧତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୩-୫. ପୁଣ୍ଣମନ୍ତାଣିପୁତ୍ତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଜ୍ଝାୟକୋ ମନ୍ତଧରୋ, ତିଣ୍ଣଂ ୱେଦାନ ପାରଗୂ ।
ପୁରକ୍ଖତୋମ୍ହି ସିସ୍ସେହି, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମ କମ୍ମଂ ପକିତ୍ତେସି, ସଙ୍ଖିତ୍ତେନ ମହାମୁନି ॥
‘‘ତାହଂ ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ଅଭିୱାଦେତ୍ୱାନ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ପକ୍କମିଂ [ପକ୍କାମିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଦକ୍ଖିଣାମୁଖୋ ॥
‘‘ସଙ୍ଖିତ୍ତେନ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ୱିତ୍ଥାରେନ ଅଭାସୟିଂ [ଅଦେସୟିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ସବ୍ବେ ସିସ୍ସା ଅତ୍ତମନା, ସୁତ୍ୱାନ ମମ ଭାସତୋ ।
ସକଂ ଦିଟ୍ଠିଂ ୱିନୋଦେତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟୁଂ ॥
‘‘ସଙ୍ଖିତ୍ତେନପି ଦେସେମି, ୱିତ୍ଥାରେନ ତଥେୱହଂ [ଦେସେସିଂ ୱିତ୍ଥାରେନପି ଭାସୟିଂ (କ॰)]।
ଅଭିଧମ୍ମନୟଞ୍ଞୂହଂ, କଥାୱତ୍ଥୁୱିସୁଦ୍ଧିୟା ।
ସବ୍ବେସଂ ୱିଞ୍ଞାପେତ୍ୱାନ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ଇତୋ ପଞ୍ଚସତେ କପ୍ପେ, ଚତୁରୋ ସୁପ୍ପକାସକା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚତୁଦୀପମ୍ହି ଇସ୍ସରା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁଣ୍ଣୋ ମନ୍ତାଣିପୁତ୍ତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁଣ୍ଣମନ୍ତାଣିପୁତ୍ତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୩-୬. ଉପାଲିତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ସୁଜାତୋ ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ।
ଅସୀତିକୋଟିନିଚୟୋ, ପହୂତଧନଧଞ୍ଞୱା ॥
‘‘ଅଜ୍ଝାୟକୋ ମନ୍ତଧରୋ, ତିଣ୍ଣଂ ୱେଦାନ ପାରଗୂ ।
ଲକ୍ଖଣେ ଇତିହାସେ ଚ, ସଧମ୍ମେ ପାରମିଂ ଗତୋ ॥
‘‘ପରିବ୍ବାଜା ଏକସିଖା [ଏକଭିକ୍ଖା (କ॰)], ଗୋତମା
ବୁଦ୍ଧସାୱକା [ସବ୍ବତ୍ଥପି ଏୱମେୱ ଦିସ୍ସତି]।
ଚରକା ତାପସା ଚେୱ, ଚରନ୍ତି ମହିୟା ତଦା ॥
‘‘ତେପି ମଂ ପରିୱାରେନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ୱିସ୍ସୁତୋ ଇତି ।
ବହୁଜ୍ଜନୋ ମଂ ପୂଜେତି, ନାହଂ ପୂଜେମି କିଞ୍ଚନଂ ॥
‘‘ପୂଜାରହଂ ନ ପସ୍ସାମି, ମାନତ୍ଥଦ୍ଧୋ ଅହଂ ତଦା ।
ବୁଦ୍ଧୋତି ୱଚନଂ ନତ୍ଥି, ତାୱ ନୁପ୍ପଜ୍ଜତେ ଜିନୋ ॥
‘‘ଅଚ୍ଚୟେନ ଅହୋରତ୍ତଂ, ପଦୁମୁତ୍ତରନାମକୋ [ନାୟକୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ସବ୍ବଂ ତମଂ ୱିନୋଦେତ୍ୱା, ଲୋକେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ୱିତ୍ଥାରିକେ ବାହୁଜଞ୍ଞେ, ପୁଥୁଭୂତେ ଚ ସାସନେ ।
ଉପାଗମି ତଦା ବୁଦ୍ଧୋ, ନଗରଂ ହଂସସୱ୍ହୟଂ ॥
‘‘ପିତୁ ଅତ୍ଥାୟ ସୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ଧମ୍ମଂ ଦେସେସି ଚକ୍ଖୁମା ।
ତେନ କାଲେନ ପରିସା, ସମନ୍ତା ୟୋଜନଂ ତଦା ॥
‘‘ସମ୍ମତୋ ମନୁଜାନଂ ସୋ, ସୁନନ୍ଦୋ ନାମ ତାପସୋ ।
ୟାୱତା ବୁଦ୍ଧପରିସା, ପୁପ୍ଫେହଚ୍ଛାଦୟୀ ତଦା ॥
‘‘ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେନ୍ତେ, ସେଟ୍ଠେ ଚ [ହେଟ୍ଠା ଚ (କ॰)] ପୁପ୍ଫମଣ୍ଡପେ ।
କୋଟିସତସହସ୍ସାନଂ, ଧମ୍ମାଭିସମୟୋ ଅହୁ ॥
‘‘ସତ୍ତରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ବୁଦ୍ଧୋ, ୱସ୍ସେତ୍ୱା ଧମ୍ମୱୁଟ୍ଠିୟୋ ।
ଅଟ୍ଠମେ ଦିୱସେ ପତ୍ତେ, ସୁନନ୍ଦଂ କିତ୍ତୟୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ସଂସରନ୍ତୋ ଅୟଂ ଭୱେ ।
ସବ୍ବେସଂ ପୱରୋ ହୁତ୍ୱା, ଭୱେସୁ ସଂସରିସ୍ସତି ॥
‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ମନ୍ତାଣିପୁତ୍ତୋ ପୁଣ୍ଣୋତି, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ॥
‘‘ଏୱଂ କିତ୍ତୟି ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସୁନନ୍ଦଂ ତାପସଂ ତଦା ।
ହାସୟନ୍ତୋ ଜନଂ ସବ୍ବଂ, ଦସ୍ସୟନ୍ତୋ ସକଂ ବଲଂ ॥
‘‘କତଞ୍ଜଲୀ ନମସ୍ସନ୍ତି, ସୁନନ୍ଦଂ ତାପସଂ ଜନା ।
ବୁଦ୍ଧେ କାରଂ କରିତ୍ୱାନ, ସୋଧେସି ଗତିମତ୍ତନୋ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ଅହୁ ସଙ୍କପ୍ପୋ, ସୁତ୍ୱାନ ମୁନିନୋ ୱଚଂ ।
ଅହମ୍ପି କାରଂ କସ୍ସାମି, ୟଥା ପସ୍ସାମି ଗୋତମଂ ॥
‘‘ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, କିରିୟଂ ଚିନ୍ତୟିଂ ମମ ।
କ୍ୟାହଂ କମ୍ମଂ ଆଚରାମି, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରେ ॥
‘‘ଅୟଞ୍ଚ ପାଠିକୋ ଭିକ୍ଖୁ, ସବ୍ବପାଠିସ୍ସ ସାସନେ ।
ୱିନୟେ ଅଗ୍ଗନିକ୍ଖିତ୍ତୋ, ତଂ ଠାନଂ ପତ୍ଥୟେ ଅହଂ ॥
‘‘ଇଦଂ ମେ ଅମିତଂ ଭୋଗଂ, ଅକ୍ଖୋଭଂ ସାଗରୂପମଂ ।
ତେନ ଭୋଗେନ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଆରାମଂ ମାପୟେ ଅହଂ ॥
‘‘ସୋଭନଂ ନାମ ଆରାମଂ, ନଗରସ୍ସ ପୁରତ୍ଥତୋ ।
କିଣିତ୍ୱା [କୀତ୍ୱା (ସୀ॰), କିତ୍ୱା (କ॰)] ସତସହସ୍ସେନ, ସଙ୍ଘାରାମଂ ଅମାପୟିଂ ॥
‘‘କୂଟାଗାରେ ଚ ପାସାଦେ, ମଣ୍ଡପେ ହମ୍ମିୟେ ଗୁହା ।
ଚଙ୍କମେ ସୁକତେ କତ୍ୱା, ସଙ୍ଘାରାମଂ ଅମାପୟିଂ ॥
‘‘ଜନ୍ତାଘରଂ ଅଗ୍ଗିସାଲଂ, ଅଥୋ ଉଦକମାଳକଂ ।
ନ୍ହାନଘରଂ ମାପୟିତ୍ୱା, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ଆସନ୍ଦିୟୋ ପୀଠକେ ଚ, ପରିଭୋଗେ ଚ ଭାଜନେ ।
ଆରାମିକଞ୍ଚ ଭେସଜ୍ଜଂ, ସବ୍ବମେତଂ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ଆରକ୍ଖଂ ପଟ୍ଠପେତ୍ୱାନ, ପାକାରଂ କାରୟିଂ ଦଳ୍ହଂ ।
ମା ନଂ କୋଚି ୱିହେଠେସି, ସନ୍ତଚିତ୍ତାନ ତାଦିନଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସେନାୱାସଂ [ଆୱାସଂ ସତସହସ୍ସେନ (ସୀ॰), ଆୱାସେ ସତସହସ୍ସେ (ସ୍ୟା॰)], ସଙ୍ଘାରାମେ ଅମାପୟିଂ ।
ୱେପୁଲ୍ଲଂ ତଂ ମାପୟିତ୍ୱା [ୱେପୁଲ୍ଲତଂ ପାପୟିତ୍ୱା (ସୀ॰)], ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଉପନାମୟିଂ ॥
‘‘ନିଟ୍ଠାପିତୋ ମୟାରାମୋ, ସମ୍ପଟିଚ୍ଛ ତୁୱଂ ମୁନି ।
ନିୟ୍ୟାଦେସ୍ସାମି ତଂ ୱୀର [ତେ ୱୀର (ସୀ॰), ତଂ ଧୀର (ସ୍ୟା॰)], ଅଧିୱାସେହି ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଅଧିୱାସେସି ନାୟକୋ ॥
‘‘ଅଧିୱାସନମଞ୍ଞାୟ, ସବ୍ବଞ୍ଞୁସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଭୋଜନଂ ପଟିୟାଦେତ୍ୱା, କାଲମାରୋଚୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଆରୋଚିତମ୍ହି କାଲମ୍ହି, ପଦୁମୁତ୍ତରନାୟକୋ ।
ଖୀଣାସୱସହସ୍ସେହି, ଆରାମଂ ମେ ଉପାଗମି ॥
‘‘ନିସିନ୍ନଂ କାଲମଞ୍ଞାୟ, ଅନ୍ନପାନେନ ତପ୍ପୟିଂ ।
ଭୁତ୍ତାୱିଂ କାଲମଞ୍ଞାୟ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘କୀତୋ ସତସହସ୍ସେନ, ତତ୍ତକେନେୱ କାରିତୋ ।
ସୋଭନୋ ନାମ ଆରାମୋ, ସମ୍ପଟିଚ୍ଛ ତୁୱଂ ମୁନି ॥
‘‘ଇମିନାରାମଦାନେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନୋହଂ, ଲଭାମି ମମ ପତ୍ଥିତଂ ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗହେତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସଙ୍ଘାରାମଂ ସୁମାପିତଂ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘ୟୋ ସୋ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପାଦାସି, ସଙ୍ଘାରାମଂ ସୁମାପିତଂ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘ହତ୍ଥୀ ଅସ୍ସା ରଥା ପତ୍ତୀ, ସେନା ଚ ଚତୁରଙ୍ଗିନୀ ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ସଙ୍ଘାରାମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠି ତୂରସହସ୍ସାନି [ତୁରିୟସହସ୍ସାନି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଭେରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ସଙ୍ଘାରାମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଛଳସୀତିସହସ୍ସାନି, ନାରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ୱିଚିତ୍ତୱତ୍ଥାଭରଣା, ଆମୁତ୍ତମଣିକୁଣ୍ଡଲା ॥
‘‘ଅଳାରପମ୍ହା ହସୁଲା, ସୁସଞ୍ଞା ତନୁମଜ୍ଝିମା ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ସଙ୍ଘାରାମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘ଦେୱରାଜେନ ପତ୍ତବ୍ବଂ, ସବ୍ବଂ ପଟିଲଭିସ୍ସତି ।
ଅନୂନଭୋଗୋ ହୁତ୍ୱାନ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀ, ରାଜା ରଟ୍ଠେ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଥବ୍ୟା ରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ଉପାଲି ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ॥
‘‘ୱିନୟେ ପାରମିଂ ପତ୍ୱା, ଠାନାଠାନେ ଚ କୋୱିଦୋ ।
ଜିନସାସନଂ ଧାରେନ୍ତୋ, ୱିହରିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘ସବ୍ବମେତଂ ଅଭିଞ୍ଞାୟ, ଗୋତମୋ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସ୍ସତି ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟୁପାଦାୟ, ପତ୍ଥେମି ତୱ ସାସନଂ ।
ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ସବ୍ବସଂୟୋଜନକ୍ଖୟୋ ॥
‘‘ୟଥା ସୂଲାୱୁତୋ ପୋସୋ, ରାଜଦଣ୍ଡେନ ତଜ୍ଜିତୋ ।
ସୂଲେ ସାତଂ ଅୱିନ୍ଦନ୍ତୋ, ପରିମୁତ୍ତିଂୱ ଇଚ୍ଛତି ॥
‘‘ତଥେୱାହଂ ମହାୱୀର, ଭୱଦଣ୍ଡେନ ତଜ୍ଜିତୋ ।
କମ୍ମସୂଲାୱୁତୋ ସନ୍ତୋ, ପିପାସାୱେଦନଟ୍ଟିତୋ ॥
‘‘ଭୱେ ସାତଂ ନ ୱିନ୍ଦାମି, ଡୟ୍ହନ୍ତୋ ତୀହି ଅଗ୍ଗିଭି ।
ପରିମୁତ୍ତିଂ ଗୱେସାମି, ୟଥାପି ରାଜଦଣ୍ଡିତୋ ॥
‘‘ୟଥା ୱିସାଦୋ ପୁରିସୋ, ୱିସେନ ପରିପୀଳିତୋ ।
ଅଗଦଂ ସୋ ଗୱେସେୟ୍ୟ, ୱିସଘାତାୟୁପାଲନଂ [ୱିସଘାତାୟୁପାୟନଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ଗୱେସମାନୋ ପସ୍ସେୟ୍ୟ, ଅଗଦଂ ୱିସଘାତକଂ ।
ତଂ ପିୱିତ୍ୱା ସୁଖୀ ଅସ୍ସ, ୱିସମ୍ହା ପରିମୁତ୍ତିୟା ॥
‘‘ତଥେୱାହଂ ମହାୱୀର, ୟଥା ୱିସହତୋ ନରୋ ।
ସମ୍ପୀଳିତୋ ଅୱିଜ୍ଜାୟ, ସଦ୍ଧମ୍ମାଗଦମେସହଂ ॥
‘‘ଧମ୍ମାଗଦଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଅଦ୍ଦକ୍ଖିଂ ସକ୍ୟସାସନଂ ।
ଅଗ୍ଗଂ ସବ୍ବୋସଧାନଂ ତଂ, ସବ୍ବସଲ୍ଲୱିନୋଦନଂ ॥
‘‘ଧମ୍ମୋସଧଂ ପିୱିତ୍ୱାନ, ୱିସଂ ସବ୍ବଂ ସମୂହନିଂ ।
ଅଜରାମରଂ ସୀତିଭାୱଂ, ନିବ୍ବାନଂ ଫସ୍ସୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ୟଥା ଭୂତଟ୍ଟିତୋ ପୋସୋ, ଭୂତଗ୍ଗାହେନ ପୀଳିତୋ ।
ଭୂତୱେଜ୍ଜଂ ଗୱେସେୟ୍ୟ, ଭୂତସ୍ମା ପରିମୁତ୍ତିୟା ॥
‘‘ଗୱେସମାନୋ ପସ୍ସେୟ୍ୟ, ଭୂତୱିଜ୍ଜାସୁ କୋୱିଦଂ ।
ତସ୍ସ ସୋ ୱିହନେ ଭୂତଂ, ସମୂଲଞ୍ଚ ୱିନାସୟେ ॥
‘‘ତଥେୱାହଂ ମହାୱୀର, ତମଗ୍ଗାହେନ ପୀଳିତୋ ।
ଞାଣାଲୋକଂ ଗୱେସାମି, ତମତୋ ପରିମୁତ୍ତିୟା ॥
‘‘ଅଥଦ୍ଦସଂ ସକ୍ୟମୁନିଂ, କିଲେସତମସୋଧନଂ ।
ସୋ ମେ ତମଂ ୱିନୋଦେସି, ଭୂତୱେଜ୍ଜୋୱ ଭୂତକଂ ॥
‘‘ସଂସାରସୋତଂ ସଞ୍ଛିନ୍ଦିଂ, ତଣ୍ହାସୋତଂ ନିୱାରୟିଂ ।
ଭୱଂ ଉଗ୍ଘାଟୟିଂ ସବ୍ବଂ, ଭୂତୱେଜ୍ଜୋୱ ମୂଲତୋ ॥
‘‘ଗରୁଳୋ ୟଥା ଓପତତି, ପନ୍ନଗଂ ଭକ୍ଖମତ୍ତନୋ ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, ୱିକ୍ଖୋଭେତି ମହାସରଂ ॥
‘‘ପନ୍ନଗଂ ସୋ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଧୋସୀସଂ ୱିହେଠୟଂ ।
ଆଦାୟ ସୋ ପକ୍କମତି, ୟେନକାମଂ ୱିହଙ୍ଗମୋ ॥
‘‘ତଥେୱାହଂ ମହାୱୀର, ୟଥାପି ଗରୁଳୋ ବଲୀ ।
ଅସଙ୍ଖତଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଦୋସେ ୱିକ୍ଖାଲୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଦିଟ୍ଠୋ ଅହଂ ଧମ୍ମୱରଂ, ସନ୍ତିପଦମନୁତ୍ତରଂ ।
ଆଦାୟ ୱିହରାମେତଂ, ଗରୁଳୋ ପନ୍ନଗଂ ୟଥା ॥
‘‘ଆସାୱତୀ ନାମ ଲତା, ଜାତା ଚିତ୍ତଲତାୱନେ ।
ତସ୍ସା ୱସ୍ସସହସ୍ସେନ, ଏକଂ ନିବ୍ବତ୍ତତେ ଫଲଂ ॥
‘‘ତଂ ଦେୱା ପୟିରୁପାସନ୍ତି, ତାୱଦୂରଫଲେ ସତି ।
ଦେୱାନଂ ସା ପିୟା ଏୱଂ, ଆସାୱତୀ ଲତୁତ୍ତମା ॥
‘‘ସତସହସ୍ସୁପାଦାୟ, ତାହଂ ପରିଚରେ ମୁନି ।
ସାୟଂ ପାତଂ ନମସ୍ସାମି, ଦେୱା ଆସାୱତିଂ ୟଥା ॥
‘‘ଅୱଞ୍ଝା ପାରିଚରିୟା, ଅମୋଘା ଚ ନମସ୍ସନା ।
ଦୂରାଗତମ୍ପି ମଂ ସନ୍ତଂ, ଖଣୋୟଂ ନ ୱିରାଧୟି ॥
‘‘ପଟିସନ୍ଧିଂ ନ ପସ୍ସାମି, ୱିଚିନନ୍ତୋ ଭୱେ ଅହଂ ।
ନିରୂପଧି ୱିପ୍ପମୁତ୍ତୋ [ୱିପ୍ପୟୁତ୍ତୋ (କ॰)], ଉପସନ୍ତୋ ଚରାମହଂ ॥
‘‘ୟଥାପି ପଦୁମଂ ନାମ, ସୂରିୟରଂସେନ ପୁପ୍ଫତି ।
ତଥେୱାହଂ ମହାୱୀର, ବୁଦ୍ଧରଂସେନ ପୁପ୍ଫିତୋ ॥
‘‘ୟଥା ବଲାକୟୋନିମ୍ହି, ନ ୱିଜ୍ଜତି ପୁମୋ [ପୁମା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସଦା ।
ମେଘେସୁ ଗଜ୍ଜମାନେସୁ, ଗବ୍ଭଂ ଗଣ୍ହନ୍ତି ତା ସଦା ॥
‘‘ଚିରମ୍ପି ଗବ୍ଭଂ ଧାରେନ୍ତି, ୟାୱ ମେଘୋ ନ ଗଜ୍ଜତି ।
ଭାରତୋ ପରିମୁଚ୍ଚନ୍ତି, ୟଦା ମେଘୋ ପୱସ୍ସତି ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଧମ୍ମମେଘେନ ଗଜ୍ଜତୋ ।
ସଦ୍ଦେନ ଧମ୍ମମେଘସ୍ସ, ଧମ୍ମଗବ୍ଭଂ ଅଗଣ୍ହହଂ ॥
ସତସହସ୍ସୁପାଦାୟ, ପୁଞ୍ଞଗବ୍ଭଂ ଧରେମହଂ ।
ନପ୍ପମୁଚ୍ଚାମି ଭାରତୋ, ଧମ୍ମମେଘୋ ନ ଗଜ୍ଜତି ॥
‘‘ୟଦା ତୁୱଂ ସକ୍ୟମୁନି, ରମ୍ମେ କପିଲୱତ୍ଥୱେ ।
ଗଜ୍ଜସି ଧମ୍ମମେଘେନ, ଭାରତୋ ପରିମୁଚ୍ଚହଂ ॥
‘‘ସୁଞ୍ଞତଂ ଅନିମିତ୍ତଞ୍ଚ, ତଥାପ୍ପଣିହିତମ୍ପି ଚ ।
ଚତୁରୋ ଚ ଫଲେ ସବ୍ବେ, ଧମ୍ମେୱଂ ୱିଜନୟିଂ [ୱିଜଟୟିଂ (କ॰) ବଲାକାନଂ ୱିଜାୟନୂପମାୟ ସଂସନ୍ଦେତ୍ୱା ଅତ୍ଥୋ ୱେଦିତବ୍ବୋ] ଅହଂ ॥
ଦୁତିୟଭାଣୱାରଂ ।
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟୁପାଦାୟ, ପତ୍ଥେମି ତୱ ସାସନଂ ।
ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ସନ୍ତିପଦମନୁତ୍ତରଂ ॥
‘‘ୱିନୟେ ପାରମିଂ ପତ୍ତୋ, ୟଥାପି ପାଠିକୋ ଇସି ।
ନ ମେ ସମସମୋ ଅତ୍ଥି, ଧାରେମି ସାସନଂ ଅହଂ ॥
‘‘ୱିନୟେ ଖନ୍ଧକେ ଚାପି, ତିକଚ୍ଛେଦେ ଚ ପଞ୍ଚକେ [ପଞ୍ଚମେ (ସୀ॰)]।
ଏତ୍ଥ ମେ ୱିମତି ନତ୍ଥି, ଅକ୍ଖରେ ବ୍ୟଞ୍ଜନେପି ୱା ॥
‘‘ନିଗ୍ଗହେ ପଟିକମ୍ମେ ଚ, ଠାନାଠାନେ ଚ କୋୱିଦୋ ।
ଓସାରଣେ ୱୁଟ୍ଠାପନେ, ସବ୍ବତ୍ଥ ପାରମିଂ ଗତୋ ॥
‘‘ୱିନୟେ ଖନ୍ଧକେ ୱାପି, ନିକ୍ଖିପିତ୍ୱା ପଦଂ ଅହଂ ।
ଉଭତୋ ୱିନିୱେଠେତ୍ୱା, ରସତୋ ଓସରେୟ୍ୟହଂ ॥
‘‘ନିରୁତ୍ତିୟା ସୁକୁସଲୋ, ଅତ୍ଥାନତ୍ଥେ ଚ କୋୱିଦୋ ।
ଅନଞ୍ଞାତଂ ମୟା ନତ୍ଥି, ଏକଗ୍ଗୋ ସତ୍ଥୁ ସାସନେ ॥
‘‘ରୂପଦକ୍ଖୋ [ରୂପରକ୍ଖୋ ( ?) ମିଲିନ୍ଦପଞ୍ହୋ ଧମ୍ମନଗରାଧିକାରେ ପସ୍ସିତବ୍ବଂ] ଅହଂ ଅଜ୍ଜ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସାସନେ ।
କଙ୍ଖଂ ସବ୍ବଂ ୱିନୋଦେମି, ଛିନ୍ଦାମି ସବ୍ବସଂସୟଂ ॥
‘‘ପଦଂ ଅନୁପଦଞ୍ଚାପି, ଅକ୍ଖରଞ୍ଚାପି ବ୍ୟଞ୍ଜନଂ ।
ନିଦାନେ ପରିୟୋସାନେ, ସବ୍ବତ୍ଥ କୋୱିଦୋ ଅହଂ ॥
‘‘ୟଥାପି ରାଜା ବଲୱା, ନିଗ୍ଗଣ୍ହିତ୍ୱା ପରନ୍ତପେ ।
ୱିଜିନିତ୍ୱାନ ସଙ୍ଗାମଂ, ନଗରଂ ତତ୍ଥ ମାପୟେ ॥
‘‘ପାକାରଂ ପରିଖଞ୍ଚାପି, ଏସିକଂ ଦ୍ୱାରକୋଟ୍ଠକଂ ।
ଅଟ୍ଟାଲକେ ଚ ୱିୱିଧେ, କାରୟେ ନଗରେ ବହୂ ॥
‘‘ସିଙ୍ଘାଟକଂ ଚଚ୍ଚରଞ୍ଚ, ସୁୱିଭତ୍ତନ୍ତରାପଣଂ ।
କାରୟେୟ୍ୟ ସଭଂ ତତ୍ଥ, ଅତ୍ଥାନତ୍ଥୱିନିଚ୍ଛୟଂ ॥
‘‘ନିଗ୍ଘାତତ୍ଥଂ ଅମିତ୍ତାନଂ, ଛିଦ୍ଦାଛିଦ୍ଦଞ୍ଚ ଜାନିତୁଂ ।
ବଲକାୟସ୍ସ ରକ୍ଖାୟ, ସେନାପଚ୍ଚଂ ଠପେତି [ଥପେସି (କ॰)] ସୋ ॥
‘‘ଆରକ୍ଖତ୍ଥାୟ ଭଣ୍ଡସ୍ସ, ନିଧାନକୁସଲଂ ନରଂ ।
ମା ମେ ଭଣ୍ଡଂ ୱିନସ୍ସୀତି, ଭଣ୍ଡରକ୍ଖଂ ଠପେତି ସୋ ॥
‘‘ମମତ୍ତୋ [ମାମକୋ (ସୀ॰), ସମଗ୍ଗୋ (ସ୍ୟା॰)]
ହୋତି ୟୋ ରଞ୍ଞୋ, ୱୁଦ୍ଧିଂ ୟସ୍ସ ଚ ଇଚ୍ଛତି ।
ତସ୍ସାଧିକରଣଂ ଦେତି, ମିତ୍ତସ୍ସ ପଟିପଜ୍ଜିତୁଂ ॥
‘‘ଉପ୍ପାତେସୁ ନିମିତ୍ତେସୁ, ଲକ୍ଖଣେସୁ ଚ କୋୱିଦଂ ।
ଅଜ୍ଝାୟକଂ ମନ୍ତଧରଂ, ପୋରୋହିଚ୍ଚେ ଠପେତି ସୋ ॥
‘‘ଏତେହଙ୍ଗେହି ସମ୍ପନ୍ନୋ, ଖତ୍ତିୟୋତି ପୱୁଚ୍ଚତି ।
ସଦା ରକ୍ଖନ୍ତି ରାଜାନଂ, ଚକ୍କୱାକୋୱ ଦୁକ୍ଖିତଂ ॥
‘‘ତଥେୱ ତ୍ୱଂ ମହାୱୀର, ହତାମିତ୍ତୋୱ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସଦେୱକସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ, ଧମ୍ମରାଜାତି ୱୁଚ୍ଚତି ॥
‘‘ତିତ୍ଥିୟେ ନିହନିତ୍ୱାନ [ନୀହରିତ୍ୱାନ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ମାରଞ୍ଚାପି ସସେନକଂ ।
ତମନ୍ଧକାରଂ ୱିଧମିତ୍ୱା, ଧମ୍ମନଗରଂ ଅମାପୟି ॥
‘‘ସୀଲଂ ପାକାରକଂ ତତ୍ଥ, ଞାଣଂ ତେ ଦ୍ୱାରକୋଟ୍ଠକଂ ।
ସଦ୍ଧା ତେ ଏସିକା ୱୀର, ଦ୍ୱାରପାଲୋ ଚ ସଂୱରୋ ॥
‘‘ସତିପଟ୍ଠାନମଟ୍ଟାଲଂ, ପଞ୍ଞା ତେ ଚଚ୍ଚରଂ ମୁନେ ।
ଇଦ୍ଧିପାଦଞ୍ଚ ସିଙ୍ଘାଟଂ, ଧମ୍ମୱୀଥି ସୁମାପିତା ॥
‘‘ସୁତ୍ତନ୍ତଂ ଅଭିଧମ୍ମଞ୍ଚ, ୱିନୟଞ୍ଚାପି କେୱଲଂ ।
ନୱଙ୍ଗଂ ବୁଦ୍ଧୱଚନଂ, ଏସା ଧମ୍ମସଭା ତୱ ॥
‘‘ସୁଞ୍ଞତଂ ଅନିମିତ୍ତଞ୍ଚ, ୱିହାରଞ୍ଚପ୍ପଣୀହିତଂ ।
ଆନେଞ୍ଜଞ୍ଚ ନିରୋଧୋ ଚ, ଏସା ଧମ୍ମକୁଟୀ ତୱ ॥
‘‘ପଞ୍ଞାୟ ଅଗ୍ଗୋ ନିକ୍ଖିତ୍ତୋ [ଅଗ୍ଗନିକ୍ଖିତ୍ତୋ (ସୀ॰)], ପଟିଭାନେ ଚ କୋୱିଦୋ ।
ସାରିପୁତ୍ତୋତି ନାମେନ, ଧମ୍ମସେନାପତୀ ତୱ ॥
‘‘ଚୁତୂପପାତକୁସଲୋ, ଇଦ୍ଧିୟା ପାରମିଂ ଗତୋ ।
କୋଲିତୋ ନାମ ନାମେନ, ପୋରୋହିଚ୍ଚୋ ତୱଂ ମୁନେ ॥
‘‘ପୋରାଣକୱଂସଧରୋ, ଉଗ୍ଗତେଜୋ ଦୁରାସଦୋ ।
ଧୁତୱାଦୀଗୁଣେନଗ୍ଗୋ, ଅକ୍ଖଦସ୍ସୋ ତୱଂ ମୁନେ ॥
‘‘ବହୁସ୍ସୁତୋ ଧମ୍ମଧରୋ, ସବ୍ବପାଠୀ ଚ ସାସନେ ।
ଆନନ୍ଦୋ ନାମ ନାମେନ, ଧମ୍ମାରକ୍ଖୋ [ଧମ୍ମରକ୍ଖୋ (ସ୍ୟା॰)] ତୱଂ ମୁନେ ॥
‘‘ଏତେ ସବ୍ବେ ଅତିକ୍କମ୍ମ, ପମେସି ଭଗୱା ମମଂ ।
ୱିନିଚ୍ଛୟଂ ମେ ପାଦାସି, ୱିନୟେ ୱିଞ୍ଞୁଦେସିତଂ ॥
‘‘ୟୋ କୋଚି ୱିନୟେ ପଞ୍ହଂ, ପୁଚ୍ଛତି ବୁଦ୍ଧସାୱକୋ ।
ତତ୍ଥ ମେ ଚିନ୍ତନା ନତ୍ଥି, ତଞ୍ଞେୱତ୍ଥଂ କଥେମହଂ ॥
‘‘ୟାୱତା ବୁଦ୍ଧଖେତ୍ତମ୍ହି, ଠପେତ୍ୱା ତଂ ମହାମୁନି ।
ୱିନୟେ ମାଦିସୋ ନତ୍ଥି, କୁତୋ ଭିୟ୍ୟୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏୱଂ ଗଜ୍ଜତି ଗୋତମୋ ।
ଉପାଲିସ୍ସ ସମୋ ନତ୍ଥି, ୱିନୟେ ଖନ୍ଧକେସୁ ଚ ॥
‘‘ୟାୱତା ବୁଦ୍ଧଭଣିତଂ, ନୱଙ୍ଗଂ ସତ୍ଥୁସାସନଂ ।
ୱିନୟୋଗଧଂ ତଂ [ୱିନୟୋଗଧିତଂ (ସୀ॰ ଅଟ୍ଠ॰), ୱିନୟେ କଥିତଂ (ସ୍ୟା॰)] ସବ୍ବଂ,
ୱିନୟମୂଲପସ୍ସିନୋ [ୱିନୟଂ ମୂଲନ୍ତି ପସ୍ସତୋ (ସୀ॰)]॥
‘‘ମମ କମ୍ମଂ ସରିତ୍ୱାନ, ଗୋତମୋ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସୁପାଦାୟ, ଇମଂ ଠାନଂ ଅପତ୍ଥୟିଂ ।
ସୋ ମେ ଅତ୍ଥୋ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ୱିନୟେ ପାରମିଂ ଗତୋ ॥
‘‘ସକ୍ୟାନଂ ନନ୍ଦିଜନନୋ, କପ୍ପକୋ ଆସହଂ ପୁରେ ।
ୱିଜହିତ୍ୱାନ ତଂ ଜାତିଂ, ପୁତ୍ତୋ ଜାତୋ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଇତୋ ଦୁତିୟକେ କପ୍ପେ, ଅଞ୍ଜସୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ଅନନ୍ତତେଜୋ ଅମିତୟସୋ, ଭୂମିପାଲୋ ମହଦ୍ଧନୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ଅହଂ ପୁତ୍ତୋ, ଚନ୍ଦନୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ଜାତିମଦେନୁପତ୍ଥଦ୍ଧୋ, ୟସଭୋଗମଦେନ ଚ ॥
‘‘ନାଗସତସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତା ।
ତିଧାପଭିନ୍ନା ମାତଙ୍ଗା, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘ସବଲେହି ପରେତୋହଂ, ଉୟ୍ୟାନଂ ଗନ୍ତୁକାମକୋ ।
ଆରୁୟ୍ହ ସିରିକଂ ନାଗଂ, ନଗରା ନିକ୍ଖମିଂ ତଦା ॥
‘‘ଚରଣେନ ଚ ସମ୍ପନ୍ନୋ, ଗୁତ୍ତଦ୍ୱାରୋ ସୁସଂୱୁତୋ ।
ଦେୱଲୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଆଗଚ୍ଛି ପୁରତୋ ମମ ॥
‘‘ପେସେତ୍ୱା ସିରିକଂ ନାଗଂ, ବୁଦ୍ଧଂ ଆସାଦୟିଂ ତଦା ।
ତତୋ ସଞ୍ଜାତକୋପୋ ସୋ [ଜାତକୋପୋୱ (ସ୍ୟା॰)], ନାଗୋ ନୁଦ୍ଧରତେ ପଦଂ ॥
‘‘ନାଗଂ ରୁଣ୍ଣମନଂ [ରୁଟ୍ଠମନଂ (ପୀ॰ ଅଟ୍ଠ॰), ଦୁଟ୍ଠମନଂ (ସୀ॰ ଅଟ୍ଠ॰), ରୁଦ୍ଧପଦଂ ( ?)] ଦିସ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧେ କୋଧଂ ଅକାସହଂ ।
ୱିହେସୟିତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଉୟ୍ୟାନଂ ଅଗମାସହଂ ॥
‘‘ସାତଂ ତତ୍ଥ ନ ୱିନ୍ଦାମି, ସିରୋ ପଜ୍ଜଲିତୋ ୟଥା ।
ପରିଳାହେନ ଡୟ୍ହାମି, ମଚ୍ଛୋୱ ବଳିସାଦକୋ ॥
‘‘ସସାଗରନ୍ତା ପଥୱୀ, ଆଦିତ୍ତା ୱିୟ ହୋତି ମେ ।
ପିତୁ ସନ୍ତିକୁପାଗମ୍ମ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘ଆସୀୱିସଂୱ କୁପିତଂ, ଅଗ୍ଗିକ୍ଖନ୍ଧଂୱ ଆଗତଂ ।
ମତ୍ତଂୱ କୁଞ୍ଜରଂ ଦନ୍ତିଂ, ୟଂ ସୟମ୍ଭୁମସାଦୟିଂ ॥
‘‘ଆସାଦିତୋ ମୟା ବୁଦ୍ଧୋ, ଘୋରୋ ଉଗ୍ଗତପୋ ଜିନୋ ।
ପୁରା ସବ୍ବେ ୱିନସ୍ସାମ, ଖମାପେସ୍ସାମ ତଂ ମୁନିଂ ॥
‘‘ନୋ ଚେ ତଂ ନିଜ୍ଝାପେସ୍ସାମ, ଅତ୍ତଦନ୍ତଂ ସମାହିତଂ ।
ଓରେନ ସତ୍ତଦିୱସା, ରଟ୍ଠଂ ମେ ୱିଧମିସ୍ସତି ॥
‘‘ସୁମେଖଲୋ କୋସିୟୋ ଚ, ସିଗ୍ଗୱୋ ଚାପି ସତ୍ତକୋ [ସତ୍ତୁକୋ (ସୀ॰)]।
ଆସାଦୟିତ୍ୱା ଇସୟୋ, ଦୁଗ୍ଗତା ତେ ସରଟ୍ଠକା ॥
‘‘ୟଦା କୁପ୍ପନ୍ତି ଇସୟୋ, ସଞ୍ଞତା ବ୍ରହ୍ମଚାରିନୋ ।
ସଦେୱକଂ ୱିନାସେନ୍ତି, ସସାଗରଂ ସପବ୍ବତଂ ॥
‘‘ତିୟୋଜନସହସ୍ସମ୍ହି, ପୁରିସେ ସନ୍ନିପାତୟିଂ ।
ଅଚ୍ଚୟଂ ଦେସନତ୍ଥାୟ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଉପସଙ୍କମିଂ ॥
‘‘ଅଲ୍ଲୱତ୍ଥା ଅଲ୍ଲସିରା, ସବ୍ବେୱ ପଞ୍ଜଲୀକତା ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପାଦେ ନିପତିତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱୁଂ [ମବ୍ରୱିଂ (କ॰)]॥
‘‘ଖମସ୍ସୁ ତ୍ୱଂ ମହାୱୀର, ଅଭିୟାଚତି ତଂ ଜନୋ ।
ପରିଳାହଂ ୱିନୋଦେହି, ମା ନୋ ରଟ୍ଠଂ ୱିନାସୟ ॥
‘‘ସଦେୱମାନୁସା ସବ୍ବେ, ସଦାନୱା ସରକ୍ଖସା ।
ଅୟୋମୟେନ କୁଟେନ, ସିରଂ ଭିନ୍ଦେୟ୍ୟୁ ମେ ସଦା ॥
‘‘ଦକେ [ଉଦକେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଅଗ୍ଗି ନ ସଣ୍ଠାତି, ବୀଜଂ ସେଲେ ନ ରୂହତି ।
ଅଗଦେ କିମି ନ ସଣ୍ଠାତି, କୋପୋ ବୁଦ୍ଧେ ନ ଜାୟତି ॥
‘‘ୟଥା ଚ ଭୂମି ଅଚଲା, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟୋ ଚ ସାଗରୋ ।
ଅନନ୍ତକୋ ଚ ଆକାସୋ, ଏୱଂ ବୁଦ୍ଧା ଅଖୋଭିୟା ॥
‘‘ସଦା ଖନ୍ତା ମହାୱୀରା, ଖମିତା ଚ ତପସ୍ସିନୋ ।
ଖନ୍ତାନଂ ଖମିତାନଞ୍ଚ, ଗମନଂ ତଂ [ୱୋ (ସ୍ୟା॰)] ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ପରିଳାହଂ ୱିନୋଦୟଂ ।
ମହାଜନସ୍ସ ପୁରତୋ, ନଭଂ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗମି ତଦା ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନହଂ ୱୀର, ହୀନତ୍ତଂ ଅଜ୍ଝୁପାଗତୋ ।
ସମତିକ୍କମ୍ମ ତଂ ଜାତିଂ, ପାୱିସିଂ ଅଭୟଂ ପୁରଂ ॥
‘‘ତଦାପି ମଂ ମହାୱୀର, ଡୟ୍ହମାନଂ ସୁସଣ୍ଠିତଂ ।
ପରିଳାହଂ ୱିନୋଦେସି, ସୟମ୍ଭୁଞ୍ଚ ଖମାପୟିଂ ॥
‘‘ଅଜ୍ଜାପି ମଂ ମହାୱୀର, ଡୟ୍ହମାନଂ ତିହଗ୍ଗିଭି ।
ନିବ୍ବାପେସି ତୟୋ ଅଗ୍ଗୀ, ସୀତିଭାୱଞ୍ଚ ପାପୟିଂ [ପାପୟୀ (ସୀ॰)]॥
ୟେସଂ ସୋତାୱଧାନତ୍ଥି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ।
ଅତ୍ଥଂ ତୁମ୍ହଂ ପୱକ୍ଖାମି, ୟଥା ଦିଟ୍ଠଂ ପଦଂ ମମ ॥
‘‘ସୟମ୍ଭୁଂ ତଂ ୱିମାନେତ୍ୱା, ସନ୍ତଚିତ୍ତଂ ସମାହିତଂ ।
ତେନ କମ୍ମେନହଂ ଅଜ୍ଜ, ଜାତୋମ୍ହି ନୀଚୟୋନିୟଂ ॥
‘‘ମା ୱୋ ଖଣଂ ୱିରାଧେଥ, ଖଣାତୀତା ହି ସୋଚରେ ।
ସଦତ୍ଥେ ୱାୟମେୟ୍ୟାଥ, ଖଣୋ ୱୋ ପଟିପାଦିତୋ ॥
‘‘ଏକଚ୍ଚାନଞ୍ଚ ୱମନଂ, ଏକଚ୍ଚାନଂ ୱିରେଚନଂ ।
ୱିସଂ ହଲାହଲଂ ଏକେ, ଏକଚ୍ଚାନଞ୍ଚ ଓସଧଂ ॥
‘‘ୱମନଂ ପଟିପନ୍ନାନଂ, ଫଲଟ୍ଠାନଂ ୱିରେଚନଂ ।
ଓସଧଂ ଫଲଲାଭୀନଂ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତଂ ଗୱେସିନଂ ॥
‘‘ସାସନେନ ୱିରୁଦ୍ଧାନଂ, ୱିସଂ ହଲାହଲଂ ୟଥା ।
ଆସୀୱିସୋ ଦିଟ୍ଠୱିସୋ [ଦଟ୍ଠୱିସୋ (ସ୍ୟା॰ ଅଟ୍ଠ॰)], ଏୱଂ ଝାପେତି ତଂ ନରଂ ॥
‘‘ସକିଂ ପୀତଂ ହଲାହଲଂ, ଉପରୁନ୍ଧତି ଜୀୱିତଂ ।
ସାସନେନ ୱିରୁଜ୍ଝିତ୍ୱା, କପ୍ପକୋଟିମ୍ହି ଡୟ୍ହତି ॥
‘‘ଖନ୍ତିୟା ଅୱିହିଂସାୟ, ମେତ୍ତଚିତ୍ତୱତାୟ ଚ ।
ସଦେୱକଂ ସୋ ତାରତି, ତସ୍ମା ତେ ଅୱିରାଧିୟା [ଅୱିରୋଧିୟୋ (ସୀ॰), ତେ ଅୱିରୋଧିୟା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଲାଭାଲାଭେ ନ ସଜ୍ଜନ୍ତି, ସମ୍ମାନନୱିମାନନେ ।
ପଥୱୀସଦିସା ବୁଦ୍ଧା, ତସ୍ମା ତେ ନ ୱିରାଧିୟା [ତେ ନ ୱିରୋଧିୟା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଦେୱଦତ୍ତେ ଚ ୱଧକେ, ଚୋରେ ଅଙ୍ଗୁଲିମାଲକେ ।
ରାହୁଲେ ଧନପାଲେ ଚ, ସବ୍ବେସଂ ସମକୋ ମୁନି ॥
‘‘ଏତେସଂ ପଟିଘୋ ନତ୍ଥି, ରାଗୋମେସଂ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ସବ୍ବେସଂ ସମକୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ୱଧକସ୍ସୋରସସ୍ସ ଚ ॥
‘‘ପନ୍ଥେ ଦିସ୍ୱାନ କାସାୱଂ, ଛଡ୍ଡିତଂ ମୀଳ୍ହମକ୍ଖିତଂ ।
ସିରସ୍ମିଂ ଅଞ୍ଜଲିଂ କତ୍ୱା, ୱନ୍ଦିତବ୍ବଂ ଇସିଦ୍ଧଜଂ ॥
‘‘ଅବ୍ଭତୀତା ଚ ୟେ ବୁଦ୍ଧା, ୱତ୍ତମାନା ଅନାଗତା ।
ଧଜେନାନେନ ସୁଜ୍ଝନ୍ତି, ତସ୍ମା ଏତେ ନମସ୍ସିୟା ॥
‘‘ସତ୍ଥୁକପ୍ପଂ ସୁୱିନୟଂ, ଧାରେମି ହଦୟେନହଂ ।
ନମସ୍ସମାନୋ ୱିନୟଂ, ୱିହରିସ୍ସାମି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘ୱିନୟୋ ଆସୟୋ ମୟ୍ହଂ, ୱିନୟୋ ଠାନଚଙ୍କମଂ ।
କପ୍ପେମି ୱିନୟେ ୱାସଂ, ୱିନୟୋ ମମ ଗୋଚରୋ ॥
‘‘ୱିନୟେ ପାରମିପ୍ପତ୍ତୋ, ସମଥେ ଚାପି କୋୱିଦୋ ।
ଉପାଲି ତଂ ମହାୱୀର, ପାଦେ ୱନ୍ଦତି ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ସୋ ଅହଂ ୱିଚରିସ୍ସାମି, ଗାମା ଗାମଂ ପୁରା ପୁରଂ ।
ନମସ୍ସମାନୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଧମ୍ମସ୍ସ ଚ ସୁଧମ୍ମତଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉପାଲି ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉପାଲିତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୩-୭. ଅଞ୍ଞାସିକୋଣ୍ଡଞ୍ଞତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ୱିନାୟକଂ ।
ବୁଦ୍ଧଭୂମିମନୁପ୍ପତ୍ତଂ, ପଠମଂ ଅଦ୍ଦସଂ ଅହଂ ॥
‘‘ୟାୱତା ବୋଧିୟା ମୂଲେ, ୟକ୍ଖା ସବ୍ବେ ସମାଗତା ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ପରିୱାରେତ୍ୱା, ୱନ୍ଦନ୍ତି ପଞ୍ଜଲୀକତା ॥
‘‘ସବ୍ବେ ଦେୱା ତୁଟ୍ଠମନା, ଆକାସେ ସଞ୍ଚରନ୍ତି ତେ ।
ବୁଦ୍ଧୋ ଅୟଂ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ଅନ୍ଧକାରତମୋନୁଦୋ ॥
‘‘ତେସଂ ହାସପରେତାନଂ, ମହାନାଦୋ ଅୱତ୍ତଥ ।
କିଲେସେ ଝାପୟିସ୍ସାମ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ଦେୱାନଂ ଗିରମଞ୍ଞାୟ, ୱାଚାସଭିମୁଦୀରିହଂ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ଆଦିଭିକ୍ଖମଦାସହଂ ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ଦେୱସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ସତ୍ତାହଂ ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ବୋଧିଂ ଅଜ୍ଝଗମଂ ଅହଂ ।
ଇଦଂ ମେ ପଠମଂ ଭତ୍ତଂ, ବ୍ରହ୍ମଚାରିସ୍ସ ୟାପନଂ ॥
‘‘‘ତୁସିତା ହି ଇଧାଗନ୍ତ୍ୱା, ୟୋ ମେ ଭିକ୍ଖଂ ଉପାନୟି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣୋଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି [ତିଂସମତ୍ତେ କପ୍ପସଗସ୍ସେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ସବ୍ବେ ଦେୱେ ଅଭିଭୋତ୍ୱା, ତିଦିୱଂ ଆୱସିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଗମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସଧା ଚକ୍କୱତ୍ତୀ, ତତ୍ଥ ରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତିଦସା ସୋ ଚୱିତ୍ୱାନ, ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଗମିସ୍ସତି ।
ଅଗାରା ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ଛବ୍ବସ୍ସାନି ୱସିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତତୋ ସତ୍ତମକେ ୱସ୍ସେ, ବୁଦ୍ଧୋ ସଚ୍ଚଂ କଥେସ୍ସତି ।
କୋଣ୍ଡଞ୍ଞୋ ନାମ ନାମେନ, ପଠମଂ ସଚ୍ଛିକାହିତି’ ॥
‘‘ନିକ୍ଖନ୍ତେନାନୁପବ୍ବଜିଂ, ପଧାନଂ ସୁକତଂ ମୟା ।
କିଲେସେ ଝାପନତ୍ଥାୟ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ଅଭିଗନ୍ତ୍ୱାନ ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସଦେୱକେ ।
ଇସିନାମେ ମିଗାରଞ୍ଞେ [ଇମିନା ମେ ମହାରଞ୍ଞଂ (ସ୍ୟା॰), ଇମିନା ମେ ମିଗାରଞ୍ଞଂ (କ॰)], ଅମତଭେରିମାହନି ॥
‘‘ସୋ ଦାନି ପତ୍ତୋ ଅମତଂ, ସନ୍ତିପଦମନୁତ୍ତରଂ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଞ୍ଞାସିକୋଣ୍ଡଞ୍ଞୋ [ଅଞ୍ଞାତକୋଣ୍ଡଞ୍ଞୋ (ସୀ॰), ଅଞ୍ଞା କୋଣ୍ଡଞ୍ଞୋ (ସ୍ୟା॰)] ଥେରୋ ଇମା
ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଞ୍ଞାସିକୋଣ୍ଡଞ୍ଞତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୩-୮. ପିଣ୍ଡୋଲଭାରଦ୍ୱାଜତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ପୁରତୋ ହିମୱନ୍ତସ୍ସ, ଚିତ୍ତକୂଟେ ୱସୀ ତଦା ॥
‘‘ଅଭୀତରୂପୋ ତତ୍ଥାସିଂ, ମିଗରାଜା ଚତୁକ୍କମୋ ।
ତସ୍ସ ସଦ୍ଦଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ୱିକ୍ଖମ୍ଭନ୍ତି ବହୁଜ୍ଜନା ॥
‘‘ସୁଫୁଲ୍ଲଂ ପଦୁମଂ ଗୟ୍ହ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରାସଭଂ ।
ୱୁଟ୍ଠିତସ୍ସ ସମାଧିମ୍ହା, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦିସଂ ନମସ୍ସିତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ନରୁତ୍ତମଂ ।
ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ସୀହନାଦଂ ନଦିଂ ଅହଂ [ତଦା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ସକାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଗିରମଞ୍ଞାୟ, ସବ୍ବେ ଦେୱା ସମାଗତା ।
ଆଗତୋ ୱଦତଂ ସେଟ୍ଠୋ, ଧମ୍ମଂ ସୋସ୍ସାମ ତଂ ମୟଂ ॥
‘‘‘ତେସଂ ହାସପରେତାନଂ, ପୁରତୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ମମ ସଦ୍ଦଂ [କମ୍ମଂ ( ?)] ପକିତ୍ତେସି, ଦୀଘଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି’ ॥
‘‘ୟେନିଦଂ ପଦୁମଂ ଦିନ୍ନଂ, ସୀହନାଦୋ ଚ ନାଦିତୋ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଇତୋ ଅଟ୍ଠମକେ କପ୍ପେ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ ଚତୁଦୀପମ୍ହି ଇସ୍ସରୋ ॥
‘‘‘କାରୟିସ୍ସତି ଇସ୍ସରିୟଂ [ଇସ୍ସରଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ମହିୟା ଚତୁସଟ୍ଠିୟା ।
ପଦୁମୋ ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘ପକାସିତେ ପାୱଚନେ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ଭୱିସ୍ସତି ।
ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଞା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ପବ୍ବଜିସ୍ସତି ତାୱଦେ’ ॥
‘‘ପଧାନପହିତତ୍ତୋ ସୋ, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘ୱିଜନେ ପନ୍ତସେୟ୍ୟମ୍ହି, ୱାଳମିଗସମାକୁଲେ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପିଣ୍ଡୋଲଭାରଦ୍ୱାଜୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପିଣ୍ଡୋଲଭାରଦ୍ୱାଜତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୩-୯. ଖଦିରୱନିୟରେୱତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଗଙ୍ଗା ଭାଗୀରଥୀ ନାମ, ହିମୱନ୍ତା ପଭାୱିତା ।
କୁତିତ୍ଥେ ନାୱିକୋ ଆସିଂ, ଓରିମେ ଚ ତରିଂ [ଓରିମଂ ଚ ତରେ (ସ୍ୟା॰)] ଅହଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାୟକୋ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମୋ ।
ୱସୀ ସତସହସ୍ସେହି, ଗଙ୍ଗାତୀରମୁପାଗତୋ [ପୁବ୍ବେ ମୟ୍ହଂ ସୁତଂ ଆସି,§‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରନାୟକୋ । ୱସୀସତସହସ୍ସେହି, ଗଙ୍ଗାସୋତଂ ତରିସ୍ସତି‘‘ । (ସୀ॰)]॥
‘‘ବହୂ ନାୱା ସମାନେତ୍ୱା, ୱଡ୍ଢକୀହି [ଚମ୍ମକେହି (କ॰)] ସୁସଙ୍ଖତଂ ।
ନାୱାୟ [ନାୱାନଂ (କ॰)] ଛଦନଂ କତ୍ୱା, ପଟିମାନିଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ଆଗନ୍ତ୍ୱାନ ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଆରୂହି ତଞ୍ଚ ନାୱକଂ ।
ୱାରିମଜ୍ଝେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ସୋ ତାରେସି ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସଙ୍ଘଞ୍ଚାପି ଅନାସୱଂ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସତି ତେ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ସୁକତଂ ନାୱସଣ୍ଠିତଂ ।
ଆକାସେ ପୁପ୍ଫଛଦନଂ, ଧାରୟିସ୍ସତି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି, ତାରକୋ [ତାରଣୋ (ସ୍ୟା॰)] ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ଚାତୁରନ୍ତୋ ୱିଜିତାୱୀ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସତ୍ତପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି, ଚମ୍ମକୋ [ଚମ୍ପକୋ (ସୀ॰), ଚମ୍ବକୋ (ସ୍ୟା॰)] ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ଉଗ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତୋୱ ସୂରିୟୋ, ଜୋତିସ୍ସତି ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତିଦସା ସୋ ଚୱିତ୍ୱାନ, ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଗମିସ୍ସତି ।
ରେୱତୋ ନାମ ନାମେନ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅଗାରା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସାସନେ ପବ୍ବଜିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସୋ ପଚ୍ଛା ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ୟୁତ୍ତୟୋଗୋ ୱିପସ୍ସକୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ୱୀରିୟଂ [ୱିରିୟଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ମେ ଧୁରଧୋରୟ୍ହଂ, ୟୋଗକ୍ଖେମାଧିୱାହନଂ ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସେ କତଂ କମ୍ମଂ, ଫଲଂ ଦସ୍ସେସି ମେ ଇଧ ।
ସୁମୁତ୍ତୋ ସରୱେଗୋୱ, କିଲେସେ ଝାପୟୀ ମମ ॥
‘‘ତତୋ ମଂ ୱନନିରତଂ, ଦିସ୍ୱା ଲୋକନ୍ତଗୂ ମୁନି ।
ୱନୱାସିଭିକ୍ଖୂନଗ୍ଗଂ, ପଞ୍ଞପେସି ମହାମତି ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଖଦିରୱନିୟୋ ରେୱତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଖଦିରୱନିୟରେୱତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୩-୧୦. ଆନନ୍ଦତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଆରାମଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଖମ୍ମ, ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ମହାମୁନି ।
ୱସ୍ସେନ୍ତୋ ଅମତଂ ୱୁଟ୍ଠିଂ, ନିବ୍ବାପେସି ମହାଜନଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସଂ ତେ ଧୀରା, ଛଳଭିଞ୍ଞା ମହିଦ୍ଧିକା ।
ପରିୱାରେନ୍ତି ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଛାୟାୱ ଅନପାୟିନୀ [ଅନୁପାୟିନୀ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ହତ୍ଥିକ୍ଖନ୍ଧଗତୋ ଆସିଂ, ସେତଚ୍ଛତ୍ତଂ ୱରୁତ୍ତମଂ ।
ସୁଚାରୁରୂପଂ ଦିସ୍ୱାନ, ୱିତ୍ତି ମେ ଉଦପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ଓରୁୟ୍ହ ହତ୍ଥିଖନ୍ଧମ୍ହା, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରାସଭଂ ।
ରତନାମୟଛତ୍ତଂ ମେ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ଧାରୟିଂ ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ମହାଇସି ।
ତଂ କଥଂ ଠପୟିତ୍ୱାନ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ସୋ ଛତ୍ତମଧାରେସି, ସୋଣ୍ଣାଲଙ୍କାରଭୂସିତଂ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣୋଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଇତୋ ଗନ୍ତ୍ୱା ଅୟଂ ପୋସୋ, ତୁସିତଂ ଆୱସିସ୍ସତି ।
ଅନୁଭୋସ୍ସତି ସମ୍ପତ୍ତିଂ, ଅଚ୍ଛରାହି ପୁରକ୍ଖତୋ ॥
‘‘‘ଚତୁତ୍ତିଂସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ବଲାଧିପୋ ଅଟ୍ଠସତଂ, ୱସୁଧଂ ଆୱସିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ମହିୟା କାରୟିସ୍ସତି ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସକ୍ୟାନଂ କୁଲକେତୁସ୍ସ, ଞାତିବନ୍ଧୁ ଭୱିସ୍ସତି ।
ଆନନ୍ଦୋ ନାମ ନାମେନ, ଉପଟ୍ଠାକୋ ମହେସିନୋ ॥
‘‘‘ଆତାପୀ ନିପକୋ ଚାପି, ବାହୁସଚ୍ଚେ ସୁକୋୱିଦୋ ।
ନିୱାତୱୁତ୍ତି ଅତ୍ଥଦ୍ଧୋ, ସବ୍ବପାଠୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପଧାନପହିତତ୍ତୋ ସୋ, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘‘ସନ୍ତି ଆରଞ୍ଞକା ନାଗା, କୁଞ୍ଜରା ସଟ୍ଠିହାୟନା ।
ତିଧାପଭିନ୍ନା ମାତଙ୍ଗା, ଈସାଦନ୍ତା ଉରୂଳ୍ହୱା ॥
‘‘‘ଅନେକସତସହସ୍ସା, ପଣ୍ଡିତାପି ମହିଦ୍ଧିକା ।
ସବ୍ବେ ତେ ବୁଦ୍ଧନାଗସ୍ସ, ନ ହୋନ୍ତୁ ପଣିଧିମ୍ହି ତେ’ [ନ ହୋନ୍ତି ପରିୱିମ୍ଭିତା (ସ୍ୟା॰), ନ ହୋନ୍ତି ପଣିଧିମ୍ହି ତେ (କ॰)]॥
‘‘ଆଦିୟାମେ ନମସ୍ସାମି, ମଜ୍ଝିମେ ଅଥ ପଚ୍ଛିମେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଉପଟ୍ଠହିଂ ॥
‘‘ଆତାପୀ ନିପକୋ ଚାପି, ସମ୍ପଜାନୋ ପତିସ୍ସତୋ ।
ସୋତାପତ୍ତିଫଲଂ ପତ୍ତୋ, ସେଖଭୂମୀସୁ କୋୱିଦୋ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମଭିନୀହରିଂ ।
ତାହଂ ଭୂମିମନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ଠିତା ସଦ୍ଧମ୍ମମାଚଲା [ଠିତୋ ସଦ୍ଧମ୍ମମାଚଲୋ (ସୀ॰), ଠିତା ସଦ୍ଧା ମହପ୍ଫଲା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଆନନ୍ଦୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଆନନ୍ଦତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ବୁଦ୍ଧୋ ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧୋ ଚ, ସାରିପୁତ୍ତୋ ଚ କୋଲିତୋ ।
କସ୍ସପୋ ଅନୁରୁଦ୍ଧୋ ଚ, ପୁଣ୍ଣତ୍ଥେରୋ ଉପାଲି ଚ ॥
ଅଞ୍ଞାସିକୋଣ୍ଡଞ୍ଞୋ ପିଣ୍ଡୋଲୋ, ରେୱତାନନ୍ଦପଣ୍ଡିତୋ ।
ଛସତାନି ଚ ପଞ୍ଞାସ, ଗାଥାୟୋ ସବ୍ବପିଣ୍ଡିତା ॥
ଅପଦାନେ ବୁଦ୍ଧୱଗ୍ଗୋ ପଠମୋ ।
୨. ସୀହାସନିୟୱଗ୍ଗୋ
୧. ସୀହାସନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ସିଦ୍ଧତ୍ଥେ ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମେ [ଦିପଦୁତ୍ତମେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ୱିତ୍ଥାରିକେ ପାୱଚନେ, ବାହୁଜଞ୍ଞମ୍ହି ସାସନେ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସୀହାସନମକାସହଂ ।
ସୀହାସନଂ କରିତ୍ୱାନ, ପାଦପୀଠମକାସହଂ ॥
‘‘ସୀହାସନେ ଚ ୱସ୍ସନ୍ତେ, ଘରଂ ତତ୍ଥ ଅକାସହଂ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ତୁସିତଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଆୟାମେନ ଚତୁବ୍ବୀସ, ୟୋଜନଂ ଆସି [ୟୋଜନାସିଂସୁ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ତାୱଦେ ।
ୱିମାନଂ ସୁକତଂ ମୟ୍ହଂ, ୱିତ୍ଥାରେନ ଚତୁଦ୍ଦସ ॥
‘‘ସତଂ [ସତ୍ତ (ସ୍ୟା॰)] କଞ୍ଞାସହସ୍ସାନି, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ।
ସୋଣ୍ଣମୟଞ୍ଚ ପଲ୍ଲଙ୍କଂ, ବ୍ୟମ୍ହେ ଆସି ସୁନିମ୍ମିତଂ ॥
‘‘ହତ୍ଥିୟାନଂ ଅସ୍ସୟାନଂ, ଦିବ୍ବୟାନଂ ଉପଟ୍ଠିତଂ ।
ପାସାଦା ସିୱିକା ଚେୱ, ନିବ୍ବତ୍ତନ୍ତି ୟଦିଚ୍ଛକଂ ॥
‘‘ମଣିମୟା ଚ ପଲ୍ଲଙ୍କା, ଅଞ୍ଞେ ସାରମୟା ବହୂ ।
ନିବ୍ବତ୍ତନ୍ତି ମମଂ ସବ୍ବେ, ସୀହାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣମୟା ରୂପିମୟା, ଫଲିକାୱେଳୁରିୟାମୟା ।
ପାଦୁକା ଅଭିରୂହାମି, ପାଦପୀଠସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ [ଚତୁନୱୁତେ ଇତୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତେସତ୍ତତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଇନ୍ଦନାମା ତୟୋ ଜନା ।
ଦ୍ୱେସତ୍ତତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ତୟୋ ସୁମନନାମକା ॥
‘‘ସମସତ୍ତତିତୋ କପ୍ପେ, ତୟୋ ୱରୁଣନାମକା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚତୁଦୀପମ୍ହି ଇସ୍ସରା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୀହାସନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୀହାସନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଏକତ୍ଥମ୍ଭିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ମହାପୂଗଗଣୋ ଅହୁ ।
ସରଣଂ ଗତା ଚ ତେ ବୁଦ୍ଧଂ, ସଦ୍ଦହନ୍ତି ତଥାଗତଂ ॥
‘‘ସବ୍ବେ ସଙ୍ଗମ୍ମ ମନ୍ତେତ୍ୱା, ମାଳଂ କୁବ୍ବନ୍ତି ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଏକତ୍ଥମ୍ଭଂ ଅଲଭନ୍ତା, ୱିଚିନନ୍ତି ବ୍ରହାୱନେ ॥
‘‘ତେହଂ ଅରଞ୍ଞେ ଦିସ୍ୱାନ, ଉପଗମ୍ମ ଗଣଂ ତଦା ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ପରିପୁଚ୍ଛିଂ ଗଣଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତେ ମେ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକଂସୁ, ସୀଲୱନ୍ତୋ ଉପାସକା ।
ମାଳଂ ମୟଂ କତ୍ତୁକାମା, ଏକତ୍ଥମ୍ଭୋ ନ ଲବ୍ଭତି ॥
‘‘ଏକତ୍ଥମ୍ଭଂ ମମଂ ଦେଥ, ଅହଂ ଦସ୍ସାମି ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଆହରିସ୍ସାମହଂ ଥମ୍ଭଂ, ଅପ୍ପୋସ୍ସୁକ୍କା ଭୱନ୍ତୁ ତେ [ଭୱନ୍ତୁ ୱୋ (ସୀ॰), ଭୱାଥ ୱୋ ( ?)]॥
‘‘ତେ ମେ ଥମ୍ଭଂ ପୱେଚ୍ଛିଂସୁ, ପସନ୍ନା ତୁଟ୍ଠମାନସା ।
ତତୋ ପଟିନିୱତ୍ତିତ୍ୱା, ଅଗମଂସୁ ସକଂ ଘରଂ ॥
‘‘ଅଚିରଂ ଗତେ ପୂଗଗଣେ, ଥମ୍ଭଂ ଅହାସହଂ ତଦା ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ପଠମଂ ଉସ୍ସପେସହଂ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ୱିମାନଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ।
ଉବ୍ବିଦ୍ଧଂ ଭୱନଂ ମୟ୍ହଂ, ସତ୍ତଭୂମଂ [ସତଭୂମଂ (ସୀ॰ କ॰)] ସମୁଗ୍ଗତଂ ॥
‘‘ୱଜ୍ଜମାନାସୁ ଭେରୀସୁ, ପରିଚାରେମହଂ ସଦା ।
ପଞ୍ଚପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି, ରାଜା ଆସିଂ ୟସୋଧରୋ ॥
‘‘ତତ୍ଥାପି ଭୱନଂ ମୟ୍ହଂ, ସତ୍ତଭୂମଂ ସମୁଗ୍ଗତଂ ।
କୂଟାଗାରୱରୂପେତଂ, ଏକତ୍ଥମ୍ଭଂ ମନୋରମଂ ॥
‘‘ଏକୱୀସତିକପ୍ପମ୍ହି, ଉଦେନୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ତତ୍ରାପି ଭୱନଂ ମୟ୍ହଂ, ସତ୍ତଭୂମଂ ସମୁଗ୍ଗତଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ଅନୁଭୋମି ସୁଖଂ ସବ୍ବଂ [ସବ୍ବମେତଂ (ସ୍ୟା॰)], ଏକତ୍ଥମ୍ଭସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଥମ୍ଭମଦଦଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଏକତ୍ଥମ୍ଭସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକତ୍ଥମ୍ଭିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକତ୍ଥମ୍ଭିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ନନ୍ଦତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ୱତ୍ଥଂ ଖୋମଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ତଂ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ୱିୟାକାସି, ଜଲଜୁତ୍ତରନାମକୋ ।
‘ଇମିନା ୱତ୍ଥଦାନେନ, ହେମୱଣ୍ଣୋ ଭୱିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ଦ୍ୱେ ସମ୍ପତ୍ତୀ ଅନୁଭୋତ୍ୱା, କୁସଲମୂଲେହି ଚୋଦିତୋ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, କନିଟ୍ଠୋ ତ୍ୱଂ ଭୱିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ରାଗରତ୍ତୋ ସୁଖସୀଲୋ, କାମେସୁ ଗେଧମାୟୁତୋ ।
ବୁଦ୍ଧେନ ଚୋଦିତୋ ସନ୍ତୋ, ତଦା [ତତୋ (ସ୍ୟା॰)] ତ୍ୱଂ ପବ୍ବଜିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ ତ୍ୱଂ ତତ୍ଥ, କୁସଲମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସସିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ସତ୍ତ [ସତ (ସ୍ୟା॰)] କପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଚତୁରୋ ଚେଳନାମକା ।
ସଟ୍ଠି କପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଉପଚେଲା ଚତୁଜ୍ଜନା ॥
‘‘ପଞ୍ଚ କପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଚେଳାୱ ଚତୁରୋ ଜନା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚତୁଦୀପମ୍ହି ଇସ୍ସରା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନନ୍ଦୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନନ୍ଦତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଚୂଳପନ୍ଥକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଗଣମ୍ହା ୱୂପକଟ୍ଠୋ ସୋ, ହିମୱନ୍ତେ ୱସୀ ତଦା ॥
‘‘ଅହମ୍ପି ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ୱସାମି ଅସ୍ସମେ ତଦା ।
ଅଚିରାଗତଂ ମହାୱୀରଂ, ଉପେସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫଚ୍ଛତ୍ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରାସଭଂ ।
ସମାଧିଂ ସମାପଜ୍ଜନ୍ତଂ, ଅନ୍ତରାୟମକାସହଂ ॥
‘‘ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ପୁପ୍ଫଚ୍ଛତ୍ତଂ ଅଦାସହଂ ।
ପଟିଗ୍ଗହେସି ଭଗୱା, ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ମହାମୁନି ॥
‘‘ସବ୍ବେ ଦେୱା ଅତ୍ତମନା, ହିମୱନ୍ତଂ ଉପେନ୍ତି ତେ ।
ସାଧୁକାରଂ ପୱତ୍ତେସୁଂ, ଅନୁମୋଦିସ୍ସତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ତେ ଦେୱା, ଉପଗଚ୍ଛୁଂ ନରୁତ୍ତମଂ ।
ଆକାସେ ଧାରୟନ୍ତସ୍ସ [ଧାରୟନ୍ତଂ ମେ (କ), ଧାରୟତୋ ମେ ( ?)], ପଦୁମଚ୍ଛତ୍ତମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ସତପତ୍ତଛତ୍ତଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ଅଦାସି ତାପସୋ ମମ ।
‘ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ପଞ୍ଚୱୀସତିକପ୍ପାନି, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ଚତୁତ୍ତିଂସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନିଂ ସଂସରତି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ଅବ୍ଭୋକାସେ ପତିଟ୍ଠନ୍ତଂ, ପଦୁମଂ ଧାରୟିସ୍ସତି’ ॥
‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ [ନାମେନ (ସୀ॰ କ॰)], ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପକାସିତେ ପାୱଚନେ, ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଲଭିସ୍ସତି ।
ମନୋମୟମ୍ହି କାୟମ୍ହି, ଉତ୍ତମୋ ସୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦ୍ୱେ ଭାତରୋ ଭୱିସ୍ସନ୍ତି, ଉଭୋପି ପନ୍ଥକୱ୍ହୟା ।
ଅନୁଭୋତ୍ୱା ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ, ଜୋତୟିସ୍ସନ୍ତି ସାସନଂ’ ॥
‘‘ସୋହଂ ଅଟ୍ଠାରସୱସ୍ସୋ [ସୋ ଅଟ୍ଠାରସୱସ୍ସୋହଂ (ସ୍ୟା॰)], ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ୱିସେସାହଂ ନ ୱିନ୍ଦାମି, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘ଦନ୍ଧା ମୟ୍ହଂ ଗତୀ ଆସି, ପରିଭୂତୋ ପୁରେ ଅହୁଂ [ଅହଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଭାତା ଚ ମଂ ପଣାମେସି, ଗଚ୍ଛ ଦାନି ସକଂ ଘରଂ ॥
‘‘ସୋହଂ ପଣାମିତୋ ସନ୍ତୋ, ସଙ୍ଘାରାମସ୍ସ କୋଟ୍ଠକେ ।
ଦୁମ୍ମନୋ ତତ୍ଥ ଅଟ୍ଠାସିଂ, ସାମଞ୍ଞସ୍ମିଂ ଅପେକ୍ଖୱା ॥
‘‘ଭଗୱା ତତ୍ଥ [ଅଥେତ୍ଥ ସତ୍ଥା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଆଗଚ୍ଛି, ସୀସଂ ମୟ୍ହଂ ପରାମସି ।
ବାହାୟ ମଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସଙ୍ଘାରାମଂ ପୱେସୟି ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପାୟ ମେ ସତ୍ଥା, ଅଦାସି ପାଦପୁଞ୍ଛନିଂ ।
ଏୱଂ ସୁଦ୍ଧଂ ଅଧିଟ୍ଠେହି, ଏକମନ୍ତମଧିଟ୍ଠହଂ ॥
‘‘ହତ୍ଥେହି ତମହଂ ଗୟ୍ହ, ସରିଂ କୋକନଦଂ ଅହଂ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ୱିମୁଚ୍ଚି ମେ, ଅରହତ୍ତଂ ଅପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ମନୋମୟେସୁ କାୟେସୁ, ସବ୍ବତ୍ଥ ପାରମିଂ ଗତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚୂଳପନ୍ଥକୋ [ଚୁଲ୍ଲପନ୍ଥକୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚୂଳପନ୍ଥକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ପିଲିନ୍ଦୱଚ୍ଛତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ସୁମେଧେ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଥୂପପୂଜଂ ଅକାସହଂ ॥
‘‘ୟେ ଚ ଖୀଣାସୱା ତତ୍ଥ, ଛଳଭିଞ୍ଞା ମହିଦ୍ଧିକା ।
ତେହଂ ତତ୍ଥ ସମାନେତ୍ୱା, ସଙ୍ଘଭତ୍ତଂ ଅକାସହଂ ॥
‘‘ସୁମେଧସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଉପଟ୍ଠାକୋ ତଦା ଅହୁ ।
ସୁମେଧୋ ନାମ ନାମେନ, ଅନୁମୋଦିତ୍ଥ ସୋ ତଦା ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ୱିମାନଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ।
ଛଳାସୀତିସହସ୍ସାନି, ଅଚ୍ଛରାୟୋ ରମିଂସୁ ମେ ॥
‘‘ମମେୱ ଅନୁୱତ୍ତନ୍ତି, ସବ୍ବକାମେହି ତା ସଦା ।
ଅଞ୍ଞେ ଦେୱେ ଅଭିଭୋମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚୱୀସତିକପ୍ପମ୍ହି, ୱରୁଣୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ୱିସୁଦ୍ଧଭୋଜନୋ [ସୁସୁଦ୍ଧଭୋଜନୋ (ସୀ॰)] ଆସିଂ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହଂ ତଦା ॥
‘‘ନ ତେ ବୀଜଂ ପୱପନ୍ତି, ନପି ନୀୟନ୍ତି ନଙ୍ଗଲା ।
ଅକଟ୍ଠପାକିମଂ ସାଲିଂ, ପରିଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ମାନୁସା ॥
‘‘ତତ୍ଥ ରଜ୍ଜଂ କରିତ୍ୱାନ, ଦେୱତ୍ତଂ ପୁନ ଗଚ୍ଛହଂ ।
ତଦାପି ଏଦିସା ମୟ୍ହଂ, ନିବ୍ବତ୍ତା ଭୋଗସମ୍ପଦା ॥
‘‘ନ ମଂ ମିତ୍ତା ଅମିତ୍ତା ୱା, ହିଂସନ୍ତି ସବ୍ବପାଣିନୋ ।
ସବ୍ବେସମ୍ପି ପିୟୋ ହୋମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଗନ୍ଧାଲେପସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂ ଭଦ୍ଦକେ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ମହାନୁଭାୱୋ ରାଜାହଂ [ରାଜୀସି (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ସୋହଂ ପଞ୍ଚସୁ ସୀଲେସୁ, ଠପେତ୍ୱା ଜନତଂ ବହୁଂ ।
ପାପେତ୍ୱା ସୁଗତିଂୟେୱ, ଦେୱତାନଂ ପିୟୋ ଅହୁଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପିଲିନ୍ଦୱଚ୍ଛୋ [ପିଲିନ୍ଦିୱଚ୍ଛୋ (ସୀ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପିଲିନ୍ଦୱଚ୍ଛତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ରାହୁଲତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ସତ୍ତଭୂମମ୍ହି ପାସାଦେ, ଆଦାସଂ ସନ୍ଥରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଖୀଣାସୱସହସ୍ସେହି, ପରିକିଣ୍ଣୋ ମହାମୁନି ।
ଉପାଗମି ଗନ୍ଧକୁଟିଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦୋ [ଦିପଦିନ୍ଦୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ନରାସଭୋ ॥
‘‘ୱିରୋଚେନ୍ତୋ [ୱିରୋଚୟଂ (ସ୍ୟା॰)] ଗନ୍ଧକୁଟିଂ, ଦେୱଦେୱୋ ନରାସଭୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟେନାୟଂ ଜୋତିତା ସେୟ୍ୟା, ଆଦାସୋୱ ସୁସନ୍ଥତୋ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ସୋଣ୍ଣମୟା ରୂପିମୟା, ଅଥୋ ୱେଳୁରିୟାମୟା ।
ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସନ୍ତି ପାସାଦା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘‘ଚତୁସଟ୍ଠିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀ, ଭୱିସ୍ସତି ଅନନ୍ତରା ॥
‘‘‘ଏକୱୀସତିକପ୍ପମ୍ହି, ୱିମଲୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ଚାତୁରନ୍ତୋ ୱିଜିତାୱୀ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ନଗରଂ ରେଣୁୱତୀ ନାମ, ଇଟ୍ଠକାହି ସୁମାପିତଂ ।
ଆୟାମତୋ ତୀଣି ସତଂ, ଚତୁରସ୍ସସମାୟୁତଂ ॥
‘‘‘ସୁଦସ୍ସନୋ ନାମ ପାସାଦୋ, ୱିସ୍ସକମ୍ମେନ ମାପିତୋ [ୱିସୁକମ୍ମେନ§ମାପିତୋ (କ॰), ୱିସ୍ସକମ୍ମେନ ନିମ୍ମିତୋ (ସୀ॰)]।
କୂଟାଗାରୱରୂପେତୋ, ସତ୍ତରତନଭୂସିତୋ ॥
‘‘‘ଦସସଦ୍ଦାୱିୱିତ୍ତଂ ତଂ [ଅୱିୱିତ୍ତଂ (ସୀ॰)], ୱିଜ୍ଜାଧରସମାକୁଲଂ ।
ସୁଦସ୍ସନଂୱ ନଗରଂ, ଦେୱତାନଂ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପଭା ନିଗ୍ଗଚ୍ଛତେ ତସ୍ସ, ଉଗ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତେୱ ସୂରିୟେ ।
ୱିରୋଚେସ୍ସତି ତଂ ନିଚ୍ଚଂ, ସମନ୍ତା ଅଟ୍ଠୟୋଜନଂ ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତୁସିତା ସୋ ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଅତ୍ରଜୋ ସୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସଚେ ୱସେୟ୍ୟ [ସଚା’ୱସେୟ୍ୟ ( ?)] ଅଗାରଂ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱେୟ୍ୟ ସୋ ।
ଅଟ୍ଠାନମେତଂ ୟଂ ତାଦୀ, ଅଗାରେ ରତିମଜ୍ଝଗା ॥
‘‘‘ନିକ୍ଖମିତ୍ୱା ଅଗାରମ୍ହା, ପବ୍ବଜିସ୍ସତି ସୁବ୍ବତୋ ।
ରାହୁଲୋ ନାମ ନାମେନ, ଅରହା ସୋ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘କିକୀୱ ଅଣ୍ଡଂ ରକ୍ଖେୟ୍ୟ, ଚାମରୀ ୱିୟ ୱାଲଧିଂ ।
ନିପକୋ ସୀଲସମ୍ପନ୍ନୋ, ମମଂ ରକ୍ଖି ମହାମୁନି [ଏୱଂ ରକ୍ଖିଂ ମହାମୁନି (ସୀ॰ କ॰), ମମଂ ଦକ୍ଖି ମହାମୁନି (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ଧମ୍ମମଞ୍ଞାୟ, ୱିହାସିଂ ସାସନେ ରତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ରାହୁଲୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ରାହୁଲତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଉପସେନୱଙ୍ଗନ୍ତପୁତ୍ତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରଂ ଭଗୱନ୍ତଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ।
ପବ୍ଭାରମ୍ହି ନିସୀଦନ୍ତଂ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘କଣିକାରପୁପ୍ଫଂ [କଣିକାରଂ ପୁପ୍ଫିତଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଦିସ୍ୱା, ୱଣ୍ଟେ ଛେତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ଅଲଙ୍କରିତ୍ୱା ଛତ୍ତମ୍ହି, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ ପାଦାସିଂ, ପରମନ୍ନଂ ସୁଭୋଜନଂ ।
ବୁଦ୍ଧେନ ନୱମେ ତତ୍ଥ, ସମଣେ ଅଟ୍ଠ ଭୋଜୟିଂ ॥
‘‘ଅନୁମୋଦି ମହାୱୀରୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ଇମିନା ଛତ୍ତଦାନେନ, ପରମନ୍ନପୱେଚ୍ଛନା ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ସମ୍ପତ୍ତିମନୁଭୋସ୍ସସି ।
ଛତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘ଏକୱୀସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି [ୟଂ ୱଦନ୍ତି ସୁମେଧୋତି, ଭୂରିପଞ୍ଞଂ ସୁମେଧସଂ । କପ୍ପେତୋ ସତସହସ୍ସେ, ଏସ ବୁଦ୍ଧୋ ଭୱିସ୍ସତି । (କ॰)]॥
‘‘ସାସନେ ଦିବ୍ବମାନମ୍ହି, ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଗମିସ୍ସତି ।
ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ॥
‘‘ଉପସେନୋତି ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ।
[ଇଦଂ ପାଦଦ୍ୱୟଂ ଥେରଗାଥାଅଟ୍ଠକଥାୟମେୱ ଦିସ୍ସତି] ସମନ୍ତପାସାଦିକତ୍ତା, ଅଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପେସ୍ସତି
[ଇଦଂ ପାଦଦ୍ୱୟଂ ଥେରଗାଥାଅଟ୍ଠକଥାୟମେୱ ଦିସ୍ସତି]॥
‘‘ଚରିମଂ ୱତ୍ତତେ ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ଜେତ୍ୱା ମାରଂ ସୱାହନଂ [ସୱାହିନିଂ ( ?)]॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉପସେନୋ ୱଙ୍ଗନ୍ତପୁତ୍ତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉପସେନୱଙ୍ଗନ୍ତପୁତ୍ତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
ତତିୟଭାଣୱାରଂ ।
୮. ରଟ୍ଠପାଲତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ୱରନାଗୋ ମୟା ଦିନ୍ନୋ, ଈସାଦନ୍ତୋ ଉରୂଳ୍ହୱା ॥
‘‘ସେତଚ୍ଛତ୍ତୋ ପସୋଭିତୋ, ସକପ୍ପନୋ ସହତ୍ଥିପୋ ।
ଅଗ୍ଘାପେତ୍ୱାନ ତଂ ସବ୍ବଂ, ସଙ୍ଘାରାମଂ ଅକାରୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁପଞ୍ଞାସସହସ୍ସାନି, ପାସାଦେ କାରୟିଂ ଅହଂ ।
ମହୋଘଦାନଂ [ମହାଭତ୍ତଂ (ସୀ॰), ମହୋଘଞ୍ଚ (କ॰), ମହାଦାନଂ ( ?)] କରିତ୍ୱାନ, ନିୟ୍ୟାଦେସିଂ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଅନୁମୋଦି ମହାୱୀରୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ସବ୍ବେ ଜନେ ହାସୟନ୍ତୋ, ଦେସେସି ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ତଂ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ୱିୟାକାସି, ଜଲଜୁତ୍ତରନାମକୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ଚତୁପଞ୍ଞାସସହସ୍ସାନି, ପାସାଦେ କାରୟୀ ଅୟଂ ।
କଥୟିସ୍ସାମି ୱିପାକଂ, ସୁଣୋଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠାରସସହସ୍ସାନି, କୂଟାଗାରା ଭୱିସ୍ସରେ ।
ବ୍ୟମ୍ହୁତ୍ତମମ୍ହି ନିବ୍ବତ୍ତା, ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟା ଚ ତେ ॥
‘‘‘ପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ଅଟ୍ଠପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଅଡ୍ଢେ କୁଲେ ମହାଭୋଗେ, ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସତି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ସୋ ପଚ୍ଛା ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ରଟ୍ଠପାଲୋତି ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ॥
‘‘‘ପଧାନପହିତତ୍ତୋ ସୋ, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ଉଟ୍ଠାୟ ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଜହିତା ଭୋଗସମ୍ପଦା ।
ଖେଳପିଣ୍ଡେୱ ଭୋଗମ୍ହି, ପେମଂ ମୟ୍ହଂ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ୱୀରିୟଂ ମେ ଧୁରଧୋରୟ୍ହଂ, ୟୋଗକ୍ଖେମାଧିୱାହନଂ ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ରଟ୍ଠପାଲୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ରଟ୍ଠପାଲତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସୋପାକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ଭାରଂ ସୋଧୟନ୍ତସ୍ସ [ସେୱୟନ୍ତସ୍ସ (ସୀ॰ କ॰)], ୱିପିନେ ପବ୍ବତୁତ୍ତମେ ।
ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ନାମ ଭଗୱା, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧଂ ଉପଗତଂ ଦିସ୍ୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ସନ୍ଥରଂ ସନ୍ଥରିତ୍ୱାନ [ପଞ୍ଞପେତ୍ୱାନ (ସ୍ୟା॰ ଅଟ୍ଠ)], ପୁପ୍ଫାସନମଦାସହଂ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ମମଞ୍ଚ ଗତିମଞ୍ଞାୟ, ଅନିଚ୍ଚତମୁଦାହରି ॥
‘‘‘ଅନିଚ୍ଚା ୱତ ସଙ୍ଖାରା, ଉପ୍ପାଦୱୟଧମ୍ମିନୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜିତ୍ୱା ନିରୁଜ୍ଝନ୍ତି, ତେସଂ ୱୂପସମୋ ସୁଖୋ’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ନଭଂ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗମି ୱୀରୋ, ହଂସରାଜାୱ ଅମ୍ବରେ ॥
‘‘ସକଂ ଦିଟ୍ଠିଂ ଜହିତ୍ୱାନ, ଭାୱୟାନିଚ୍ଚସଞ୍ଞହଂ ।
ଏକାହଂ ଭାୱୟିତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଂ କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେ ସମ୍ପତ୍ତୀ ଅନୁଭୋତ୍ୱା, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ସପାକୟୋନୁପାଗମିଂ ॥
‘‘ଅଗାରା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋହଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଆରଦ୍ଧୱୀରିୟୋ ପହିତତ୍ତୋ, ସୀଲେସୁ ସୁସମାହିତୋ ।
ତୋସେତ୍ୱାନ ମହାନାଗଂ, ଅଲତ୍ଥଂ ଉପସମ୍ପଦଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞଂ ଭାୱୟିଂ ତଦା ।
ତଂ ସଞ୍ଞଂ ଭାୱୟନ୍ତସ୍ସ, ପତ୍ତୋ ମେ ଆସୱକ୍ଖୟୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୋପାକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୋପାକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ସୁମଙ୍ଗଲତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଆହୁତିଂ ୟିଟ୍ଠୁକାମୋହଂ, ପଟିୟାଦେତ୍ୱାନ ଭୋଜନଂ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପଟିମାନେନ୍ତୋ, ୱିସାଲେ ମାଳକେ ଠିତୋ ॥
‘‘ଅଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପିୟଦସ୍ସିଂ ମହାୟସଂ ।
ସବ୍ବଲୋକୱିନେତାରଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲଂ ॥
‘‘ଭଗୱନ୍ତଂ ଜୁତିମନ୍ତଂ, ସାୱକେହି ପୁରକ୍ଖତଂ ।
ଆଦିଚ୍ଚମିୱ ରୋଚନ୍ତଂ, ରଥିୟଂ ପଟିପନ୍ନକଂ ॥
‘‘ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ମନସାୱ ନିମନ୍ତେସିଂ, ‘ଆଗଚ୍ଛତୁ ମହାମୁନି’ ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ଖୀଣାସୱସହସ୍ସେହି, ମମ ଦ୍ୱାରଂ ଉପାଗମି ॥
‘‘ନମୋ ତେ ପୁରିସାଜଞ୍ଞ, ନମୋ ତେ ପୁରିସୁତ୍ତମ ।
ପାସାଦଂ ଅଭିରୂହିତ୍ୱା, ସୀହାସନେ ନିସୀଦତଂ [ନିସୀଦ ତ୍ୱଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଦନ୍ତୋ ଦନ୍ତପରିୱାରୋ, ତିଣ୍ଣୋ ତାରୟତଂ ୱରୋ ।
ପାସାଦଂ ଅଭିରୂହିତ୍ୱା, ନିସୀଦି ପୱରାସନେ ॥
‘‘ୟଂ ମେ ଅତ୍ଥି ସକେ ଗେହେ, ଆମିସଂ ପଚ୍ଚୁପଟ୍ଠିତଂ ।
ତାହଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପାଦାସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱେଦଜାତୋ କତଞ୍ଜଲୀ ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ନମସ୍ସାମି, ଅହୋ ବୁଦ୍ଧସ୍ସୁଳାରତା ॥
‘‘ଅଟ୍ଠନ୍ନଂ ପୟିରୂପାସତଂ, ଭୁଞ୍ଜଂ ଖୀଣାସୱା ବହୂ ।
ତୁୟ୍ହେୱେସୋ ଆନୁଭାୱୋ, ସରଣଂ ତଂ ଉପେମହଂ ॥
‘‘ପିୟଦସ୍ସୀ ଚ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ସୋ ସଙ୍ଘଂ ଅଭୋଜେସି, ଉଜୁଭୂତଂ ସମାହିତଂ ।
ତଥାଗତଞ୍ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ସତ୍ତୱୀସତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ସୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ସକକମ୍ମାଭିରଦ୍ଧୋ ସୋ, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦସ ଅଟ୍ଠ ଚକ୍ଖତ୍ତୁଂ [ଦସଞ୍ଚଟ୍ଠକ୍ଖତ୍ଥୁଂ (ସୀ॰), ଦସ ଚଟ୍ଠକ୍ଖତ୍ତୁଂ (ସ୍ୟା॰)] ସୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଥବ୍ୟା ରଜ୍ଜଂ ପଞ୍ଚସତଂ, ୱସୁଧଂ ଆୱସିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଅରଞ୍ଞୱନମୋଗ୍ଗୟ୍ହ, କାନନଂ ବ୍ୟଗ୍ଘସେୱିତଂ ।
ପଧାନଂ ପଦହିତ୍ୱାନ, କିଲେସା ଝାପିତା ମୟା ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭତ୍ତଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁମଙ୍ଗଲୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁମଙ୍ଗଲତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ସୀହାସନୀ ଏକଥମ୍ଭୀ, ନନ୍ଦୋ ଚ ଚୂଳପନ୍ଥକୋ ।
ପିଲିନ୍ଦରାହୁଲୋ ଚେୱ, ୱଙ୍ଗନ୍ତୋ ରଟ୍ଠପାଲକୋ ॥
ସୋପାକୋ ମଙ୍ଗଲୋ ଚେୱ, ଦସେୱ ଦୁତିୟେ ୱଗ୍ଗେ ।
ସତଞ୍ଚ ଅଟ୍ଠତିଂସ ଚ, ଗାଥା ଚେତ୍ଥ ପକାସିତା ॥
ସୀହାସନିୟୱଗ୍ଗୋ ଦୁତିୟୋ ।
୩. ସୁଭୂତିୱଗ୍ଗୋ
୧. ସୁଭୂତିତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ନିସଭୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ଅସ୍ସମୋ ସୁକତୋ ମୟ୍ହଂ, ପଣ୍ଣସାଲା ସୁମାପିତା ॥
‘‘କୋସିୟୋ ନାମ ନାମେନ, ଜଟିଲୋ ଉଗ୍ଗତାପନୋ ।
ଏକାକିୟୋ [ଏକାକିକୋ (କ॰)] ଅଦୁତିୟୋ, ୱସାମି ନିସଭେ ତଦା ॥
‘‘ଫଲଂ ମୂଲଞ୍ଚ ପଣ୍ଣଞ୍ଚ, ନ ଭୁଞ୍ଜାମି ଅହଂ ତଦା ।
ପୱତ୍ତଂୱ ସୁପାତାହଂ [ପୱତ୍ତପଣ୍ଡୁପତ୍ତାନି (ସୀ॰)], ଉପଜୀୱାମି ତାୱଦେ ॥
‘‘ନାହଂ କୋପେମି ଆଜୀୱଂ, ଚଜମାନୋପି ଜୀୱିତଂ ।
ଆରାଧେମି ସକଂ ଚିତ୍ତଂ, ୱିୱଜ୍ଜେମି ଅନେସନଂ ॥
‘‘ରାଗୂପସଂହିତଂ ଚିତ୍ତଂ, ୟଦା ଉପ୍ପଜ୍ଜତେ ମମ ।
ସୟଂୱ ପଚ୍ଚୱେକ୍ଖାମି, ଏକଗ୍ଗୋ ତଂ ଦମେମହଂ ॥
‘‘‘ରଜ୍ଜସେ ରଜ୍ଜନୀୟେ ଚ, ଦୁସ୍ସନୀୟେ ଚ ଦୁସ୍ସସେ ।
ମୁୟ୍ହସେ ମୋହନୀୟେ ଚ, ନିକ୍ଖମସ୍ସୁ ୱନା ତୁୱଂ ॥
‘‘‘ୱିସୁଦ୍ଧାନଂ ଅୟଂ ୱାସୋ, ନିମ୍ମଲାନଂ ତପସ୍ସିନଂ ।
ମା ଖୋ ୱିସୁଦ୍ଧଂ ଦୂସେସି, ନିକ୍ଖମସ୍ସୁ ୱନା ତୁୱଂ ॥
‘‘‘ଅଗାରିକୋ ଭୱିତ୍ୱାନ, ୟଦା ପୁତ୍ତଂ [ସଦାୟୁତ୍ତଂ (ସୀ॰), ୟଦାୟୁତ୍ତଂ (ସ୍ୟା॰)], ଲଭିସ୍ସସି ।
ଉଭୋପି ମା ୱିରାଧେସି, ନିକ୍ଖମସ୍ସୁ ୱନା ତୁୱଂ ॥
‘‘‘ଛୱାଲାତଂ ୟଥା କଟ୍ଠଂ, ନ କ୍ୱଚି କିଚ୍ଚକାରକଂ ।
ନେୱ ଗାମେ ଅରଞ୍ଞେ ୱା, ନ ହି ତଂ କଟ୍ଠସମ୍ମତଂ ॥
‘‘‘ଛୱାଲାତୂପମୋ ତ୍ୱଂସି, ନ ଗିହୀ ନାପି ସଞ୍ଞତୋ ।
ଉଭତୋ ମୁତ୍ତକୋ ଅଜ୍ଜ, ନିକ୍ଖମସ୍ସୁ ୱନା ତୁୱଂ ॥
‘‘‘ସିୟା ନୁ ଖୋ ତୱ ଏତଂ, କୋ ପଜାନାତି ତେ ଇଦଂ ।
ସଦ୍ଧାଧୁରଂ ୱହିସି [ସଦ୍ଧାଧୁରଂ ଜହସି (ସୀ॰), ସୀଘଂ ଧୁରଂ ୱହିସି (ସ୍ୟା॰)] ମେ, କୋସଜ୍ଜବହୁଲାୟ ଚ ॥
‘‘‘ଜିଗୁଚ୍ଛିସ୍ସନ୍ତି ତଂ ୱିଞ୍ଞୂ, ଅସୁଚିଂ ନାଗରିକୋ ୟଥା ।
ଆକଡ୍ଢିତ୍ୱାନ ଇସୟୋ, ଚୋଦୟିସ୍ସନ୍ତି ତଂ ସଦା ॥
‘‘‘ତଂ ୱିଞ୍ଞୂ ପୱଦିସ୍ସନ୍ତି, ସମତିକ୍କନ୍ତସାସନଂ ।
ସଂୱାସଂ ଅଲଭନ୍ତୋ ହି, କଥଂ ଜୀୱିହିସି [ଜୀୱିସ୍ସସି (ସୀ॰)] ତୁୱଂ ॥
‘‘‘ତିଧାପଭିନ୍ନଂ ମାତଙ୍ଗଂ, କୁଞ୍ଜରଂ ସଟ୍ଠିହାୟନଂ ।
ବଲୀ ନାଗୋ ଉପଗନ୍ତ୍ୱା, ୟୂଥା ନୀହରତେ ଗଜଂ ॥
‘‘‘ୟୂଥା ୱିନିସ୍ସଟୋ ସନ୍ତୋ, ସୁଖଂ ସାତଂ ନ ୱିନ୍ଦତି ।
ଦୁକ୍ଖିତୋ ୱିମନୋ ହୋତି, ପଜ୍ଝାୟନ୍ତୋ ପୱେଧତି ॥
‘‘‘ତଥେୱ ଜଟିଲା ତମ୍ପି, ନୀହରିସ୍ସନ୍ତି ଦୁମ୍ମତିଂ ।
ତେହି ତ୍ୱଂ ନିସ୍ସଟୋ ସନ୍ତୋ, ସୁଖଂ ସାତଂ ନ ଲଚ୍ଛସି ॥
‘‘‘ଦିୱା ୱା ୟଦି ୱା ରତ୍ତିଂ, ସୋକସଲ୍ଲସମପ୍ପିତୋ ।
ଡୟ୍ହସି ପରିଳାହେନ, ଗଜୋ ୟୂଥାୱ ନିସ୍ସଟୋ ॥
‘‘‘ଜାତରୂପଂ ୟଥା କୂଟଂ, ନେୱ ଝାୟତି [ୟାୟତି (ସ୍ୟା॰)] କତ୍ଥଚି ।
ତଥା ସୀଲୱିହୀନୋ ତ୍ୱଂ, ନ ଝାୟିସ୍ସସି [ୟାରିସ୍ସତି (ସ୍ୟା॰)] କତ୍ଥଚି ॥
‘‘‘ଅଗାରଂ ୱସମାନୋପି, କଥଂ ଜୀୱିହିସି ତୁୱଂ ।
ମତ୍ତିକଂ ପେତ୍ତିକଞ୍ଚାପି, ନତ୍ଥି ତେ ନିହିତଂ ଧନଂ ॥
‘‘‘ସୟଂ କମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ଗତ୍ତେ ସେଦଂ ପମୋଚୟଂ ।
ଏୱଂ ଜୀୱିହିସି ଗେହେ, ସାଧୁ ତେ ତଂ ନ ରୁଚ୍ଚତି ॥
‘‘‘ଏୱାହଂ ତତ୍ଥ ୱାରେମି, ସଂକିଲେସଗତଂ ମନଂ ।
ନାନାଧମ୍ମକଥଂ କତ୍ୱା, ପାପା ଚିତ୍ତଂ ନିୱାରୟିଂ’ ॥
‘‘ଏୱଂ ମେ ୱିହରନ୍ତସ୍ସ, ଅପ୍ପମାଦୱିହାରିନୋ ।
ତିଂସୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ୱିପିନେ ମେ ଅତିକ୍କମୁଂ ॥
‘‘ଅପ୍ପମାଦରତଂ ଦିସ୍ୱା, ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ ଗୱେସକଂ ।
ପଦୁମୁତ୍ତରସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ତିମ୍ବରୂସକୱଣ୍ଣାଭୋ, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟୋ ଅନୂପମୋ ।
ରୂପେନାସଦିସୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ଆକାସେ ଚଙ୍କମୀ ତଦା ॥
‘‘ସୁଫୁଲ୍ଲୋ ସାଲରାଜାୱ, ୱିଜ୍ଜୂୱବ୍ଭଘନନ୍ତରେ ।
ଞାଣେନାସଦିସୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ଆକାସେ ଚଙ୍କମୀ ତଦା ॥
‘‘ସୀହରାଜା ୱସମ୍ଭୀତୋ [ଛମ୍ଭିତୋ (କ॰)],
ଗଜରାଜାୱ ଦପ୍ପିତୋ [ଦମ୍ମିତୋ (କ॰)]।
ଲାସିତୋ [ଅଭୀତୋ (ସ୍ୟା॰)] ବ୍ୟଗ୍ଘରାଜାୱ, ଆକାସେ ଚଙ୍କମୀ ତଦା ॥
‘‘ସିଙ୍ଗୀନିକ୍ଖସୱଣ୍ଣାଭୋ, ଖଦିରଙ୍ଗାରସନ୍ନିଭୋ ।
ମଣି ୟଥା ଜୋତିରସୋ, ଆକାସେ ଚଙ୍କମୀ ତଦା ॥
‘‘ୱିସୁଦ୍ଧକେଲାସନିଭୋ, ପୁଣ୍ଣମାୟେୱ ଚନ୍ଦିମା ।
ମଜ୍ଝନ୍ହିକେୱ [ମଜ୍ଝନ୍ତିକେୱ (ସବ୍ବତ୍ଥ)] ସୂରିୟୋ, ଆକାସେ ଚଙ୍କମୀ ତଦା ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ନଭେ ଚଙ୍କମନ୍ତଂ, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ।
‘ଦେୱୋ ନୁ ଖୋ ଅୟଂ ସତ୍ତୋ, ଉଦାହୁ ମନୁଜୋ ଅୟଂ ॥
‘‘‘ନ ମେ ସୁତୋ ୱା ଦିଟ୍ଠୋ ୱା, ମହିୟା ଏଦିସୋ ନରୋ ।
ଅପି ମନ୍ତପଦଂ ଅତ୍ଥି, ଅୟଂ ସତ୍ଥା ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ନାନାପୁପ୍ଫଞ୍ଚ ଗନ୍ଧଞ୍ଚ, ସନ୍ନିପାତେସହଂ [ସନ୍ନିପାତେତ୍ୱାହଂ (ସୀ॰)] ତଦା ॥
‘‘ପୁପ୍ଫାସନଂ ପଞ୍ଞପେତ୍ୱା, ସାଧୁଚିତ୍ତଂ ମନୋରମଂ ।
ନରସାରଥିନଂ ଅଗ୍ଗଂ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ଇଦଂ ମେ ଆସନଂ ୱୀର, ପଞ୍ଞତ୍ତଂ ତୱନୁଚ୍ଛୱଂ ।
ହାସୟନ୍ତୋ ମମଂ ଚିତ୍ତଂ, ନିସୀଦ କୁସୁମାସନେ’ ॥
‘‘ନିସୀଦି ତତ୍ଥ ଭଗୱା, ଅସମ୍ଭୀତୋୱ [ଅଛମ୍ଭିତୋୱ (କ॰)] କେସରୀ ।
ସତ୍ତରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ବୁଦ୍ଧୋ, ପୱରେ କୁସୁମାସନେ ॥
‘‘ନମସ୍ସମାନୋ ଅଟ୍ଠାସିଂ, ସତ୍ତରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ଅହଂ ।
ୱୁଟ୍ଠହିତ୍ୱା ସମାଧିମ୍ହା, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ମମ କମ୍ମଂ ପକିତ୍ତେନ୍ତୋ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ଭାୱେହି ବୁଦ୍ଧାନୁସ୍ସତିଂ, ଭାୱନାନମନୁତ୍ତରଂ ।
ଇମଂ ସତିଂ ଭାୱୟିତ୍ୱା, ପୂରୟିସ୍ସସି ମାନସଂ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସସି ।
ଅସୀତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସସି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀ, ରାଜା ରଟ୍ଠେ ଭୱିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ଅନୁଭୋସ୍ସସି ତଂ ସବ୍ବଂ, ବୁଦ୍ଧାନୁସ୍ସତିୟା ଫଲଂ ॥
‘‘‘ଭୱାଭୱେ ସଂସରନ୍ତୋ, ମହାଭୋଗଂ ଲଭିସ୍ସସି ।
ଭୋଗେ ତେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ବୁଦ୍ଧାନୁସ୍ସତିୟା ଫଲଂ ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅସୀତିକୋଟିଂ ଛଡ୍ଡେତ୍ୱା, ଦାସେ କମ୍ମକରେ ବହୂ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସାସନେ ପବ୍ବଜିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ଆରାଧୟିତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗୋତମଂ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ।
ସୁଭୂତି ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ॥
‘‘‘ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟଗୁଣମ୍ହି ତଂ ।
ତଥାରଣୱିହାରେ ଚ, ଦ୍ୱୀସୁ ଅଗ୍ଗେ ଠପେସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକୋ ।
ନଭଂ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗମୀ ୱୀରୋ, ହଂସରାଜାୱ ଅମ୍ବରେ ॥
‘‘ସାସିତୋ ଲୋକନାଥେନ, ନମସ୍ସିତ୍ୱା ତଥାଗତଂ ।
ସଦା ଭାୱେମି ମୁଦିତୋ, ବୁଦ୍ଧାନୁସ୍ସତିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସଂ ଅଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଅସୀତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ଅନୁଭୋମି ସୁସମ୍ପତ୍ତିଂ, ବୁଦ୍ଧାନୁସ୍ସତିୟା ଫଲଂ ॥
‘‘ଭୱାଭୱେ ସଂସରନ୍ତୋ, ମହାଭୋଗଂ ଲଭାମହଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ବୁଦ୍ଧାନୁସ୍ସତିୟା ଫଲଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧାନୁସ୍ସତିୟା ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁଭୂତି ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁଭୂତିତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଉପୱାନତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଜଲିତ୍ୱା ଅଗ୍ଗିକ୍ଖନ୍ଧୋୱ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ପରିନିବ୍ବୁତୋ ॥
‘‘ମହାଜନା ସମାଗମ୍ମ, ପୂଜୟିତ୍ୱା ତଥାଗତଂ ।
ଚିତଂ କତ୍ୱାନ ସୁକତଂ, ସରୀରଂ ଅଭିରୋପୟୁଂ ॥
‘‘ସରୀରକିଚ୍ଚଂ କତ୍ୱାନ, ଧାତୁଂ ତତ୍ଥ ସମାନୟୁଂ ।
ସଦେୱମାନୁସା ସବ୍ବେ, ବୁଦ୍ଧଥୂପଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘ପଠମା କଞ୍ଚନମୟା, ଦୁତିୟାସି ମଣୀମୟା ।
ତତିୟା ରୂପିୟମୟା, ଚତୁତ୍ଥୀ ଫଲିକାମୟା ॥
‘‘ତଥା [ତତ୍ଥ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ପଞ୍ଚମିୟା ଭୂମି [ନେମି (ସୀ॰)], ଲୋହିତଙ୍ଗମୟା ଅହୁ ।
ଛଟ୍ଠା ମସାରଗଲ୍ଲସ୍ସ, ସବ୍ବରତନମୟୂପରି ॥
‘‘ଜଙ୍ଘା ମଣିମୟା ଆସି, ୱେଦିକା ରତନମୟା ।
ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟୋ ଥୂପୋ, ଉଦ୍ଧଂ ୟୋଜନମୁଗ୍ଗତୋ ॥
‘‘ଦେୱା ତତ୍ଥ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକତୋ ମନ୍ତୟୁଂ ତଦା ।
ମୟମ୍ପି ଥୂପଂ କସ୍ସାମ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଧାତୁ ଆୱେଣିକା ନତ୍ଥି, ସରୀରଂ ଏକପିଣ୍ଡିତଂ ।
ଇମମ୍ହି ବୁଦ୍ଧଥୂପମ୍ହି, କସ୍ସାମ କଞ୍ଚୁକଂ ମୟଂ ॥
‘‘ଦେୱା ସତ୍ତହି ରତ୍ନେହି [ସତ୍ତରତନେହି (ସୀ॰)], ଅଞ୍ଞଂ ୱଡ୍ଢେସୁ ୟୋଜନଂ ।
ଥୂପୋ ଦ୍ୱିୟୋଜନୁବ୍ବେଧୋ, ତିମିରଂ ବ୍ୟପହନ୍ତି ସୋ ॥
‘‘ନାଗା ତତ୍ଥ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକତୋ ମନ୍ତୟୁଂ ତଦା ।
ମନୁସ୍ସା ଚେୱ ଦେୱା ଚ, ବୁଦ୍ଧଥୂପଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘ମା ନୋ ପମତ୍ତା ଅସ୍ସୁମ୍ହ [ଅସ୍ସୁମ୍ହା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ଆସିମ୍ହା ( ?)], ଅପ୍ପମତ୍ତା ସଦେୱକା ।
ମୟମ୍ପି ଥୂପଂ କସ୍ସାମ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଇନ୍ଦନୀଲଂ ମହାନୀଲଂ, ଅଥୋ ଜୋତିରସଂ ମଣିଂ ।
ଏକତୋ ସନ୍ନିପାତେତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧଥୂପଂ ଅଛାଦୟୁଂ ॥
‘‘ସବ୍ବଂ ମଣିମୟଂ ଆସି, ତାୱତା ବୁଦ୍ଧଚେତିୟଂ ।
ତିୟୋଜନସମୁବ୍ବିଦ୍ଧଂ [ତୀଣି ୟୋଜନମୁବ୍ବିଦ୍ଧଂ (ସୀ॰ କ॰)], ଆଲୋକକରଣଂ ତଦା ॥
‘‘ଗରୁଳା ଚ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକତୋ ମନ୍ତୟୁଂ ତଦା ।
ମନୁସ୍ସା ଦେୱା ନାଗା ଚ, ବୁଦ୍ଧଥୂପଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ମା ନୋ ପମତ୍ତା ଅସ୍ସୁମ୍ହ, ଅପ୍ପମତ୍ତା ସଦେୱକା ।
ମୟମ୍ପି ଥୂପଂ କସ୍ସାମ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ’ ॥
‘‘ସବ୍ବଂ ମଣିମୟଂ ଥୂପଂ, ଅକରୁଂ ତେ ଚ କଞ୍ଚୁକଂ [ସବ୍ବମଣିମୟଂ ଥୂପେ, ଅକରୁତ୍ତରକଞ୍ଚୁକଂ (ସୀ॰)]।
ୟୋଜନଂ ତେପି ୱଡ୍ଢେସୁଂ, ଆୟତଂ ବୁଦ୍ଧଚେତିୟଂ ॥
‘‘ଚତୁୟୋଜନମୁବ୍ବିଦ୍ଧୋ, ବୁଦ୍ଧଥୂପୋ ୱିରୋଚତି ।
ଓଭାସେତି ଦିସା ସବ୍ବା, ସତରଂସୀୱ ଉଗ୍ଗତୋ ॥
‘‘କୁମ୍ଭଣ୍ଡା ଚ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକତୋ ମନ୍ତୟୁଂ ତଦା ।
ମନୁସ୍ସା ଚେୱ ଦେୱା ଚ, ନାଗା ଚ ଗରୁଳା ତଥା ॥
ପଚ୍ଚେକଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ, ଅକଂସୁ ଥୂପମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘‘ମା ନୋ ପମତ୍ତା ଅସ୍ସୁମ୍ହ, ଅପ୍ପମତ୍ତା ସଦେୱକା ।
ମୟମ୍ପି ଥୂପଂ କସ୍ସାମ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ରତନେହି ଛାଦେସ୍ସାମ, ଆୟତଂ ବୁଦ୍ଧଚେତିୟଂ’ ॥
‘‘ୟୋଜନଂ ତେପି ୱଡ୍ଢେସୁଂ, ଆୟତଂ ବୁଦ୍ଧଚେତିୟଂ ।
ପଞ୍ଚୟୋଜନମୁବ୍ବିଦ୍ଧୋ, ଥୂପୋ ଓଭାସତେ ତଦା ॥
‘‘ୟକ୍ଖା ତତ୍ଥ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକତୋ ମନ୍ତୟୁଂ ତଦା ।
ମନୁସ୍ସା ଦେୱା ନାଗା ଚ, ଗରୁଳା କୁମ୍ଭଅଣ୍ଡକା ॥
‘‘ପଚ୍ଚେକଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ, ଅକଂସୁ ଥୂପମୁତ୍ତମଂ ।
‘ମା ନୋ ପମତ୍ତା ଅସ୍ସୁମ୍ହ, ଅପ୍ପମତ୍ତା ସଦେୱକା ॥
‘‘‘ମୟମ୍ପି ଥୂପଂ କସ୍ସାମ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଫଲିକାହି ଛାଦେସ୍ସାମ, ଆୟତଂ ବୁଦ୍ଧଚେତିୟଂ’ ॥
‘‘ୟୋଜନଂ ତେପି ୱଡ୍ଢେସୁଂ, ଆୟତଂ ବୁଦ୍ଧଚେତିୟଂ ।
ଛ ୟୋଜନାନି ଉବ୍ବିଦ୍ଧୋ, ଥୂପୋ ଓଭାସତେ ତଦା ॥
‘‘ଗନ୍ଧବ୍ବା ଚ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକତୋ ମନ୍ତୟୁଂ ତଦା ।
‘ମନୁଜା ଦେୱତା ନାଗା, ଗରୁଳା କୁମ୍ଭୟକ୍ଖକା ॥
‘‘‘ସବ୍ବେକଂସୁ ବୁଦ୍ଧଥୂପଂ, ମୟମେତ୍ଥ ଅକାରକା ।
ମୟମ୍ପି ଥୂପଂ କସ୍ସାମ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ’ ॥
‘‘ୱେଦିୟୋ ସତ୍ତ କତ୍ୱାନ, ଛତ୍ତମାରୋପୟିଂସୁ ତେ ।
ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟଂ ଥୂପଂ, ଗନ୍ଧବ୍ବା କାରୟୁଂ ତଦା ॥
‘‘ସତ୍ତୟୋଜନମୁବ୍ବିଦ୍ଧୋ, ଥୂପୋ ଓଭାସତେ ତଦା ।
ରତ୍ତିନ୍ଦିୱା ନ ଞାୟନ୍ତି, ଆଲୋକୋ ହୋତି [ଆଲୋକା ହୋନ୍ତି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ସବ୍ବଦା ॥
‘‘ଅଭିଭୋନ୍ତି ନ ତସ୍ସାଭା, ଚନ୍ଦସୂରା ସତାରକା ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତେ, ପଦୀପୋପି ନ ପଜ୍ଜଲି ॥
‘‘ତେନ କାଲେନ ୟେ କେଚି, ଥୂପଂ ପୂଜେନ୍ତି ମାନୁସା ।
ନ ତେ ଥୂପମାରୁହନ୍ତି, ଅମ୍ବରେ ଉକ୍ଖିପନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ଦେୱେହି ଠପିତୋ ୟକ୍ଖୋ, ଅଭିସମ୍ମତନାମକୋ ।
ଧଜଂ ୱା ପୁପ୍ଫଦାମଂ ୱା, ଅଭିରୋପେତି ଉତ୍ତରି ॥
‘‘ନ ତେ ପସ୍ସନ୍ତି ତଂ ୟକ୍ଖଂ, ଦାମଂ ପସ୍ସନ୍ତି ଗଚ୍ଛତୋ ।
ଏୱଂ ପସ୍ସିତ୍ୱା ଗଚ୍ଛନ୍ତା, ସବ୍ବେ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସୁଗ୍ଗତିଂ ॥
‘‘ୱିରୁଦ୍ଧା [ୱିସଦ୍ଧା (ସୀ॰)] ୟେ ପାୱଚନେ, ପସନ୍ନା ୟେ ଚ ସାସନେ ।
ପାଟିହେରଂ ଦଟ୍ଠୁକାମା, ଥୂପଂ ପୂଜେନ୍ତି ମାନୁସା ॥
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ଅହୋସିଂ ଭତକୋ [ୱରକୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ତଦା ।
ଆମୋଦିତଂ ଜନଂ ଦିସ୍ୱା, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ॥
‘‘‘ଉଳାରୋ ଭଗୱା ହେସୋ, ୟସ୍ସ ଧାତୁଧରେଦିସଂ ।
ଇମା ଚ ଜନତା ତୁଟ୍ଠା, କାରଂ କୁବ୍ବଂ ନ ତପ୍ପରେ [କୁବ୍ବନ୍ତନପ୍ପକଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘‘ଅହମ୍ପି କାରଂ କସ୍ସାମି, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଭୱିସ୍ସାମି ଅନାଗତେ’ ॥
‘‘ସୁଧୋତଂ ରଜକେନାହଂ, ଉତ୍ତରେୟ୍ୟପଟଂ ମମ ।
ୱେଳଗ୍ଗେ ଆଲଗେତ୍ୱାନ, ଧଜଂ ଉକ୍ଖିପିମମ୍ବରେ ॥
‘‘ଅଭିସମ୍ମତକୋ ଗୟ୍ହ, ଅମ୍ବରେହାସି ମେ ଧଜଂ ।
ୱାତେରିତଂ ଧଜଂ ଦିସ୍ୱା, ଭିୟ୍ୟୋ ହାସଂ ଜନେସହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ସମଣଂ ଉପସଙ୍କମିଂ ।
ତଂ ଭିକ୍ଖୁଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ୱିପାକଂ ପୁଚ୍ଛହଂ ଧଜେ ॥
‘‘ସୋ ମେ କଥେସି ଆନନ୍ଦ, ପୀତିସଞ୍ଜନନଂ ମମ ।
‘ତସ୍ସ ଧଜସ୍ସ ୱିପାକଂ, ଅନୁଭୋସ୍ସସି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘‘ହତ୍ଥୀ ଅସ୍ସା ରଥା ପତ୍ତୀ, ସେନା ଚ ଚତୁରଙ୍ଗିନୀ ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତି ତଂ ନିଚ୍ଚଂ, ଧଜଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠିତୂରିୟସହସ୍ସାନି, ଭେରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତି ତଂ ନିଚ୍ଚଂ, ଧଜଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ଛଳାସୀତିସହସ୍ସାନି, ନାରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ୱିଚିତ୍ତୱତ୍ଥାଭରଣା, ଆମୁତ୍ତମଣିକୁଣ୍ଡଲା ॥
‘‘‘ଅଳାରପମ୍ହା ହସୁଲା, ସୁସଞ୍ଞା ତନୁମଜ୍ଝିମା ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତି ତଂ ନିଚ୍ଚଂ, ଧଜଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସସି ।
ଅସୀତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସସି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତୋ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ଭୱିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ଅସୀତିକୋଟିଂ ଛଡ୍ଡେତ୍ୱା, ଦାସେ କମ୍ମକରେ ବହୂ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସାସନେ ପବ୍ବଜିସ୍ସସି ॥
‘‘‘ଆରାଧୟିତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗୋତମଂ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ।
ଉପୱାନୋତି ନାମେନ, ହେସ୍ସସି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସେ କତଂ କମ୍ମଂ, ଫଲଂ ଦସ୍ସେସି ମେ ଇଧ ।
ସୁମୁତ୍ତୋ ସରୱେଗୋୱ କିଲେସେ ଝାପୟୀ ମମ ॥
‘‘ଚକ୍କୱତ୍ତିସ୍ସ ସନ୍ତସ୍ସ, ଚତୁଦୀପିସ୍ସରସ୍ସ ମେ ।
ତିୟୋଜନାନି ସମନ୍ତା, ଉସ୍ସୀସନ୍ତି ଧଜା ସଦା ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧଜଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉପୱାନୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉପୱାନତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ତିସରଣଗମନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ଚନ୍ଦୱତିୟା [ବନ୍ଧୁମତିୟା (ଅଟ୍ଠ॰)], ମାତୁଉପଟ୍ଠାକୋ [ମାତୁପଟ୍ଠାୟକୋ (ସୀ॰), ମାତୁପଟ୍ଠାନକୋ (ସ୍ୟା॰)] ଅହୁଂ ।
ଅନ୍ଧା ମାତା ପିତା ମୟ୍ହଂ, ତେ ପୋସେମି ଅହଂ ତଦା ॥
‘‘ରହୋଗତୋ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ।
ପୋସେନ୍ତୋ ମାତାପିତରୋ, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ନ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ମହନ୍ଧକାରପିହିତା [ତମନ୍ଧକାରପିହିତା (ସ୍ୟା॰)], ତିୱିଧଗ୍ଗୀହି ଡୟ୍ହରେ ।
ଏତାଦିସେ ଭୱେ [ଭୟେ (ସୀ॰)] ଜାତେ, ନତ୍ଥି କୋଚି ୱିନାୟକୋ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ଦିପ୍ପତି [ଦିବ୍ବତି (କ॰)][ଜିନସାସନଂ (ସୀ॰)] ଦାନି ସାସନଂ ।
ସକ୍କା ଉଦ୍ଧରିତୁଂ ଅତ୍ତା, ପୁଞ୍ଞକାମେନ ଜନ୍ତୁନା ॥
‘‘ଉଗ୍ଗୟ୍ହ ତୀଣି ସରଣେ, ପରିପୁଣ୍ଣାନି ଗୋପୟିଂ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ପଟିମୋକ୍ଖାମି ଦୁଗ୍ଗତିଂ ॥
‘‘ନିସଭୋ ନାମ ସମଣୋ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଗ୍ଗସାୱକୋ ।
ତମହଂ ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ, ସରଣଗମନଂ ଗହିଂ ॥
‘‘ୱସ୍ସସତସହସ୍ସାନି, ଆୟୁ ୱିଜ୍ଜତି ତାୱଦେ ।
ତାୱତା ସରଣଗମନଂ, ପରିପୁଣ୍ଣଂ ଅଗୋପୟିଂ ॥
‘‘ଚରିମେ ୱତ୍ତମାନମ୍ହି, ସରଣଂ ତଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ତାୱତିଂସଂ ଅଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକଗତୋ ସନ୍ତୋ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମାହିତୋ ।
ୟଂ ଦେସଂ [ୟଂ ୟଂ ଦେସଂ (ସ୍ୟା॰)] ଉପପଜ୍ଜାମି [ଉପଗଚ୍ଛାମି (ସୀ॰)], ଅଟ୍ଠ ହେତୂ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ଦିସାସୁ ପୂଜିତୋ ହୋମି, ତିକ୍ଖପଞ୍ଞୋ ଭୱାମହଂ ।
ସବ୍ବେ ଦେୱାନୁୱତ୍ତନ୍ତି, ଅମିତଭୋଗଂ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ସବ୍ବତ୍ଥ, ପଟିକନ୍ତୋ ଭୱାମହଂ ।
ମିତ୍ତାନଂ ଅଚଲୋ ହୋମି, ୟସୋ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗତୋ ମମଂ ॥
‘‘ଅସୀତିକ୍ଖତ୍ତୁ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ଦିବ୍ବସୁଖଂ ଅନୁଭୱିଂ, ଅଚ୍ଛରାହି ପୁରକ୍ଖତୋ ॥
‘‘ପଞ୍ଚସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମାହିତୋ ।
ପୁରେ ସାୱତ୍ଥିୟଂ ଜାତୋ, ମହାସାଲେ ସୁଅଡ୍ଢକେ ॥
‘‘ନଗରା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ଦାରକେହି ପୁରକ୍ଖତୋ ।
ହସଖିଡ୍ଡସମଙ୍ଗୀହଂ [ସାହଂ ଖିଡ୍ଡସମଙ୍ଗୀ (ସ୍ୟା॰)], ସଙ୍ଘାରାମଂ ଉପାଗମିଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ [ତତ୍ଥଦ୍ଦସାହଂ (କ॰)] ସମଣଂ, ୱିପ୍ପମୁତ୍ତଂ ନିରୂପଧିଂ ।
ସୋ ମେ ଧମ୍ମମଦେସେସି, ସରଣଞ୍ଚ ଅଦାସି ମେ ॥
‘‘ସୋହଂ ସୁତ୍ୱାନ ସରଣଂ, ସରଣଂ ମେ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ଏକାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତମେ ୱସ୍ସେ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ।
ଉପସମ୍ପାଦୟି ବୁଦ୍ଧୋ, ଗୁଣମଞ୍ଞାୟ ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ସରଣାନି ଅଗଚ୍ଛହଂ ।
ତତୋ ମେ ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ଫଲଂ ଦସ୍ସେସି ମେ ଇଧ ॥
‘‘ସୁଗୋପିତଂ ମେ ସରଣଂ, ମାନସଂ ସୁପ୍ପଣୀହିତଂ ।
ଅନୁଭୋତ୍ୱା ୟସଂ ସବ୍ବଂ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ୟେସଂ ସୋତାୱଧାନତ୍ଥି, ସୁଣୋଥ ମମ ଭାସତୋ ।
ଅହଂ [ଅତ୍ଥଂ (ସ୍ୟା॰)] ୱୋ କଥୟିସ୍ସାମି, ସାମଂ ଦିଟ୍ଠଂ ପଦଂ ମମ ॥
‘‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ୱତ୍ତତେ ଜିନସାସନଂ ।
ଅମତା ୱାଦିତା ଭେରୀ, ସୋକସଲ୍ଲୱିନୋଦନା ॥
‘‘‘ୟଥାସକେନ ଥାମେନ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରେ ।
ଅଧିକାରଂ କରେୟ୍ୟାଥ, ପସ୍ସୟିସ୍ସଥ ନିବ୍ବୁତିଂ ॥
‘‘‘ପଗ୍ଗୟ୍ହ ତୀଣି ସରଣେ, ପଞ୍ଚସୀଲାନି ଗୋପିୟ ।
ବୁଦ୍ଧେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତଂ କରିସ୍ସଥ ॥
‘‘‘ସମ୍ମା ଧମ୍ମଂ ଭାୱେତ୍ୱାନ [ମମୋପମଂ କରିତ୍ୱାନ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ସୀଲାନି ପରିଗୋପିୟ ।
ଅଚିରଂ ଅରହତ୍ତଂ ୱୋ, ସବ୍ବେପି ପାପୁଣିସ୍ସଥ ॥
‘‘‘ତେୱିଜ୍ଜୋ ଇଦ୍ଧିପତ୍ତୋମ୍ହି, ଚେତୋପରିୟକୋୱିଦୋ ।
ସାୱକୋ ତେ ମହାୱୀର, ସରଣୋ [ଚରଣେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ୱନ୍ଦତି ସତ୍ଥୁନୋ’ ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ସରଣଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଗଚ୍ଛହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସରଣଂ ଗମନେ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିସରଣଗମନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିସରଣଗମନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ପଞ୍ଚସୀଲସମାଦାନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ଚନ୍ଦୱତିୟା, ଭତକୋ ଆସହଂ ତଦା ।
ପରକମ୍ମାୟନେ ୟୁତ୍ତୋ, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ନ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ମହନ୍ଧକାରପିହିତା, ତିୱିଧଗ୍ଗୀହି ଡୟ୍ହରେ ।
କେନ ନୁ ଖୋ ଉପାୟେନ, ୱିସଂୟୁତ୍ତୋ ଭୱେ ଅହଂ ॥
‘‘ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମୋ ଚ ମେ ନତ୍ଥି, ୱରାକୋ ଭତକୋ ଅହଂ ।
ୟଂନୂନାହଂ ପଞ୍ଚସୀଲଂ, ରକ୍ଖେୟ୍ୟଂ ପରିପୂରୟଂ ॥
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସିସ୍ସ ମୁନିନୋ, ନିସଭୋ ନାମ ସାୱକୋ ।
ତମହଂ ଉପସଙ୍କମ୍ମ, ପଞ୍ଚସିକ୍ଖାପଦଗ୍ଗହିଂ ॥
‘‘ୱସ୍ସସତସହସ୍ସାନି, ଆୟୁ ୱିଜ୍ଜତି ତାୱଦେ ।
ତାୱତା ପଞ୍ଚସୀଲାନି, ପରିପୁଣ୍ଣାନି ଗୋପୟିଂ ॥
‘‘ମଚ୍ଚୁକାଲେ ଚ ସମ୍ପତ୍ତେ, ଦେୱା ଅସ୍ସାସୟନ୍ତି ମଂ ।
‘ରଥୋ ସହସ୍ସୟୁତ୍ତୋ ତେ, ମାରିସାୟଂ [ମାରିସସ୍ସ (କ॰)] ଉପଟ୍ଠିତୋ’ ॥
‘‘ୱତ୍ତନ୍ତେ ଚରିମେ ଚିତ୍ତେ, ମମ ସୀଲଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ତାୱତିଂସଂ ଅଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ଦିବ୍ବସୁଖଂ [ଦିବ୍ବଂ ସୁଖଂ (ସୀ॰)] ଅନୁଭୱିଂ, ଅଚ୍ଛରାହି ପୁରକ୍ଖତୋ ॥
‘‘ପଞ୍ଚସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ପୁରେ ୱେସାଲିୟଂ ଜାତୋ, ମହାସାଲେ ସୁଅଡ୍ଢକେ ॥
‘‘ୱସ୍ସୂପନାୟିକେ କାଲେ, ଦିପ୍ପନ୍ତେ [ଦିବ୍ବନ୍ତି (କ॰)] ଜିନସାସନେ ।
ମାତା ଚ ମେ ପିତା ଚେୱ, ପଞ୍ଚସିକ୍ଖାପଦଗ୍ଗହୁଂ ॥
‘‘ସହ ସୁତ୍ୱାନହଂ ସୀଲଂ, ମମ ସୀଲଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ଏକାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଜାତିୟା ପଞ୍ଚୱସ୍ସେନ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ।
ଉପସମ୍ପାଦୟି ବୁଦ୍ଧୋ, ଗୁଣମଞ୍ଞାୟ ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ପରିପୁଣ୍ଣାନି ଗୋପେତ୍ୱା, ପଞ୍ଚସିକ୍ଖାପଦାନହଂ ।
ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୱିନିପାତଂ ନ ଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ୟସମନୁଭୱିଂ, ତେସଂ ସୀଲାନ ୱାହସା ।
କପ୍ପକୋଟିମ୍ପି କିତ୍ତେନ୍ତୋ, କିତ୍ତୟେ ଏକଦେସକଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚସୀଲାନି ଗୋପେତ୍ୱା, ତୟୋ ହେତୂ ଲଭାମହଂ ।
ଦୀଘାୟୁକୋ ମହାଭୋଗୋ, ତିକ୍ଖପଞ୍ଞୋ ଭୱାମହଂ ॥
‘‘ସଂକିତ୍ତେନ୍ତୋ ଚ [ପକିତ୍ତେନ୍ତୋୱ (ସୀ॰), ପକିତ୍ତେନ୍ତେ ଚ (ସ୍ୟା॰)] ସବ୍ବେସଂ, ଅଭିମତ୍ତଞ୍ଚ ପୋରିସଂ ।
ଭୱାଭୱେ ସଂସରିତ୍ୱା, ଏତେ ଠାନେ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟସୀଲେସୁ, ୱତ୍ତନ୍ତା ଜିନସାୱକା ।
ଭୱେସୁ ୟଦି ରଜ୍ଜେୟ୍ୟୁଂ, ୱିପାକୋ କୀଦିସୋ ଭୱେ ॥
‘‘ସୁଚିଣ୍ଣଂ ମେ ପଞ୍ଚସୀଲଂ, ଭତକେନ ତପସ୍ସିନା [ୱିପସ୍ସିନା (ସୀ॰)]।
ତେନ ସୀଲେନହଂ ଅଜ୍ଜ, ମୋଚୟିଂ ସବ୍ବବନ୍ଧନା ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ପଞ୍ଚସୀଲାନି ଗୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଞ୍ଚସୀଲାନିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଞ୍ଚସୀଲସମାଦାନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଞ୍ଚସୀଲସମାଦାନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଅନ୍ନସଂସାୱକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନ୍ତରାପଣେ ।
କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଂକାସଂ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣଂ ॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ଲୋକପଜ୍ଜୋତଂ, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟଂ ଅନୋପମଂ ।
ଅଲତ୍ଥଂ ପରମଂ ପୀତିଂ, ଦିସ୍ୱା ଦନ୍ତଂ ଜୁତିନ୍ଧରଂ ॥
‘‘ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିନାମେତ୍ୱା, ଭୋଜୟିଂ ତଂ ମହାମୁନିଂ ।
ମହାକାରୁଣିକୋ ଲୋକେ [ନାଥୋ (ସୀ॰)], ଅନୁମୋଦି ମମଂ ତଦା ॥
‘‘ତସ୍ମିଂ ମହାକାରୁଣିକେ, ପରମସ୍ସାସକାରକେ ।
ବୁଦ୍ଧେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭିକ୍ଖାଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅନ୍ନସଂସାୱକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅନ୍ନସଂସାୱକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଧୂପଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
କୁଟିଧୂପଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ସବ୍ବେସମ୍ପି ପିୟୋ ହୋମି, ଧୂପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଧୂପମଦଦିଂ ତଦା [ୟଂ ଧୂପନମଦାସହଂ (କ॰)]।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧୂପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଧୂପଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଧୂପଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ପୁଲିନପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ବୋଧିୟା ପାଦପୁତ୍ତମେ ।
ପୁରାଣପୁଲିନଂ ହିତ୍ୱା [ଛଡ୍ଡେତ୍ୱା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ସୁଦ୍ଧପୁଲିନମାକିରିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁଲିନମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁଲିନଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତିଂସତିମେ [ତିପଞ୍ଞାସେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଇତୋ କପ୍ପେ, ରାଜା ଆସିଂ ଜନାଧିଭୂ ।
ମହାପୁଲିନନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁଲିନପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁଲିନପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଉତ୍ତିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ସୁସୁମାରୋ ଅହଂ ତଦା ।
ସଗୋଚରପ୍ପସୁତୋହଂ [ସଭୋଜନପସୁତାହଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ନଦୀତିତ୍ଥଂ ଅଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ତମ୍ହି ସମୟେ, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ନଦିଂ ତରିତୁକାମୋ ସୋ, ନଦୀତିତ୍ଥଂ ଉପାଗମି ॥
‘‘ଉପାଗତେ ଚ [ଉପାଗତମ୍ହି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ସମ୍ବୁଦ୍ଧେ, ଅହମ୍ପି ତତ୍ଥୁପାଗମିଂ ।
ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଇମଂ ୱାଚଂ ଉଦୀରୟିଂ ॥
‘‘‘ଅଭିରୂହ ମହାୱୀର, ତାରେସ୍ସାମି ଅହଂ ତୁୱଂ ।
ପେତ୍ତିକଂ ୱିସୟଂ ମୟ୍ହଂ, ଅନୁକମ୍ପ ମହାମୁନି’ ॥
‘‘ମମ ଉଗ୍ଗଜ୍ଜନଂ ସୁତ୍ୱା, ଅଭିରୂହି ମହାମୁନି ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ତାରେସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ନଦିୟା ପାରିମେ ତୀରେ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଅସ୍ସାସେସି ମମଂ ତତ୍ଥ, ଅମତଂ ପାପୁଣିସ୍ସସି ॥
‘‘ତମ୍ହା କାୟା ଚୱିତ୍ୱାନ, ଦେୱଲୋକଂ ଆଗଚ୍ଛହଂ ।
ଦିବ୍ବସୁଖଂ ଅନୁଭୱିଂ, ଅଚ୍ଛରାହି ପୁରକ୍ଖତୋ ॥
‘‘ସତ୍ତକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାସହଂ ।
ତୀଣିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀ, ମହିୟା ଇସ୍ସରୋ ଅହୁଂ ॥
‘‘ୱିୱେକମନୁୟୁତ୍ତୋହଂ, ନିପକୋ ଚ ସୁସଂୱୁତୋ ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ତାରେସିଂ ୟଂ ନରାସଭଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତରଣାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉତ୍ତିୟୋ [ଉତ୍ତିରିୟୋ (ସୀ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉତ୍ତିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଏକଞ୍ଜଲିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନ୍ତରାପଣେ ।
ୱିପସ୍ସିଂ ସତ୍ଥୱାହଗ୍ଗଂ, ନରୱରଂ ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ଅଦନ୍ତଦମନଂ ତାଦିଂ, ମହାୱାଦିଂ ମହାମତିଂ ।
ଦିସ୍ୱା ପସନ୍ନୋ ସୁମନୋ, ଏକଞ୍ଜଲିମକାସହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟମଞ୍ଜଲିଂ କରିଂ [ୟଂ ଅଞ୍ଜଲିମକରିଂ (ସ୍ୟା॰), ଅଞ୍ଜଲିମକରିଂ (କ॰)] ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅଞ୍ଜଲିସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଞ୍ଜଲିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଞ୍ଜଲିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଖୋମଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ଅହୋସିଂ ୱାଣିଜୋ ତଦା ।
ତେନେୱ ଦାରଂ ପୋସେମି, ରୋପେମି ବୀଜସମ୍ପଦଂ ॥
‘‘ରଥିୟଂ ପଟିପନ୍ନସ୍ସ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଏକଂ ଖୋମଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, କୁସଲତ୍ଥାୟ ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଖୋମମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଖୋମଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତରସେ [ସତ୍ତୱୀସେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଇତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ସିନ୍ଧୱସନ୍ଧନୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚତୁଦୀପମ୍ହି ଇସ୍ସରୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଖୋମଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଖୋମଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ସୁସୂତି ଉପୱାନୋ ଚ, ସରଣୋ ସୀଲଗାହକୋ ।
ଅନ୍ନସଂସାୱକୋ ଖୋମଦାୟୀ ଚ, ଦସେୱ ତତିୟେ ଗଣେ ।
ଅଞ୍ଜଲୀ ଖୋମଦାୟୀ ଚ, ଦସେୱ ତତିୟେ ଗଣେ ।
ପଞ୍ଚାଲୀସୀତିସତଂ ୱୁତ୍ତା, ଗାଥାୟୋ ସବ୍ବପିଣ୍ଡିତା ॥
ସୁଭୂତିୱଗ୍ଗୋ ତତିୟୋ ।
ଚତୁତ୍ଥଭାଣୱାରଂ ।
୪. କୁଣ୍ଡଧାନୱଗ୍ଗୋ
୧. କୁଣ୍ଡଧାନତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସତ୍ତାହଂ ପଟିସଲ୍ଲୀନଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଉପଟ୍ଠହିଂ ॥
‘‘ୱୁଟ୍ଠିତଂ କାଲମଞ୍ଞାୟ, ପଦୁମୁତ୍ତରଂ ମହାମୁନିଂ ।
ମହନ୍ତିଂ କଦଲୀକଣ୍ଣିଂ, ଗହେତ୍ୱା ଉପଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗହେତ୍ୱା [ପଟିଗ୍ଗହେସି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଭଗୱା, ସବ୍ବଞ୍ଞୂ [ତଂ ଫଲଂ (ସୀ॰)] ଲୋକନାୟକୋ ।
ମମ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେନ୍ତୋ, ପରିଭୁଞ୍ଜି ମହାମୁନି ॥
‘‘ପରିଭୁଞ୍ଜିତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସତ୍ଥୱାହୋ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ସକାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟେ ଚ ସନ୍ତି ସମିତାରୋ [ୟେ ୱସନ୍ତି ସମେତାରୋ (ସୀ॰)], ୟକ୍ଖା ଇମମ୍ହି ପବ୍ବତେ ।
ଅରଞ୍ଞେ ଭୂତଭବ୍ୟାନି [ଭୂତଗଣା ସବ୍ବେ (ସ୍ୟା॰)], ସୁଣନ୍ତୁ ୱଚନଂ ମମ’ ॥
‘‘ୟୋ ସୋ ବୁଦ୍ଧଂ ଉପଟ୍ଠାସି, ମିଗରାଜଂୱ କେସରିଂ [ମିଗରାଜାୱ କେସରୀ (ସୀ॰)]।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଏକାଦସଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଂ, ସୋ [ସୋୟମେକାଦସକ୍ଖତ୍ତୁଂ (ସୀ॰)] ଦେୱରାଜା ଭୱିସ୍ସତି ।
ଚତୁତିଂସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅକ୍କୋସିତ୍ୱାନ ସମଣେ, ସୀଲୱନ୍ତେ ଅନାସୱେ ।
ପାପକମ୍ମୱିପାକେନ, ନାମଧେୟ୍ୟଂ ଲଭିସ୍ସତି [ଭୱିସ୍ସତି (କ॰)]॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
କୁଣ୍ଡଧାନୋତି ନାମେନ, ସାୱକୋ ସୋ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ପୱିୱେକମନୁୟୁତ୍ତୋ, ଝାୟୀ ଝାନରତୋ ଅହଂ ।
ତୋସୟିତ୍ୱାନ ସତ୍ଥାରଂ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସାୱକେହି [ସାୱକଗ୍ଗେହି (ସୀ॰)] ପରିୱୁତୋ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ସଲାକଂ ଗାହୟୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ଏକଂସଂ ଚୀୱରଂ କତ୍ୱା, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଲୋକନାୟକଂ ।
ୱଦତଂ ୱରସ୍ସ ପୁରତୋ, ପଠମଂ ଅଗ୍ଗହେସହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଭଗୱା, ଦସସହସ୍ସୀକମ୍ପକୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଅଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘ୱୀରିୟଂ ମେ ଧୁରଧୋରୟ୍ହଂ, ୟୋଗକ୍ଖେମାଧିୱାହନଂ ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁଣ୍ଡଧାନୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁଣ୍ଡଧାନତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ସାଗତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୋଭିତୋ ନାମ ନାମେନ, ଅହୋସିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ତଦା ।
ପୁରକ୍ଖତୋ ସସିସ୍ସେହି, ଆରାମଂ ଅଗମାସହଂ ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ।
ଆରାମଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଖମ୍ମ, ଅଟ୍ଠାସି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ତମଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଦନ୍ତଂ ଦନ୍ତପୁରକ୍ଖତଂ ।
ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ସନ୍ଥୱିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ୟେ କେଚି ପାଦପା ସବ୍ବେ, ମହିୟା ତେ ୱିରୂହରେ ।
ବୁଦ୍ଧିମନ୍ତୋ ତଥା ସତ୍ତା, ରୁହନ୍ତି ଜିନସାସନେ ॥
‘‘ସତ୍ଥୱାହୋସି ସପ୍ପଞ୍ଞୋ, ମହେସି ବହୁକେ ଜନେ ।
ୱିପଥା ଉଦ୍ଧରିତ୍ୱାନ, ପଥଂ ଆଚିକ୍ଖସେ ତୁୱଂ ॥
‘‘ଦନ୍ତୋ ଦନ୍ତପରିକିଣ୍ଣୋ [ପୁରକ୍ଖତୋ (ସ୍ୟା॰)], ଝାୟୀ ଝାନରତେହି ଚ ।
ଆତାପୀ ପହିତତ୍ତେହି, ଉପସନ୍ତେହି ତାଦିଭି ॥
‘‘ଅଲଙ୍କତୋ ପରିସାହି, ପୁଞ୍ଞଞାଣେହି ସୋଭତି ।
ପଭା ନିଦ୍ଧାୱତେ ତୁୟ୍ହଂ, ସୂରିୟୋଦୟନେ ୟଥା ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତଂ ଦିସ୍ୱାନ, ମହେସୀ ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ସୋ ହାସଂ ଜନେତ୍ୱାନ, ମମଂ କିତ୍ତେସି ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତୁସିତା ହି ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସାସନେ ପବ୍ବଜିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଅରହତ୍ତଂ [ତୁଟ୍ଠହଟ୍ଠଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଲଭିସ୍ସତି ।
ସାଗତୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ କାୟେନ, ପାପକମ୍ମଂ ୱିୱଜ୍ଜୟିଂ ।
ୱଚୀଦୁଚ୍ଚରିତଂ ହିତ୍ୱା, ଆଜୀୱଂ ପରିସୋଧୟିଂ ॥
‘‘ଏୱଂ ୱିହରମାନୋହଂ, ତେଜୋଧାତୂସୁ କୋୱିଦୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସାଗତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସାଗତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ମହାକଚ୍ଚାନତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରନାଥସ୍ସ, ପଦୁମଂ ନାମ ଚେତିୟଂ ।
ସିଲାସନଂ [ସୀହାସନଂ (କ॰)] କାରୟିତ୍ୱା, ସୁୱଣ୍ଣେନାଭିଲେପୟିଂ ॥
‘‘ରତନାମୟଛତ୍ତଞ୍ଚ, ପଗ୍ଗୟ୍ହ ୱାଳବୀଜନିଂ [ୱାଳବୀଜନୀ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ଲୋକବନ୍ଧୁସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ୟାୱତା ଦେୱତା ଭୁମ୍ମା [ଭୂମା (କ॰)], ସବ୍ବେ ସନ୍ନିପତୁଂ ତଦା ।
ରତନାମୟଛତ୍ତାନଂ, ୱିପାକଂ କଥୟିସ୍ସତି ॥
‘‘ତଞ୍ଚ ସବ୍ବଂ ସୁଣିସ୍ସାମ, କଥୟନ୍ତସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଭିୟ୍ୟୋ ହାସଂ ଜନେୟ୍ୟାମ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ହେମାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପରିବ୍ୟୂଳ୍ହୋ [ପରିବ୍ବୂଳ୍ହୋ (ସୀ॰)], ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟେନିଦଂ ଆସନଂ ଦିନ୍ନଂ, ସୋୱଣ୍ଣଂ ରତନାମୟଂ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପାନି ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, ଆଭାୟାଭିଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ମନୁସ୍ସଲୋକମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଭସ୍ସରୋତି ନାମେନ, ଉଗ୍ଗତେଜୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦିୱା ୱା ୟଦି ୱା ରତ୍ତିଂ, ସତରଂସୀୱ ଉଗ୍ଗତୋ ।
ସମନ୍ତା ଅଟ୍ଠରତନଂ, ଉଜ୍ଜୋତିସ୍ସତି ଖତ୍ତିୟୋ ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତୁସିତା ହି ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
କଚ୍ଚାନୋ ନାମ ନାମେନ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସୋ ପଚ୍ଛା ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ଅରହା ହେସ୍ସତିନାସୱୋ ।
ଗୋତମୋ ଲୋକପଜ୍ଜୋତୋ, ଅଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପେସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସଂଖିତ୍ତପୁଚ୍ଛିତଂ [ସଂଖିତ୍ତଂ ପୁଚ୍ଛିତଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ପଞ୍ହଂ, ୱିତ୍ଥାରେନ କଥେସ୍ସତି ।
କଥୟନ୍ତୋ ଚ ତଂ ପଞ୍ହଂ, ଅଜ୍ଝାସୟଂ [ଅଜ୍ଝାସଂ (ସୀ॰), ଅବ୍ଭାସଂ (କ॰)] ପୂରୟିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଅଡ୍ଢେ କୁଲେ ଅଭିଜାତୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନ୍ତପାରଗୂ ।
ଓହାୟ ଧନଧଞ୍ଞାନି, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ସଂଖିତ୍ତେନପି ପୁଚ୍ଛନ୍ତେ, ୱିତ୍ଥାରେନ କଥେମହଂ ।
ଅଜ୍ଝାସୟଂ ତେସଂ ପୂରେମି, ତୋସେମି ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତୋସିତୋ ମେ ମହାୱୀରୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମହାକଚ୍ଚାନୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମହାକଚ୍ଚାନତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. କାଳୁଦାୟିତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଅଦ୍ଧାନଂ ପଟିପନ୍ନସ୍ସ, ଚରତୋ ଚାରିକଂ ତଦା ॥
‘‘ସୁଫୁଲ୍ଲଂ ପଦୁମଂ ଗୟ୍ହ, ଉପ୍ପଲଂ ମଲ୍ଲିକଞ୍ଚହଂ ।
ପରମନ୍ନଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଦାସିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ପରିଭୁଞ୍ଜି ମହାୱୀରୋ, ପରମନ୍ନଂ ସୁଭୋଜନଂ ।
ତଞ୍ଚ ପୁପ୍ଫଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଜନସ୍ସ ସମ୍ପଦସ୍ସୟି ॥
‘‘ଇଟ୍ଠଂ କନ୍ତଂ [କନ୍ତୟିଦଂ (ସ୍ୟା॰)], ପିୟଂ ଲୋକେ, ଜଲଜଂ ପୁପ୍ଫମୁତ୍ତମଂ ।
ସୁଦୁକ୍କରଂ କତଂ ତେନ, ୟୋ ମେ ପୁପ୍ଫଂ ଅଦାସିଦଂ ॥
‘‘ୟୋ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପେସି, ପରମନ୍ନଞ୍ଚଦାସି ମେ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଦସ ଅଟ୍ଠ ଚକ୍ଖତ୍ତୁଂ [ଦସ ଚଟ୍ଠକ୍ଖତ୍ତୁଂ (ସୀ॰), ଦସମଟ୍ଠକ୍ଖତ୍ତୁଂ (ସ୍ୟା॰)] ସୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ଉପ୍ପଲଂ ପଦୁମଞ୍ଚାପି, ମଲ୍ଲିକଞ୍ଚ ତଦୁତ୍ତରି ॥
‘‘‘ଅସ୍ସ ପୁଞ୍ଞୱିପାକେନ, ଦିବ୍ବଗନ୍ଧସମାୟୁତଂ ।
ଆକାସେ ଛଦନଂ କତ୍ୱା, ଧାରୟିସ୍ସତି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ପଞ୍ଚୱୀସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଥବ୍ୟା ରଜ୍ଜଂ ପଞ୍ଚସତଂ, ୱସୁଧଂ ଆୱସିସ୍ସତି ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ [ନାମେନ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰)], ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସକକମ୍ମାଭିରଦ୍ଧୋ ସୋ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ସକ୍ୟାନଂ ନନ୍ଦିଜନନୋ, ଞାତିବନ୍ଧୁ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସୋ ପଚ୍ଛା ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦମନୁପ୍ପତ୍ତଂ, କତକିଚ୍ଚମନାସୱଂ ।
ଗୋତମୋ ଲୋକବନ୍ଧୁ ତଂ [ସୋ (ସୀ॰)], ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପଧାନପହିତତ୍ତୋ ସୋ, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ଉଦାୟୀ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ରାଗୋ ଦୋସୋ ଚ ମୋହୋ ଚ, ମାନୋ ମକ୍ଖୋ ଚ ଧଂସିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ତୋସୟିଞ୍ଚାପି ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଆତାପୀ ନିପକୋ ଅହଂ ।
ପସାଦିତୋ [ପମୋଦିତୋ (ସୀ॰)] ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କାଳୁଦାୟୀ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କାଳୁଦାୟୀଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ମୋଘରାଜତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ତୁ ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପରିବ୍ୟୂଳ୍ହୋ, ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ସିସ୍ସେହି ସମ୍ପରିୱୁତୋ, ଘରମ୍ହା ଅଭିନିକ୍ଖମିଂ ।
ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନହଂ ତତ୍ଥ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଅଭିୱାଦିୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ସନ୍ଥୱିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ୟାୱତା ରୂପିନୋ ସତ୍ତା, ଅରୂପୀ ୱା ଅସଞ୍ଞିନୋ ।
ସବ୍ବେ ତେ ତୱ ଞାଣମ୍ହି, ଅନ୍ତୋ ହୋନ୍ତି ସମୋଗଧା ॥
‘‘ସୁଖୁମଚ୍ଛିକଜାଲେନ, ଉଦକଂ ୟୋ ପରିକ୍ଖିପେ ।
ୟେ କେଚି ଉଦକେ ପାଣା, ଅନ୍ତୋଜାଲେ ଭୱନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ୟେସଞ୍ଚ ଚେତନା ଅତ୍ଥି, ରୂପିନୋ ଚ ଅରୂପିନୋ ।
ସବ୍ବେ ତେ ତୱ ଞାଣମ୍ହି, ଅନ୍ତୋ ହୋନ୍ତି ସମୋଗଧା ॥
‘‘ସମୁଦ୍ଧରସିମଂ ଲୋକଂ, ଅନ୍ଧକାରସମାକୁଲଂ ।
ତୱ ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, କଙ୍ଖାସୋତଂ ତରନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ଅୱିଜ୍ଜାନିୱୁତେ ଲୋକେ, ଅନ୍ଧକାରେନ ଓତ୍ଥଟେ ।
ତୱ ଞାଣମ୍ହି ଜୋତନ୍ତେ, ଅନ୍ଧକାରା ପଧଂସିତା ॥
‘‘ତୁୱଂ ଚକ୍ଖୂସି ସବ୍ବେସଂ, ମହାତମପନୂଦନୋ ।
ତୱ ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ନିବ୍ବାୟତି ବହୁଜ୍ଜନୋ ॥
‘‘ପୁଟକଂ ପୂରୟିତ୍ୱାନ [ପୀଠରଂ (ସୀ॰), ପୁତରଂ (ସ୍ୟା॰)], ମଧୁଖୁଦ୍ଦମନେଳକଂ ।
ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ଉପନେସିଂ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହି ମହାୱୀରୋ, ସହତ୍ଥେନ ମହା ଇସୀ ।
ଭୁଞ୍ଜିତ୍ୱା ତଞ୍ଚ ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ୱେହାସଂ ନଭମୁଗ୍ଗମି ॥
‘‘ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ନରାସଭୋ ।
ମମ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେନ୍ତୋ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟେନିଦଂ ଥୱିତଂ ଞାଣଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠୋ ଚ ଥୋମିତୋ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ସୋ ନ ଗଚ୍ଛତି ॥
‘‘‘ଚତୁଦ୍ଦସଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଂ [ଚତୁସଟ୍ଠିଞ୍ଚ (ସ୍ୟା॰)] ସୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ପଥବ୍ୟା ରଜ୍ଜଂ ଅଟ୍ଠସତଂ, ୱସୁଧଂ ଆୱସିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପଞ୍ଚେୱ ସତକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ [ଅଥ ପଞ୍ଚସତକ୍ଖତ୍ତୁଂ (ସୀ॰)], ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ଅସଙ୍ଖେୟ୍ୟଂ, ମହିୟା କାରୟିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅଜ୍ଝାୟକୋ ମନ୍ତଧରୋ, ତିଣ୍ଣଂ ୱେଦାନ ପାରଗୂ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସାସନେ ପବ୍ବଜିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଗମ୍ଭୀରଂ ନିପୁଣଂ ଅତ୍ଥଂ, ଞାଣେନ ୱିଚିନିସ୍ସତି ।
ମୋଘରାଜାତି ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ॥
‘‘‘ତୀହି ୱିଜ୍ଜାହି ସମ୍ପନ୍ନଂ, କତକିଚ୍ଚମନାସୱଂ ।
ଗୋତମୋ ସତ୍ଥୱାହଗ୍ଗୋ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସ୍ସତି’ ॥
‘‘ହିତ୍ୱା ମାନୁସକଂ ୟୋଗଂ, ଛେତ୍ୱାନ ଭୱବନ୍ଧନଂ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମୋଘରାଜୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମୋଘରାଜତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଅଧିମୁତ୍ତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀନରୁତ୍ତମେ ।
ଉପଟ୍ଠହିଂ ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ନିମନ୍ତେତ୍ୱା ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘଂ [ସଂଘରତନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଉଜୁଭୂତଂ ସମାହିତଂ ।
ଉଚ୍ଛୁନା ମଣ୍ଡପଂ କତ୍ୱା, ଭୋଜେସିଂ ସଙ୍ଘମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ସବ୍ବେ ସତ୍ତେ ଅଭିଭୋମି [ଅତିଭୋମି (ସୀ॰ କ॰)], ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଉଚ୍ଛୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଧିମୁତ୍ତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଧିମୁତ୍ତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଲସୁଣଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ତାପସୋ ଆସହଂ ତଦା ।
ଲସୁଣଂ ଉପଜୀୱାମି, ଲସୁଣଂ ମୟ୍ହଭୋଜନଂ ॥
‘‘ଖାରିୟୋ ପୂରୟିତ୍ୱାନ, ସଙ୍ଘାରାମମଗଚ୍ଛହଂ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ସଙ୍ଘସ୍ସ ଲସୁଣଂ ଅଦଂ ॥
‘‘ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ନରଗ୍ଗସ୍ସ, ସାସନେ ନିରତସ୍ସହଂ ।
ସଙ୍ଘସ୍ସ ଲସୁଣଂ ଦତ୍ୱା, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଲସୁଣଂ ୟମଦଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଲସୁଣସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଲସୁଣଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଲସୁଣଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଆୟାଗଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ସିଖିମ୍ହି ୱଦତଂ ୱରେ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ଅୱନ୍ଦିଂ ଥୂପମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ୱଡ୍ଢକୀହି କଥାପେତ୍ୱା, ମୂଲଂ ଦତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ଆୟାଗଂ କାରପେସହଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠ କପ୍ପାନି ଦେୱେସୁ, ଅବ୍ବୋକିଣ୍ଣଂ [ଅବ୍ବୋଚ୍ଛିନ୍ନଂ (ସୀ॰)] ୱସିଂ ଅହଂ ।
ଅୱସେସେସୁ କପ୍ପେସୁ, ୱୋକିଣ୍ଣଂ ସଂସରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘କାୟେ ୱିସଂ ନ କମତି, ସତ୍ଥାନି ନ ଚ ହନ୍ତି ମେ ।
ଉଦକେହଂ ନ ମିୟ୍ୟାମି, ଆୟାଗସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୟଦିଚ୍ଛାମି ଅହଂ ୱସ୍ସଂ, ମହାମେଘୋ ପୱସ୍ସତି ।
ଦେୱାପି ମେ ୱସଂ ଏନ୍ତି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ତିସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଅହୋସହଂ ।
ନ ମଂ କେଚାୱଜାନନ୍ତି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଆୟାଗଂ ୟମକାରୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଆୟାଗସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଆୟାଗଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଆୟାଗଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଧମ୍ମଚକ୍କିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସୀହାସନସ୍ସ ସମ୍ମୁଖା ।
ଧମ୍ମଚକ୍କଂ ମେ ଠପିତଂ, ସୁକତଂ ୱିଞ୍ଞୁୱଣ୍ଣିତଂ ॥
‘‘ଚାରୁୱଣ୍ଣୋୱ ସୋଭାମି, ସୟୋଗ୍ଗବଲୱାହନୋ ।
ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ଅନୁୟନ୍ତା ବହୁଜ୍ଜନା ॥
‘‘ସଟ୍ଠିତୂରିୟସହସ୍ସେହି, ପରିଚାରେମହଂ ସଦା ।
ପରିୱାରେନ ସୋଭାମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଚକ୍କଂ ଠପୟିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧମ୍ମଚକ୍କସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଏକାଦସେ କପ୍ପେ, ଅଟ୍ଠାସିଂସୁ ଜନାଧିପା ।
ସହସ୍ସରାଜନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଧମ୍ମଚକ୍କିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଧମ୍ମଚକ୍କିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. କପ୍ପରୁକ୍ଖିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଥୂପସେଟ୍ଠସ୍ସ ସମ୍ମୁଖା ।
ୱିଚିତ୍ତଦୁସ୍ସେ ଲଗେତ୍ୱା [ଲଗ୍ଗେତ୍ୱା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], କପ୍ପରୁକ୍ଖଂ ଠପେସହଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ସୋଭୟନ୍ତୋ ମମ ଦ୍ୱାରଂ, କପ୍ପରୁକ୍ଖୋ ପତିଟ୍ଠତି ॥
‘‘ଅହଞ୍ଚ ପରିସା ଚେୱ, ୟେ କେଚି ମମ ୱସ୍ସିତା [ନିସ୍ସିତା (ସୀ॰)]।
ତମ୍ହା ଦୁସ୍ସଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ନିୱାସେମ ମୟଂ ସଦା [ତଦା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ରୁକ୍ଖଂ ଠପୟିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କପ୍ପରୁକ୍ଖସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚ ସତ୍ତମେ କପ୍ପେ, ସୁଚେଳା ଅଟ୍ଠ ଖତ୍ତିୟା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କପ୍ପରୁକ୍ଖିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କପ୍ପରୁକ୍ଖିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
କୁଣ୍ଡଧାନୱଗ୍ଗୋ ଚତୁତ୍ଥୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
କୁଣ୍ଡସାଗତକଚ୍ଚାନା, ଉଦାୟୀ ମୋଘରାଜକୋ ।
ଅଧିମୁତ୍ତୋ ଲସୁଣଦୋ, ଆୟାଗୀ ଧମ୍ମଚକ୍କିକୋ ।
କପ୍ପରୁକ୍ଖୀ ଚ ଦସମୋ, ଗାଥା ଦ୍ୱୟଦସସତଂ [ଗାଥାୟୋ ଦ୍ୱାଦସସତଂ (ସୀ॰)]॥
୫. ଉପାଲିୱଗ୍ଗୋ
୧. ଭାଗିନେୟ୍ୟୁପାଲିତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଖୀଣାସୱସହସ୍ସେହି, ପରିୱୁତୋ [ପରେତୋ (କ॰ ଅଟ୍ଠ)] ଲୋକନାୟକୋ ।
ୱିୱେକମନୁୟୁତ୍ତୋ ସୋ, ଗଚ୍ଛତେ ପଟିସଲ୍ଲିତୁଂ ॥
‘‘ଅଜିନେନ ନିୱତ୍ଥୋହଂ, ତିଦଣ୍ଡପରିଧାରକୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପରିବ୍ୟୂଳ୍ହଂ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଏକଂସଂ ଅଜିନଂ କତ୍ୱା, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ସନ୍ଥୱିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ୟଥାଣ୍ଡଜା ଚ ସଂସେଦା, ଓପପାତୀ ଜଲାବୁଜା ।
କାକାଦିପକ୍ଖିନୋ ସବ୍ବେ, ଅନ୍ତଲିକ୍ଖଚରା ସଦା ॥
‘‘ୟେ କେଚି ପାଣଭୂତତ୍ଥି, ସଞ୍ଞିନୋ ୱା ଅସଞ୍ଞିନୋ ।
ସବ୍ବେ ତେ ତୱ ଞାଣମ୍ହି, ଅନ୍ତୋ ହୋନ୍ତି ସମୋଗଧା ॥
‘‘ଗନ୍ଧା ଚ ପବ୍ବତେୟ୍ୟା ୟେ, ହିମୱନ୍ତନଗୁତ୍ତମେ ।
ସବ୍ବେ ତେ ତୱ ସୀଲମ୍ହି, କଲାୟପି ନ ୟୁଜ୍ଜରେ ॥
‘‘ମୋହନ୍ଧକାରପକ୍ଖନ୍ଦୋ, ଅୟଂ ଲୋକୋ ସଦେୱକୋ ।
ତୱ ଞାଣମ୍ହି ଜୋତନ୍ତେ, ଅନ୍ଧକାରା ୱିଧଂସିତା ॥
‘‘ୟଥା ଅତ୍ଥଙ୍ଗତେ ସୂରିୟେ, ହୋନ୍ତି ସତ୍ତା ତମୋଗତା ।
ଏୱଂ ବୁଦ୍ଧେ ଅନୁପ୍ପନ୍ନେ, ହୋତି ଲୋକୋ ତମୋଗତୋ ॥
‘‘ୟଥୋଦୟନ୍ତୋ ଆଦିଚ୍ଚୋ, ୱିନୋଦେତି ତମଂ ସଦା ।
ତଥେୱ ତ୍ୱଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠ, ୱିଦ୍ଧଂସେସି ତମଂ ସଦା ॥
‘‘ପଧାନପହିତତ୍ତୋସି, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସଦେୱକେ ।
ତୱ କମ୍ମାଭିରଦ୍ଧେନ, ତୋସେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ତଂ ସବ୍ବଂ ଅନୁମୋଦିତ୍ୱା, ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ମହାମୁନି ।
ନଭଂ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗମୀ ଧୀରୋ, ହଂସରାଜାୱ ଅମ୍ବରେ ॥
‘‘ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ମହେସି ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘ୟେନିଦଂ ଥୱିତଂ ଞାଣଂ, ଓପମ୍ମେହି ସମାୟୁତଂ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠାରସଞ୍ଚ ଖତ୍ତୁଂ ସୋ, ଦେୱରାଜା ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଥବ୍ୟା ରଜ୍ଜଂ ତିସତଂ, ୱସୁଧଂ ଆୱସିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପଞ୍ଚୱୀସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତୁସିତା ହି ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ହୀନୋୱ ଜାତିୟା ସନ୍ତୋ, ଉପାଲି ନାମ ହେସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସୋ ପଚ୍ଛା ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ୱିରାଜେତ୍ୱାନ ପାପକଂ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘‘ତୁଟ୍ଠୋ ଚ ଗୋତମୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତୋ ମହାୟସୋ ।
ୱିନୟାଧିଗତଂ ତସ୍ସ, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସ୍ସତି’ ॥
‘‘ସଦ୍ଧାୟାହଂ ପବ୍ବଜିତୋ, କତକିଚ୍ଚୋ ଅନାସୱୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ଭଗୱା ଚାନୁକମ୍ପୀ ମଂ, ୱିନୟେହଂ ୱିସାରଦୋ ।
ସକକମ୍ମାଭିରଦ୍ଧୋ ଚ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସଂୱୁତୋ ପାତିମୋକ୍ଖମ୍ହି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟେସୁ ଚ ପଞ୍ଚସୁ ।
ଧାରେମି ୱିନୟଂ ସବ୍ବଂ, କେୱଲଂ ରତନାକରଂ [ରତନଗ୍ଘରଂ (କ॰)]॥
‘‘ମମଞ୍ଚ ଗୁଣମଞ୍ଞାୟ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉପାଲିଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭାଗିନେୟ୍ୟୁପାଲିତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ସୋଣକୋଳିୱିସତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସିସ୍ସ ମୁନିନୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ସୁଧାୟ ଲେପନଂ କତ୍ୱା, ଚଙ୍କମଂ କାରୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ନାନାୱଣେହି ପୁପ୍ଫେହି, ଚଙ୍କମଂ ସନ୍ଥରିଂ ଅହଂ ।
ଆକାସେ ୱିତାନଂ କତ୍ୱା, ଭୋଜୟିଂ ବୁଦ୍ଧମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଭିୱାଦେତ୍ୱାନ ସୁବ୍ବତଂ [ପୁପ୍ଫକଂ (କ॰)]।
ଦୀଘସାଲଂ ଭଗୱତୋ, ନିୟ୍ୟାଦେସିମହଂ ତଦା ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ପଟିଗ୍ଗହେସି ଭଗୱା, ଅନୁକମ୍ପାୟ ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟୋ ସଦେୱକେ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ସୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ଦୀଘସାଲଂ ଅଦାସି [ଅକାସି (ସୀ॰)] ମେ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଇମସ୍ସ ମଚ୍ଚୁକାଲମ୍ହି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମଙ୍ଗିନୋ ।
ସହସ୍ସୟୁତ୍ତସ୍ସରଥୋ, ଉପଟ୍ଠିସ୍ସତି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ତେନ ୟାନେନୟଂ ପୋସୋ, ଦେୱଲୋକଂ ଗମିସ୍ସତି ।
ଅନୁମୋଦିସ୍ସରେ ଦେୱା, ସମ୍ପତ୍ତେ କୁସଲବ୍ଭୱେ [କୁସଲେ ଭୱେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ମହାରହଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ ସେଟ୍ଠଂ, ରତନମତ୍ତିକଲେପନଂ ।
କୂଟାଗାରୱରୂପେତଂ, ବ୍ୟମ୍ହଂ ଅଜ୍ଝାୱସିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ପଞ୍ଚୱୀସତି କପ୍ପାନି, ଦେୱରାଜା ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସତ୍ତସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ୟସୋଧରସନାମା [ୟସେଧରା ସମାନା (ସୀ॰)] ତେ, ସବ୍ବେପି ଏକନାମକା ॥
‘‘‘ଦ୍ୱେ ସମ୍ପତ୍ତୀ ଅନୁଭୋତ୍ୱା, ୱଡ୍ଢେତ୍ୱା [ଚିନିତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰)] ପୁଞ୍ଞସଞ୍ଚୟଂ ।
ଅଟ୍ଠୱୀସତିକପ୍ପମ୍ହି, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତତ୍ରାପି ବ୍ୟମ୍ହଂ ପୱରଂ, ୱିସ୍ସକମ୍ମେନ ମାପିତଂ ।
ଦସସଦ୍ଦାୱିୱିତ୍ତଂ ତଂ, ପୁରମଜ୍ଝାୱସିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଭୂମିପାଲୋ ମହିଦ୍ଧିକୋ ।
ଓକ୍କାକୋ ନାମ ନାମେନ, ରାଜା ରଟ୍ଠେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସୋଳସିତ୍ଥିସହସ୍ସାନଂ, ସବ୍ବାସଂ ପୱରା ଚ ସା [ପୱରାୱ ୟା (ସ୍ୟା॰), ପୱରା ପିୟା ( ?)]।
ଅଭିଜାତା ଖତ୍ତିୟାନୀ, ନୱ ପୁତ୍ତେ ଜନେସ୍ସତି ॥
‘‘‘ନୱ ପୁତ୍ତେ ଜନେତ୍ୱାନ, ଖତ୍ତିୟାନୀ ମରିସ୍ସତି ।
ତରୁଣୀ ଚ ପିୟା କଞ୍ଞା, ମହେସିତ୍ତଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଓକ୍କାକଂ ତୋସୟିତ୍ୱାନ, ୱରଂ କଞ୍ଞା ଲଭିସ୍ସତି ।
ୱରଂ ଲଦ୍ଧାନ ସା କଞ୍ଞା, ପୁତ୍ତେ ପବ୍ବାଜୟିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପବ୍ବାଜିତା ଚ ତେ ସବ୍ବେ, ଗମିସ୍ସନ୍ତି ନଗୁତ୍ତମଂ ।
ଜାତିଭେଦଭୟା ସବ୍ବେ, ଭଗିନୀହି ୱସିସ୍ସରେ [ସଂୱସିସ୍ସରେ (ସୀ॰)]॥
‘‘‘ଏକା ଚ କଞ୍ଞା ବ୍ୟାଧୀହି, ଭୱିସ୍ସତି ପରିକ୍ଖତା [ପୁରକ୍ଖତା (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ମା ନୋ ଜାତି ପଭିଜ୍ଜୀତି, ନିଖଣିସ୍ସନ୍ତି ଖତ୍ତିୟା ॥
‘‘‘ଖତ୍ତିୟୋ ନୀହରିତ୍ୱାନ, ତାୟ ସଦ୍ଧିଂ ୱସିସ୍ସତି ।
ଭୱିସ୍ସତି ତଦା ଭେଦୋ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ॥
‘‘‘ତେସଂ ପଜା ଭୱିସ୍ସନ୍ତି, କୋଳିୟା ନାମ ଜାତିୟା ।
ତତ୍ଥ ମାନୁସକଂ ଭୋଗଂ, ଅନୁଭୋସ୍ସତିନପ୍ପକଂ ॥
‘‘‘ତମ୍ହା କାୟା ଚୱିତ୍ୱାନ, ଦେୱଲୋକଂ ଗମିସ୍ସତି ।
ତତ୍ରାପି ପୱରଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ଲଭିସ୍ସତି ମନୋରମଂ ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଆଗନ୍ତ୍ୱାନ ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ, ସୋଣୋ ନାମ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଆରଦ୍ଧୱୀରିୟୋ ପହିତତ୍ତୋ, ପଦହଂ ସତ୍ଥୁ ସାସନେ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘‘ଅନନ୍ତଦସ୍ସୀ ଭଗୱା, ଗୋତମୋ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱୋ ।
ୱିସେସଞ୍ଞୂ ମହାୱୀରୋ, ଅଗ୍ଗଟ୍ଠାନେ ଠପେସ୍ସତି’ ॥
‘‘ୱୁଟ୍ଠମ୍ହି ଦେୱେ ଚତୁରଙ୍ଗୁଲମ୍ହି, ତିଣେ ଅନିଲେରିତଅଙ୍ଗଣମ୍ହି ।
ଠତ୍ୱାନ ୟୋଗସ୍ସ ପୟୁତ୍ତତାଦିନୋ, ତତୋତ୍ତରିଂ ପାରମତା ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ଉତ୍ତମେ ଦମଥେ ଦନ୍ତୋ, ଚିତ୍ତଂ ମେ ସୁପଣୀହିତଂ ।
ଭାରୋ ମେ ଓହିତୋ ସବ୍ବୋ, ନିବ୍ବୁତୋମ୍ହି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ଅଙ୍ଗୀରସୋ ମହାନାଗୋ, ଅଭିଜାତୋୱ କେସରୀ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୋଣୋ କୋଳିୱିସୋ [କୋଳିୟୱେସ୍ସୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), କୋଟିକଣ୍ଣୋ (କ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୋଣକୋଳିୱିସତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. କାଳିଗୋଧାପୁତ୍ତଭଦ୍ଦିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ମେତ୍ତଚିତ୍ତଂ ମହାମୁନିଂ ।
ଉପେତି ଜନତା ସବ୍ବା, ସବ୍ବଲୋକଗ୍ଗନାୟକଂ ॥
‘‘ସତ୍ତୁକଞ୍ଚ ବଦ୍ଧକଞ୍ଚ [ୱତ୍ଥଂ ସେନାସନଞ୍ଚେୱ (ସୀ॰), ସତ୍ତୁକଞ୍ଚ ପଦକଞ୍ଚ (ସୀ॰ ଅଟ୍ଠ॰), ସତ୍ତୁକଞ୍ଚ ପୱାକଞ୍ଚ (ସ୍ୟା॰)], ଆମିସଂ ପାନଭୋଜନଂ ।
ଦଦନ୍ତି ସତ୍ଥୁନୋ ସବ୍ବେ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରେ ॥
‘‘ଅହମ୍ପି ଦାନଂ ଦସ୍ସାମି, ଦେୱଦେୱସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ନିମନ୍ତେତ୍ୱା, ସଙ୍ଘମ୍ପି ଚ ଅନୁତ୍ତରଂ ॥
‘‘ଉୟ୍ୟୋଜିତା ମୟା ଚେତେ, ନିମନ୍ତେସୁଂ ତଥାଗତଂ ।
କେୱଲଂ ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘଞ୍ଚ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତଂ ଅନୁତ୍ତରଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସପଲ୍ଲଙ୍କଂ, ସୋୱଣ୍ଣଂ ଗୋନକତ୍ଥତଂ ।
ତୂଲିକାପଟଲିକାୟ, ଖୋମକପ୍ପାସିକେହି ଚ ।
ମହାରହଂ ପଞ୍ଞାପୟିଂ, ଆସନଂ ବୁଦ୍ଧୟୁତ୍ତକଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଦେୱଦେୱୋ ନରାସଭୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପରିବ୍ୟୂଳ୍ହୋ, ମମ ଦ୍ୱାରମୁପାଗମି ॥
‘‘ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଲୋକନାଥଂ ୟସସ୍ସିନଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଅଭିନାମୟିଂ ସଙ୍ଘରଂ [ସକଂ ଘରଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଭିକ୍ଖୂନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ବୁଦ୍ଧଞ୍ଚ ଲୋକନାୟକଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପରମନ୍ନେନ ତପ୍ପୟିଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟେନିଦଂ ଆସନଂ ଦିନ୍ନଂ, ସୋୱଣ୍ଣଂ ଗୋନକତ୍ଥତଂ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଚତୁସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ସୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ଅନୁଭୋସ୍ସତି ସମ୍ପତ୍ତିଂ, ଅଚ୍ଛରାହି ପୁରକ୍ଖତୋ ॥
‘‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ସହସ୍ସଂ, ୱସୁଧଂ ଆୱସିସ୍ସତି ।
ଏକପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସବ୍ବାସୁ ଭୱୟୋନୀସୁ, ଉଚ୍ଚାକୁଲୀ [ଉଚ୍ଚାକୁଲେ (କ॰)] ଭୱିସ୍ସତି ।
ସୋ ଚ ପଚ୍ଛା ପବ୍ବଜିତ୍ୱା, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଭଦ୍ଦିୟୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ॥
‘‘‘ୱିୱେକମନୁୟୁତ୍ତୋମ୍ହି, ପନ୍ତସେନନିୱାସହଂ ।
ଫଲଞ୍ଚାଧିଗତଂ ସବ୍ବଂ, ଚତ୍ତକ୍ଲେସୋମ୍ହି ଅଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘‘ମମ ସବ୍ବଂ [କମ୍ମଂ ( ?)] ଅଭିଞ୍ଞାୟ, ସବ୍ବଞ୍ଞୂ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ’ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଭଦ୍ଦିୟୋ କାଳିଗୋଧାୟ ପୁତ୍ତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭଦ୍ଦିୟସ୍ସ କାଳିଗୋଧାୟ ପୁତ୍ତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସନ୍ନିଟ୍ଠାପକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅରଞ୍ଞେ କୁଟିକଂ କତ୍ୱା, ୱସାମି ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ଲାଭାଲାଭେନ ସନ୍ତୁଟ୍ଠୋ, ୟସେନ ଅୟସେନ ଚ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ୱସୀସତସହସ୍ସେହି [ଭିକ୍ଖୁସତସହସ୍ସେହି (ସ୍ୟା॰)], ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ଉପାଗତଂ ମହାନାଗଂ [ମହାୱୀରଂ (ସୀ॰)], ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକଂ ।
ତିଣସନ୍ଥରଂ [ତିଣତ୍ଥରଂ (କ॰)] ପଞ୍ଞାପେତ୍ୱା, ଅଦାସିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଆମଣ୍ଡଂ ପାନୀୟଞ୍ଚହଂ ।
ଅଦାସିଂ ଉଜୁଭୂତସ୍ସ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ [ସତସହସ୍ସେ ଇତୋ କପ୍ପେ (ସୀ॰)], ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଆମଣ୍ଡସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକତାଲୀସକପ୍ପମ୍ହି, ଏକୋ ଆସିଂ ଅରିନ୍ଦମୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସନ୍ନିଟ୍ଠାପକୋ [ସନ୍ନିଧାପକୋ (ସୀ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସନ୍ନିଟ୍ଠାପକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ପଞ୍ଚହତ୍ଥିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଗଚ୍ଛତେ ଅନ୍ତରାପଣେ ।
ଓକ୍ଖିତ୍ତଚକ୍ଖୁ [ଖିତ୍ତଚକ୍ଖୁ (କ॰ ସୀ॰ କ॰)] ମିତଭାଣୀ, ସତିମା ସଂୱୁତିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ॥
‘‘ପଞ୍ଚ ଉପ୍ପଲହତ୍ଥାନି, ଆୱେଳତ୍ଥଂ ଅହଂସୁ ମେ ।
ତେନ ବୁଦ୍ଧଂ ଅପୂଜେସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଆରୋପିତା ଚ ତେ ପୁପ୍ଫା, ଛଦନଂ ଅସ୍ସୁ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ସମାଧିଂସୁ [ସଂସାୱିଂସୁ (ସୀ॰)] ମହାନାଗଂ, ସିସ୍ସା ଆଚରିୟଂ ୟଥା ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ୱୀସକପ୍ପସତେ, ଅହେସୁଂ ପଞ୍ଚ ଖତ୍ତିୟା ।
ହତ୍ଥିୟା ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଞ୍ଚହତ୍ଥିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଞ୍ଚହତ୍ଥିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ପଦୁମଚ୍ଛଦନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ୱିପସ୍ସିମ୍ହଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲେ ।
ସୁଫୁଲ୍ଲପଦୁମଂ ଗୟ୍ହ, ଚିତମାରୋପୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଆରୋପିତେ ଚ ଚିତକେ, ୱେହାସଂ ନଭମୁଗ୍ଗମି ।
ଆକାସେ ଛଦନଂ [ଆକାସଚ୍ଛଦନଂ (ସୀ॰)] କତ୍ୱା, ଚିତକମ୍ହି ଅଧାରୟି ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତତାଲୀସିତୋ କପ୍ପେ, ପଦୁମିସ୍ସରନାମକୋ ।
ଚାତୁରନ୍ତୋ ୱିଜିତାୱୀ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଦୁମଚ୍ଛଦନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଦୁମଚ୍ଛଦନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ସୟନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ମେତ୍ତଚିତ୍ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ସୟନଗ୍ଗଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ଦୁସ୍ସଭଣ୍ଡେହି [ଦୁସ୍ସଭଣ୍ଡେନ (ସ୍ୟା॰)] ଅତ୍ଥତଂ ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗହେସି ଭଗୱା, କପ୍ପିୟଂ ସୟନାସନଂ ।
ଉଟ୍ଠାୟ ସୟନା [ଆସନା (ସୀ॰)] ତମ୍ହା, ୱେହାସଂ ଉଗ୍ଗମୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସୟନମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସୟନସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକପଞ୍ଞାସିତୋ କପ୍ପେ, ୱରକୋ [ୱରୁଣୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଦେୱସୱ୍ହୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୟନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୟନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଚଙ୍କମନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସିସ୍ସ ମୁନିନୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଇଟ୍ଠକାହି ଚିନିତ୍ୱାନ, ଚଙ୍କମଂ କାରୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଉଚ୍ଚତୋ ପଞ୍ଚରତନଂ, ଚଙ୍କମଂ ସାଧୁମାପିତଂ ।
ଆୟାମତୋ ହତ୍ଥସତଂ, ଭାୱନୀୟ୍ୟଂ ମନୋରମଂ ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗହେସି ଭଗୱା, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ନରୁତ୍ତମୋ ।
ହତ୍ଥେନ ପୁଲିନଂ ଗୟ୍ହ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ଇମିନା ପୁଲିନଦାନେନ, ଚଙ୍କମଂ ସୁକତେନ ଚ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନଂ, ପୁଲିନଂ ଅନୁଭୋସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତୀଣି କପ୍ପାନି ଦେୱେସୁ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ଅନୁଭୋସ୍ସତି ସମ୍ପତ୍ତିଂ, ଅଚ୍ଛରାହି ପୁରକ୍ଖତୋ ॥
‘‘‘ମନୁସ୍ସଲୋକମାଗନ୍ତ୍ୱା, ରାଜା ରଟ୍ଠେ ଭୱିସ୍ସତି ।
ତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଚ, ମହିୟା ସୋ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଚଙ୍କମସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚଙ୍କମନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚଙ୍କମନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସୁଭଦ୍ଦତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଜନତଂ ଉଦ୍ଧରିତ୍ୱାନ, ନିବ୍ବାୟତି ମହାୟସୋ ॥
‘‘ନିବ୍ବାୟନ୍ତେ ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧେ, ଦସସହସ୍ସି କମ୍ପଥ ।
ଜନକାୟୋ ମହା ଆସି, ଦେୱା ସନ୍ନିପତୁଂ ତଦା ॥
‘‘ଚନ୍ଦନଂ ପୂରୟିତ୍ୱାନ, ତଗରାମଲ୍ଲିକାହି ଚ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ଆରୋପୟିଂ [ଆଲେପେସିଂ (ସୀ॰), ଆରୋପେସିଂ (ସ୍ୟା॰)] ନରୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ନିପନ୍ନକୋୱ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ପଚ୍ଛିମକେ କାଲେ, ଗନ୍ଧମାଲେନ [ଗନ୍ଧମଲ୍ଲେନ (ସ୍ୟା॰ କ॰) ନପୁଂସକେକତ୍ତଂ ମନସିକାତବ୍ବଂ] ଛାଦୟି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଇତୋ ଚୁତୋ ଅୟଂ ପୋସୋ, ତୁସିତକାୟଂ ଗମିସ୍ସତି ।
ତତ୍ଥ ରଜ୍ଜଂ କରିତ୍ୱାନ, ନିମ୍ମାନଂ ସୋ ଗମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଏତେନେୱ ଉପାୟେନ, ଦତ୍ୱା ମାଲଂ [ମଲ୍ୟଂ (ସୀ॰), ମଲ୍ଲଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୱରୁତ୍ତମଂ ।
ସକକମ୍ମାଭିରଦ୍ଧୋ ସୋ, ସମ୍ପତ୍ତିଂ ଅନୁଭୋସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପୁନାପି ତୁସିତେ କାୟେ, ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସତିୟଂ ନରୋ ।
ତମ୍ହା କାୟା ଚୱିତ୍ୱାନ, ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଗମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସକ୍ୟପୁତ୍ତୋ ମହାନାଗୋ, ଅଗ୍ଗୋ ଲୋକେ ସଦେୱକେ ।
ବୋଧୟିତ୍ୱା ବହୂ ସତ୍ତେ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘‘ତଦା ସୋପଗତୋ ସନ୍ତୋ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଉପସଙ୍କମ୍ମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପଞ୍ହଂ ପୁଚ୍ଛିସ୍ସତି ତଦା ॥
‘‘‘ହାସୟିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସବ୍ବଞ୍ଞୂ ଲୋକନାୟକୋ ।
ପୁଞ୍ଞକମ୍ମଂ ପରିଞ୍ଞାୟ, ସଚ୍ଚାନି ୱିୱରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଆରଦ୍ଧୋ ଚ ଅୟଂ ପଞ୍ହୋ, ତୁଟ୍ଠୋ ଏକଗ୍ଗମାନସୋ ।
ସତ୍ଥାରଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ୟାଚୟିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପସନ୍ନମାନସଂ ଦିସ୍ୱା, ସକକମ୍ମେନ ତୋସିତଂ ।
ପବ୍ବାଜେସ୍ସତି ସୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ଅଗ୍ଗମଗ୍ଗସ୍ସ କୋୱିଦୋ ॥
‘‘‘ୱାୟମିତ୍ୱାନୟଂ ପୋସୋ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
ପଞ୍ଚମଭାଣୱାରଂ ।
‘‘ପୁବ୍ବକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତୋ, ଏକଗ୍ଗୋ ସୁସମାହିତୋ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଓରସୋ ପୁତ୍ତୋ, ଧମ୍ମଜୋମ୍ହି ସୁନିମ୍ମିତୋ ॥
‘‘ଧମ୍ମରାଜଂ ଉପଗମ୍ମ, ଅପୁଚ୍ଛିଂ ପଞ୍ହମୁତ୍ତମଂ ।
କଥୟନ୍ତୋ ଚ ମେ ପଞ୍ହଂ, ଧମ୍ମସୋତଂ ଉପାନୟି ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ଧମ୍ମମଞ୍ଞାୟ, ୱିହାସିଂ ସାସନେ ରତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାୟକୋ ।
ନିବ୍ବାୟି ଅନୁପାଦାନୋ, ଦୀପୋୱ ତେଲସଙ୍ଖୟା ॥
‘‘ସତ୍ତୟୋଜନିକଂ ଆସି, ଥୂପଞ୍ଚ ରତନାମୟଂ ।
ଧଜଂ ତତ୍ଥ ଅପୂଜେସିଂ, ସବ୍ବଭଦ୍ଦଂ ମନୋରମଂ ॥
‘‘କସ୍ସପସ୍ସ ଚ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ତିସ୍ସୋ ନାମଗ୍ଗସାୱକୋ ।
ପୁତ୍ତୋ ମେ ଓରସୋ ଆସି, ଦାୟାଦୋ ଜିନସାସନେ ॥
‘‘ତସ୍ସ ହୀନେନ ମନସା, ୱାଚଂ ଭାସିଂ ଅଭଦ୍ଦକଂ ।
ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପଚ୍ଛା ମେ ଆସି ଭଦ୍ଦକଂ [ପଚ୍ଛିମେ ଅଦ୍ଦସଂ ଜିନଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଉପୱତ୍ତନେ ସାଲୱନେ, ପଚ୍ଛିମେ ସୟନେ ମୁନି ।
ପବ୍ବାଜେସି ମହାୱୀରୋ, ହିତୋ କାରୁଣିକୋ ଜିନୋ ॥
‘‘ଅଜ୍ଜେୱ ଦାନି ପବ୍ବଜ୍ଜା, ଅଜ୍ଜେୱ ଉପସମ୍ପଦା ।
ଅଜ୍ଜେୱ ପରିନିବ୍ବାନଂ, ସମ୍ମୁଖା ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁଭଦ୍ଦୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁଭଦ୍ଦତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଚୁନ୍ଦତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଅଗ୍ଘିୟଂ କାରୟିତ୍ୱାନ, ଜାତିପୁପ୍ଫେହି ଛାଦୟିଂ ॥
‘‘ନିଟ୍ଠାପେତ୍ୱାନ ତଂ ପୁପ୍ଫଂ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଉପନାମୟିଂ ।
ପୁପ୍ଫାୱସେସଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସଂ, ବୁଦ୍ଧଂ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପୁପ୍ଫଗ୍ଘିୟମୁପାନୟିଂ ॥
‘‘ୱିତିଣ୍ଣକଙ୍ଖୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ତିଣ୍ଣୋଘେହି ପୁରକ୍ଖତୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ପୱାୟନ୍ତଂ, ୟୋ ମେ ପୁପ୍ଫଗ୍ଘିୟଂ ଅଦା ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଇତୋ ଚୁତୋ ଅୟଂ ପୋସୋ, ଦେୱସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ।
ଜାତିପୁପ୍ଫେହି ପରିକିଣ୍ଣୋ, ଦେୱଲୋକଂ ଗମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଉବ୍ବିଦ୍ଧଂ ଭୱନଂ ତସ୍ସ, ସୋୱଣ୍ଣଞ୍ଚ ମଣୀମୟଂ ।
ବ୍ୟମ୍ହଂ ପାତୁଭୱିସ୍ସତି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମପ୍ପଭାୱିତଂ ॥
‘‘‘ଚତୁସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ସୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ଅନୁଭୋସ୍ସତି ସମ୍ପତ୍ତିଂ, ଅଚ୍ଛରାହି ପୁରକ୍ଖତୋ ॥
‘‘‘ପଥବ୍ୟା ରଜ୍ଜଂ ତିସତଂ, ୱସୁଧଂ ଆୱସିସ୍ସତି ।
ପଞ୍ଚସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦୁଜ୍ଜୟୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ମନୁଜାଧିପୋ ।
ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ ତଂ ପୁଞ୍ଞଂ, ସକକମ୍ମଂ ଅପସ୍ସିତୋ [ସକକମ୍ମୂପସଂହିତୋ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ୱିନିପାତଂ ଅଗନ୍ତ୍ୱାନ, ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଗମିସ୍ସତି ।
ହିରଞ୍ଞଂ ତସ୍ସ [ହିରଞ୍ଞସ୍ସ ଚ (ସୀ॰ କ॰)] ନିଚିତଂ, କୋଟିସତମନପ୍ପକଂ ॥
‘‘‘ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସତି ୟୋନିମ୍ହି, ବ୍ରାହ୍ମଣେ ସୋ ଭୱିସ୍ସତି ।
ୱଙ୍ଗନ୍ତସ୍ସ ସୁତୋ ଧୀମା, ସାରିୟା ଓରସୋ ପିୟୋ ॥
‘‘‘ସୋ ଚ ପଚ୍ଛା ପବ୍ବଜିତ୍ୱା, ଅଙ୍ଗୀରସସ୍ସ ସାସନେ ।
ଚୂଳଚୁନ୍ଦୋତି [ଚୂଲଚୁନ୍ଦୋତି (ସୀ॰)] ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ॥
‘‘‘ସାମଣେରୋୱ ସୋ ସନ୍ତୋ, ଖୀଣାସୱୋ ଭୱିସ୍ସତି ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠହିଂ ମହାୱୀରଂ, ଅଞ୍ଞେ ଚ ପେସଲେ ବହୂ ।
ଭାତରଂ ମେ ଚୁପଟ୍ଠାସିଂ, ଉତ୍ତମତ୍ଥସ୍ସ ପତ୍ତିୟା ॥
‘‘ଭାତରଂ ମେ ଉପଟ୍ଠିତ୍ୱା, ଧାତୁଂ ପତ୍ତମ୍ହି ଓହିୟ [ଓପିୟ (ସୀ॰), ଓଚିୟ (ସ୍ୟା॰)]।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଉପନାମେସିଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସଦେୱକେ ।
ସନ୍ଦସ୍ସୟନ୍ତୋ ତଂ ଧାତୁଂ, କିତ୍ତୟି ଅଗ୍ଗସାୱକଂ ॥
‘‘ଚିତ୍ତଞ୍ଚ ସୁୱିମୁତ୍ତଂ ମେ, ସଦ୍ଧା ମୟ୍ହଂ ପତିଟ୍ଠିତା ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦାନୁପ୍ପତ୍ତା, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଫସ୍ସିତା [ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ (ସ୍ୟା॰)]।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚୁନ୍ଦୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚୁନ୍ଦତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଉପାଲିୱଗ୍ଗୋ ପଞ୍ଚମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଉପାଲି ସୋଣୋ ଭଦ୍ଦିୟୋ, ସନ୍ନିଟ୍ଠାପକହତ୍ଥିୟୋ ।
ଛଦନଂ ସେୟ୍ୟଚଙ୍କମଂ, ସୁଭଦ୍ଦୋ ଚୁନ୍ଦସୱ୍ହୟୋ ।
ଗାଥାସତଂ ସତାଲୀସଂ [ଚ ତାଲୀସଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଚତସ୍ସୋ ଚ ତଦୁତ୍ତରି ॥
୬. ବୀଜନିୱଗ୍ଗୋ
୧. ୱିଧୂପନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ବୀଜନିକା [ୱୀଜନିକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ମୟା ଦିନ୍ନା, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧମଭିୱାଦେତ୍ୱା, ପକ୍କମିଂ ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ବୀଜନିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ସତ୍ଥା ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ [ଲୋକେ ଅନୁତ୍ତରୋ (ସୀ॰)]।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ଠିତୋ ସନ୍ତୋ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ଇମିନା ବୀଜନିଦାନେନ, ଚିତ୍ତସ୍ସ ପଣିଧୀହି [ଚେତନାପଣିଧୀହି (ଅଞ୍ଞତ୍ଥ)] ଚ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ୱିନିପାତଂ ନ ଗଚ୍ଛତି’ ॥
‘‘ଆରଦ୍ଧୱୀରିୟୋ ପହିତତ୍ତୋ, ଚେତୋଗୁଣସମାହିତୋ ।
ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋହଂ, ଅରହତ୍ତଂ ଅପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ବୀଜମାନସନାମକା ।
ସୋଳସାସିଂସୁ ରାଜାନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱିଧୂପନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱିଧୂପନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ସତରଂସିତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉବ୍ବିଦ୍ଧଂ ସେଲମାରୁୟ୍ହ, ନିସୀଦି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ।
ପବ୍ବତସ୍ସାୱିଦୂରମ୍ହି, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନ୍ତପାରଗୂ ॥
‘‘ଉପୱିଟ୍ଠଂ ମହାୱୀରଂ, ଦେୱଦେୱଂ ନରାସଭଂ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ସନ୍ଥୱିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘‘ଏସ ବୁଦ୍ଧୋ ମହାୱୀରୋ, ୱରଧମ୍ମପ୍ପକାସକୋ ।
ଜଲତି ଅଗ୍ଗିଖନ୍ଧୋୱ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ॥
‘‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦୋୱ‘କ୍ଖୁବ୍ଭୋ [’କ୍ଖୋଭୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଅଣ୍ଣୱୋୱ ଦୁରୁତ୍ତରୋ ।
ମିଗରାଜାୱସମ୍ଭୀତୋ [ଛମ୍ଭିତୋ (କ॰)], ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ଚକ୍ଖୁମା’ ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ପଦୁମୁତ୍ତରନାୟକୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟେନାୟଂ [ୟେନାହଂ (କ॰)] ଅଞ୍ଜଲୀ ଦିନ୍ନୋ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠୋ ଚ ଥୋମିତୋ ।
ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଅଙ୍ଗୀରସସନାମକୋ ।
ୱିୱଟ୍ଟଚ୍ଛଦୋ [ୱିୱତ୍ଥଚ୍ଛଦ୍ଦୋ (ସୀ॰)] ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଉପ୍ପଜ୍ଜିସ୍ସତି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସତରଂସୀତି ନାମେନ, ଅରହା ସୋ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋହଂ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ସତରଂସିମ୍ହି ନାମେନ, ପଭା ନିଦ୍ଧାୱତେ ମମ ॥
‘‘ମଣ୍ଡପେ ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱା, ଝାୟୀ ଝାନରତୋ ଅହଂ ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଚତୁରୋ ରାମନାମକା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସତରଂସି ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସତରଂସିତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ସୟନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ସବ୍ବଲୋକାନୁକମ୍ପିନୋ ।
ସୟନଂ ତସ୍ସ ପାଦାସିଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ତେନ ସୟନଦାନେନ, ସୁଖେତ୍ତେ ବୀଜସମ୍ପଦା ।
ଭୋଗା ନିବ୍ବତ୍ତରେ ତସ୍ସ, ସୟନସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଆକାସେ ସେୟ୍ୟଂ କପ୍ପେମି, ଧାରେମି ପଥୱିଂ ଇମଂ ।
ପାଣେସୁ ମେ ଇସ୍ସରିୟଂ, ସୟନସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଅଟ୍ଠ ଆସୁଂ ମହାତେଜା [ମହାୱରା (ସୀ॰), ମହାୱୀରା (ସ୍ୟା॰)]।
ଚତୁତ୍ତିଂସେ କପ୍ପସତେ, ଚତୁରୋ ଚ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୟନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୟନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଗନ୍ଧୋଦକିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ମହାବୋଧିମହୋ ଅହୁ ।
ୱିଚିତ୍ତଂ ଘଟମାଦାୟ, ଗନ୍ଧୋଦକମଦାସହଂ ॥
‘‘ନ୍ହାନକାଲେ ଚ ବୋଧିୟା, ମହାମେଘୋ ପୱସ୍ସଥ ।
ନିନ୍ନାଦୋ ଚ ମହା ଆସି, ଅସନିୟା ଫଲନ୍ତିୟା ॥
‘‘ତେନେୱାସନିୱେଗେନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ [କାଲକତୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଅହଂ [ଅହୁଂ (ସୀ॰)]।
ଦେୱଲୋକେ ଠିତୋ ସନ୍ତୋ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସହଂ ॥
‘‘‘ଅହୋ ବୁଦ୍ଧୋ ଅହୋ ଧମ୍ମୋ, ଅହୋ ନୋ ସତ୍ଥୁସମ୍ପଦା ।
କଳେୱରଂ [କଲେବରଂ (ସୀ॰)] ମେ ପତିତଂ, ଦେୱଲୋକେ ରମାମହଂ ॥
‘‘‘ଉବ୍ବିଦ୍ଧଂ ଭୱନଂ ମୟ୍ହଂ, ସତଭୂମଂ ସମୁଗ୍ଗତଂ ।
କଞ୍ଞାସତସହସ୍ସାନି, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘‘ଆବାଧା ମେ ନ ୱିଜ୍ଜନ୍ତି, ସୋକୋ ମୟ୍ହଂ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ପରିଳାହଂ ନ ପସ୍ସାମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠୱୀସେ କପ୍ପସତେ, ରାଜା ସଂୱସିତୋ ଅହୁଂ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ’ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗନ୍ଧୋଦକିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗନ୍ଧୋଦକିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଓପୱୟ୍ହତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଆଜାନୀୟମଦାସହଂ ।
ନିୟ୍ୟାଦେତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧେ [ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ (ସୀ॰ କ॰)], ଅଗମାସିଂ ସକଂ ଘରଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋ ନାମ ନାମେନ, ସତ୍ଥୁନୋ ଅଗ୍ଗସାୱକୋ ।
ୱରଧମ୍ମସ୍ସ ଦାୟାଦୋ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ସପତ୍ତଭାରୋ ଭଗୱା, ଆଜାନେୟ୍ୟୋ ନ କପ୍ପତି ।
ତୱ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଅଧିୱାସେସି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଅଗ୍ଘାପେତ୍ୱା ୱାତଜୱଂ, ସିନ୍ଧୱଂ ସୀଘୱାହନଂ ।
ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଖମନୀୟମଦାସହଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ [ଦେୱେ ଚ ମାନୁସେ ଭୱେ (ସୀ॰ କ॰)]।
ଖମନୀୟଂ ୱାତଜୱଂ, ଚିତ୍ତଂ ନିବ୍ବତ୍ତତେ [ଆଜାନୀୟା ୱାତଜୱା, ୱିତ୍ତି ନିବ୍ବତ୍ତରେ (ସ୍ୟା॰), ଖମନୀୟା ୱାତଜୱା, ଚିତ୍ତା ନିବ୍ବତ୍ତରେ (ସୀ॰)] ମମ ॥
‘‘ଲାଭଂ ତେସଂ ସୁଲଦ୍ଧଂୱ, ୟେ ଲଭନ୍ତୁପସମ୍ପଦଂ ।
ପୁନପି ପୟିରୁପାସେୟ୍ୟଂ, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସଚେ ଭୱେ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠୱୀସତିକ୍ଖତ୍ତୁଂହଂ, ରାଜା ଆସିଂ ମହବ୍ବଲୋ ।
ଚାତୁରନ୍ତୋ ୱିଜିତାୱୀ, ଜମ୍ବୁସଣ୍ଡସ୍ସ [ଜମ୍ବୁଦୀପସ୍ସ (ସ୍ୟା॰), ଜମ୍ବୁମଣ୍ଡସ୍ସ (କ॰)] ଜମ୍ବୁଇସ୍ସରୋ ॥
‘‘ଇଦଂ ପଚ୍ଛିମକଂ ମୟ୍ହଂ, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ପତ୍ତୋସ୍ମି ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ହିତ୍ୱା ଜୟପରାଜୟଂ ॥
‘‘ଚତୁତିଂସସହସ୍ସମ୍ହି, ମହାତେଜୋସି ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଓପୱୟ୍ହୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଓପୱୟ୍ହତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ସପରିୱାରାସନତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ପିଣ୍ଡପାତଂ ଅଦାସହଂ ।
ଗନ୍ତ୍ୱା କିଲିଟ୍ଠକଂ ଠାନଂ [ତଂ ଭୋଜନଟ୍ଠାନଂ (ସୀ॰)], ମଲ୍ଲିକାହି ପରିକ୍ଖିତଂ [ପରିକ୍ଖିପିଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ତମ୍ହାସନମ୍ହି ଆସୀନୋ, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ଅକିତ୍ତୟି ପିଣ୍ଡପାତଂ, ଉଜୁଭୂତୋ ସମାହିତୋ ॥
‘‘ୟଥାପି ଭଦ୍ଦକେ ଖେତ୍ତେ, ବୀଜଂ ଅପ୍ପମ୍ପି ରୋପିତଂ ।
ସମ୍ମା ଧାରଂ ପୱେଚ୍ଛନ୍ତେ, ଫଲଂ ତୋସେତି କସ୍ସକଂ ॥
‘‘ତଥେୱାୟଂ ପିଣ୍ଡପାତୋ, ସୁଖେତ୍ତେ ରୋପିତୋ ତୟା ।
ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନମ୍ହି, ଫଲଂ ତେ [ନିବ୍ବତ୍ତମାନଂ ହି, ଫଲତୋ (ସୀ॰)] ତୋସୟିସ୍ସତି [ତପ୍ପୟିସ୍ସତି (କ॰)]॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକୋ ।
ପିଣ୍ଡପାତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପକ୍କାମି ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ସଂୱୁତୋ ପାତିମୋକ୍ଖସ୍ମିଂ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟେସୁ ଚ ପଞ୍ଚସୁ ।
ପୱିୱେକମନୁୟୁତ୍ତୋ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସପରିୱାରାସନୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସପରିୱାରାସନତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ପଞ୍ଚଦୀପକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ସବ୍ବଭୂତାନୁକମ୍ପିନୋ ।
ସଦ୍ଦହିତ୍ୱାନ [ସୁସଣ୍ଠହିତ୍ୱା (ସୀ॰)] ସଦ୍ଧମ୍ମେ, ଉଜୁଦିଟ୍ଠି ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ପଦୀପଦାନଂ ପାଦାସିଂ, ପରିୱାରେତ୍ୱାନ ବୋଧିୟଂ ।
ସଦ୍ଦହନ୍ତୋ ପଦୀପାନି, ଅକରିଂ ତାୱଦେ ଅହଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ଆକାସେ ଉକ୍କଂ ଧାରେନ୍ତି, ଦୀପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତିରୋକୁଟ୍ଟଂ ତିରୋସେଲଂ, ସମତିଗ୍ଗୟ୍ହ ପବ୍ବତଂ ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, ଦସ୍ସନଂ ଅନୁଭୋମହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମାୱସେସେନ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଆସୱକ୍ଖୟଂ ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘ଚତୁତ୍ତିଂସେ କପ୍ପସତେ, ସତଚକ୍ଖୁସନାମକା ।
ରାଜାହେସୁଂ ମହାତେଜା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଞ୍ଚଦୀପକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଞ୍ଚଦୀପକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଧଜଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ବୋଧିୟା ପାଦପୁତ୍ତମେ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ଧଜମାରୋପୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ପତିତପତ୍ତାନି ଗଣ୍ହିତ୍ୱା, ବହିଦ୍ଧା ଛଡ୍ଡୟିଂ ଅହଂ ।
ଅନ୍ତୋସୁଦ୍ଧଂ ବହିସୁଦ୍ଧଂ, ଅଧିମୁତ୍ତମନାସୱଂ ॥
‘‘ସମ୍ମୁଖା ୱିୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଅୱନ୍ଦିଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ।
ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ।
‘‘‘ଇମିନା ଧଜଦାନେନ, ଉପଟ୍ଠାନେନ ଚୂଭୟଂ ॥
‘‘‘କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ସୋ ନ ଗଚ୍ଛତି ।
ଦେୱେସୁ ଦେୱସୋଭଗ୍ୟଂ, ଅନୁଭୋସ୍ସତିନପ୍ପକଂ ॥
‘‘‘ଅନେକସତକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ରାଜା ରଟ୍ଠେ ଭୱିସ୍ସତି ।
ଉଗ୍ଗତୋ ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସମ୍ପତ୍ତିଂ ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସାସନେଭିରମିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ପଧାନପହିତତ୍ତୋମ୍ହି, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ଏକପଞ୍ଞାସସହସ୍ସେ, କପ୍ପେ ଉଗ୍ଗତସୱ୍ହୟୋ [ସୱ୍ହୟା (ସ୍ୟା॰)]।
ପଞ୍ଞାସସତସହସ୍ସେ, ଖତ୍ତିୟୋ ମେଘସୱ୍ହୟୋ [ଖତ୍ତିୟା ଖେମସୱ୍ହୟା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଧଜଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଧଜଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ପଦୁମତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେନ୍ତୋ, ୱରଧମ୍ମପ୍ପୱତ୍ତକୋ ।
ୱସ୍ସତେ [ୱସ୍ସେତି ( ?)] ଅମତଂ ୱୁଟ୍ଠିଂ, ନିବ୍ବାପେନ୍ତୋ ମହାଜନଂ ॥
‘‘ସଧଜଂ [ସଦଣ୍ଡଂ (ସୀ॰)] ପଦୁମଂ ଗୟ୍ହ, ଅଡ୍ଢକୋସେ ଠିତୋ ଅହଂ ।
ପଦୁମୁତ୍ତରମୁନିସ୍ସ, ପହଟ୍ଠୋ ଉକ୍ଖିପିମମ୍ବରେ ॥
‘‘ଆଗଚ୍ଛନ୍ତେ ଚ ପଦୁମେ, ଅବ୍ଭୁତୋ ଆସି ତାୱଦେ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ପଗ୍ଗଣ୍ହି ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘କରସେଟ୍ଠେନ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ଜଲଜଂ ପୁପ୍ଫମୁତ୍ତମଂ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟେନିଦଂ ପଦୁମଂ ଖିତ୍ତଂ, ସବ୍ବଞ୍ଞୁମ୍ହି ୱିନାୟକେ [ସବ୍ବଞ୍ଞୁତମନାୟକେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପାନି ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ପଥବ୍ୟା ରଜ୍ଜଂ ସତ୍ତସତଂ, ୱସୁଧଂ ଆୱସିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତତ୍ଥ ପତ୍ତଂ ଗଣେତ୍ୱାନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ଆକାସତୋ ପୁପ୍ଫୱୁଟ୍ଠି, ଅଭିୱସ୍ସିସ୍ସତୀ ତଦା ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ନାମେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ କୁଚ୍ଛିମ୍ହା, ସମ୍ପଜାନୋ ପତିସ୍ସତୋ ।
ଜାତିୟା ପଞ୍ଚୱସ୍ସୋହଂ, ଅରହତ୍ତଂ ଅପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଦୁମୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଦୁମତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଅସନବୋଧିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋହଂ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତିସ୍ସସ୍ସାହଂ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ରୋପୟିଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଅସନୋ ନାମଧେୟ୍ୟେନ, ଧରଣୀରୁହପାଦପୋ ।
ପଞ୍ଚୱସ୍ସେ ପରିଚରିଂ, ଅସନଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫିତଂ ପାଦପଂ ଦିସ୍ୱା, ଅବ୍ଭୁତଂ ଲୋମହଂସନଂ ।
ସକଂ କମ୍ମଂ ପକିତ୍ତେନ୍ତୋ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଉପାଗମିଂ ॥
‘‘ତିସ୍ସୋ ତଦା ସୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟେନାୟଂ ରୋପିତା ବୋଧି, ବୁଦ୍ଧପୂଜା ଚ ସକ୍କତା ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପାନି ଦେୱେସୁ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ଚତୁସଟ୍ଠି ଚକ୍ଖତ୍ତୁଂ ସୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତୁସିତା ହି ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଦ୍ୱେ ସମ୍ପତ୍ତୀ ଅନୁଭୋତ୍ୱା, ମନୁସ୍ସତ୍ତେ ରମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପଧାନପହିତତ୍ତୋ ସୋ, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ୱିୱେକମନୁୟୁତ୍ତୋହଂ, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ବୋଧିଂ ରୋପେସହଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୋଧିରୋପସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁସତ୍ତତିତୋ କପ୍ପେ, ଦଣ୍ଡସେନୋତି ୱିସ୍ସୁତୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ତଦା ଅହୁଂ ॥
‘‘ତେସତ୍ତତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ସତ୍ତାହେସୁଂ ମହୀପତୀ ।
ସମନ୍ତନେମିନାମେନ, ରାଜାନୋ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ॥
‘‘ପଣ୍ଣୱୀସତିତୋ କପ୍ପେ, ପୁଣ୍ଣକୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅସନବୋଧିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅସନବୋଧିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ବୀଜନିୱଗ୍ଗୋ ଛଟ୍ଠୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ବୀଜନୀ ସତରଂସୀ ଚ, ସୟନୋଦକିୱାହିୟୋ ।
ପରିୱାରୋ ପଦୀପଞ୍ଚ, ଧଜୋ ପଦୁମପୂଜକୋ ।
ବୋଧି ଚ ଦସମୋ ୱୁତ୍ତୋ, ଗାଥା ଦ୍ୱେନୱୁତି ତଥା ॥
୭. ସକଚିନ୍ତନିୟୱଗ୍ଗୋ
୧. ସକଚିନ୍ତନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପୱନଂ କାନନଂ ଦିସ୍ୱା, ଅପ୍ପସଦ୍ଦମନ୍ନାୱିଲଂ ।
ଇସୀନଂ ଅନୁଚିଣ୍ଣଂୱ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ॥
‘‘ଥୂପଂ କତ୍ୱାନ ପୁଲିନଂ [ୱେଳୁନା (ଅଟ୍ଠ॰), ୱେଳିନଂ (ସ୍ୟା॰)], ନାନାପୁପ୍ଫଂ ସମୋକିରିଂ ।
ସମ୍ମୁଖା ୱିୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ନିମ୍ମିତଂ ଅଭିୱନ୍ଦହଂ ॥
‘‘ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ରାଜା ରଟ୍ଠମ୍ହି ଇସ୍ସରୋ ।
ସକକମ୍ମାଭିରଦ୍ଧୋହଂ, ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ [ଥୂପପୂଜାୟିଦଂ (ସୀ॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ [ଥୂପପୂଜାୟିଦଂ (ସୀ॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘ଅସୀତିକପ୍ପେନନ୍ତୟସୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚତୁଦୀପମ୍ହି ଇସ୍ସରୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସକଚିନ୍ତନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସକଚିନ୍ତନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଅୱୋପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିହାରା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଅବ୍ଭୁଟ୍ଠହିୟ [ଅବ୍ଭୁଟ୍ଠାସି ଚ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଚଙ୍କମେ ।
ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସନ୍ତୋ, ଦେସେତି [ଦେସେନ୍ତୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ସିଖିସ୍ସ ଗିରମଞ୍ଞାୟ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ନାନାପୁପ୍ଫଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଆକାସମ୍ହି ସମୋକିରିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ।
ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ହିତ୍ୱା ଜୟପରାଜୟଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ୱୀସତିକପ୍ପମ୍ହି, ସୁମେଧୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅୱୋପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅୱୋପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ପଚ୍ଚାଗମନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିନ୍ଧୁୟା ନଦିୟା ତୀରେ, ଚକ୍କୱାକୋ ଅହଂ ତଦା ।
ସୁଦ୍ଧସେୱାଲଭକ୍ଖୋହଂ, ପାପେସୁ ଚ ସୁସଞ୍ଞତୋ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ।
ତୁଣ୍ଡେନ ସାଲଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସାଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ୟସ୍ସ ସଦ୍ଧା ତଥାଗତେ, ଅଚଲା ସୁପତିଟ୍ଠିତା ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ସୋ ନ ଗଚ୍ଛତି ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ୱିହଙ୍ଗମେନ ସନ୍ତେନ, ସୁବୀଜଂ ରୋପିତଂ ମୟା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ [ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ (ସୀ॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘ସୁଚାରୁଦସ୍ସନା ନାମ, ଅଟ୍ଠେତେ ଏକନାମକା ।
କପ୍ପେ ସତ୍ତରସେ ଆସୁଂ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଚ୍ଚାଗମନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଚ୍ଚାଗମନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ପରପ୍ପସାଦକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉସଭଂ ପୱରଂ ୱୀରଂ, ମହେସିଂ ୱିଜିତାୱିନଂ ।
ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, କୋ ଦିସ୍ୱା ନପ୍ପସୀଦତି ॥
‘‘ହିମୱାୱାପରିମେୟ୍ୟୋ, ସାଗରୋୱ ଦୁରୁତ୍ତରୋ ।
ତଥେୱ ଝାନଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, କୋ ଦିସ୍ୱା ନପ୍ପସୀଦତି ॥
‘‘ୱସୁଧା ୟଥାପ୍ପମେୟ୍ୟା, ଚିତ୍ତା ୱନୱଟଂସକା ।
ତଥେୱ ସୀଲଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, କୋ ଦିସ୍ୱା ନପ୍ପସୀଦତି ॥
‘‘ଅନିଲଞ୍ଜସାସଙ୍ଖୁବ୍ଭୋ [ଅନିଲଜୋୱ ଅସଙ୍ଖୋଭୋ (ସୀ॰)], ୟଥାକାସୋ ଅସଙ୍ଖିୟୋ ।
ତଥେୱ ଞାଣଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, କୋ ଦିସ୍ୱା ନପ୍ପସୀଦତି ॥
‘‘ଇମାହି ଚତୁଗାଥାହି, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ସେନସୱ୍ହୟୋ ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଥୱିତ୍ୱାନ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ଅପରାଜିତଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିକପ୍ପାନି, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜଥ ।
ସୁଗତିଂ ସୁଖସମ୍ପତ୍ତିଂ [ସୁଗତୀସୁ ସୁସୁମ୍ପତ୍ତିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଅନୁଭୋସିମନପ୍ପକଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଥୱିତ୍ୱା ଲୋକନାୟକଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଥୋମନାୟ [ଥୋମନସ୍ସ (ସ୍ୟା॰)] ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦସମ୍ହି କପ୍ପମ୍ହି, ଚତୁରୋ ଆସୁମୁଗ୍ଗତା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପରପ୍ପସାଦକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପରପ୍ପସାଦକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଭିସଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱେସ୍ସଭୂ ନାମ ନାମେନ, ଇସୀନଂ ତତିୟୋ ଅହୁ ।
କାନନଂ ୱନମୋଗୟ୍ହ, ୱିହାସି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ଭିସମୁଳାଲଂ ଗଣ୍ହିତ୍ୱା, ଅଗମଂ ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକଂ ।
ତଞ୍ଚ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପାଦାସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘କରେନ ଚ ପରାମଟ୍ଠୋ, ୱେସ୍ସଭୂୱରବୁଦ୍ଧିନା ।
ସୁଖାହଂ ନାଭିଜାନାମି, ସମଂ ତେନ କୁତୋତ୍ତରିଂ ॥
‘‘ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ହତ୍ଥିନାଗେନ ସନ୍ତେନ, କୁସଲଂ ରୋପିତଂ ମୟା [ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭିସଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସମୋଧାନା ଚ ରାଜାନୋ, ସୋଳସ ମନୁଜାଧିପା ।
କପ୍ପମ୍ହି ଚୁଦ୍ଦସେ [ତେରସେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଆସୁଂ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଭିସଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭିସଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ସୁଚିନ୍ତିତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଗିରିଦୁଗ୍ଗଚରୋ ଆସିଂ, ଅଭିଜାତୋୱ କେସରୀ ।
ମିଗସଙ୍ଘଂ ୱଧିତ୍ୱାନ, ଜୀୱାମି ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ତୁ ଭଗୱା, ସବ୍ବଞ୍ଞୂ ୱଦତଂ ୱରୋ ।
ମମୁଦ୍ଧରିତୁକାମୋ ସୋ, ଆଗଚ୍ଛି ପବ୍ବତୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ପସଦଞ୍ଚ ମିଗଂ ହନ୍ତ୍ୱା, ଭକ୍ଖିତୁଂ ସମୁପାଗମିଂ ।
ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ଭିକ୍ଖମାନୋ [ସିକ୍ଖାଚାରୋ (ସ୍ୟା॰)] ଉପାଗମି ॥
‘‘ୱରମଂସାନି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ଅଦାସିଂ ତସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଅନୁମୋଦି ମହାୱୀରୋ, ନିବ୍ବାପେନ୍ତୋ ମମଂ ତଦା ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଗିରିଦୁଗ୍ଗଂ ପୱିସିଂ ଅହଂ ।
ପୀତିଂ ଉପ୍ପାଦୟିତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏତେନ ମଂସଦାନେନ, ଚିତ୍ତସ୍ସ ପଣିଧୀହି ଚ ।
ପନ୍ନରସେ କପ୍ପସତେ, ଦେୱଲୋକେ ରମିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଅୱସେସେସୁ କପ୍ପେସୁ, କୁସଲଂ ଚିନ୍ତିତଂ [ନିଚିତଂ (ସୀ॰), କରିତଂ (ସ୍ୟା॰)] ମୟା ।
ତେନେୱ ମଂସଦାନେନ, ବୁଦ୍ଧାନୁସ୍ସରଣେନ ଚ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠତ୍ତିଂସମ୍ହି କପ୍ପମ୍ହି, ଅଟ୍ଠ ଦୀଘାୟୁନାମକା ।
ସଟ୍ଠିମ୍ହିତୋ କପ୍ପସତେ, ଦୁୱେ ୱରୁଣନାମକା [ସରଣନାମକା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁଚିନ୍ତିତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁଚିନ୍ତିତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ୱତ୍ଥଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପକ୍ଖିଜାତୋ ତଦା ଆସିଂ, ସୁପଣ୍ଣୋ ଗରୁଳାଧିପୋ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଗନ୍ଧମାଦନଂ ॥
‘‘ଜହିତ୍ୱା ଗରୁଳୱଣ୍ଣଂ, ମାଣୱକଂ ଅଧାରୟିଂ ।
ଏକଂ ୱତ୍ଥଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ତଞ୍ଚ ଦୁସ୍ସଂ ପଟିଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ଇମିନା ୱତ୍ଥଦାନେନ, ଚିତ୍ତସ୍ସ ପଣିଧୀହି ଚ ।
ପହାୟ ଗରୁଳଂ ୟୋନିଂ, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ତୁ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ୱତ୍ଥଦାନଂ ପସଂସିତ୍ୱା, ପକ୍କାମି ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନମ୍ହି, ହୋନ୍ତି ମେ ୱତ୍ଥସମ୍ପଦା ।
ଆକାସେ ଛଦନଂ ହୋତି, ୱତ୍ଥଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅରୁଣୱା [ଅରୁଣକା (ସୀ॰), ଅରୁଣସା (ସ୍ୟା॰)] ସତ୍ତ ଜନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ।
ଛତ୍ତିଂସତିମ୍ହି ଆସିଂସୁ, କପ୍ପମ୍ହି ମନୁଜାଧିପା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱତ୍ଥଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱତ୍ଥଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଅମ୍ବଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସୀ ଭଗୱା, ନିସିନ୍ନୋ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ମେତ୍ତାୟ ଅଫରି ଲୋକେ, ଅପ୍ପମାଣେ ନିରୂପଧି ॥
‘‘କପି ଅହଂ ତଦା ଆସିଂ, ହିମୱନ୍ତେ ନଗୁତ୍ତମେ ।
ଦିସ୍ୱା ଅନୋମଦସ୍ସିଂ ତଂ [ଅନୋମଂ ଅମିତଂ (ସୀ॰), ଅନୋମମଧିତଂ (ସ୍ୟା॰)], ବୁଦ୍ଧେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ଅୱିଦୂରେ ହିମୱନ୍ତସ୍ସ, ଅମ୍ବାସୁଂ ଫଲିନୋ ତଦା ।
ତତୋ ପକ୍କଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅମ୍ବଂ ସମଧୁକଂ ଅଦଂ ॥
‘‘ତଂ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ୱିୟାକାସି, ଅନୋମଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି ।
ଇମିନା ମଧୁଦାନେନ, ଅମ୍ବଦାନେନ ଚୂଭୟଂ ॥
‘‘ସତ୍ତପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ଅୱସେସେସୁ କପ୍ପେସୁ, ୱୋକିଣ୍ଣଂ ସଂସରିସ୍ସତି ॥
‘‘ଖେପେତ୍ୱା ପାପକଂ କମ୍ମଂ, ପରିପକ୍କାୟ ବୁଦ୍ଧିୟା ।
ୱିନିପାତମଗନ୍ତ୍ୱାନ, କିଲେସେ ଝାପୟିସ୍ସତି ॥
‘‘ଦମେନ ଉତ୍ତମେନାହଂ, ଦମିତୋମ୍ହି ମହେସିନା ।
ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ହିତ୍ୱା ଜୟପରାଜୟଂ ॥
‘‘ସତ୍ତସତ୍ତତିକପ୍ପସତେ, ଅମ୍ବଟ୍ଠଜସନାମକା ।
ଚତୁଦ୍ଦସ ତେ ରାଜାନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅମ୍ବଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅମ୍ବଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସୁମନତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମନୋ ନାମ ନାମେନ, ମାଲାକାରୋ ଅହଂ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଲୋକାହୁତିପଟିଗ୍ଗହଂ ॥
‘‘ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ସୁମନଂ ପୁପ୍ଫମୁତ୍ତମଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ଇମାୟ ପୁପ୍ଫପୂଜାୟ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ [ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ (ସୀ॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘ଛବ୍ବୀସତିମ୍ହି କପ୍ପମ୍ହି, ଚତ୍ତାରୋସୁଂ ମହାୟସା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ରାଜାନୋ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁମନୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁମନତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପୁପ୍ଫଚଙ୍କୋଟିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଭୀତରୂପଂ ସୀହଂୱ, ଗରୁଳଗ୍ଗଂୱ ପକ୍ଖିନଂ ।
ବ୍ୟଗ୍ଘୂସଭଂୱ ପୱରଂ, ଅଭିଜାତଂୱ କେସରିଂ ॥
‘‘ସିଖିଂ ତିଲୋକସରଣଂ, ଅନେଜଂ ଅପରାଜିତଂ ।
ନିସିନ୍ନଂ ସମଣାନଗ୍ଗଂ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତଂ ॥
‘‘ଚଙ୍କୋଟକେ [ଚଙ୍ଗୋଟକେ (ସୀ॰)] ଠପେତ୍ୱାନ, ଅନୋଜଂ ପୁପ୍ଫମୁତ୍ତମଂ ।
ସହ ଚଙ୍କୋଟକେନେୱ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ସମୋକିରିଂ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ ନରାସଭ ।
ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ହିତ୍ୱା ଜୟପରାଜୟଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସମ୍ପୁଣ୍ଣେ ତିଂସକପ୍ପମ୍ହି, ଦେୱଭୂତିସନାମକା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ପଞ୍ଚାସୁଂ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁପ୍ଫଚଙ୍କୋଟିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁପ୍ଫଚଙ୍କୋଟିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ସକଚିନ୍ତନିୟୱଗ୍ଗୋ ସତ୍ତମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ସକଚିନ୍ତୀ ଅୱୋପୁପ୍ଫୀ, ସପଚ୍ଚାଗମନେନ ଚ ।
ପରପ୍ପସାଦୀ ଭିସଦୋ, ସୁଚିନ୍ତି ୱତ୍ଥଦାୟକୋ ॥
ଅମ୍ବଦାୟୀ ଚ ସୁମନୋ, ପୁପ୍ଫଚଙ୍କୋଟକୀପି ଚ ।
ଗାଥେକସତ୍ତତି ୱୁତ୍ତା, ଗଣିତା ଅତ୍ଥଦସ୍ସିଭି ॥
୮. ନାଗସମାଲୱଗ୍ଗୋ
୧. ନାଗସମାଲତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅପାଟଲିଂ ଅହଂ ପୁପ୍ଫଂ, ଉଜ୍ଝିତଂ ସୁମହାପଥେ ।
ଥୂପମ୍ହି ଅଭିରୋପେସିଂ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଥୂପପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ପନ୍ନରସେ କପ୍ପେ, ଭୂମିୟୋ [ପୁପ୍ଫିୟୋ (ସ୍ୟା॰)] ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନାଗସମାଲୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନାଗସମାଲତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ପଦସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅକ୍କନ୍ତଞ୍ଚ ପଦଂ ଦିସ୍ୱା, ତିସ୍ସସ୍ସାଦିଚ୍ଚବନ୍ଧୁନୋ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ପଦେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଦସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ସତ୍ତମକେ କପ୍ପେ, ସୁମେଧୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଦସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ॥
ପଦସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦୁମଗ୍ଗେ ପଂସୁକୂଲିକଂ, ଲଗ୍ଗଂ ଦିସ୍ୱାନ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ତତୋ ତମଞ୍ଜଲିଂ କତ୍ୱା, ପଂସୁକୂଲଂ ଅୱନ୍ଦହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚତୁତ୍ଥକେ କପ୍ପେ, ଦୁମସାରୋସି ଖତ୍ତିୟୋ ।
ଚାତୁରନ୍ତୋ ୱିଜିତାୱୀ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଭିସାଲୁୱଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କାନନଂ ୱନମୋଗୟ୍ହ, ୱସାମି ୱିପିନେ ଅହଂ ।
ୱିପସ୍ସିଂ ଅଦ୍ଦସଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ॥
‘‘ଭିସାଲୁୱଞ୍ଚ ପାଦାସିଂ, ଉଦକଂ ହତ୍ଥଧୋୱନଂ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସିରସା ପାଦେ, ପକ୍କାମି ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଭିସାଲୁୱମଦଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ତତିୟକେ କପ୍ପେ, ଭିସସମ୍ମତଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଭିସାଲୁୱଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭିସାଲୁୱଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
ଛଟ୍ଠଭାଣୱାରଂ ।
୫. ଏକସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଖଣ୍ଡୋ ନାମାସି ନାମେନ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସଗ୍ଗସାୱକୋ ।
ଏକା ଭିକ୍ଖା ମୟା ଦିନ୍ନା, ଲୋକାହୁତିପଟିଗ୍ଗହେ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ ନରାସଭ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଏକଭିକ୍ଖାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତ୍ତାଲୀସମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ୱରୁଣୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ତିଣସନ୍ଥରଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ମହାଜାତସ୍ସରୋ ଅହୁ ।
ସତପତ୍ତେହି ସଞ୍ଛନ୍ନୋ, ନାନାସକୁଣମାଲୟୋ ॥
‘‘ତମ୍ହି ନ୍ହତ୍ୱା ଚ ପିତ୍ୱା [ପୀତ୍ୱା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଚ, ଅୱିଦୂରେ ୱସାମହଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ସମଣାନଗ୍ଗଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ଅବ୍ଭତୋ ଓରୁହିତ୍ୱାନ, ଭୂମିୟଂଠାସି ତାୱଦେ ॥
‘‘ୱିସାଣେନ [ଲାୟନେନ (ସ୍ୟା॰)] ତିଣଂ ଗୟ୍ହ, ନିସୀଦନମଦାସହଂ ।
ନିସୀଦି ଭଗୱା ତତ୍ଥ, ତିସ୍ସୋ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ॥
‘‘ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଅୱନ୍ଦି ଲୋକନାୟକଂ ।
ପଟିକୁଟିକୋ [ଉକ୍କୁଟିକୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଅପସକ୍କିଂ, ନିଜ୍ଝାୟନ୍ତୋ ମହାମୁନିଂ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ନିମ୍ମାନଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସନ୍ଥରସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଦୁତିୟକେ କପ୍ପେ, ମିଗ [ମିତ୍ତ (ସ୍ୟା॰)] ସମ୍ମତଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିଣସନ୍ଥରଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିଣସନ୍ଥରଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ସୂଚିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ସୁମେଧୋ ନାମ ନାମେନ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ କଞ୍ଚନୱଣ୍ଣସ୍ସ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ପଞ୍ଚ ସୂଚୀ ମୟା ଦିନ୍ନା, ସିବ୍ବନତ୍ଥାୟ ଚୀୱରଂ ॥
‘‘ତେନେୱ ସୂଚିଦାନେନ, ନିପୁଣତ୍ଥୱିପସ୍ସକଂ ।
ତିକ୍ଖଂ ଲହୁଞ୍ଚ ଫାସୁଞ୍ଚ, ଞାଣଂ ମେ ଉଦପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ଦ୍ୱିପଦାଧିପତୀ ନାମ, ରାଜାନୋ ଚତୁରୋ ଅହୁଂ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୂଚିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୂଚିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ପାଟଲିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନ୍ତରାପଣେ ।
କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସଂ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣଂ ॥
‘‘ସେଟ୍ଠିପୁତ୍ତୋ ତଦା ଆସିଂ, ସୁଖୁମାଲୋ ସୁଖେଧିତୋ ।
ଉଚ୍ଛଙ୍ଗେ ପାଟଲିପୁପ୍ଫଂ, କତ୍ୱାନ [କତ୍ୱା ତଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଅଭିସଂହରିଂ ॥
‘‘ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ପୁପ୍ଫେହି ଅଭିପୂଜୟିଂ ।
ତିସ୍ସଂ ଲୋକୱିଦୁଂ ନାଥଂ, ନରଦେୱଂ ନମସ୍ସହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ତେସଟ୍ଠିକପ୍ପମ୍ହି, ଅଭିସମ୍ମତନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପାଟଲିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପାଟଲିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଠିତଞ୍ଜଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ କାନନେ ଅହଂ ।
ତତ୍ଥ ଅଦ୍ଦସଂ [ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥାହଂ ଅଞ୍ଜଲିଂ କତ୍ୱା, ପକ୍କାମିଂ ପାଚିନାମୁଖୋ ।
ଅୱିଦୂରେ ନିସିନ୍ନସ୍ସ, ନିୟକେ ପଣ୍ଣସନ୍ଥରେ ॥
‘‘ତତୋ ମେ ଅସନୀପାତୋ, ମତ୍ଥକେ ନିପତୀ ତଦା ।
ସୋହଂ ମରଣକାଲମ୍ହି, ଅକାସିଂ ପୁନରଞ୍ଜଲିଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଅଞ୍ଜଲିଂ ଅକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅଞ୍ଜଲିସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁପଣ୍ଣାସକପ୍ପମ୍ହି, ମିଗକେତୁସନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଠିତଞ୍ଜଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଠିତଞ୍ଜଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ତିପଦୁମିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଦନ୍ତୋ ଦନ୍ତପରିୱୁତୋ, ନଗରା ନିକ୍ଖମୀ ତଦା ॥
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟଂ, ଅହୋସିଂ ମାଲିକୋ ତଦା ।
ୟଂ ତତ୍ଥ ଉତ୍ତମଂ ତୋଣି, ପଦ୍ମପୁପ୍ଫାନି [ଉତ୍ତମଂ ପୁପ୍ଫଂ, ତୀଣି ପୁପ୍ଫାନି (ସୀ॰)] ଅଗ୍ଗହିଂ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ପଟିମଗ୍ଗନ୍ତରାପଣେ ।
ସହ [ସୋହଂ (ସୀ॰)] ଦିସ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ॥
‘‘କିଂ ମେ ଇମେହି ପୁପ୍ଫେହି, ରଞ୍ଞୋ ଉପନିତେହି ମେ ।
ଗାମଂ ୱା ଗାମଖେତ୍ତଂ ୱା, ସହସ୍ସଂ ୱା ଲଭେୟ୍ୟହଂ ॥
‘‘ଅଦନ୍ତଦମନଂ ୱୀରଂ, ସବ୍ବସତ୍ତସୁଖାୱହଂ ।
ଲୋକନାଥଂ ପୂଜୟିତ୍ୱା, ଲଚ୍ଛାମି ଅମତଂ ଧନଂ ॥
‘‘ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ତୀଣି ଲୋହିତକେ ଗୟ୍ହ, ଆକାସେ ଉକ୍ଖିପିଂ ତଦା ॥
‘‘ମୟା ଉକ୍ଖିତ୍ତମତ୍ତମ୍ହି, ଆକାସେ ପତ୍ଥରିଂସୁ ତେ ।
ଧାରିଂସୁ ମତ୍ଥକେ ତତ୍ଥ, ଉଦ୍ଧଂୱଣ୍ଟା ଅଧୋମୁଖା ॥
‘‘ୟେ କେଚି ମନୁଜା ଦିସ୍ୱା, ଉକ୍କୁଟ୍ଠିଂ ସମ୍ପୱତ୍ତୟୁଂ ।
ଦେୱତା ଅନ୍ତଲିକ୍ଖମ୍ହି, ସାଧୁକାରଂ ପୱତ୍ତୟୁଂ ॥
‘‘ଅଚ୍ଛେରଂ ଲୋକେ ଉପ୍ପନ୍ନଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ୱାହସା ।
ସବ୍ବେ ଧମ୍ମଂ ସୁଣିସ୍ସାମ, ପୁପ୍ଫାନଂ ୱାହସା ମୟଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ୱୀଥିୟଞ୍ହି ଠିତୋ ସନ୍ତୋ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ସୋ ବୁଦ୍ଧଂ ଅପୂଜେସି, ରତ୍ତପଦ୍ମେହି [ରତ୍ତପଦୁମେହି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ମାଣୱୋ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ତିଂସକପ୍ପାନି [ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ (ସ୍ୟା॰)] ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ମହାୱିତ୍ଥାରିକଂ ନାମ, ବ୍ୟମ୍ହଂ ହେସ୍ସତି ତାୱଦେ ।
ତିୟୋଜନସତୁବ୍ବିଦ୍ଧଂ, ଦିୟଡ୍ଢସତୱିତ୍ଥତଂ ॥
‘‘‘ଚତ୍ତାରିସତସହସ୍ସାନି, ନିୟ୍ୟୂହା ଚ ସୁମାପିତା ।
କୂଟାଗାରୱରୂପେତା, ମହାସୟନମଣ୍ଡିତା ॥
‘‘‘କୋଟିସତସହସ୍ସିୟୋ, ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତି ଅଚ୍ଛରା ।
କୁସଲା ନଚ୍ଚଗୀତସ୍ସ, ୱାଦିତେପି ପଦକ୍ଖିଣା ॥
‘‘‘ଏତାଦିସେ ବ୍ୟମ୍ହୱରେ, ନାରୀଗଣସମାକୁଲେ ।
ୱସ୍ସିସ୍ସତି ପୁପ୍ଫୱସ୍ସୋ, ଦିବ୍ବୋ [ପଦ (କ॰)] ଲୋହିତକୋ ସଦା ॥
‘‘‘ଭିତ୍ତିଖୀଲେ ନାଗଦନ୍ତେ, ଦ୍ୱାରବାହାୟ ତୋରଣେ ।
ଚକ୍କମତ୍ତା ଲୋହିତକା, ଓଲମ୍ବିସ୍ସନ୍ତି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ପତ୍ତେନ ପତ୍ତସଞ୍ଛନ୍ନେ, ଅନ୍ତୋବ୍ୟମ୍ହୱରେ ଇମଂ ।
ଅତ୍ଥରିତ୍ୱା ପାରୁପିତ୍ୱା, ତୁୱଟ୍ଟିସ୍ସନ୍ତି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ଭୱନଂ ପରିୱାରେତ୍ୱା, ସମନ୍ତା ସତୟୋଜନେ ।
ତେପି ପଦ୍ମା [ତେ ୱିସୁଦ୍ଧା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଲୋହିତକା, ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ପୱାୟରେ ॥
‘‘‘ପଞ୍ଚସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ସମ୍ପତ୍ତିୟୋ ଦୁୱେ ଭୁତ୍ୱା, ଅନୀତି ଅନୁପଦ୍ଦୱୋ ।
ସମ୍ପତ୍ତେ ପରିୟୋସାନେ, ନିବ୍ବାନଂ ପାପୁଣିସ୍ସତି’ [ଫସ୍ସୟିସ୍ସତି (ସୀ॰), ପସ୍ସୟିସ୍ସତି (କ॰)]॥
‘‘ସୁଦିଟ୍ଠୋ ୱତ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ, ୱାଣିଜ୍ଜଂ ସୁପୟୋଜିତଂ ।
ପଦ୍ମାନି ତୀଣି ପୂଜେତ୍ୱା, ଅନୁଭୋସିଂ ତିସମ୍ପଦା [ଅନୁଭୂୟନ୍ତି ସମ୍ପଦା (କ॰)]॥
‘‘ଅଜ୍ଜ ମେ ଧମ୍ମପ୍ପତ୍ତସ୍ସ, ୱିପ୍ପମୁତ୍ତସ୍ସ ସବ୍ବସୋ ।
ସୁପୁପ୍ଫିତଂ ଲୋହିତକଂ, ଧାରୟିସ୍ସତି ମତ୍ଥକେ ॥
‘‘ମମ କମ୍ମଂ କଥେନ୍ତସ୍ସ, ପଦୁମୁତ୍ତରସତ୍ଥୁନୋ ।
ସତପାଣସହସ୍ସାନଂ, ଧମ୍ମାଭିସମୟୋ ଅହୁ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତିପଦୁମାନିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିପଦୁମିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିପଦୁମିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ନାଗସମାଲୱଗ୍ଗୋ ଅଟ୍ଠମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ନାଗସମାଲୋ ପଦସଞ୍ଞୀ, ସଞ୍ଞକାଲୁୱଦାୟକୋ ।
ଏକସଞ୍ଞୀ ତିଣସନ୍ଥାରୋ, ସୂଚିପାଟଲିପୁପ୍ଫିୟୋ ।
ଠିତଞ୍ଜଲୀ ତିପଦୁମୀ, ଗାଥାୟୋ ପଞ୍ଚସତ୍ତତି ॥
୯. ତିମିରୱଗ୍ଗୋ
୧. ତିମିରପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅନୁସୋତଂ ୱଜାମହଂ ।
ନିସିନ୍ନଂ ସମଣଂ ଦିସ୍ୱା, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା [ପସାଦେସିଂ (ସ୍ୟା॰)], ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ।
ତାରୟିସ୍ସତି ତିଣ୍ଣୋୟଂ, ଦନ୍ତୋୟଂ ଦମୟିସ୍ସତି ॥
‘‘ଅସ୍ସାସିସ୍ସତି ଅସ୍ସତ୍ଥୋ, ସନ୍ତୋ ଚ ସମୟିସ୍ସତି ।
ମୋଚୟିସ୍ସତି ମୁତ୍ତୋ ଚ, ନିବ୍ବାପେସ୍ସତି ନିବ୍ବୁତୋ ॥
‘‘ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଗହେତ୍ୱା ତିମିରପୁପ୍ଫଂ, ମତ୍ଥକେ ଓକିରିଂ ଅହଂ [ତଦା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, କତ୍ୱା ଚ ନଂ ପଦକ୍ଖିଣଂ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ପକ୍କାମିଂ ଅପରଂ ଦିସଂ ॥
‘‘ଅଚିରଂ ଗତମତ୍ତଂ ମଂ, ମିଗରାଜା ୱିହେଠୟି ।
ପପାତମନୁଗଚ୍ଛନ୍ତୋ, ତତ୍ଥେୱ ପପତିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ [ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘ଛପ୍ପଞ୍ଞାସମ୍ହି କପ୍ପମ୍ହି, ସତ୍ତେୱାସୁଂ ମହାୟସା [ମହାରହା (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିମିରପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିମିରପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଗତସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋହଂ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଅୱନ୍ଦିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ସତ୍ତନଙ୍ଗଲକୀପୁପ୍ଫେ, ଆକାସେ ଉକ୍ଖିପିଂ ଅହଂ ।
ତିସ୍ସଂ ବୁଦ୍ଧଂ ସମୁଦ୍ଦିସ୍ସ, ଅନନ୍ତଗୁଣସାଗରଂ ॥
‘‘ସୁଗତାନୁଗତଂ ମଗ୍ଗଂ, ପୂଜେତ୍ୱା ହଟ୍ଠମାନସୋ ।
ଅଞ୍ଜଲିଞ୍ଚ [ଅଞ୍ଜଲିସ୍ସ (କ॰)] ତଦାକାସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଅଟ୍ଠମକେ କପ୍ପେ, ତୟୋ ଅଗ୍ଗିସିଖା ଅହୁ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗତସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗତସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ନିପନ୍ନଞ୍ଜଲିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ରୁକ୍ଖମୂଲେ ନିସିନ୍ନୋହଂ, ବ୍ୟାଧିତୋ ପରମେନ ଚ ।
ପରମକାରୁଞ୍ଞପତ୍ତୋମ୍ହି, ଅରଞ୍ଞେ କାନନେ ଅହଂ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପଂ ଉପାଦାୟ, ତିସ୍ସୋ ସତ୍ଥା ଉପେସି ମଂ ।
ସୋହଂ ନିପନ୍ନକୋ ସନ୍ତୋ, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସବ୍ବସତ୍ତାନମୁତ୍ତମଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ୱନ୍ଦିଂ ପୁରିସୁତ୍ତମଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱନ୍ଦନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ପଞ୍ଚମକେ କପ୍ପେ, ପଞ୍ଚେୱାସୁଂ ମହାସିଖା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନିପନ୍ନଞ୍ଜଲିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନିପନ୍ନଞ୍ଜଲିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଅଧୋପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଭିଭୂ ନାମ ସୋ ଭିକ୍ଖୁ, ସିଖିନୋ ଅଗ୍ଗସାୱକୋ ।
ମହାନୁଭାୱୋ ତେୱିଜ୍ଜୋ, ହିମୱନ୍ତଂ ଉପାଗମି ॥
‘‘ଅହମ୍ପି ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ରମଣୀୟସ୍ସମେ ଇସି ।
ୱସାମି ଅପ୍ପମଞ୍ଞାସୁ, ଇଦ୍ଧୀସୁ ଚ ତଦା ୱସୀ ॥
‘‘ପକ୍ଖିଜାତୋ ୱିୟାକାସେ, ପବ୍ବତଂ ଅଧିୱତ୍ତୟିଂ [ଅଭିପତ୍ଥୟିଂ (ସ୍ୟା॰), ଅଭିମତ୍ଥୟିଂ (କ॰), ଅଧିୱତ୍ଥୟିନ୍ତି ପବ୍ବତସ୍ସ ଉପରି ଗଚ୍ଛିନ୍ତିଅତ୍ଥୋ]।
ଅଧୋପୁପ୍ଫଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଆଗଚ୍ଛିଂ [ଅଗଚ୍ଛିଂ (କ॰)] ପବ୍ବତଂ ଅହଂ ॥
‘‘ସତ୍ତ ପୁପ୍ଫାନି ଗଣ୍ହିତ୍ୱା, ମତ୍ଥକେ ଓକିରିଂ ଅହଂ ।
ଆଲୋକିତେ [ଆଲୋକିତୋ (ସ୍ୟା॰)] ଚ ୱୀରେନ, ପକ୍କାମିଂ ପାଚିନାମୁଖୋ ॥
‘‘ଆୱାସଂ ଅଭିସମ୍ଭୋସିଂ, ପତ୍ୱାନ ଅସ୍ସମଂ ଅହଂ ।
ଖାରିଭାରଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପାୟାସିଂ [ପାୱିସିଂ (ସୀ॰)] ପବ୍ବତନ୍ତରଂ ॥
‘‘ଅଜଗରୋ ମଂ ପୀଳେସି, ଘୋରରୂପୋ ମହବ୍ବଲୋ ।
ପୁବ୍ବକମ୍ମଂ ସରିତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଧୋପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଧୋପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ରଂସିସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ବତେ ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ୱାସଂ କପ୍ପେସହଂ ପୁରେ ।
ଅଜିନୁତ୍ତରୱାସୋହଂ, ୱସାମି ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସତରଂସିଂୱ ଭାଣୁମଂ ।
ୱନନ୍ତରଗତଂ ଦିସ୍ୱା, ସାଲରାଜଂୱ ପୁପ୍ଫିତଂ ॥
‘‘ରଂସ୍ୟା [ରଂସେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ପଗ୍ଗୟ୍ହ ଅଞ୍ଜଲିଂ ୱନ୍ଦିଂ, ସିରସା ଉକ୍କୁଟୀ [ସିରସା ଉକ୍କୁଟିକୋ (ସ୍ୟା॰), ସିରସୁକ୍କୁଟିକୋ (କ॰)] ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ରଂସିସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ରଂସିସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ରଂସିସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଦୁତିୟରଂସିସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ବତେ ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ୱାକଚୀରଧରୋ ଅହଂ ।
ଚଙ୍କମଞ୍ଚ ସମାରୂଳ୍ହୋ, ନିସୀଦିଂ ପାଚିନାମୁଖୋ ॥
‘‘ପବ୍ବତେ ସୁଗତଂ ଦିସ୍ୱା, ଫୁସ୍ସଂ ଝାନରତଂ ତଦା ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ରଂସ୍ୟା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ରଂସିସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ରଂସିସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଦୁତିୟରଂସିସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ବତେ ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ଖରାଜିନଧରୋ ଅହଂ ।
ଫୁସ୍ସଂ ଜିନୱରଂ ଦିସ୍ୱା, ଫଲହତ୍ଥୋ ଫଲଂ ଅଦଂ ॥
‘‘ୟମହଂ ଫଲମଦାସିଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନମ୍ହି, ଫଲଂ ନିବ୍ବତ୍ତତେ ମମ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ବତେ ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ୱସାମି ପଣ୍ଣସନ୍ଥରେ ।
ଫୁସ୍ସସ୍ସ ଧମ୍ମଂ ଭଣତୋ, ସଦ୍ଦେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ବୋଧିସିଞ୍ଚକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ମହାବୋଧିମହୋ ଅହୁ ।
ପବ୍ବଜ୍ଜୁପଗତୋ ସନ୍ତୋ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ଅହଂ ତଦା ॥
‘‘କୁସୁମୋଦକମାଦାୟ, ବୋଧିୟା ଓକିରିଂ ଅହଂ ।
ମୋଚୟିସ୍ସତି ନୋ ମୁତ୍ତୋ, ନିବ୍ବାପେସ୍ସତି ନିବ୍ବୁତୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୋଧିମଭିସିଞ୍ଚୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୋଧିସିଞ୍ଚାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତେତ୍ତିଂସେ ୱତ୍ତମାନମ୍ହି, କପ୍ପେ ଆସୁଂ ଜନାଧିପା ।
ଉଦକସେଚନା ନାମ, ଅଟ୍ଠେତେ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବୋଧିସିଞ୍ଚକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବୋଧିସିଞ୍ଚକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପଦୁମପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପୋକ୍ଖରୱନଂ ପୱିଟ୍ଠୋ, ଭଞ୍ଜନ୍ତୋ ପଦୁମାନିହଂ ।
ତତ୍ଥଦ୍ଦସଂ ଫୁସ୍ସଂ ବୁଦ୍ଧଂ [ଅଦ୍ଦସଂ ଫୁସ୍ସସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣଂ ॥
‘‘ପଦୁମପୁପ୍ଫଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଆକାସେ ଉକ୍ଖିପିଂ ଅହଂ ।
ପାପକମ୍ମଂ ସରିତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ କାୟେନ, ମନସା ସଂୱୁତେନ ଚ ।
ୱଚୀଦୁଚ୍ଚରିତଂ ହିତ୍ୱା, ଆଜୀୱଂ ପରିସୋଧୟିଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଦୁମାଭାସନାମା ଚ, ଅଟ୍ଠାରସ ମହୀପତୀ ।
ଅଟ୍ଠାରସେସୁ କପ୍ପେସୁ, ଅଟ୍ଠତାଲୀସମାସିସୁଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଦୁମପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଦୁମପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ତିମିରୱଗ୍ଗୋ ନୱମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ତିମିରନଙ୍ଗଲୀପୁପ୍ଫ, ନିପ୍ପନ୍ନଞ୍ଜଲିକୋ ଅଧୋ ।
ଦ୍ୱେ ରଂସିସଞ୍ଞୀ ଫଲଦୋ, ସଦ୍ଦସଞ୍ଞୀ ଚ ସେଚକୋ ।
ପଦ୍ମପୁପ୍ଫୀ ଚ ଗାଥାୟୋ, ଛପ୍ପଞ୍ଞାସ ପକିତ୍ତିତା ॥
୧୦. ସୁଧାୱଗ୍ଗୋ
୧. ସୁଧାପିଣ୍ଡିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପୂଜାରହେ ପୂଜୟତୋ, ବୁଦ୍ଧେ ୟଦି ୱ ସାୱକେ ।
ପପଞ୍ଚସମତିକ୍କନ୍ତେ, ତିଣ୍ଣସୋକପରିଦ୍ଦୱେ ॥
‘‘ତେ ତାଦିସେ ପୂଜୟତୋ, ନିବ୍ବୁତେ ଅକୁତୋଭୟେ ।
ନ ସକ୍କା ପୁଞ୍ଞଂ ସଙ୍ଖାତୁଂ, ଇମେତ୍ତମପି [ଇଦମ୍ମତ୍ତନ୍ତି (ସୀ॰), ଇମେତ୍ଥମପି (କ॰)] କେନଚି ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନମପି ଦୀପାନଂ, ଇସ୍ସରଂ ୟୋଧ କାରୟେ ।
ଏକିସ୍ସା ପୂଜନାୟେତଂ, କଲଂ ନାଗ୍ଘତି ସୋଳସିଂ ॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ନରଗ୍ଗସ୍ସ, ଚେତିୟେ ଫଲିତନ୍ତରେ ।
ସୁଧାପିଣ୍ଡୋ ମୟା ଦିନ୍ନୋ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଟିସଙ୍ଖାରସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ତିଂସତିକପ୍ପମ୍ହି, ପଟିସଙ୍ଖାରସୱ୍ହୟା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ତେରସ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁଧାପିଣ୍ଡିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁଧାପିଣ୍ଡିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ସୁଚିନ୍ତିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିସ୍ସସ୍ସ ଲୋକନାଥସ୍ସ, ସୁଦ୍ଧପୀଠମଦାସହଂ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସାଦିଚ୍ଚବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ [ଅଟ୍ଠତିଂସେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଇତୋ କପ୍ପେ, ରାଜା ଆସିଂ ମହାରୁଚି ।
ଭୋଗୋ ଚ ୱିପୁଲୋ ଆସି, ସୟନଞ୍ଚ ଅନପ୍ପକଂ ॥
‘‘ପୀଠଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଦତ୍ୱାନ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ଅନୁଭୋମି ସକଂ କମ୍ମଂ, ପୁବ୍ବେ ସୁକତମତ୍ତନୋ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୀଠମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୀଠଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ତୟୋ ତେ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ।
ରୁଚି ଉପରୁଚି ଚେୱ, ମହାରୁଚି ତତିୟକୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁଚିନ୍ତିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁଚିନ୍ତିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଅଡ୍ଢଚେଳକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିସ୍ସସ୍ସାହଂ ଭଗୱତୋ, ଉପଡ୍ଢଦୁସ୍ସମଦାସହଂ ।
ପରମକାପଞ୍ଞପତ୍ତୋମ୍ହି [ପରମକାରୁଞ୍ଞପତ୍ତୋମ୍ହି (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଦୁଗ୍ଗତେନ [ଦୁଗ୍ଗନ୍ଧେନ (ସୀ॰)] ସମପ୍ପିତୋ ॥
‘‘ଉପଡ୍ଢଦୁସ୍ସଂ ଦତ୍ୱାନ, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ।
ଅୱସେସେସୁ କପ୍ପେସୁ, କୁସଲଂ କାରିତଂ ମୟା ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦୁସ୍ସମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦୁସ୍ସଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକୂନପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି [ଏକପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି (ସ୍ୟା॰)], ରାଜାନୋ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ।
ସମନ୍ତଚ୍ଛଦନା ନାମ, ବାତ୍ତିଂସାସୁଂ [ଖତ୍ତିୟାସୁଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଜନାଧିପା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଡ୍ଢଚେଳକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଡ୍ଢଚେଳକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସୂଚିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କମ୍ମାରୋହଂ ପୁରେ ଆସିଂ, ବନ୍ଧୁମାୟଂ ପୁରୁତ୍ତମେ ।
ସୂଚିଦାନଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ୱଜିରଗ୍ଗସମଂ ଞାଣଂ, ହୋତି କମ୍ମେନ ତାଦିସଂ ।
ୱିରାଗୋମ୍ହି ୱିମୁତ୍ତୋମ୍ହି [ୱିଭୱୋମ୍ହି ୱିଭତ୍ତୋମ୍ହି (କ॰)], ପତ୍ତୋମ୍ହି ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ଅତୀତେ ଚ ଭୱେ ସବ୍ବେ, ୱତ୍ତମାନେ ଚନାଗତେ [ଅତୀତା ଚ ଭୱା ସବ୍ବେ, ୱତ୍ତମାନା ଚ’ନାଗତା (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ଞାଣେନ ୱିଚିନିଂ ସବ୍ବଂ, ସୂଚିଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ସତ୍ତାସୁଂ ୱଜିରୱ୍ହୟା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୂଚିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୂଚିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଗନ୍ଧମାଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଗନ୍ଧଥୂପଂ ଅକାସହଂ ।
ସୁମନେହି ପଟିଚ୍ଛନ୍ନଂ, ବୁଦ୍ଧାନୁଚ୍ଛୱିକଂ କତଂ ॥
‘‘କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସଂ, ବୁଦ୍ଧଂ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକଂ ।
ଇନ୍ଦୀୱରଂୱ ଜଲିତଂ, ଆଦିତ୍ତଂୱ ହୁତାସନଂ ॥
‘‘ବ୍ୟଗ୍ଘୂସଭଂୱ ପୱରଂ, ଅଭିଜାତଂୱ କେସରିଂ ।
ନିସିନ୍ନଂ ସମଣାନଗ୍ଗଂ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତଂ ॥
‘‘ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ପକ୍କାମିଂ ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ।
ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଗନ୍ଧମାଲଂ ୟତୋ ଅଦଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧେ କତସ୍ସ କାରସ୍ସ, ଫଲେନାହଂ ୱିସେସତୋ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତ୍ତାରୀସମ୍ହି ଏକୂନେ, କପ୍ପେ ଆସିଂସୁ ସୋଳସ ।
ଦେୱଗନ୍ଧସନାମା ତେ, ରାଜାନୋ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗନ୍ଧମାଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗନ୍ଧମାଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ତିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ କାନନେ ଅହଂ [ବ୍ରହା (ସ୍ୟା॰)]।
ପାଟଲିଂ ହରିତଂ ଦିସ୍ୱା, ତୀଣି ପୁପ୍ଫାନି ଓକିରିଂ ॥
‘‘ପତିତପତ୍ତାନି [ସତ୍ତପତ୍ତାନି (ସୀ॰), ସତପତ୍ତାନି (କ॰), ସୁକ୍ଖପଣ୍ଣାନି (ସ୍ୟା॰)] ଗଣ୍ହିତ୍ୱା, ବହି ଛଡ୍ଡେସହଂ ତଦା ।
ଅନ୍ତୋସୁଦ୍ଧଂ ବହିସୁଦ୍ଧଂ, ସୁୱିମୁତ୍ତଂ ଅନାସୱଂ ॥
‘‘ସମ୍ମୁଖା ୱିୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ୱିପସ୍ସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ପାଟଲିଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୋଧିମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୋଧିପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସମନ୍ତପାସାଦିକା ନାମ, ତେରସାସିଂସୁ ରାଜିନୋ ।
ଇତୋ ତେତ୍ତିଂସକପ୍ପମ୍ହି [ତିଂସତିକପ୍ପମ୍ହି (ସ୍ୟା॰)], ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ମଧୁପିଣ୍ଡିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପିନେ [ୱିୱନେ (ସ୍ୟା॰ ଅଟ୍ଠ॰)] କାନନେ ଦିସ୍ୱା, ଅପ୍ପସଦ୍ଦେ ନିରାକୁଲେ ।
ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ଇସିନଂ ସେଟ୍ଠଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ॥
‘‘ନିବ୍ବୁତତ୍ତଂ [ନିବ୍ବୁତଗ୍ଗଂ (କ॰), ନିବ୍ବୂତିକଂ (ସ୍ୟା॰)] ମହାନାଗଂ, ନିସଭାଜାନିୟଂ ୟଥା ।
ଓସଧିଂୱ ୱିରୋଚନ୍ତଂ, ଦେୱସଙ୍ଘନମସ୍ସିତଂ ॥
‘‘ୱିତ୍ତି ମମାହୁ ତାୱଦେ [ୱିତ୍ତି ମେ ପାହୁନା ତାୱ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଞାଣଂ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ତାୱଦେ ।
ୱୁଟ୍ଠିତସ୍ସ ସମାଧିମ୍ହା, ମଧୁଂ ଦତ୍ୱାନ ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ପକ୍କାମିଂ ପାଚିନାମୁଖୋ ।
ଚତୁତ୍ତିଂସମ୍ହି କପ୍ପମ୍ହି, ରାଜା ଆସିଂ ସୁଦସ୍ସନୋ ॥
‘‘ମଧୁ ଭିସେହି ସୱତି, ଭୋଜନମ୍ହି ଚ ତାୱଦେ ।
ମଧୁୱସ୍ସଂ ପୱସ୍ସିତ୍ଥ, ପୁବ୍ବକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ମଧୁଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମଧୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଚତ୍ତାରୋ ତେ ସୁଦସ୍ସନା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଧୁପିଣ୍ଡିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଧୁପିଣ୍ଡିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସେନାସନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଅଦାସିଂ ପଣ୍ଣସନ୍ଥରଂ ।
ସମନ୍ତା ଉପହାରଞ୍ଚ, କୁସୁମଂ ଓକିରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ପାସାଦେୱଂ ଗୁଣଂ ରମ୍ମଂ [ପାସାଦେ ଚ ଗୁହଂ ରମ୍ମଂ (ସ୍ୟା॰)], ଅନୁଭୋମି ମହାରହଂ ।
ମହଗ୍ଘାନି ଚ ପୁପ୍ଫାନି, ସୟନେଭିସୱନ୍ତି ମେ ॥
‘‘ସୟନେହଂ ତୁୱଟ୍ଟାମି, ୱିଚିତ୍ତେ ପୁପ୍ଫସନ୍ଥତେ ।
ପୁପ୍ଫୱୁଟ୍ଠି ଚ ସୟନେ, ଅଭିୱସ୍ସତି ତାୱଦେ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଅଦାସିଂ ପଣ୍ଣସନ୍ଥରଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସନ୍ଥରସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତିଣସନ୍ଥରକା ନାମ, ସତ୍ତେତେ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ।
ଇତୋ ତେ ପଞ୍ଚମେ କପ୍ପେ, ଉପ୍ପଜ୍ଜିଂସୁ ଜନାଧିପା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସେନାସନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସେନାସନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ୱେୟ୍ୟାୱଚ୍ଚକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ମହାପୂଗଗଣୋ ଅହୁ ।
ୱେୟ୍ୟାୱଚ୍ଚକରୋ ଆସିଂ, ସବ୍ବକିଚ୍ଚେସୁ ୱାୱଟୋ [ବ୍ୟାୱଟୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମୋ ଚ ମେ ନତ୍ଥି, ସୁଗତସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଅୱନ୍ଦିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୱେୟ୍ୟାୱଚ୍ଚଂ ଅକାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱେୟ୍ୟାୱଚ୍ଚସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚ ଅଟ୍ଠମେ କପ୍ପେ, ରାଜା ଆସିଂ ସୁଚିନ୍ତିତୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱେୟ୍ୟାୱଚ୍ଚକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱେୟ୍ୟାୱଚ୍ଚକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ବୁଦ୍ଧୁପଟ୍ଠାକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଅହୋସିଂ ସଙ୍ଖଧମ୍ମକୋ ।
ନିଚ୍ଚୁପଟ୍ଠାନୟୁତ୍ତୋମ୍ହି, ସୁଗତସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠାନଫଲଂ ପସ୍ସ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ସଟ୍ଠିତୂରିୟସହସ୍ସାନି, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଉପଟ୍ଠହିଂ ମହାଇସିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଉପଟ୍ଠାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁୱୀସେ [ଚତୁନୱୁତେ (ସ୍ୟା॰)] ଇତୋ କପ୍ପେ, ମହାନିଗ୍ଘୋସନାମକା ।
ସୋଳସାସିଂସୁ ରାଜାନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବୁଦ୍ଧୁପଟ୍ଠାକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବୁଦ୍ଧୁପଟ୍ଠାକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ସୁଧାୱଗ୍ଗୋ ଦସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ସୁଧା ସୁଚିନ୍ତି ଚେଳଞ୍ଚ, ସୂଚୀ ଚ ଗନ୍ଧମାଲିୟୋ ।
ତିପୁପ୍ଫିୟୋ ମଧୁସେନା, ୱେୟ୍ୟାୱଚ୍ଚୋ ଚୁପଟ୍ଠକୋ ।
ସମସଟ୍ଠି ଚ ଗାଥାୟୋ, ଅସ୍ମିଂ ୱଗ୍ଗେ ପକିତ୍ତିତା ॥
ଅଥ ୱଗ୍ଗୁଦ୍ଦାନଂ –
ବୁଦ୍ଧୱଗ୍ଗୋ ହି ପଠମୋ, ସୀହାସନି ସୁଭୂତି ଚ ।
କୁଣ୍ଡଧାନୋ ଉପାଲି ଚ, ବୀଜନିସକଚିନ୍ତି ଚ ॥
ନାଗସମାଲୋ ତିମିରୋ, ସୁଧାୱଗ୍ଗେନ ତେ ଦସ ।
ଚତୁଦ୍ଦସସତା ଗାଥା, ପଞ୍ଚପଞ୍ଞାସମେୱ ଚ ॥
ବୁଦ୍ଧୱଗ୍ଗଦସକଂ ।
ପଠମସତକଂ ସମତ୍ତଂ ।
୧୧. ଭିକ୍ଖଦାୟିୱଗ୍ଗୋ
୧. ଭିକ୍ଖଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ପୱରା [ପୱନା (ସ୍ୟା॰)] ଅଭିନିକ୍ଖନ୍ତଂ, ୱନା ନିବ୍ବନମାଗତଂ [ୱାନା ନିବ୍ବାନମାଗତଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘କଟଚ୍ଛୁଭିକ୍ଖଂ ପାଦାସିଂ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ପଞ୍ଞାୟ ଉପସନ୍ତସ୍ସ, ମହାୱୀରସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ପଦେନାନୁପଦାୟନ୍ତଂ [ପଦେନାନୁପଦାୟନ୍ତୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ନିବ୍ବାପେନ୍ତେ ମହାଜନଂ ।
ଉଳାରା ୱିତ୍ତି ମେ ଜାତା, ବୁଦ୍ଧେ ଆଦିଚ୍ଚବନ୍ଧୁନେ [ୱିତ୍ତି ମେ ପାହୁନା ତାୱ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସାଦିଚ୍ଚବନ୍ଧୁନୋ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭିକ୍ଖାଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତାସୀତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ମହାରେଣୁ ସନାମକା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ସତ୍ତେତେ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଭିକ୍ଖଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭିକ୍ଖଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଞାଣସଞ୍ଞିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ନିସଭାଜାନିୟଂ ୟଥା ।
ତିଧାପଭିନ୍ନଂ ମାତଙ୍ଗଂ, କୁଞ୍ଜରଂୱ ମହେସିନଂ ॥
‘‘ଓଭାସେନ୍ତଂ ଦିସା ସବ୍ବା, ଉଳୁରାଜଂୱ ପୂରିତଂ ।
ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜନ୍ତଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ଅପସ୍ସହଂ ॥
‘‘ଞାଣେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥମଭିୱାଦୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଞାଣସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତେସତ୍ତତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ସୋଳସାସୁଂ ନରୁତ୍ତମା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଞାଣସଞ୍ଞିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଞାଣସଞ୍ଞିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଉପ୍ପଲହତ୍ଥିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିୱରାୟଂ ନିୱାସୀହଂ, ଅହୋସିଂ ମାଲିକୋ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ଲୋକପୂଜିତଂ [ଲୋକନାୟକଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପୁପ୍ଫହତ୍ଥମଦାସହଂ ।
ୟତ୍ଥ ୟତ୍ଥୁପପଜ୍ଜାମି, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ॥
‘‘ଅନୁଭୋମି ଫଲଂ ଇଟ୍ଠଂ, ପୁବ୍ବେ ସୁକତମତ୍ତନୋ ।
ପରିକ୍ଖିତ୍ତୋ ସୁମଲ୍ଲେହି, ପୁପ୍ଫଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ [ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ (ସୀ॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତୁପାଦାୟ, ଠପେତ୍ୱା ୱତ୍ତମାନକଂ ।
ପଞ୍ଚରାଜସତା ତତ୍ଥ, ନଜ୍ଜସମସନାମକା [ନଜ୍ଜୁପମସନାମକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉପ୍ପଲହତ୍ଥିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉପ୍ପଲହତ୍ଥିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ପଦପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଜାତିପୁପ୍ଫମଦାସହଂ ।
ପାଦେସୁ ସତ୍ତ ପୁପ୍ଫାନି, ହାସେନୋକିରିତାନି ମେ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନହଂ ଅଜ୍ଜ, ଅଭିଭୋମି ନରାମରେ ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସମନ୍ତଗନ୍ଧନାମାସୁଂ, ତେରସ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ।
ଇତୋ ପଞ୍ଚମକେ କପ୍ପେ, ଚାତୁରନ୍ତା ଜନାଧିପା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଦପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଦପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ମୁଟ୍ଠିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁଦସ୍ସନୋତି ନାମେନ, ମାଲାକାରୋ ଅହଂ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ଜାତିପୁପ୍ଫଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପୂଜୟିଂ ପଦୁମୁତ୍ତରଂ ।
ୱିସୁଦ୍ଧଚକ୍ଖୁ ସୁମନୋ, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁଂ ସମଜ୍ଝଗଂ ॥
‘‘ଏତିସ୍ସା ପୁପ୍ଫପୂଜାୟ, ଚିତ୍ତସ୍ସ ପଣିଧୀହି ଚ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ସୋଳସାସିଂସୁ ରାଜାନୋ, ଦେୱୁତ୍ତରସନାମକା ।
ଛତ୍ତିଂସମ୍ହି ଇତୋ କପ୍ପେ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମୁଟ୍ଠିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମୁଟ୍ଠିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଉଦକପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ।
ଘତାସନଂୱ ଜଲିତଂ, ଆଦିତ୍ତଂୱ ହୁତାସନଂ ॥
‘‘ପାଣିନା ଉଦକଂ ଗୟ୍ହ, ଆକାସେ ଉକ୍ଖିପିଂ ଅହଂ ।
ସମ୍ପଟିଚ୍ଛି ମହାୱୀରୋ, ବୁଦ୍ଧୋ କାରୁଣିକୋ ଇସି [ମୟି (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ପଦୁମୁତ୍ତରନାମକୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଇମଂ ଗାଥଂ ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ଇମିନା ଦକଦାନେନ, ପୀତିଉପ୍ପାଦନେନ ଚ ।
କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ପି, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜତି’ [ନୁପପଜ୍ଜସି (କ॰)]॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ।
ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ହିତ୍ୱା ଜୟପରାଜୟଂ ॥
‘‘ସହସ୍ସରାଜନାମେନ, ତୟୋ ତେ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ।
ପଞ୍ଚସଟ୍ଠିକପ୍ପସତେ, ଚାତୁରନ୍ତା ଜନାଧିପା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉଦକପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଦକପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ନଳମାଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ତିଣତ୍ଥରେ ନିସିନ୍ନସ୍ସ, ଉପସନ୍ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ନଳମାଲଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ବନ୍ଧିତ୍ୱା [ବୀଜିତ୍ୱା (କ॰)] ବୀଜନିଂ ଅହଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଉପନାମେସିଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗହେତ୍ୱା ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ବୀଜନିଂ ଲୋକନାୟକୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଇମଂ ଗାଥଂ ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟଥା ମେ କାୟୋ ନିବ୍ବାତି, ପରିଳାହୋ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ତଥେୱ ତିୱିଧଗ୍ଗୀହି, ଚିତ୍ତଂ ତୱ ୱିମୁଚ୍ଚତୁ’ ॥
‘‘ସବ୍ବେ ଦେୱା ସମାଗଚ୍ଛୁଂ, ୟେ କେଚି ୱନନିସ୍ସିତା ।
ସୋସ୍ସାମ ବୁଦ୍ଧୱଚନଂ, ହାସୟନ୍ତଞ୍ଚ ଦାୟକଂ ॥
‘‘ନିସିନ୍ନୋ ଭଗୱା ତତ୍ଥ, ଦେୱସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ।
ଦାୟକଂ ସମ୍ପହଂସେନ୍ତୋ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ଇମିନା ବୀଜନିଦାନେନ, ଚିତ୍ତସ୍ସ ପଣିଧୀହି ଚ ।
ସୁବ୍ବତୋ ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତେନ କମ୍ମାୱସେସେନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ମାଲୁତୋ ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘‘ଇମିନା ବୀଜନିଦାନେନ, ସମ୍ମାନୱିପୁଲେନ ଚ ।
କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ପି, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜତି ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ସୁବ୍ବତା ଅଟ୍ଠତିଂସ ତେ ।
ଏକୂନତିଂସସହସ୍ସେ, ଅଟ୍ଠ ମାଲୁତନାମକା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନଳମାଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନଳମାଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
ସତ୍ତମଭାଣୱାରଂ ।
୮. ଆସନୁପଟ୍ଠାହକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କାନନଂ ୱନମୋଗୟ୍ହ, ଅପ୍ପସଦ୍ଦଂ ନିରାକୁଲଂ ।
ସୀହାସନଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ଅତ୍ଥଦସ୍ସିସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ମାଲାହତ୍ଥଂ ଗହେତ୍ୱାନ, କତ୍ୱା ଚ ନଂ ପଦକ୍ଖିଣଂ ।
ସତ୍ଥାରଂ ପୟିରୁପାସିତ୍ୱା, ପକ୍କାମିଂ ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ।
ସନ୍ନିବ୍ବାପେମି [ସନ୍ଦିଟ୍ଠାପେମି (କ॰)] ଅତ୍ତାନଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସକପ୍ପସତେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସୀହାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ସତ୍ତକପ୍ପସତେ, ସନ୍ନିବ୍ବାପକ [ସନ୍ନିଟ୍ଠୋ ନାମ (କ॰)] ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଆସନୁପଟ୍ଠାହକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଆସନୁପଟ୍ଠାହକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ବିଳାଲିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ୱସାମି ପଣ୍ଣସନ୍ଥରେ ।
ଘାସେସୁ ଗେଧମାପନ୍ନୋ, ସେୟ୍ୟସୀଲୋ ଚହଂ [ସେୟସୀଲୋୱହଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ତଦା ॥
‘‘ଖଣନ୍ତାଲୁ [ଖଣମାଲୁ (ସ୍ୟା॰)] କଲମ୍ବାନି, ବିଳାଲିତକ୍କଲାନି ଚ ।
କୋଲଂ ଭଲ୍ଲାତକଂ ବିଲ୍ଲଂ, ଆହତ୍ୱା ପଟିୟାଦିତଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ଉପାଗତଂ ମହାନାଗଂ, ଦେୱଦେୱଂ ନରାସଭଂ ।
ବିଳାଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ପତ୍ତମ୍ହି ଓକିରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ପରିଭୁଞ୍ଜି ମହାୱୀରୋ, ତୋସୟନ୍ତୋ ମମଂ ତଦା ।
ପରିଭୁଞ୍ଜିତ୍ୱାନ ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ଇମଂ ଗାଥଂ ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ବିଳାଲିଂ ମେ ଅଦା ତୁୱଂ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜସି’ ॥
‘‘ଚରିମଂ ୱତ୍ତତେ ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ଚତୁପଞ୍ଞାସିତୋ କପ୍ପେ, ସୁମେଖଲିୟସୱ୍ହୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବିଳାଲିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବିଳାଲିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ରେଣୁପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସତରଂସିଂୱ ଭାଣୁମଂ ।
ଓଭାସେନ୍ତଂ ଦିସା ସବ୍ବା, ଉଳୁରାଜଂୱ ପୂରିତଂ ॥
‘‘ପୁରକ୍ଖତଂ ସାୱକେହି, ସାଗରେହେୱ ମେଦନିଂ ।
ନାଗଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ ରେଣୂହି, ୱିପସ୍ସିସ୍ସାଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ରେଣୁମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଣ୍ଣତାଲୀସିତୋ କପ୍ପେ, ରେଣୁ ନାମାସି ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ରେଣୁପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ରେଣୁପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଭିକ୍ଖଦାୟିୱଗ୍ଗୋ ଏକାଦସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଭିକ୍ଖଦାୟୀ ଞାଣସଞ୍ଞୀ, ହତ୍ଥିୟୋ ପଦପୂଜକୋ ।
ମୁଟ୍ଠିପୁପ୍ଫୀ ଉଦକଦୋ, ନଳମାଲି ଉପଟ୍ଠକୋ ।
ବିଳାଲିଦାୟୀ ରେଣୁ ଚ, ଗାଥାୟୋ ଛ ଚ ସଟ୍ଠି ଚ ॥
୧୨. ମହାପରିୱାରୱଗ୍ଗୋ
୧. ମହାପରିୱାରକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସୀ ନାମ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଅଟ୍ଠସଟ୍ଠିସହସ୍ସେହି, ପାୱିସି ବନ୍ଧୁମଂ ତଦା ॥
‘‘ନଗରା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଅଗମଂ ଦୀପଚେତିୟଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ॥
‘‘ଚୁଲ୍ଲାସୀତିସହସ୍ସାନି, ୟକ୍ଖା ମୟ୍ହଂ ଉପନ୍ତିକେ ।
ଉପଟ୍ଠହନ୍ତି ସକ୍କଚ୍ଚଂ [ମଂ ନିଚ୍ଚଂ (କ॰)], ଇନ୍ଦଂୱ ତିଦସା ଗଣା ॥
‘‘ଭୱନା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଦୁସ୍ସଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହହଂ ତଦା ।
ସିରସା ଅଭିୱାଦେସିଂ, ତଞ୍ଚାଦାସିଂ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଅହୋ ବୁଦ୍ଧୋ ଅହୋ ଧମ୍ମୋ, ଅହୋ ନୋ ସତ୍ଥୁ ସମ୍ପଦା ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଆନୁଭାୱେନ, ୱସୁଧାୟଂ ପକମ୍ପଥ ॥
‘‘ତଞ୍ଚ ଅଚ୍ଛରିୟଂ ଦିସ୍ୱା, ଅବ୍ଭୁତଂ ଲୋମହଂସନଂ ।
ବୁଦ୍ଧେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେମି, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦମ୍ହି ତାଦିନେ ॥
‘‘ସୋହଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଦୁସ୍ସଂ ଦତ୍ୱାନ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ସରଣଞ୍ଚ ଉପାଗଚ୍ଛିଂ, ସାମଚ୍ଚୋ ସପରିଜ୍ଜନୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ପନ୍ନରସେ କପ୍ପେ, ସୋଳସାସୁଂ ସୁୱାହନା [ସୋଳସାସିଂସୁ ୱାହନୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମହାପରିୱାରକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମହାପରିୱାରକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ସୁମଙ୍ଗଲତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ଜିନୱରୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ୱିହାରା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ତଳାକଂ ଉପସଙ୍କମି ॥
‘‘ନ୍ହତ୍ୱା ପିତ୍ୱା ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଉତ୍ତରିତ୍ୱେକଚୀୱରୋ ।
ଅଟ୍ଠାସି ଭଗୱା ତତ୍ଥ, ୱିଲୋକେନ୍ତୋ ଦିସୋଦିସଂ ॥
‘‘ଭୱନେ ଉପୱିଟ୍ଠୋହଂ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ଅପ୍ଫୋଟେସିଂ ଅହଂ ତଦା ॥
‘‘ସତରଂସିଂୱ ଜୋତନ୍ତଂ, ପଭାସନ୍ତଂୱ କଞ୍ଚନଂ [ଇମିନା ପାଦଦ୍ୱୟେନ ପୁରିମପାଦଦ୍ୱୟସ୍ସ ପୁରତୋ ଭୱିତବ୍ବଂ]।
ନଚ୍ଚଗୀତେ ପୟୁତ୍ତୋହଂ, ପଞ୍ଚଙ୍ଗତୂରିୟମ୍ହି ଚ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ସବ୍ବେ ସତ୍ତେ ଅଭିଭୋମି, ୱିପୁଲୋ ହୋତି ମେ ୟସୋ [ଅୟଞ୍ଚ ଗାଥା ପରିଗ୍ଗହେତିଗାଥାୟ ଅନନ୍ତରମେୱ ଠାତୁଂ ୟୁତ୍ତା]॥
‘‘ନମୋ ତେ ପୁରିସାଜଞ୍ଞ, ନମୋ ତେ ପୁରିସୁତ୍ତମ ।
ଅତ୍ତାନଂ ତୋସୟିତ୍ୱାନ, ପରେ ତୋସେସି ତ୍ୱଂ ମୁନି ॥
‘‘ପରିଗ୍ଗହେ [ପରିଗ୍ଗୟ୍ହ (ସୀ॰), ପରିଗ୍ଗହିତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰), ପରିଗ୍ଗହେନ (କ॰)] ନିସୀଦିତ୍ୱା, ହାସଂ କତ୍ୱାନ ସୁବ୍ବତେ ।
ଉପଟ୍ଠହିତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ତୁସିତଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ସୋଳସେତୋ କପ୍ପସତେ, ଦ୍ୱିନୱଏକଚିନ୍ତିତା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁମଙ୍ଗଲୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁମଙ୍ଗଲତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ସରଣଗମନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉଭିନ୍ନଂ ଦେୱରାଜୂନଂ, ସଙ୍ଗାମୋ ସମୁପଟ୍ଠିତୋ ।
ଅହୋସି ସମୁପବ୍ୟୂଳ୍ହୋ [ସମୁପବ୍ବୂଳ୍ହୋ (ସୀ॰)], ମହାଘୋସୋ ଅୱତ୍ତଥ [ପୱତ୍ତଥ (ସୀ॰)]॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ସଂୱେଜେସି ମହାଜନଂ ॥
‘‘ସବ୍ବେ ଦେୱା ଅତ୍ତମନା, ନିକ୍ଖିତ୍ତକୱଚାୱୁଧା ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଏକଗ୍ଗାସିଂସୁ ତାୱଦେ ॥
‘‘ମୟ୍ହଂ [ଅମ୍ହଂ (ସୀ॰)] ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ୱାଚାସଭିମୁଦୀରୟି ।
ଅନୁକମ୍ପକୋ ଲୋକୱିଦୂ, ନିବ୍ବାପେସି ମହାଜନଂ ॥
‘‘ପଦୁଟ୍ଠଚିତ୍ତୋ ମନୁଜୋ, ଏକପାଣଂ ୱିହେଠୟଂ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପଦୋସେନ, ଅପାୟଂ ଉପପଜ୍ଜତି ॥
‘‘ସଙ୍ଗାମସୀସେ ନାଗୋୱ, ବହୂ ପାଣେ ୱିହେଠୟଂ ।
ନିବ୍ବାପେଥ ସକଂ ଚିତ୍ତଂ, ମା ହଞ୍ଞିତ୍ଥୋ ପୁନପ୍ପୁନଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱିନ୍ନମ୍ପି ୟକ୍ଖରାଜୂନଂ, ସେନା ସା ୱିମ୍ହିତା ଅହୁ [ସେନାୟୋ ୱିମ୍ହିତା ଅହୂ (ସୀ॰), ସେନାପି ସମିତା ଅହୁ (ସ୍ୟା॰)]।
ସରଣଞ୍ଚ ଉପାଗଚ୍ଛୁଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ସୁତାଦିନଂ ॥
‘‘ସଞ୍ଞାପେତ୍ୱାନ ଜନତଂ, ପଦମୁଦ୍ଧରି [ଉଦ୍ଧରି ପନ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଚକ୍ଖୁମା ।
ପେକ୍ଖମାନୋୱ ଦେୱେହି, ପକ୍କାମି ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ପଠମଂ ସରଣଂ ଗଚ୍ଛିଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ମହାଦୁନ୍ଦୁଭିନାମା ଚ, ସୋଳସାସୁଂ ରଥେସଭା ।
ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ରାଜାନୋ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସରଣଗମନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସରଣଗମନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଏକାସନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱରୁଣୋ ନାମ ନାମେନ, ଦେୱରାଜା ଅହଂ ତଦା ।
ଉପଟ୍ଠହେସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସୟୋଗ୍ଗବଲୱାହନୋ ॥
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀନରୁତ୍ତମେ ।
ତୂରିୟଂ ସବ୍ବମାଦାୟ, ଅଗମଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ୱାଦିତେନ ଚ ନଚ୍ଚେନ, ସମ୍ମତାଳସମାହିତୋ ।
ସମ୍ମୁଖା ୱିୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଉପଟ୍ଠିଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠହିତ୍ୱା ତଂ ବୋଧିଂ, ଧରଣୀରୁହପାଦପଂ ।
ପଲ୍ଲଙ୍କଂ ଆଭୁଜିତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ସକକମ୍ମାଭିରଦ୍ଧୋହଂ, ପସନ୍ନୋ ବୋଧିମୁତ୍ତମେ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ନିମ୍ମାନଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିତୂରିୟସହସ୍ସାନି, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ।
ମନୁସ୍ସେସୁ ଚ ଦେୱେସୁ, ୱତ୍ତମାନଂ ଭୱାଭୱେ ॥
‘‘ତିୱିଧଗ୍ଗୀ ନିବ୍ବୁତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ [ଅୟଞ୍ଚ ଗାଥା ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସେତିଗାଥାୟ ଏକସମ୍ବନ୍ଧା ଭୱିତଂ ୟୁତ୍ତା]॥
‘‘ସୁବାହୂ ନାମ ନାମେନ, ଚତୁତ୍ତିଂସାସୁ ଖତ୍ତିୟା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ପଞ୍ଚକପ୍ପସତେ ଇତୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକାସନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକାସନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ସୁୱଣ୍ଣପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସୀ ନାମ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ନିସିନ୍ନୋ ଜନକାୟସ୍ସ, ଦେସେସି ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱାନ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ସୋଣ୍ଣପୁପ୍ଫାନି ଚତ୍ତାରି, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣଚ୍ଛଦନଂ ଆସି, ୟାୱତା ପରିସା ତଦା ।
ବୁଦ୍ଧାଭା ଚ ସୁୱଣ୍ଣାଭା, ଆଲୋକୋ ୱିପୁଲୋ ଅହୁ ॥
‘‘ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱେଦଜାତୋ କତଞ୍ଜଲୀ ।
ୱିତ୍ତିସଞ୍ଜନନୋ ତେସଂ, ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମସୁଖାୱହୋ ॥
‘‘ଆୟାଚିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱାନ ଚ ସୁବ୍ବତଂ ।
ପାମୋଜ୍ଜଂ ଜନୟିତ୍ୱାନ, ସକଂ ଭୱନୁପାଗମିଂ ॥
‘‘ଭୱନେ ଉପୱିଟ୍ଠୋହଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ତୁସିତଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୋଳସାସିଂସୁ ରାଜାନୋ, ନେମିସମ୍ମତନାମକା ।
ତେତାଲୀସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁୱଣ୍ଣପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁୱଣ୍ଣପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଚିତକପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱସାମି ରାଜାୟତନେ, ସାମଚ୍ଚୋ ସପରିଜ୍ଜନୋ ।
ପରିନିବ୍ବୁତେ ଭଗୱତି, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଚିତକଂ ଅଗମାସହଂ ।
ତୂରିୟଂ ତତ୍ଥ ୱାଦେତ୍ୱା, ଗନ୍ଧମାଲଂ ସମୋକିରିଂ ॥
‘‘ଚିତମ୍ହି ପୂଜଂ କତ୍ୱାନ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଚିତକଂ ଅହଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସକଂ ଭୱନୁପାଗମିଂ ॥
‘‘ଭୱନେ ଉପୱିଟ୍ଠୋହଂ, ଚିତପୂଜଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ॥
‘‘ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ ସମ୍ପତ୍ତିଂ, ଦେୱେସୁ ମାନୁସେସୁ ଚ ।
ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ହିତ୍ୱା ଜୟପରାଜୟଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଚିତପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକୂନତିଂସକପ୍ପମ୍ହି, ଇତୋ ସୋଳସ ରାଜାନୋ ।
ଉଗ୍ଗତା ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚିତକପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚିତକପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୟଦା ୱିପସ୍ସୀ ଲୋକଗ୍ଗୋ, ଆୟୁସଙ୍ଖାରମୋସ୍ସଜି ।
ପଥୱୀ ସମ୍ପକମ୍ପିତ୍ଥ, ମେଦନୀ ଜଲମେଖଲା ॥
‘‘ଓତତଂ ୱିତ୍ଥତଂ [ଓତତଂ ୱିତତଂ (ସ୍ୟା॰)] ମୟ୍ହଂ, ସୁୱିଚିତ୍ତୱଟଂସକଂ [ସୁଚିଚିତ୍ତଂ ପପଞ୍ଚକଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଭୱନମ୍ପି ପକମ୍ପିତ୍ଥ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଆୟୁସଙ୍ଖୟେ ॥
‘‘ତାସୋ ମୟ୍ହଂ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ଭୱନେ ସମ୍ପକମ୍ପିତେ ।
ଉପ୍ପାଦୋ [ଉପ୍ପାତୋ ( ?)] ନୁ କିମତ୍ଥାୟ, ଆଲୋକୋ ୱିପୁଲୋ ଅହୁ ॥
‘‘ୱେସ୍ସୱଣୋ ଇଧାଗମ୍ମ, ନିବ୍ବାପେସି ମହାଜନଂ ।
ପାଣଭୂତେ [ପାଣଭୁତଂ (ସ୍ୟା॰), ପାଣଭୂନଂ (ସୀ॰ କ॰)] ଭୟଂ ନତ୍ଥି, ଏକଗ୍ଗା ହୋଥ ସଂୱୁତା [ସଗାରୱା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅହୋ ବୁଦ୍ଧୋ ଅହୋ ଧମ୍ମୋ, ଅହୋ ନୋ ସତ୍ଥୁ ସମ୍ପଦା ।
ୟସ୍ମିଂ ଉପ୍ପଜ୍ଜମାନମ୍ହି, ପଥୱୀ [ପଠୱୀ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସମ୍ପକମ୍ପତି ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧାନୁଭାୱଂ କିତ୍ତେତ୍ୱା, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ।
ଅୱସେସେସୁ କପ୍ପେସୁ, କୁସଲଂ ଚରିତଂ [କରିତଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), କାରିତଂ (କ॰)] ମୟା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚୁଦ୍ଦସକପ୍ପମ୍ହି, ରାଜା ଆସିଂ ପତାପୱା ।
ସମିତୋ ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ମଗ୍ଗସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ସାୱକା ୱନଚାରିନୋ ।
ୱିପ୍ପନଟ୍ଠା ବ୍ରହାରଞ୍ଞେ, ଅନ୍ଧାୱ ଅନୁସୁୟ୍ୟରେ [ଅନୁସୁୟରେ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଅନୁସ୍ସରିତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପଦୁମୁତ୍ତରନାୟକଂ ।
ତସ୍ସ ତେ ମୁନିନୋ ପୁତ୍ତା, ୱିପ୍ପନଟ୍ଠା ମହାୱନେ ॥
‘‘ଭୱନା ଓରୁହିତ୍ୱାନ, ଅଗମିଂ ଭିକ୍ଖୁସନ୍ତିକଂ ।
ତେସଂ ମଗ୍ଗଞ୍ଚ ଆଚିକ୍ଖିଂ, ଭୋଜନଞ୍ଚ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ।
ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋହଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ସଚକ୍ଖୂ ନାମ ନାମେନ, ଦ୍ୱାଦସ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ପଞ୍ଚକପ୍ପସତେ ଇତୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଗ୍ଗସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଗ୍ଗସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ପଚ୍ଚୁପଟ୍ଠାନସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସିମ୍ହି ସୁଗତେ, ନିବ୍ବୁତେ ସମନନ୍ତରା ।
ୟକ୍ଖୟୋନିଂ ଉପପଜ୍ଜିଂ, ୟସଂ ପତ୍ତୋ ଚହଂ ତଦା ॥
‘‘ଦୁଲ୍ଲଦ୍ଧଂ ୱତ ମେ ଆସି, ଦୁପ୍ପଭାତଂ ଦୁରୁଟ୍ଠିତଂ ।
ୟଂ ମେ ଭୋଗେ ୱିଜ୍ଜମାନେ, ପରିନିବ୍ବାୟି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ସାଗରୋ ନାମ ସାୱକୋ ।
ମମୁଦ୍ଧରିତୁକାମୋ ସୋ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘କିଂ ନୁ ସୋଚସି ମା ଭାୟି, ଚର ଧମ୍ମଂ ସୁମେଧସ ।
ଅନୁପ୍ପଦିନ୍ନା ବୁଦ୍ଧେନ, ସବ୍ବେସଂ ବୀଜସମ୍ପଦା ॥
‘‘ସୋ ଚେ ପୂଜେୟ୍ୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ତିଟ୍ଠନ୍ତଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଧାତୁଂ ସାସପମତ୍ତମ୍ପି, ନିବ୍ବୁତସ୍ସାପି ପୂଜୟେ ॥
‘‘ସମେ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦମ୍ହି, ସମଂ ପୁଞ୍ଞଂ ମହଗ୍ଗତଂ ।
ତସ୍ମା ଥୂପଂ କରିତ୍ୱାନ, ପୂଜେହି ଜିନଧାତୁୟୋ ॥
‘‘ସାଗରସ୍ସ ୱଚୋ ସୁତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧଥୂପଂ ଅକାସହଂ ।
ପଞ୍ଚୱସ୍ସେ ପରିଚରିଂ, ମୁନିନୋ ଥୂପମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ।
ସମ୍ପତ୍ତିଂ ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଭୂରିପଞ୍ଞା ଚ ଚତ୍ତାରୋ, ସତ୍ତକପ୍ପସତେ ଇତୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଚ୍ଚୁପଟ୍ଠାନସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଚ୍ଚୁପଟ୍ଠାନସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଜାତିପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଜାୟନ୍ତସ୍ସ ୱିପସ୍ସିସ୍ସ, ଆଲୋକୋ ୱିପୁଲୋ ଅହୁ ।
ପଥୱୀ ଚ ପକମ୍ପିତ୍ଥ, ସସାଗରା ସପବ୍ବତା ॥
‘‘ନେମିତ୍ତା ଚ ୱିୟାକଂସୁ, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ।
ଅଗ୍ଗୋ ଚ ସବ୍ବସତ୍ତାନଂ, ଜନତଂ ଉଦ୍ଧରିସ୍ସତି ॥
‘‘ନେମିତ୍ତାନଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ଜାତିପୂଜମକାସହଂ ।
ଏଦିସା ପୂଜନା ନତ୍ଥି, ୟାଦିସା ଜାତିପୂଜନା ॥
‘‘ସଙ୍ଖରିତ୍ୱାନ [ସଂହରିତ୍ୱାନ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ସଙ୍କରିତ୍ୱାନ (କ॰)]
କୁସଲଂ, ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ଜାତିପୂଜଂ କରିତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ସବ୍ବେ ସତ୍ତେ ଅଭିଭୋମି, ଜାତିପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଧାତିୟୋ ମଂ ଉପଟ୍ଠନ୍ତି, ମମ ଚିତ୍ତୱସାନୁଗା ।
ନ ତା ସକ୍କୋନ୍ତି କୋପେତୁଂ, ଜାତିପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୂଜମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଜାତିପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୁପାରିଚରିୟା ନାମ, ଚତୁତ୍ତିଂସ ଜନାଧିପା ।
ଇତୋ ତତିୟକପ୍ପମ୍ହି, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଜାତିପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଜାତିପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ମହାପରିୱାରୱଗ୍ଗୋ ଦ୍ୱାଦସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ପରିୱାରସୁମଙ୍ଗଲା, ସରଣାସନପୁପ୍ଫିୟା ।
ଚିତପୂଜୀ ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞୀ, ମଗ୍ଗୁପଟ୍ଠାନଜାତିନା ।
ଗାଥାୟୋ ନୱୁତି ୱୁତ୍ତା, ଗଣିତାୟୋ ୱିଭାୱିହି ॥
୧୩. ସେରେୟ୍ୟୱଗ୍ଗୋ
୧. ସେରେୟ୍ୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଜ୍ଝାୟକୋ ମନ୍ତଧରୋ, ତିଣ୍ଣଂ ୱେଦାନ ପାରଗୂ ।
ଅବ୍ଭୋକାସେ ଠିତୋ ସନ୍ତୋ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ସୀହଂ ୟଥା ୱନଚରଂ, ବ୍ୟଗ୍ଘରାଜଂୱ ନିତ୍ତସଂ ।
ତିଧାପଭିନ୍ନମାତଙ୍ଗଂ, କୁଞ୍ଜରଂୱ ମହେସିନଂ ॥
‘‘ସେରେୟ୍ୟକଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଆକାସେ ଉକ୍ଖିପିଂ [ନିକ୍ଖିପିଂ (କ॰)] ଅହଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଆନୁଭାୱେନ, ପରିୱାରେନ୍ତି ସବ୍ବସୋ [ସବ୍ବତୋ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଅଧିଟ୍ଠହି ମହାୱୀରୋ, ସବ୍ବଞ୍ଞୂ ଲୋକନାୟକୋ ।
ସମନ୍ତା ପୁପ୍ଫଚ୍ଛଦନା, ଓକିରିଂସୁ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ତତୋ ସା ପୁପ୍ଫକଞ୍ଚୁକା, ଅନ୍ତୋୱଣ୍ଟା ବହିମୁଖା ।
ସତ୍ତାହଂ ଛଦନଂ କତ୍ୱା, ତତୋ ଅନ୍ତରଧାୟଥ ॥
‘‘ତଞ୍ଚ ଅଚ୍ଛରିୟଂ ଦିସ୍ୱା, ଅବ୍ଭୁତଂ ଲୋମହଂସନଂ ।
ବୁଦ୍ଧେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେସିଂ, ସୁଗତେ ଲୋକନାୟକେ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ପନ୍ନରସସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପାନଂ ପଞ୍ଚୱୀସତି ।
ୱୀତମଲା [ଚିତ୍ତମାଲା (ସୀ॰), ୱିଲାମାଲା (ସ୍ୟା॰)] ସମାନା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସେରେୟ୍ୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସେରେୟ୍ୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ପୁପ୍ଫଥୂପିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, କୁକ୍କୁରୋ ନାମ [କୁକ୍କୁଟୋ ନାମ (ସୀ॰)] ପବ୍ବତୋ ।
ୱେମଜ୍ଝେ ତସ୍ସ ୱସତି, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନ୍ତପାରଗୂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚ ସିସ୍ସସହସ୍ସାନି, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ।
ପୁବ୍ବୁଟ୍ଠାୟୀ ଚ ତେ ଆସୁଂ, ମନ୍ତେସୁ ଚ ୱିସାରଦା ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ତଂ ୱିଜାନାଥ ନୋ ଭୱଂ ।
ଅସୀତିବ୍ୟଞ୍ଜନାନସ୍ସ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣା ॥
‘‘ବ୍ୟାମପ୍ପଭୋ ଜିନୱରୋ, ଆଦିଚ୍ଚୋୱ ୱିରୋଚତି ।
ସିସ୍ସାନଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନ୍ତପାରଗୂ ॥
‘‘ଅସ୍ସମା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଦିସଂ ପୁଚ୍ଛତି ସିସ୍ସକେ [ବ୍ରାହ୍ମଣୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ୟମ୍ହି ଦେସେ ମହାୱୀରୋ, ୱସତି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ତାହଂ ଦିସଂ ନମସ୍ସିସ୍ସଂ, ଜିନଂ ଅପ୍ପଟିପୁଗ୍ଗଲଂ ।
ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପୂଜେସିଂ ତଂ ତଥାଗତଂ ॥
‘‘ଏଥ ସିସ୍ସା ଗମିସ୍ସାମ, ଦକ୍ଖିସ୍ସାମ ତଥାଗତଂ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ସୋସ୍ସାମ ଜିନସାସନଂ ॥
‘‘ଏକାହଂ ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ବ୍ୟାଧିଂ ପଟିଲଭିଂ ଅହଂ ।
ବ୍ୟାଧିନା ପୀଳିତୋ ସନ୍ତୋ, ସାଲଂ ୱାସୟିତୁଂ ଗମିଂ ॥
‘‘ସବ୍ବେ ସିସ୍ସେ ସମାନେତ୍ୱା, ଅପୁଚ୍ଛିଂ ତେ ତଥାଗତଂ ।
କୀଦିସଂ ଲୋକନାଥସ୍ସ, ଗୁଣଂ ପରମବୁଦ୍ଧିନୋ ॥
‘‘ତେ ମେ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକଂସୁ, ୟଥା ଦସ୍ସାୱିନୋ ତଥା ।
ସକ୍କଚ୍ଚଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ତଂ, ଦେସେସୁଂ [ଦସ୍ସେସୁଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ମମ ସମ୍ମୁଖା ॥
‘‘ତେସାହଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ପୁପ୍ଫେହି ଥୂପଂ କତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ତେ ମେ ସରୀରଂ ଝାପେତ୍ୱା, ଅଗମୁଂ ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକଂ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ସତ୍ଥାରମଭିୱାଦୟୁଂ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫେହି ଥୂପଂ କତ୍ୱାନ, ସୁଗତସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଚତ୍ତାଲୀସସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପେ ସୋଳସ ଖତ୍ତିୟା ।
ନାମେନଗ୍ଗିସମା ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ୱୀସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ରାଜାନୋ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ।
ଘତାସନସନାମାୱ, ଅଟ୍ଠତ୍ତିଂସ ମହୀପତୀ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁପ୍ଫଥୂପିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁପ୍ଫଥୂପିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ପାୟସଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ।
ପୱନା [ପଧାନୋ (କ॰)] ଅଭିନିକ୍ଖନ୍ତୋ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ [ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ …ପେ॰… ପୁରକ୍ଖତଂ-ଏୱଂ ଦୁତିୟନ୍ତୱସେନ ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୋତ୍ଥକେସୁ ଦିସ୍ସତି]॥
‘‘ମହଚ୍ଚା [ସହତ୍ଥା (ସ୍ୟା॰ କ॰)] କଂସପାତିୟା, ୱଡ୍ଢେତ୍ୱା ପାୟସଂ [ପାୟାସଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଅହଂ ।
ଆହୁତିଂ ୟିଟ୍ଠୁକାମୋ ସୋ, ଉପନେସିଂ ବଲିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଚଙ୍କମଂ ସୁସମାରୂଳ୍ହୋ, ଅମ୍ବରେ ଅନିଲାୟନେ ॥
‘‘ତଞ୍ଚ ଅଚ୍ଛରିୟଂ ଦିସ୍ୱା, ଅବ୍ଭୁତଂ ଲୋମହଂସନଂ ।
ଠପୟିତ୍ୱା କଂସପାତିଂ, ୱିପସ୍ସିଂ ଅଭିୱାଦୟିଂ ॥
‘‘ତୁୱଂ ଦେୱୋସି [ବୁଦ୍ଧୋସି (ସ୍ୟା॰)] ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ସଦେୱେ ସହମାନୁସେ ।
ଅନୁକମ୍ପଂ ଉପାଦାୟ, ପଟିଗଣ୍ହ ମହାମୁନି ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗହେସି ଭଗୱା, ସବ୍ବଞ୍ଞୂ ଲୋକନାୟକୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ମହାମୁନି [ଅନୁତ୍ତରୋ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପାୟସସ୍ସ [ପାୟାସସ୍ସ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକତାଲୀସିତୋ କପ୍ପେ, ବୁଦ୍ଧୋ ନାମାସି ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପାୟସଦାୟକୋ [ପାୟାସଦାୟକୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପାୟସଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଗନ୍ଧୋଦକିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିସଜ୍ଜ ପାସାଦୱରେ, ୱିପସ୍ସିଂ ଅଦ୍ଦସଂ ଜିନଂ ।
କକୁଧଂ ୱିଲସନ୍ତଂୱ, ସବ୍ବଞ୍ଞୁଂ ତମନାସକଂ [ସବ୍ବଞ୍ଞୁତ୍ତମନାୟକଂ (ସ୍ୟା॰), ସବ୍ବଞ୍ଞୁତମନାସୱଂ (କ॰)]॥
‘‘ପାସାଦସ୍ସାୱିଦୂରେ ଚ, ଗଚ୍ଛତି ଲୋକନାୟକୋ ।
ପଭା ନିଦ୍ଧାୱତେ ତସ୍ସ, ୟଥା ଚ ସତରଂସିନୋ ॥
‘‘ଗନ୍ଧୋଦକଞ୍ଚ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ସମୋକିରିଂ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଗନ୍ଧୋଦକମାକିରିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ସୁଗନ୍ଧୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗନ୍ଧୋଦକିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗନ୍ଧୋଦକିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ସମ୍ମୁଖାଥୱିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଜାୟମାନେ ୱିପସ୍ସିମ୍ହି, ନିମିତ୍ତଂ ବ୍ୟାକରିଂ ଅହଂ ।
‘ନିବ୍ବାପୟିଞ୍ଚ [ନିବ୍ବାପୟଂ ଚ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ନିବ୍ବାପୟନ୍ତୋ ( ?)] ଜନତଂ, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ୟସ୍ମିଞ୍ଚ ଜାୟମାନସ୍ମିଂ, ଦସସହସ୍ସି କମ୍ପତି ।
ସୋ ଦାନି ଭଗୱା ସତ୍ଥା, ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘‘ୟସ୍ମିଞ୍ଚ ଜାୟମାନସ୍ମିଂ, ଆଲୋକୋ ୱିପୁଲୋ ଅହୁ ।
ସୋ ଦାନି ଭଗୱା ସତ୍ଥା, ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘‘ୟସ୍ମିଞ୍ଚ ଜାୟମାନସ୍ମିଂ, ସରିତାୟୋ ନ ସନ୍ଦୟୁଂ [ସନ୍ଦିସୁଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ସୋ ଦାନି ଭଗୱା ସତ୍ଥା, ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘‘ୟସ୍ମିଞ୍ଚ ଜାୟମାନସ୍ମିଂ, ଅୱୀଚଗ୍ଗି ନ ପଜ୍ଜଲି ।
ସୋ ଦାନି ଭଗୱା ସତ୍ଥା, ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘‘ୟସ୍ମିଞ୍ଚ ଜାୟମାନସ୍ମିଂ, ପକ୍ଖିସଙ୍ଘୋ ନ ସଂଚରି ।
ସୋ ଦାନି ଭଗୱା ସତ୍ଥା, ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘‘ୟସ୍ମିଞ୍ଚ ଜାୟମାନସ୍ମିଂ, ୱାତକ୍ଖନ୍ଧୋ ନ ୱାୟତି ।
ସୋ ଦାନି ଭଗୱା ସତ୍ଥା, ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘‘ୟସ୍ମିଞ୍ଚ ଜାୟମାନସ୍ମିଂ, ସବ୍ବରତନାନି ଜୋତୟୁଂ [ଜୋତିସୁଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ସୋ ଦାନି ଭଗୱା ସତ୍ଥା, ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘‘ୟସ୍ମିଞ୍ଚ ଜାୟମାନସ୍ମିଂ, ସତ୍ତାସୁଂ ପଦୱିକ୍କମା ।
ସୋ ଦାନି ଭଗୱା ସତ୍ଥା, ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘‘ଜାତମତ୍ତୋ ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଦିସା ସବ୍ବା ୱିଲୋକୟି ।
ୱାଚାସଭିମୁଦୀରେସି, ଏସା ବୁଦ୍ଧାନ ଧମ୍ମତା’ ॥
‘‘ସଂୱେଜୟିତ୍ୱା ଜନତଂ, ଥୱିତ୍ୱା ଲୋକନାୟକଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ପକ୍କାମିଂ ପାଚିନାମୁଖୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିଥୋମୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଥୋମନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ନୱୁତିକପ୍ପମ୍ହି, ସମ୍ମୁଖାଥୱିକୱ୍ହୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଥୱୀଦୁନ୍ଦୁଭି ନାମ [ଦୁଦ୍ଦସି ନାମ (କ॰)], ଏକୂନନୱୁତିମ୍ହିତୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାସୀତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଓଭାସୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ସତ୍ତାସୀତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ସରିତଚ୍ଛେଦନୱ୍ହୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ଅଗ୍ଗିନିବ୍ବାପନୋ ନାମ, କପ୍ପାନଂ ଛଳସୀତିୟା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ଗତିପଚ୍ଛେଦନୋ ନାମ, କପ୍ପାନଂ ପଞ୍ଚସୀତିୟା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ରାଜା ୱାତସମୋ ନାମ, କପ୍ପାନଂ ଚୁଲ୍ଲସୀତିୟା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ରତନପଜ୍ଜଲୋ ନାମ, କପ୍ପାନଂ ତେଅସୀତିୟା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଦୱିକ୍କମନୋ ନାମ, କପ୍ପାନଂ ଦ୍ୱେଅସୀତିୟା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ରାଜା ୱିଲୋକନୋ ନାମ, କପ୍ପାନଂ ଏକସୀତିୟା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ଗିରସାରୋତି ନାମେନ, କପ୍ପେସୀତିମ୍ହି ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସମ୍ମୁଖାଥୱିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସମ୍ମୁଖାଥୱିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. କୁସୁମାସନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ଧଞ୍ଞୱତିୟା, ଅହୋସିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ତଦା ।
ଲକ୍ଖଣେ ଇତିହାସେ ଚ, ସନିଘଣ୍ଡୁସକେଟୁଭେ ॥
‘‘ପଦକୋ ୱେୟ୍ୟାକରଣୋ, ନିମିତ୍ତକୋୱିଦୋ ଅହଂ ।
ମନ୍ତେ ଚ ସିସ୍ସେ ୱାଚେସିଂ, ତିଣ୍ଣଂ ୱେଦାନ ପାରଗୂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚ ଉପ୍ପଲହତ୍ଥାନି, ପିଟ୍ଠିୟଂ ଠପିତାନି ମେ ।
ଆହୁତିଂ ୟିଟ୍ଠୁକାମୋହଂ, ପିତୁମାତୁସମାଗମେ ॥
‘‘ତଦା ୱିପସ୍ସୀ ଭଗୱା, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ।
ଓଭାସେନ୍ତୋ ଦିସା ସବ୍ବା, ଆଗଚ୍ଛତି ନରାସଭୋ ॥
‘‘ଆସନଂ ପଞ୍ଞପେତ୍ୱାନ, ନିମନ୍ତେତ୍ୱା ମହାମୁନିଂ ।
ସନ୍ଥରିତ୍ୱାନ ତଂ ପୁପ୍ଫଂ, ଅଭିନେସିଂ ସକଂ ଘରଂ ॥
‘‘ୟଂ ମେ ଅତ୍ଥି ସକେ ଗେହେ, ଆମିସଂ ପଚ୍ଚୁପଟ୍ଠିତଂ ।
ତାହଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପାଦାସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଭୁତ୍ତାୱିଂ କାଲମଞ୍ଞାୟ, ପୁପ୍ଫହତ୍ଥମଦାସହଂ ।
ଅନୁମୋଦିତ୍ୱାନ ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ପକ୍କାମି ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅନନ୍ତରଂ ଇତୋ କପ୍ପେ, ରାଜାହୁଂ ୱରଦସ୍ସନୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁସୁମାସନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁସୁମାସନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଜ୍ଝାୟକୋ ମନ୍ତଧରୋ, ତିଣ୍ଣଂ ୱେଦାନ ପାରଗୂ ।
ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ୱସାମି ଅସ୍ସମେ ଅହଂ ॥
‘‘ଅଗ୍ଗିହୁତ୍ତଞ୍ଚ ମେ ଅତ୍ଥି, ପୁଣ୍ଡରୀକଫଲାନି ଚ ।
ପୁଟକେ ନିକ୍ଖିପିତ୍ୱାନ, ଦୁମଗ୍ଗେ ଲଗ୍ଗିତଂ ମୟା ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମୁଦ୍ଧରିତୁକାମୋ ସୋ, ଭିକ୍ଖନ୍ତୋ ମମୁପାଗମି ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଫଲଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସଦାସହଂ ।
ୱିତ୍ତିସଞ୍ଜନନୋ ମୟ୍ହଂ, ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମସୁଖାୱହୋ ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମଂ ଗାଥଂ ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ଇମିନା ଫଲଦାନେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜସି’ ॥
‘‘ତେନେୱ ସୁକ୍କମୂଲେନ, ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ ସମ୍ପଦା ।
ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ହିତ୍ୱା ଜୟପରାଜୟଂ ॥
‘‘ଇତୋ ସତ୍ତସତେ କପ୍ପେ, ରାଜା ଆସିଂ ସୁମଙ୍ଗଲୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଞାଣସଞ୍ଞିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ବତେ ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ୱସାମି ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ପୁଲିନଂ ସୋଭନଂ ଦିସ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ॥
‘‘ଞାଣେ ଉପନିଧା ନତ୍ଥି, ସଙ୍ଖାରଂ [ସଙ୍ଗାମଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ସଙ୍ଖାତଂ (ଥେରଗାଥା ଅଟ୍ଠ॰)] ନତ୍ଥି ସତ୍ଥୁନୋ ।
ସବ୍ବଧମ୍ମଂ ଅଭିଞ୍ଞାୟ, ଞାଣେନ ଅଧିମୁଚ୍ଚତି ॥
‘‘ନମୋ ତେ ପୁରିସାଜଞ୍ଞ, ନମୋ ତେ ପୁରିସୁତ୍ତମ ।
ଞାଣେନ ତେ ସମୋ ନତ୍ଥି, ୟାୱତା ଞାଣମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଞାଣେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ।
ଅୱସେସେସୁ କପ୍ପେସୁ, କୁସଲଂ ଚରିତଂ [କରିତଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), କିରିୟଂ (କ॰)] ମୟା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଞାଣସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ସତ୍ତତିକପ୍ପମ୍ହି [ତେସତ୍ତତିକପ୍ପେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଏକୋ ପୁଲିନପୁପ୍ଫିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଞାଣସଞ୍ଞିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଞାଣସଞ୍ଞିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଗଣ୍ଠିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ୱିପସ୍ସୀ ଦକ୍ଖିଣାରହୋ ।
ପୁରକ୍ଖତୋ ସାୱକେହି, ଆରାମା ଅଭିନିକ୍ଖମି ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନହଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ, ସବ୍ବଞ୍ଞୁଂ ତମନାସକଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଗଣ୍ଠିପୁପ୍ଫଂ [ଗତମଗ୍ଗଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଅପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ପୁନ ୱନ୍ଦିଂ ତଥାଗତଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକତାଲୀସିତୋ କପ୍ପେ, ଚରଣୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗଣ୍ଠିପୁପ୍ଫିୟୋ [ଗନ୍ଧପୁପ୍ଫିୟୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗଣ୍ଠିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପଦୁମପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ଗୋତମୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ନାନାରୁକ୍ଖେହି ସଞ୍ଛନ୍ନୋ, ମହାଭୂତଗଣାଲୟୋ ॥
‘‘ୱେମଜ୍ଝମ୍ହି ଚ ତସ୍ସାସି, ଅସ୍ସମୋ ଅଭିନିମ୍ମିତୋ ।
ପୁରକ୍ଖତୋ ସସିସ୍ସେହି, ୱସାମି ଅସ୍ସମେ ଅହଂ ॥
‘‘ଆୟନ୍ତୁ ମେ ସିସ୍ସଗଣା, ପଦୁମଂ ଆହରନ୍ତୁ ମେ ।
ବୁଦ୍ଧପୂଜଂ କରିସ୍ସାମି, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଏୱନ୍ତି ତେ ପଟିସ୍ସୁତ୍ୱା, ପଦୁମଂ ଆହରିଂସୁ ମେ ।
ତଥା ନିମିତ୍ତଂ କତ୍ୱାହଂ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ସିସ୍ସେ ତଦା ସମାନେତ୍ୱା, ସାଧୁକଂ ଅନୁସାସହଂ ।
ମା ଖୋ ତୁମ୍ହେ ପମଜ୍ଜିତ୍ଥ, ଅପ୍ପମାଦୋ ସୁଖାୱହୋ ॥
‘‘ଏୱଂ ସମନୁସାସିତ୍ୱା, ତେ ସିସ୍ସେ ୱଚନକ୍ଖମେ ।
ଅପ୍ପମାଦଗୁଣେ ୟୁତ୍ତୋ, ତଦା କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି, ରାଜା ଆସିଂ ଜଲୁତ୍ତମୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଦୁମପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଦୁମପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ସେରେୟ୍ୟୱଗ୍ଗୋ ତେରସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ସେରେୟ୍ୟକୋ ପୁପ୍ଫଥୂପି, ପାୟସୋ ଗନ୍ଧଥୋମକୋ ।
ଆସନି ଫଲସଞ୍ଞୀ ଚ, ଗଣ୍ଠିପଦୁମପୁପ୍ଫିୟୋ ।
ପଞ୍ଚୁତ୍ତରସତା ଗାଥା, ଗଣିତା ଅତ୍ଥଦସ୍ସିଭି ॥
୧୪. ସୋଭିତୱଗ୍ଗୋ
୧. ସୋଭିତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ମହତୋ ଜନକାୟସ୍ସ, ଦେସେତି ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ୱାଚାସଭିମୁଦୀରିତଂ [ୱାଚାସଭିମୁଦୀରୟିଂ ( ?)]।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଏକଗ୍ଗୋ ଆସହଂ ତଦା ॥
‘‘ୟଥା ସମୁଦ୍ଦୋ ଉଦଧୀନମଗ୍ଗୋ, ନେରୂ ନଗାନଂ ପୱରୋ ସିଲୁଚ୍ଚୟୋ ।
ତଥେୱ ୟେ ଚିତ୍ତୱସେନ ୱତ୍ତରେ, ନ ବୁଦ୍ଧଞାଣସ୍ସ କଲଂ ଉପେନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ଧମ୍ମୱିଧିଂ [ଧମ୍ମେ ୱିଧିଂ (ସୀ॰)] ଠପେତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧୋ କାରୁଣିକୋ ଇସି ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ସୋ ଞାଣଂ ପକିତ୍ତେସି, ବୁଦ୍ଧମ୍ହି ଲୋକନାୟକେ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନ ଗମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘କିଲେସେ ଝାପୟିତ୍ୱାନ, ଏକଗ୍ଗୋ ସୁସମାହିତୋ ।
ସୋଭିତୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ପଞ୍ଞାସେ କପ୍ପସହସ୍ସେ, ସତ୍ତେୱାସୁଂ ୟସୁଗ୍ଗତା [ସମୁଗ୍ଗତା (ସ୍ୟା॰)]।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୋଭିତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୋଭିତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ସୁଦସ୍ସନତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିନତା ନଦିୟା [ୱିତ୍ଥତାୟ ନଦିୟା (ସ୍ୟା॰)] ତୀରେ, ପିଲକ୍ଖୁ [ପିଲକ୍ଖୋ (ସୀ॰ ଥେରଗାଥା ଅଟ୍ଠ॰)] ଫଲିତୋ ଅହୁ ।
ତାହଂ ରୁକ୍ଖଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘କେତକଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ୱଣ୍ଟେ ଛେତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ୟେନ ଞାଣେନ ପତ୍ତୋସି, ଅଚ୍ଚୁତଂ ଅମତଂ ପଦଂ ।
ତଂ ଞାଣଂ ଅଭିପୂଜେମି, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠ ମହାମୁନି ॥
‘‘ଞାଣମ୍ହି ପୂଜଂ କତ୍ୱାନ, ପିଲକ୍ଖୁମଦ୍ଦସଂ ଅହଂ ।
ପଟିଲଦ୍ଧୋମ୍ହି ତଂ ପଞ୍ଞଂ [ତଂ ସଞ୍ଞଂ (ସ୍ୟା॰), ତଂ ପୁଞ୍ଞଂ (କ॰)], ଞାଣପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଞାଣପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ତେରସକପ୍ପମ୍ହି, ଦ୍ୱାଦସାସୁଂ ଫଲୁଗ୍ଗତା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହପ୍ଫଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁଦସ୍ସନୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁଦସ୍ସନତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଚନ୍ଦନପୂଜନକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅହୋସିଂ କିନ୍ନରୋ ତଦା ।
ପୁପ୍ଫଭକ୍ଖୋ ଚହଂ ଆସିଂ, ପୁପ୍ଫାନିୱସନୋ ତଥା [ପୁପ୍ଫାନଂ ୱସନୋ ଅହଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ତୁ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ୱିପିନଗ୍ଗେନ ନିୟ୍ୟାସି, ହଂସରାଜାୱ ଅମ୍ବରେ ॥
‘‘ନମୋ ତେ ପୁରିସାଜଞ୍ଞ, ଚିତ୍ତଂ ତେ ସୁୱିସୋଧିତଂ ।
ପସନ୍ନମୁଖୱଣ୍ଣୋସି, ୱିପ୍ପସନ୍ନମୁଖିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ॥
‘‘ଓରୋହିତ୍ୱାନ ଆକାସା, ଭୂରିପଞ୍ଞୋ ସୁମେଧସୋ ।
ସଙ୍ଘାଟିଂ ପତ୍ଥରିତ୍ୱାନ, ପଲ୍ଲଙ୍କେନ ଉପାୱିସି ॥
‘‘ୱିଲୀନଂ ଚନ୍ଦନାଦାୟ, ଅଗମାସିଂ ଜିନନ୍ତିକଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଅଭିୱାଦେତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ।
ପାମୋଜ୍ଜଂ ଜନୟିତ୍ୱାନ, ପକ୍କାମିଂ ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ଚନ୍ଦନଂ ୟଂ ଅପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁଦ୍ଦସେ କପ୍ପସତେ, ଇତୋ ଆସିଂସୁ ତେ ତୟୋ ।
ରୋହଣୀ ନାମ [ରୋହିତା ନାମ (ସୀ॰), ରୋହିଣୀ ନାମ (ସ୍ୟା॰)] ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚନ୍ଦନପୂଜନକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚନ୍ଦନପୂଜନକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
ଅଟ୍ଠମଭାଣୱାରଂ ।
୪. ପୁପ୍ଫଚ୍ଛଦନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁନନ୍ଦୋ ନାମ ନାମେନ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନ୍ତପାରଗୂ ।
ଅଜ୍ଝାୟକୋ ୟାଚୟୋଗୋ, ୱାଜପେୟ୍ୟଂ ଅୟାଜୟି ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଅଗ୍ଗୋ କାରୁଣିକୋ ଇସି ।
ଜନତଂ ଅନୁକମ୍ପନ୍ତୋ, ଅମ୍ବରେ ଚଙ୍କମୀ ତଦା ॥
‘‘ଚଙ୍କମିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସବ୍ବଞ୍ଞୂ ଲୋକନାୟକୋ ।
ମେତ୍ତାୟ ଅଫରି ସତ୍ତେ, ଅପ୍ପମାଣେ [ଅପ୍ପମାଣଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ନିରୂପଧି ॥
‘‘ୱଣ୍ଟେ ଛେତ୍ୱାନ ପୁପ୍ଫାନି, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନ୍ତପାରଗୂ ।
ସବ୍ବେ ସିସ୍ସେ ସମାନେତ୍ୱା, ଆକାସେ ଉକ୍ଖିପାପୟି ॥
‘‘ୟାୱତା ନଗରଂ ଆସି, ପୁପ୍ଫାନଂ ଛଦନଂ ତଦା ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଆନୁଭାୱେନ, ସତ୍ତାହଂ ନ ୱିଗଚ୍ଛଥ ॥
‘‘ତେନେୱ ସୁକ୍କମୂଲେନ, ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ ସମ୍ପଦା ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ତିଣ୍ଣୋ ଲୋକେ ୱିସତ୍ତିକଂ ॥
‘‘ଏକାରସେ କପ୍ପସତେ, ପଞ୍ଚତିଂସାସୁ ଖତ୍ତିୟା ।
ଅମ୍ବରଂସସନାମା ତେ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁପ୍ଫଚ୍ଛଦନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁପ୍ଫଚ୍ଛଦନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ରହୋସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ୱସଭୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ତସ୍ମିଂ ପବ୍ବତପାଦମ୍ହି, ଅସ୍ସମୋ ଆସି ମାପିତୋ ॥
‘‘ତୀଣି ସିସ୍ସସହସ୍ସାନି, ୱାଚେସିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ [ବ୍ରାହ୍ମଣେ (ସୀ॰)] ତଦା ।
ସଂହରିତ୍ୱାନ [ସଂସାୱିତ୍ୱାନ (ସ୍ୟା॰)] ତେ ସିସ୍ସେ, ଏକମନ୍ତଂ ଉପାୱିସିଂ ॥
‘‘ଏକମନ୍ତଂ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନ୍ତପାରଗୂ ।
ବୁଦ୍ଧୱେଦଂ ଗୱେସନ୍ତୋ [ପୱେସନ୍ତୋ (କ॰)], ଞାଣେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ନିସୀଦିଂ ପଣ୍ଣସନ୍ଥରେ ।
ପଲ୍ଲଙ୍କଂ ଆଭୁଜିତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଞାଣସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତୱୀସତିକପ୍ପମ୍ହି, ରାଜା ସିରିଧରୋ ଅହୁ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ରହୋସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ରହୋସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଚମ୍ପକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜୋତନ୍ତଂ, ନିସିନ୍ନଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ଓଭାସେନ୍ତଂ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧିଂ ୱିୟ ତାରକଂ [ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା (କ॰)]॥
‘‘ତୟୋ ମାଣୱକା ଆସୁଂ, ସକେ ସିପ୍ପେ ସୁସିକ୍ଖିତା ।
ଖାରିଭାରଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅନ୍ୱେନ୍ତି ମମ ପଚ୍ଛତୋ ॥
‘‘ପୁଟକେ ସତ୍ତ ପୁପ୍ଫାନି, ନିକ୍ଖିତ୍ତାନି ତପସ୍ସିନା ।
ଗହେତ୍ୱା ତାନି ଞାଣମ୍ହି, ୱେସ୍ସଭୁସ୍ସାଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଞାଣପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକୂନତିଂସକପ୍ପମ୍ହି, ୱିପୁଲାଭ [ୱିହତାଭା (ସ୍ୟା॰)] ସନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ [ରାଜା ହୋସି (କ॰)] ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚମ୍ପକପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚମ୍ପକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଅତ୍ଥସନ୍ଦସ୍ସକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିସାଲମାଳେ ଆସୀନୋ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଖୀଣାସୱଂ ବଲପ୍ପତ୍ତଂ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସା ତେୱିଜ୍ଜା, ଛଳଭିଞ୍ଞା ମହିଦ୍ଧିକା ।
ପରିୱାରେନ୍ତି ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, କୋ ଦିସ୍ୱା ନପ୍ପସୀଦତି ॥
‘‘ଞାଣେ ଉପନିଧା ୟସ୍ସ, ନ ୱିଜ୍ଜତି ସଦେୱକେ ।
ଅନନ୍ତଞାଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, କୋ ଦିସ୍ୱା ନପ୍ପସୀଦତି ॥
‘‘ଧମ୍ମକାୟଞ୍ଚ ଦୀପେନ୍ତଂ, କେୱଲଂ ରତନାକରଂ ।
ୱିକପ୍ପେତୁଂ [ୱିକୋପେତୁଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ନ ସକ୍କୋନ୍ତି, କୋ ଦିସ୍ୱା ନପ୍ପସୀଦତି ॥
‘‘ଇମାହି ତୀହି ଗାଥାହି, ନାରଦୋୱ୍ହୟୱଚ୍ଛଲୋ [ସରଗଚ୍ଛିୟୋ (ସୀ॰), ପୁରଗଚ୍ଛିୟୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ପଦୁମୁତ୍ତରଂ ଥୱିତ୍ୱାନ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅପରାଜିତଂ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ବୁଦ୍ଧସନ୍ଥୱନେନ ଚ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ, ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଇତୋ ତିଂସକପ୍ପସତେ, ସୁମିତ୍ତୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅତ୍ଥସନ୍ଦସ୍ସକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅତ୍ଥସନ୍ଦସ୍ସକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଏକପସାଦନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନାରଦୋ ଇତି ମେ ନାମଂ [ନାରଦୋ ଇତି ନାମେନ (ସ୍ୟା॰ କ॰) ଉପରି ତେୱୀସତିମୱଗ୍ଗେ ପନ ଛଟ୍ଠାପଦାନେ ‘‘ମେ ନାମଂ‘‘ଇଚ୍ଚେୱ ଦିସ୍ସତି], କେସୱୋ ଇତି ମଂ ୱିଦୂ ।
କୁସଲାକୁସଲଂ ଏସଂ, ଅଗମଂ ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ମେତ୍ତଚିତ୍ତୋ କାରୁଣିକୋ, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି ।
ଅସ୍ସାସୟନ୍ତୋ ସତ୍ତେ ସୋ, ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ସତ୍ଥାରଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ପକ୍କାମିଂ ପାଚିନାମୁଖୋ ॥
‘‘ସତ୍ତରସେ କପ୍ପସତେ, ରାଜା ଆସି ମହୀପତି ।
ଅମିତ୍ତତାପନୋ ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକପସାଦନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକପସାଦନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସାଲପୁପ୍ଫଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗରାଜା ତଦା ଆସିଂ, ଅଭିଜାତୋ ସୁକେସରୀ ।
ଗିରିଦୁଗ୍ଗଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଅୟଂ ନୁ ଖୋ ମହାୱୀରୋ, ନିବ୍ବାପେତି ମହାଜନଂ ।
ୟଂନୂନାହଂ ଉପାସେୟ୍ୟଂ, ଦେୱଦେୱଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ସାଖଂ ସାଲସ୍ସ ଭଞ୍ଜିତ୍ୱା, ସକୋସଂ ପୁପ୍ଫମାହରିଂ ।
ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଅଦାସିଂ ପୁପ୍ଫମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚ ନୱମେ କପ୍ପେ, ୱିରୋଚନସନାମକା ।
ତୟୋ ଆସିଂସୁ ରାଜାନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସାଲପୁପ୍ଫଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସାଲପୁପ୍ଫଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପିୟାଲଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପାରାୱତୋ [ପରୋଧକୋ (ସ୍ୟା॰)] ତଦା ଆସିଂ, ପରଂ ଅନୁପରୋଧକୋ ।
ପବ୍ଭାରେ ସେୟ୍ୟଂ କପ୍ପେମି, ଅୱିଦୂରେ ସିଖିସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ସାୟଂ ପାତଞ୍ଚ ପସ୍ସାମି, ବୁଦ୍ଧଂ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକଂ ।
ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମୋ ଚ ମେ ନତ୍ଥି, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ପିୟାଲଫଲମାଦାୟ, ଅଗମଂ ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକଂ ।
ପଟିଗ୍ଗହେସି ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ॥
‘‘ତତୋ ପରଂ ଉପାଦାୟ, ପରିଚାରିଂ ୱିନାୟକଂ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ପନ୍ନରସେ କପ୍ପେ, ତୟୋ ଆସୁଂ ପିୟାଲିନୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପିୟାଲଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପିୟାଲଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ସୋଭିତୱଗ୍ଗୋ ଚୁଦ୍ଦସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ସୋଭିତସୁଦସ୍ସନୋ ଚ, ଚନ୍ଦନୋ ପୁପ୍ଫଛଦନୋ ।
ରହୋ ଚମ୍ପକପୁପ୍ଫୀ ଚ, ଅତ୍ଥସନ୍ଦସ୍ସକେନ ଚ ॥
ଏକପସାଦୀ [ଏକରଂସି (ସ୍ୟା॰)] ସାଲଦଦୋ, ଦସମୋ ଫଲଦାୟକୋ ।
ଗାଥାୟୋ ସତ୍ତତି ଦ୍ୱେ ଚ, ଗଣିତାୟୋ ୱିଭାୱିଭି ॥
୧୫. ଛତ୍ତୱଗ୍ଗୋ
୧. ଅତିଛତ୍ତିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପରିନିବ୍ବୁତେ ଭଗୱତି, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀନରୁତ୍ତମେ ।
ଛତ୍ତାତିଛତ୍ତଂ [ଛତ୍ତାଧିଛତ୍ତଂ (ସୀ॰)] କାରେତ୍ୱା, ଥୂପମ୍ହି ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘କାଲେନ କାଲମାଗନ୍ତ୍ୱା, ନମସ୍ସିଂ ଲୋକନାୟକଂ [ସତ୍ଥୁ ଚେତିୟଂ (ସୀ॰)]।
ପୁପ୍ଫଚ୍ଛଦନଂ କତ୍ୱାନ, ଛତ୍ତମ୍ହି ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ସତ୍ତରସେ କପ୍ପସତେ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ନ ଗଚ୍ଛାମି, ଥୂପପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅତିଛତ୍ତିୟୋ [ଅଧିଛତ୍ତିୟୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅତିଛତ୍ତିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଥମ୍ଭାରୋପକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ଧମ୍ମଦସ୍ସୀନରାସଭେ ।
ଆରୋପେସିଂ ଧଜତ୍ଥମ୍ଭଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ଚେତିୟେ ॥
‘‘ନିସ୍ସେଣିଂ ମାପୟିତ୍ୱାନ, ଥୂପସେଟ୍ଠଂ ସମାରୁହିଂ ।
ଜାତିପୁପ୍ଫଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଥୂପମ୍ହି ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଅହୋ ବୁଦ୍ଧୋ ଅହୋ ଧମ୍ମୋ, ଅହୋ ନୋ ସତ୍ଥୁ ସମ୍ପଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଥୂପପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଥୂପସୀଖସନାମକା ।
ସୋଳସାସିଂସୁ ରାଜାନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଥମ୍ଭାରୋପକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଥମ୍ଭାରୋପକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ୱେଦିକାରକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ପିୟଦସ୍ସୀନରୁତ୍ତମେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ମୁତ୍ତାୱେଦିମକାସହଂ ॥
‘‘ମଣୀହି ପରିୱାରେତ୍ୱା, ଅକାସିଂ ୱେଦିମୁତ୍ତମଂ ।
ୱେଦିକାୟ ମହଂ କତ୍ୱା, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ମଣୀ ଧାରେନ୍ତି ଆକାସେ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୋଳସିତୋ କପ୍ପସତେ, ମଣିପ୍ପଭାସନାମକା ।
ଛତ୍ତିଂସାସିଂସୁ [ବାତ୍ତିଂସାସିଂସୁ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ରାଜାନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱେଦିକାରକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱେଦିକାରକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସପରିୱାରିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଜଲିତ୍ୱା ଅଗ୍ଗିକ୍ଖନ୍ଧୋୱ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ପରିନିବ୍ବୁତୋ ॥
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଚ ମହାୱୀରେ, ଥୂପୋ ୱିତ୍ଥାରିକୋ ଅହୁ ।
ଦୂରତୋୱ [ଅହୋରତ୍ତଂ (ସୀ॰), ଥୂପଦତ୍ତଂ (ସ୍ୟା॰)] ଉପଟ୍ଠେନ୍ତି, ଧାତୁଗେହୱରୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଅକଂ ଚନ୍ଦନୱେଦିକଂ ।
ଦିସ୍ସତି ଥୂପଖନ୍ଧୋ ଚ [ଦୀୟତି ଧୂମକ୍ଖନ୍ଧୋ ଚ (ସୀ॰), ଦୀୟତି ଧୂପଗନ୍ଧୋ ଚ (ସ୍ୟା॰)], ଥୂପାନୁଚ୍ଛୱିକୋ ତଦା ॥
‘‘ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନମ୍ହି, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ।
ଓମତ୍ତଂ ମେ ନ ପସ୍ସାମି, ପୁବ୍ବକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚଦସକପ୍ପସତେ, ଇତୋ ଅଟ୍ଠ ଜନା ଅହୁଂ ।
ସବ୍ବେ ସମତ୍ତନାମା ତେ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସପରିୱାରିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସପରିୱାରିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଉମାପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକମହିତେ [ଲୋକନାଥମ୍ହି (ସୀ॰)], ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହେ ।
ସିଦ୍ଧତ୍ଥମ୍ହି ଭଗୱତି, ମହାଥୂପମହୋ ଅହୁ ॥
‘‘ମହେ ପୱତ୍ତମାନମ୍ହି, ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଉମାପୁପ୍ଫଂ [ଉମ୍ମାପୁପ୍ଫଂ (ସବ୍ବତ୍ଥ)] ଗହେତ୍ୱାନ, ଥୂପମ୍ହି ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଥୂପପୂଜାୟିଦଂ [ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ (ସ୍ୟା॰), ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ (କ॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚ ନୱମେ କପ୍ପେ, ସୋମଦେୱସନାମକା ।
ପଞ୍ଚାସୀତିସୁ ରାଜାନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉମାପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉମାପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଅନୁଲେପଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସୀମୁନିନୋ, ବୋଧିୱେଦିମକାସହଂ ।
ସୁଧାୟ ପିଣ୍ଡଂ ଦତ୍ୱାନ, ପାଣିକମ୍ମଂ ଅକାସହଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ତଂ ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ଅନୋମଦସ୍ସୀ ନରୁତ୍ତମୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମଂ ଗାଥଂ ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ଇମିନା ସୁଧକମ୍ମେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ସମ୍ପତ୍ତିଂ ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ, ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତଂ କରିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ପସନ୍ନମୁଖୱଣ୍ଣୋମ୍ହି, ଏକଗ୍ଗୋ ସୁସମାହିତୋ ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ଇତୋ କପ୍ପସତେ ଆସିଂ, ପରିପୁଣ୍ଣେ ଅନୂନକେ [ପରିପୁଣ୍ଣୋ ଅନୂନକୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ରାଜା ସବ୍ବଘନୋ ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅନୁଲେପଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅନୁଲେପଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ମଗ୍ଗଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉତ୍ତରିତ୍ୱାନ ନଦିକଂ, ୱନଂ ଗଚ୍ଛତି ଚକ୍ଖୁମା ।
ତମଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ୱରଲକ୍ଖଣଂ ॥
‘‘କୁଦାଲ [କୁଦ୍ଦାଲ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ପିଟକମାଦାୟ, ସମଂ କତ୍ୱାନ ତଂ ପଥଂ ।
ସତ୍ଥାରଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମଗ୍ଗଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି, ଏକୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ନାମେନ ସୁପ୍ପବୁଦ୍ଧୋତି, ନାୟକୋ ସୋ ନରିସ୍ସରୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଗ୍ଗଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଗ୍ଗଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଫଲକଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୟାନକାରୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଦାରୁକମ୍ମେ ସୁସିକ୍ଖିତୋ ।
ଚନ୍ଦନଂ ଫଲକଂ କତ୍ୱା, ଅଦାସିଂ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ପଭାସତି ଇଦଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ସୁୱଣ୍ଣସ୍ସ ସୁନିମ୍ମିତଂ ।
ହତ୍ଥିୟାନଂ ଅସ୍ସୟାନଂ, ଦିବ୍ବୟାନଂ ଉପଟ୍ଠିତଂ ॥
‘‘ପାସାଦା ସିୱିକା ଚେୱ, ନିବ୍ବତ୍ତନ୍ତି ୟଦିଚ୍ଛକଂ ।
ଅକ୍ଖୁବ୍ଭଂ [ଅକ୍ଖୋଭଂ (ସୀ॰)] ରତନଂ ମୟ୍ହଂ, ଫଲକସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଫଲକଂ ୟମହଂ ଦଦିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲକସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି, ଚତୁରୋ ନିମ୍ମିତାୱ୍ହୟା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଫଲକଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଫଲକଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ୱଟଂସକିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ନାମେନ, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ୱିୱେକମନୁବ୍ରୂହନ୍ତୋ, ଅଜ୍ଝୋଗହି ମହାୱନଂ ॥
‘‘ସଳଲଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ଗନ୍ଥିତ୍ୱାନ [ବନ୍ଧିତ୍ୱାନ (ସୀ॰)] ୱଟଂସକଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ସମ୍ମୁଖା ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଊନୱୀସେ କପ୍ପସତେ, ସୋଳସାସୁଂ ସୁନିମ୍ମିତା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱଟଂସକିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱଟଂସକିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପଲ୍ଲଙ୍କଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମେଧସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ପଲ୍ଲଙ୍କୋ ହି ମୟା ଦିନ୍ନୋ, ସଉତ୍ତରସପଚ୍ଛଦୋ ॥
‘‘ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ପଲ୍ଲଙ୍କୋ ଆସି ସୋ ତଦା ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବତ୍ତତି ସଦା ମମ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ପଲ୍ଲଙ୍କମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଲ୍ଲଙ୍କସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୱୀସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ସୁୱଣ୍ଣାଭା ତୟୋ ଜନା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଲ୍ଲଙ୍କଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଲ୍ଲଙ୍କଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଛତ୍ତୱଗ୍ଗୋ ପନ୍ନରସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଛତ୍ତଂ ଥମ୍ଭୋ ଚ ୱେଦି ଚ, ପରିୱାରୁମପୁପ୍ଫିୟୋ ।
ଅନୁଲେପୋ ଚ ମଗ୍ଗୋ ଚ, ଫଲକୋ ଚ ୱଟଂସକୋ ।
ପଲ୍ଲଙ୍କଦାୟୀ ଚ ଗାଥାୟୋ, ଛପ୍ପଞ୍ଞାସ ପକିତ୍ତିତାତି ॥
୧୬. ବନ୍ଧୁଜୀୱକୱଗ୍ଗୋ
୧. ବନ୍ଧୁଜୀୱକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଂୱ ୱିମଲଂ ସୁଦ୍ଧଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲଂ ।
ନନ୍ଦୀଭୱପରିକ୍ଖୀଣଂ, ତିଣ୍ଣଂ ଲୋକେ ୱିସତ୍ତିକଂ ॥
‘‘ନିବ୍ବାପୟନ୍ତଂ ଜନତଂ, ତିଣ୍ଣଂ [ଦିସ୍ୱା ( ?)] ତାରୟତଂ ୱରଂ [ତାରୟତଂ ମୁନିଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ମୁନିଂ ୱନମ୍ହି ଝାୟନ୍ତଂ [ୱନସ୍ମିଂ ଝାୟମାନଂ ତଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଏକଗ୍ଗଂ ସୁସମାହିତଂ ॥
‘‘ବନ୍ଧୁଜୀୱକପୁପ୍ଫାନି, ଲଗେତ୍ୱା ସୁତ୍ତକେନହଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ସତ୍ତମକେ କପ୍ପେ, ମନୁଜିନ୍ଦୋ ମହାୟସୋ ।
ସମନ୍ତଚକ୍ଖୁ ନାମାସି, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବନ୍ଧୁଜୀୱକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବନ୍ଧୁଜୀୱକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ତମ୍ବପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପରକମ୍ମାୟନେ ୟୁତ୍ତୋ, ଅପରାଧଂ ଅକାସହଂ ।
ୱନନ୍ତଂ ଅଭିଧାୱିସ୍ସଂ, ଭୟୱେରସମପ୍ପିତୋ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫିତଂ ପାଦପଂ ଦିସ୍ୱା, ପିଣ୍ଡିବନ୍ଧଂ ସୁନିମ୍ମିତଂ ।
ତମ୍ବପୁପ୍ଫଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ବୋଧିୟଂ ଓକିରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ସମ୍ମଜ୍ଜିତ୍ୱାନ ତଂ ବୋଧିଂ, ପାଟଲିଂ ପାଦପୁତ୍ତମଂ ।
ପଲ୍ଲଙ୍କଂ ଆଭୁଜିତ୍ୱାନ, ବୋଧିମୂଲେ ଉପାୱିସିଂ ॥
‘‘ଗତମଗ୍ଗଂ ଗୱେସନ୍ତା, ଆଗଚ୍ଛୁଂ ମମ ସନ୍ତିକଂ ।
ତେ ଚ ଦିସ୍ୱାନହଂ ତତ୍ଥ, ଆୱଜ୍ଜିଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ୱନ୍ଦିତ୍ୱାନ ଅହଂ ବୋଧିଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ଅନେକତାଲେ ପପତିଂ, ଗିରିଦୁଗ୍ଗେ ଭୟାନକେ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୋଧିପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚ ତତିୟେ କପ୍ପେ, ରାଜା ସୁସଞ୍ଞତୋ ଅହଂ [ସଂଥୁସିତୋ ଅହୁଂ (ସୀ॰)]।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତମ୍ବପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତମ୍ବପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ୱୀଥିସମ୍ମଜ୍ଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉଦେନ୍ତଂ ସତରଂସିଂୱ, ପୀତରଂସିଂୱ [ସିତରଂସିଂୱ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଭାଣୁମଂ ।
ପନ୍ନରସେ ୟଥା ଚନ୍ଦଂ, ନିୟ୍ୟନ୍ତଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠସଟ୍ଠିସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବେ ଖୀଣାସୱା ଅହୁଂ ।
ପରିୱାରିଂସୁ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ସମ୍ମଜ୍ଜିତ୍ୱାନ ତଂ ୱୀଥିଂ, ନିୟ୍ୟନ୍ତେ ଲୋକନାୟକେ ।
ଉସ୍ସାପେସିଂ ଧଜଂ ତତ୍ଥ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଧଜଂ ଅଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧଜଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚତୁତ୍ଥକେ କପ୍ପେ, ରାଜାହୋସିଂ ମହବ୍ବଲୋ ।
ସବ୍ବାକାରେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ, ସୁଧଜୋ ଇତି ୱିସ୍ସୁତୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱୀଥିସମ୍ମଜ୍ଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱୀଥିସମ୍ମଜ୍ଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. କକ୍କାରୁପୁପ୍ଫପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅହଂ ସନ୍ତୋ, ପୂଜୟିଂ ସିଖିନାୟକଂ ।
କକ୍କାରୁପୁପ୍ଫଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚ ନୱମେ କପ୍ପେ, ରାଜା ସତ୍ତୁତ୍ତମୋ ଅହୁଂ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କକ୍କାରୁପୁପ୍ଫପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କକ୍କାରୁପୁପ୍ଫପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ମନ୍ଦାରୱପୁପ୍ଫପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅହଂ ସନ୍ତୋ, ପୂଜୟିଂ ସିଖିନାୟକଂ ।
ମନ୍ଦାରୱେନ ପୁପ୍ଫେନ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ସତ୍ତାହଂ ଛଦନଂ ଆସି, ଦିବ୍ବଂ ମାଲଂ ତଥାଗତେ ।
ସବ୍ବେ ଜନା ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ନମସ୍ସିଂସୁ ତଥାଗତଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚ ଦସମେ କପ୍ପେ, ରାଜାହୋସିଂ ଜୁତିନ୍ଧରୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମନ୍ଦାରୱପୁପ୍ଫପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମନ୍ଦାରୱପୁପ୍ଫପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. କଦମ୍ବପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, କୁକ୍କୁଟୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ତମ୍ହି ପବ୍ବତପାଦମ୍ହି, ସତ୍ତ ବୁଦ୍ଧା ୱସନ୍ତି ତେ ॥
‘‘କଦମ୍ବଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ଦୀପରାଜଂୱ ଉଗ୍ଗତଂ ।
ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ସତ୍ତ ବୁଦ୍ଧେ ସମୋକିରିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ସତ୍ତାସୁଂ ପୁପ୍ଫନାମକା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କଦମ୍ବପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କଦମ୍ବପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ତିଣସୂଲକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ଭୂତଗଣୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ୱସତେକୋ ଜିନୋ ତତ୍ଥ, ସୟମ୍ଭୂ ଲୋକନିସ୍ସଟୋ ॥
‘‘ତିଣସୂଲଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ।
ଏକୂନସତସହସ୍ସଂ, କପ୍ପଂ ନ ୱିନିପାତିକୋ ॥
‘‘ଇତୋ ଏକାଦସେ କପ୍ପେ, ଏକୋସିଂ ଧରଣୀରୁହୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିଣସୂଲକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିଣସୂଲକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ନାଗପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଚ୍ଛୋ ନାମ ନାମେନ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନ୍ତପାରଗୂ ।
ପୁରକ୍ଖତୋ ସସିସ୍ସେହି, ୱସତେ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମୁଦ୍ଧରିତୁକାମୋ ସୋ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ୱେହାସମ୍ହି ଚଙ୍କମତି, ଧୂପାୟତି ଜଲତେ ତଥା ।
ହାସଂ ମମଂ ୱିଦିତ୍ୱାନ, ପକ୍କାମି ପାଚିନାମୁଖୋ ॥
‘‘ତଞ୍ଚ ଅଚ୍ଛରିୟଂ ଦିସ୍ୱା, ଅବ୍ଭୁତଂ ଲୋମହଂସନଂ ।
ନାଗପୁପ୍ଫଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଗତମଗ୍ଗମ୍ହି ଓକିରିଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫଂ ଓକିରିଂ ଅହଂ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ କପ୍ପସତେ [ଏକତିଂସେ ଇତୋ କମ୍ମେ (ସ୍ୟା॰)], ରାଜା ଆସି ମହାରହୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନାଗପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନାଗପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ପୁନ୍ନାଗପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କାନନଂ ୱନମୋଗୟ୍ହ, ୱସାମି ଲୁଦ୍ଦକୋ ଅହଂ ।
ପୁନ୍ନାଗଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ॥
‘‘ତଂ ପୁପ୍ଫଂ ଓଚିନିତ୍ୱାନ, ସୁଗନ୍ଧଂ ଗନ୍ଧିତଂ ସୁଭଂ ।
ଥୂପଂ କରିତ୍ୱା ପୁଲିନେ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକମ୍ହି ନୱୁତେ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ତମୋନୁଦୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁନ୍ନାଗପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁନ୍ନାଗପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. କୁମୁଦଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ମହାଜାତସ୍ସରୋ ଅହୁ ।
ପଦୁମୁପ୍ପଲସଞ୍ଛନ୍ନୋ, ପୁଣ୍ଡରୀକସମୋତ୍ଥଟୋ ॥
‘‘କୁକୁତ୍ଥୋ ନାମ ନାମେନ, ତତ୍ଥାସିଂ ସକୁଣୋ ତଦା ।
ସୀଲୱା ବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନୋ, ପୁଞ୍ଞାପୁଞ୍ଞେସୁ କୋୱିଦୋ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଜାତସ୍ସରସ୍ସାୱିଦୂରେ, ସଞ୍ଚରିତ୍ଥ ମହାମୁନି ॥
‘‘ଜଲଜଂ କୁମୁଦଂ ଛେତ୍ୱା, ଉପନେସିଂ ମହେସିନୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ପଟିଗ୍ଗହି ମହାମୁନି ॥
‘‘ତଞ୍ଚ ଦାନଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ସୋଳସେତୋ କପ୍ପସତେ, ଆସୁଂ ୱରୁଣନାମକା ।
ଅଟ୍ଠ ଏତେ ଜନାଧିପା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁମୁଦଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁମୁଦଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ବନ୍ଧୁଜୀୱକୱଗ୍ଗୋ ସୋଳସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ବନ୍ଧୁଜୀୱୋ ତମ୍ବପୁପ୍ଫୀ, ୱୀଥିକକ୍କାରୁପୁପ୍ଫିୟୋ ।
ମନ୍ଦାରୱୋ କଦମ୍ବୀ ଚ, ସୂଲକୋ ନାଗପୁପ୍ଫିୟୋ ।
ପୁନ୍ନାଗୋ କୋମୁଦୀ ଗାଥା, ଛପ୍ପଞ୍ଞାସ ପକିତ୍ତିତାତି ॥
୧୭. ସୁପାରିଚରିୟୱଗ୍ଗୋ
୧. ସୁପାରିଚରିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୋ ନାମ ନାମେନ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦୋ ନରାସଭୋ ।
ପୱନା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ୟକ୍ଖାନଂ ସମୟୋ ଆସି, ଅୱିଦୂରେ ମହେସିନୋ ।
ୟେନ କିଚ୍ଚେନ ସମ୍ପତ୍ତା, ଅଜ୍ଝାପେକ୍ଖିଂସୁ ତାୱଦେ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଗିରମଞ୍ଞାୟ, ଅମତସ୍ସ ଚ ଦେସନଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଅପ୍ଫୋଟେତ୍ୱା ଉପଟ୍ଠହିଂ ॥
‘‘ସୁଚିଣ୍ଣସ୍ସ ଫଲଂ ପସ୍ସ, ଉପଟ୍ଠାନସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସେସୁ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଊନତିଂସେ କପ୍ପସତେ, ସମଲଙ୍କତନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁପାରିଚରିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁପାରିଚରିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. କଣୱେରପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ନାମ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ପୁରକ୍ଖତୋ ସାୱକେହି, ନଗରଂ ପଟିପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ରଞ୍ଞୋ ଅନ୍ତେପୁରେ ଆସିଂ, ଗୋପକୋ ଅଭିସମ୍ମତୋ ।
ପାସାଦେ ଉପୱିଟ୍ଠୋହଂ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘କଣୱେରଂ [କରୱୀରଂ (ସକ୍କତାନୁଲୋମଂ), କଣୱୀରଂ (ପାକତ)] ଗହେତ୍ୱାନ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ସମୋକିରିଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ୱିସୁଂ କତ୍ୱାନ, ତତୋ ଭିୟ୍ୟୋ ସମୋକିରିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ [ରୋପୟିଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତାସୀତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଚତୁରାସୁଂ ମହିଦ୍ଧିକା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କଣୱେରପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କଣୱେରପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଖଜ୍ଜକଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିସ୍ସସ୍ସ ଖୋ ଭଗୱତୋ, ପୁବ୍ବେ ଫଲମଦାସହଂ ।
ନାଳିକେରଞ୍ଚ ପାଦାସିଂ, ଖଜ୍ଜକଂ ଅଭିସମ୍ମତଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ତମହଂ ଦତ୍ୱା, ତିସ୍ସସ୍ସ ତୁ ମହେସିନୋ ।
ମୋଦାମହଂ କାମକାମୀ, ଉପପଜ୍ଜିଂ [କାମକାରୀ, ଉପପଜ୍ଜଂ (ସୀ॰)] ୟମିଚ୍ଛକଂ [ସବ୍ବତ୍ଥପି ଏୱମେୱ ଦିସ୍ସତି]॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ତେରସକପ୍ପମ୍ହି, ରାଜା ଇନ୍ଦସମୋ ଅହୁ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଖଜ୍ଜକଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଖଜ୍ଜକଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଦେସପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ତୁ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗନ୍ତ୍ୱାନ ୱେହାସଂ, ଗଚ୍ଛତେ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘ୟମ୍ହି ଦେସେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗଚ୍ଛି ମହାମୁନି ।
ତାହଂ ଦେସଂ ଅପୂଜେସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ଅଦ୍ଦସଂ ୟଂ ମହାମୁନିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦେସପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକାଦସେ କପ୍ପସତେ, ଗୋସୁଜାତସନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଦେସପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଦେସପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. କଣିକାରଛତ୍ତିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱେସ୍ସଭୂ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଦିୱାୱିହାରାୟ ମୁନି, ଓଗାହୟି ମହାୱନଂ ॥
‘‘କଣିକାରଂ ଓଚିନିତ୍ୱା, ଛତ୍ତଂ କତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ପୁପ୍ଫଚ୍ଛଦନଂ କତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ୱୀସତିକପ୍ପମ୍ହି, ସୋଣ୍ଣାଭା ଅଟ୍ଠ ଖତ୍ତିୟା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କଣିକାରଛତ୍ତିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କଣିକାରଛତ୍ତିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ସପ୍ପିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଫୁସ୍ସୋ ନାମାସି [ନାମାଥ (ସୀ॰)] ଭଗୱା, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଗଚ୍ଛତେ ୱୀଥିୟଂ ୱୀରୋ, ନିବ୍ବାପେନ୍ତୋ ମହାଜନଂ ॥
‘‘ଅନୁପୁବ୍ବେନ ଭଗୱା, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ।
ତତୋ ତଂ [ତତୋହଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ପତ୍ତଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ସପ୍ପିତେଲମଦାସହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସପ୍ପିମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସପ୍ପିଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଛପ୍ପଞ୍ଞାସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସି ସମୋଦକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସପ୍ପିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସପ୍ପିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ୟୂଥିକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅନୁସୋତଂ ୱଜାମହଂ ।
ସୟମ୍ଭୁଂ ଅଦ୍ଦସଂ ତତ୍ଥ, ସାଲରାଜଂୱ ଫୁଲ୍ଲିତଂ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫଂ ୟୂଥିକମାଦାୟ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ମହାମୁନିଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତସଟ୍ଠିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ସାମୁଦ୍ଧରୋ ଅହୁ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୟୂଥିକପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୟୂଥିକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଦୁସ୍ସଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିୱରାୟଂ ପୁରେ ରମ୍ମେ, ରାଜପୁତ୍ତୋସହଂ [ରାଜପୁତ୍ତୋ ଅହଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ତଦା ।
ପଣ୍ଣାକାରଂ ଲଭିତ୍ୱାନ, ଉପସନ୍ତସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ଅଧିୱାସେସି ଭଗୱା, ୱତ୍ଥଂ [ନୱଂ (କ॰)] ହତ୍ଥେନ ଆମସି ।
ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ଅଧିୱାସେତ୍ୱା, ୱେହାସଂ ନଭମୁଗ୍ଗମି ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଗଚ୍ଛମାନସ୍ସ, ଦୁସ୍ସା ଧାୱନ୍ତି ପଚ୍ଛତୋ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେସିଂ, ବୁଦ୍ଧୋ ନୋ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦୁସ୍ସମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦୁସ୍ସଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତସଟ୍ଠିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ତଦା ଅହୁ ।
ପରିସୁଦ୍ଧୋତି ନାମେନ, ମନୁଜିନ୍ଦୋ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଦୁସ୍ସଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଦୁସ୍ସଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସମାଦପକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ମହାପୂଗଗଣୋ ଅହୁ ।
ତେସାହଂ ପୱରୋ ଆସିଂ, ମମ ବଦ୍ଧଚରା [ପଟ୍ଠଚରା (ସ୍ୟା॰)] ଚ ତେ ॥
‘‘ସବ୍ବେ ତେ ସନ୍ନିପାତେତ୍ୱା, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେ ସମାଦୟିଂ ।
ମାଳଂ କସ୍ସାମ ସଙ୍ଘସ୍ସ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତଂ ଅନୁତ୍ତରଂ ॥
‘‘ସାଧୂତି ତେ ପଟିସ୍ସୁତ୍ୱା, ମମ ଛନ୍ଦୱସାନୁଗା ।
ନିଟ୍ଠାପେତ୍ୱା ଚ ତଂ ମାଳଂ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ଅଦମ୍ହସେ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ମାଳମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମାଳଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକୂନସତ୍ତତିକପ୍ପେ [ଏକୂନସଟ୍ଠିକପ୍ପମ୍ହି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)],
ଏକୋ ଆସି ଜନାଧିପୋ ।
ଆଦେୟ୍ୟୋ ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସମାଦପକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସମାଦପକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପଞ୍ଚଙ୍ଗୁଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିସ୍ସୋ ନାମାସି ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ପୱିସତି ଗନ୍ଧକୁଟିଂ, ୱିହାରକୁସଲୋ ମୁନି ॥
‘‘ସୁଗନ୍ଧମାଲମାଦାୟ, ଅଗମାସିଂ ଜିନନ୍ତିକଂ ।
ଅପସଦ୍ଦୋ ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧେ, ପଞ୍ଚଙ୍ଗୁଲିମଦାସହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଗନ୍ଧମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଞ୍ଚଙ୍ଗୁଲିସ୍ସିଦଂ [ପଞ୍ଚଙ୍ଗୁଲିୟିଦଂ (ସୀ॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେସତ୍ତତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ରାଜା ଆସିଂ ସୟମ୍ପଭୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଞ୍ଚଙ୍ଗୁଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଞ୍ଚଙ୍ଗୁଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ସୁପାରିଚରିୟୱଗ୍ଗୋ ସତ୍ତରସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ସୁପାରିଚରି କଣୱେରୀ, ଖଜ୍ଜକୋ ଦେସପୂଜକୋ ।
କଣିକାରୋ ସପ୍ପିଦଦୋ, ୟୂଥିକୋ ଦୁସ୍ସଦାୟକୋ ।
ମାଳୋ ଚ ପଞ୍ଚଙ୍ଗୁଲିକୋ, ଚତୁପଞ୍ଞାସ ଗାଥକାତି ॥
୧୮. କୁମୁଦୱଗ୍ଗୋ
୧. କୁମୁଦମାଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ବତେ ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ମହାଜାତସ୍ସରୋ ଅହୁ ।
ତତ୍ଥଜୋ ରକ୍ଖସୋ ଆସିଂ, ଘୋରରୂପୋ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘କୁମୁଦଂ ପୁପ୍ଫତେ ତତ୍ଥ, ଚକ୍କମତ୍ତାନି ଜାୟରେ ।
ଓଚିନାମି ଚ ତଂ ପୁପ୍ଫଂ, ବଲିନୋ ସମିତିଂ ତଦା ॥
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ତୁ ଭଗୱା, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦୋ ନରାସଭୋ ।
ପୁପ୍ଫସଙ୍କୋଚିତଂ [ପୁପ୍ଫଂ ସଙ୍କୋଚିତଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ପୁପ୍ଫଂ ସମୋଚିତଂ ( ?)] ଦିସ୍ୱା, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ଉପାଗତଞ୍ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଦେୱଦେୱଂ ନରାସଭଂ ।
ସବ୍ବଞ୍ଚ ପୁପ୍ଫଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ୟାୱତା ହିମୱନ୍ତନ୍ତା, ପରିସା ସା [ହିମୱନ୍ତସ୍ମିଂ, ୟାୱ ମାଲା (ସ୍ୟା॰)] ତଦା ଅହୁ ।
ତାୱଚ୍ଛଦନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଅଗମାସି ତଥାଗତୋ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ପନ୍ନରସେ କପ୍ପେ, ସତ୍ତାହେସୁଂ ଜନାଧିପା ।
ସହସ୍ସରଥନାମା ତେ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁମୁଦମାଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁମୁଦମାଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ନିସ୍ସେଣିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କୋଣ୍ଡଞ୍ଞସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଆରୋହତ୍ଥାୟ ପାସାଦଂ, ନିସ୍ସେଣୀ କାରିତା ମୟା ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ ସମ୍ପଦା ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସମ୍ହି କପ୍ପାନଂ, ସହସ୍ସମ୍ହି ତୟୋ ଅହୁଂ [ମହା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ସମ୍ବହୁଲା ନାମ ରାଜାନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନିସ୍ସେଣିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନିସ୍ସେଣିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ରତ୍ତିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ କାନନେ ଅହଂ ।
ୱିପସ୍ସିଂ ଅଦ୍ଦସଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଦେୱଦେୱଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ରତ୍ତିକଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, କୁଟଜଂ ଧରଣୀରୁହଂ ।
ସମୂଲଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଉପନେସିଂ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚ ଅଟ୍ଠମେ କପ୍ପେ, ସୁପ୍ପସନ୍ନସନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ରାଜାହୋସିଂ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ରତ୍ତିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ରତ୍ତିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଉଦପାନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିନୋ ଭଗୱତୋ, ଉଦପାନୋ କତୋ ମୟା ।
ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ ଦତ୍ୱାନ [ଗହେତ୍ୱାନ (ସ୍ୟା॰)], ନିୟ୍ୟାଦେସିମହଂ ତଦା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଉଦପାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉଦପାନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଦପାନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ସୀହାସନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ପଦୁମୁତ୍ତରନାୟକେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସୀହାସନମଦାସହଂ ॥
‘‘ବହୂହି ଗନ୍ଧମାଲେହି, ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମସୁଖାୱହେ ।
ତତ୍ଥ ପୂଜଞ୍ଚ କତ୍ୱାନ, ନିବ୍ବାୟତି ବହୁଜ୍ଜନୋ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ପନ୍ନରସସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପାନଂ ଅଟ୍ଠ ଆସୁ ତେ [ଅଟ୍ଠ ଆସୟୁଂ (କ॰)]।
ସିଲୁଚ୍ଚୟସନାମା ଚ, ରାଜାନୋ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୀହାସନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୀହାସନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ମଗ୍ଗଦତ୍ତିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସୀ ଭଗୱା, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦୋ ନରାସଭୋ ।
ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମସୁଖତ୍ଥାୟ, ଅବ୍ଭୋକାସମ୍ହି ଚଙ୍କମି ॥
‘‘ଉଦ୍ଧତେ ପାଦେ ପୁପ୍ଫାନି, ସୋଭଂ ମୁଦ୍ଧନି ତିଟ୍ଠରେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ପୁପ୍ଫମୋକିରିଂ ॥
‘‘ୱୀସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଇତୋ ପଞ୍ଚ ଜନା ଅହୁଂ ।
ପୁପ୍ଫଚ୍ଛଦନିୟା ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଗ୍ଗଦତ୍ତିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଗ୍ଗଦତ୍ତିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଏକଦୀପିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରସ୍ସ ମୁନିନୋ, ସଳଲେ ବୋଧିମୁତ୍ତମେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଏକଦୀପଂ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନମ୍ହି, ନିବ୍ବତ୍ତେ ପୁଞ୍ଞସଞ୍ଚୟେ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦୀପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୋଳସେ କପ୍ପସହସ୍ସେ, ଇତୋ ତେ ଚତୁରୋ ଜନା ।
ଚନ୍ଦାଭା ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଦୀପିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଦୀପିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
ନୱମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
୮. ମଣିପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଓରେନ ହିମୱନ୍ତସ୍ସ, ନଦିକା ସମ୍ପୱତ୍ତଥ ।
ତସ୍ସା ଚାନୁପଖେତ୍ତମ୍ହି, ସୟମ୍ଭୂ ୱସତେ ତଦା ॥
‘‘ମଣିଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ ପଲ୍ଲଙ୍କଂ, ସାଧୁଚିତ୍ତଂ ମନୋରମଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ମଣିଂ ଅଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚ ଦ୍ୱାଦସେ କପ୍ପେ, ସତରଂସୀସନାମକା ।
ଅଟ୍ଠ ତେ ଆସୁଂ ରାଜାନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଣିପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଣିପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ତିକିଚ୍ଛକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ୱେଜ୍ଜୋ ଆସିଂ ସୁସିକ୍ଖିତୋ ।
ଆତୁରାନଂ ସଦୁକ୍ଖାନଂ, ମହାଜନସୁଖାୱହୋ ॥
‘‘ବ୍ୟାଧିତଂ ସମଣଂ ଦିସ୍ୱା, ସୀଲୱନ୍ତଂ ମହାଜୁତିଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଭେସଜ୍ଜମଦଦିଂ ତଦା ॥
‘‘ଅରୋଗୋ ଆସି ତେନେୱ, ସମଣୋ ସଂୱୁତିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ।
ଅସୋକୋ ନାମ ନାମେନ, ଉପଟ୍ଠାକୋ ୱିପସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଓସଧମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭେସଜ୍ଜସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚ ଅଟ୍ଠମେ କପ୍ପେ, ସବ୍ବୋସଧସନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିକିଚ୍ଛକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିକିଚ୍ଛକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ସଙ୍ଘୁପଟ୍ଠାକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱେସ୍ସଭୁମ୍ହି ଭଗୱତି, ଅହୋସାରାମିକୋ ଅହଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଉପଟ୍ଠିଂ ସଙ୍ଘମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଉପଟ୍ଠାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ତେ ସତ୍ତମେ କପ୍ପେ, ସତ୍ତେୱାସୁଂ ସମୋଦକା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସଙ୍ଘୁପଟ୍ଠାକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସଙ୍ଘୁପଟ୍ଠାକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
କୁମୁଦୱଗ୍ଗୋ ଅଟ୍ଠାରସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
କୁମୁଦୋ ଅଥ ନିସ୍ସେଣୀ, ରତ୍ତିକୋ ଉଦପାନଦୋ ।
ସୀହାସନୀ ମଗ୍ଗଦଦୋ, ଏକଦୀପୀ ମଣିପ୍ପଦୋ ।
ତିକିଚ୍ଛକୋ ଉପଟ୍ଠାକୋ, ଏକପଞ୍ଞାସ ଗାଥକାତି ॥
୧୯. କୁଟଜପୁପ୍ଫିୟୱଗ୍ଗୋ
୧. କୁଟଜପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସତରଂସିଂୱ ଉଗ୍ଗତଂ ।
ଦିସଂ ଅନୁୱିଲୋକେନ୍ତଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘କୁଟଜଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ସଂୱିତ୍ଥତସମୋତ୍ଥତଂ ।
ରୁକ୍ଖତୋ ଓଚିନିତ୍ୱାନ, ଫୁସ୍ସସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ସତ୍ତରସେ କପ୍ପେ, ତୟୋ ଆସୁଂ ସୁପୁପ୍ଫିତା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁଟଜପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁଟଜପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ବନ୍ଧୁଜୀୱକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସୟମ୍ଭୂ ସବ୍ଭି ୱଣ୍ଣିତୋ ।
ସମାଧିଂ ସୋ ସମାପନ୍ନୋ, ନିସୀଦି ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ଜାତସ୍ସରେ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଦକଜଂ ପୁପ୍ଫମୁତ୍ତମଂ ।
ବନ୍ଧୁଜୀୱକପୁପ୍ଫାନି, ଅଦ୍ଦସଂ ସମନନ୍ତରଂ ॥
‘‘ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ଉପାଗଚ୍ଛିଂ ମହାମୁନିଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସାଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚାତୁଦ୍ଦସେ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ସମୁଦ୍ଦକପ୍ପୋ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବନ୍ଧୁଜୀୱକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବନ୍ଧୁଜୀୱକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. କୋଟୁମ୍ବରିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜୋତନ୍ତଂ, ନିସିନ୍ନଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ଅପ୍ପମେୟ୍ୟଂୱ ଉଦଧିଂ, ୱିତ୍ଥତଂ ଧରଣିଂ ୟଥା ॥
‘‘ପୂଜିତଂ [ପରେତଂ (ସୀ॰)] ଦେୱସଙ୍ଘେନ, ନିସଭାଜାନିୟଂ ୟଥା ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ଉପାଗଚ୍ଛିଂ ନରୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ସତ୍ତପୁପ୍ଫାନି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, କୋଟୁମ୍ବରସମାକୁଲଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ୱୀସତିକପ୍ପମ୍ହି, ମହାନେଲସନାମକୋ ।
ଏକୋ ଆସି ମହାତେଜୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୋଟୁମ୍ବରିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୋଟୁମ୍ବରିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ପଞ୍ଚହତ୍ଥିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିସ୍ସୋ ନାମାସି ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ପୁରକ୍ଖତୋ ସାୱକେହି, ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ପଞ୍ଚ ଉପ୍ପଲହତ୍ଥା ଚ, ଚାତୁରା ଠପିତା ମୟା ।
ଆହୁତିଂ ଦାତୁକାମୋହଂ, ପଗ୍ଗଣ୍ହିଂ ୱତସିଦ୍ଧିୟା [ପୁତ୍ତୋମ୍ହି ହିତସିଦ୍ଧିୟା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନ୍ତରାପଣେ ।
ବୁଦ୍ଧରଂସୀହି ଫୁଟ୍ଠୋସ୍ମି [ବୁଦ୍ଧରଂସ୍ୟାଭିଫୁଟ୍ଠୋମ୍ହି (ସୀ॰), ବୁଦ୍ଧରଂସାଭିଘୁଟ୍ଠୋସ୍ମି (କ॰)], ପୂଜେସିଂ ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ତେରସକପ୍ପମ୍ହି, ପଞ୍ଚ ସୁସଭସମ୍ମତା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଞ୍ଚହତ୍ଥିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଞ୍ଚହତ୍ଥିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଇସିମୁଗ୍ଗଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉଦେନ୍ତଂ ସତରଂସିଂୱ, ପୀତରଂସିଂୱ [ସିତରଂସିଂୱ (ସୀ॰)] ଭାଣୁମଂ ।
କକୁଧଂ ୱିଲସନ୍ତଂୱ, ପଦୁମୁତ୍ତରନାୟକଂ ॥
‘‘ଇସିମୁଗ୍ଗାନି ପିସିତ୍ୱା [ଇସିସୁଗ୍ଗାନି ପିଂସେତ୍ୱା (ସୀ॰), ଇସିମୁଗ୍ଗଂ ନିମନ୍ତେତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰)], ମଧୁଖୁଦ୍ଦେ ଅନୀଳକେ ।
ପାସାଦେୱ ଠିତୋ ସନ୍ତୋ, ଅଦାସିଂ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠସତସହସ୍ସାନି, ଅହେସୁଂ ବୁଦ୍ଧସାୱକା ।
ସବ୍ବେସଂ ପତ୍ତପୂରେନ୍ତଂ [ପତ୍ତପୂରଂ ତଂ (ସୀ॰)], ତତୋ ଚାପି ବହୁତ୍ତରଂ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଚତ୍ତାଲୀସମ୍ହି ସହସ୍ସେ, କପ୍ପାନଂ ଅଟ୍ଠତିଂସ ତେ ।
ଇସିମୁଗ୍ଗସନାମା [ମହିସମନ୍ତନାମା (ସ୍ୟା॰)] ତେ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଇସିମୁଗ୍ଗଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଇସିମୁଗ୍ଗଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ବୋଧିଉପଟ୍ଠାକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ରମ୍ମୱତିୟା, ଆସିଂ ମୁରଜୱାଦକୋ ।
ନିଚ୍ଚୁପଟ୍ଠାନୟୁତ୍ତୋମ୍ହି, ଗତୋହଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ସାୟଂ ପାତଂ ଉପଟ୍ଠିତ୍ୱା, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଅଟ୍ଠାରସକପ୍ପସତେ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ପନ୍ନରସେ କପ୍ପସତେ, ଇତୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ମୁରଜୋ [ଦମଥୋ (ସ୍ୟା॰)] ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବୋଧିଉପଟ୍ଠାକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବୋଧିଉପଟ୍ଠାକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଏକଚିନ୍ତିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୟଦା ଦେୱୋ [ଦେୱା (କ॰)] ଦେୱକାୟା, ଚୱତେ [ଚୱନ୍ତି (କ॰)] ଆୟୁସଙ୍ଖୟା ।
ତୟୋ ସଦ୍ଦା ନିଚ୍ଛରନ୍ତି, ଦେୱାନଂ ଅନୁମୋଦତଂ ॥
‘ଇତୋ ଭୋ ସୁଗତିଂ ଗଚ୍ଛ, ମନୁସ୍ସାନଂ ସହବ୍ୟତଂ ।
ମନୁସ୍ସଭୂତୋ ସଦ୍ଧମ୍ମେ, ଲଭ ସଦ୍ଧଂ ଅନୁତ୍ତରଂ ॥
‘‘‘ସା ତେ ସଦ୍ଧା ନିୱିଟ୍ଠାସ୍ସ, ମୂଲଜାତା ପତିଟ୍ଠିତା ।
ୟାୱଜୀୱଂ ଅସଂହୀରା, ସଦ୍ଧମ୍ମେ ସୁପ୍ପୱେଦିତେ ॥
‘‘‘କାୟେନ କୁସଲଂ କତ୍ୱା, ୱାଚାୟ କୁସଲଂ ବହୁଂ ।
ମନସା କୁସଲଂ କତ୍ୱା, ଅବ୍ୟାପଜ୍ଜଂ [ଅବ୍ୟାପଜ୍ଝଂ (ସ୍ୟା॰), ଅପ୍ପମାଣଂ (ଇତିୱୁତ୍ତକେ ୮୩)] ନିରୂପଧିଂ ॥
‘‘‘ତତୋ ଓପଧିକଂ ପୁଞ୍ଞଂ, କତ୍ୱା ଦାନେନ ତଂ ବହୁଂ ।
ଅଞ୍ଞେପି ମଚ୍ଚେ ସଦ୍ଧମ୍ମେ, ବ୍ରହ୍ମଚରିୟେ ନିୱେସୟ’ ॥
‘‘ଇମାୟ ଅନୁକମ୍ପାୟ, ଦେୱା ଦେୱଂ ୟଦା ୱିଦୂ ।
ଚୱନ୍ତଂ ଅନୁମୋଦନ୍ତି, ଏହି ଦେୱ ପୁନପ୍ପୁନଂ [ଦେୱପୁରଂ ପୁନ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ସଂୱେଗୋ ମେ [ସଂୱିଗ୍ଗୋହଂ (ସ୍ୟା॰)] ତଦା ଆସି, ଦେୱସଙ୍ଘେ ସମାଗତେ ।
କଂସୁ ନାମ ଅହଂ ୟୋନିଂ, ଗମିସ୍ସାମି ଇତୋ ଚୁତୋ ॥
‘‘ମମ ସଂୱେଗମଞ୍ଞାୟ, ସମଣୋ ଭାୱିତିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ।
ମମୁଦ୍ଧରିତୁକାମୋ ସୋ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ସୁମନୋ ନାମ ନାମେନ, ପଦୁମୁତ୍ତରସାୱକୋ ।
ଅତ୍ଥଧମ୍ମାନୁସାସିତ୍ୱା, ସଂୱେଜେସି ମମଂ ତଦା ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ତଂ ଧୀରଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ତତ୍ଥ କାଲଂକତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଉପପଜ୍ଜିଂ ସ [ଉପପଜ୍ଜିସ୍ସଂ (ସୀ॰)] ତତ୍ଥେୱ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଚିନ୍ତିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଚିନ୍ତିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ତିକଣ୍ଣିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦେୱଭୂତୋ ଅହଂ ସନ୍ତୋ, ଅଚ୍ଛରାହି ପୁରକ୍ଖତୋ ।
ପୁବ୍ବକମ୍ମଂ ସରିତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ॥
‘‘ତିକଣ୍ଣିପୁପ୍ଫଂ [କିଂକଣିପୁପ୍ଫଂ (କ॰)] ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ବୁଦ୍ଧମ୍ହି ଅଭିରୋପେସିଂ, ୱିପସ୍ସିମ୍ହି ନରାସଭେ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତେସତ୍ତତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଚତୁରାସୁଂ ରମୁତ୍ତମା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିକଣ୍ଣିପୁପ୍ଫିୟୋ [କିଂକଣିକପୁପ୍ଫିୟୋ (କ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିକଣ୍ଣିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଏକଚାରିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତାୱତିଂସେସୁ ଦେୱେସୁ, ମହାଘୋସୋ ତଦା ଅହୁ ।
ବୁଦ୍ଧୋ ଚ ଲୋକେ ନିବ୍ବାତି, ମୟଞ୍ଚମ୍ହ ସରାଗିନୋ ॥
‘‘ତେସଂ ସଂୱେଗଜାତାନଂ, ସୋକସଲ୍ଲସମଙ୍ଗିନଂ ।
ସବଲେନ ଉପତ୍ଥଦ୍ଧୋ, ଅଗମଂ ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ମନ୍ଦାରୱଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସଙ୍ଗୀତି [ସଣ୍ହିତଂ (ସୀ॰), ସଙ୍ଗିତଂ (ସ୍ୟା॰)] ଅଭିନିମ୍ମିତଂ ।
ପରିନିବ୍ବୁତକାଲମ୍ହି, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ସବ୍ବେ ଦେୱାନୁମୋଦିଂସୁ, ଅଚ୍ଛରାୟୋ ଚ ମେ ତଦା ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଇତୋ ସୋଳସ ତେ ଜନା ।
ମହାମଲ୍ଲଜନା ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଚାରିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଚାରିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ତିୱଣ୍ଟିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଭିଭୂତଂ ପନିଜ୍ଝନ୍ତି [ଅଭିଭୂତୋପନିଜ୍ଝନ୍ତି (ସୀ॰)], ସବ୍ବେ ସଙ୍ଗମ୍ମ ତେ ମମଂ [ଅଭିଭୁଂ ଥେରଂ ପନିଜ୍ଝାମ, ସବ୍ବେ ସଙ୍ଗମ୍ମ ତେ ମୟଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ତେସଂ ନିଜ୍ଝାୟମାନାନଂ, ପରିଳାହୋ ଅଜାୟଥ ॥
‘‘ସୁନନ୍ଦୋ ନାମ ନାମେନ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାୱକୋ ତଦା ।
ଧମ୍ମଦସ୍ସିସ୍ସ ମୁନିନୋ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ୟେ ମେ ବଦ୍ଧଚରା ଆସୁଂ, ତେ ମେ ପୁପ୍ଫଂ ଅଦୁଂ ତଦା ।
ତାହଂ ପୁପ୍ଫଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସାୱକେ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ସୋହଂ କାଲଂକତୋ ତତ୍ଥ, ପୁନାପି ଉପପଜ୍ଜହଂ ।
ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୱିନିପାତଂ ନ ଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତେରସେତୋ କପ୍ପସତେ, ଅଟ୍ଠାସୁଂ ଧୂମକେତୁନୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିୱଣ୍ଟିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିୱଣ୍ଟିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
କୁଟଜପୁପ୍ଫିୟୱଗ୍ଗୋ ଏକୂନୱୀସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
କୁଟଜୋ ବନ୍ଧୁଜୀୱୀ ଚ, କୋଟୁମ୍ବରିକହତ୍ଥିୟୋ ।
ଇସିମୁଗ୍ଗୋ ଚ ବୋଧି ଚ, ଏକଚିନ୍ତୀ ତିକଣ୍ଣିକୋ ।
ଏକଚାରୀ ତିୱଣ୍ଟି ଚ, ଗାଥା ଦ୍ୱାସଟ୍ଠି କିତ୍ତିତାତି ॥
୨୦. ତମାଲପୁପ୍ଫିୟୱଗ୍ଗୋ
୧. ତମାଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚୁଲ୍ଲାସୀତିସହସ୍ସାନି, ଥମ୍ଭା ସୋୱଣ୍ଣୟା ଅହୂ ।
ଦେୱଲଟ୍ଠିପଟିଭାଗଂ, ୱିମାନଂ ମେ ସୁନିମ୍ମିତଂ ॥
‘‘ତମାଲପୁପ୍ଫଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ୱୀସତିମେ କପ୍ପେ, ଚନ୍ଦତିତ୍ତୋତି ଏକକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତମାଲପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତମାଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ତିଣସନ୍ଥାରକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୟଦା ୱନୱାସୀ [ୟଂ ଦାୟୱାସିକୋ (ସୀ॰)] ଇସି, ତିଣଂ ଲାୟତି ସତ୍ଥୁନୋ ।
ସବ୍ବେ ପଦକ୍ଖିଣାୱଟ୍ଟା [ପଦକ୍ଖିଣାୱତ୍ତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ପଥବ୍ୟା [ପୁଥୱ୍ୟା (ସୀ॰)] ନିପତିଂସୁ ତେ ॥
‘‘ତମହଂ ତିଣମାଦାୟ, ସନ୍ଥରିଂ ଧରଣୁତ୍ତମେ ।
ତୀଣେୱ ତାଲପତ୍ତାନି, ଆହରିତ୍ୱାନହଂ ତଦା ॥
‘‘ତିଣେନ ଛଦନଂ କତ୍ୱା, ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଅଦାସହଂ ।
ସତ୍ତାହଂ ଧାରୟୁଂ ତସ୍ସ [ତତ୍ଥ (ସ୍ୟା॰)], ଦେୱମାନୁସସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ତିଣଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତିଣଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚସଟ୍ଠିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଚତ୍ତାରୋସୁଂ ମହଦ୍ଧନା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିଣସନ୍ଥାରକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିଣସନ୍ଥାରକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଖଣ୍ଡପୁଲ୍ଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଫୁସ୍ସସ୍ସ ଖୋ ଭଗୱତୋ, ଥୂପୋ ଆସି ମହାୱନେ ।
କୁଞ୍ଜରେହି ତଦା ଭିନ୍ନୋ, ପରୂଳ୍ହୋ ପାଦପୋ [ପରୂଳ୍ହପାଦପୋ (ସୀ॰), ସଂରୂଳ୍ହୋ ପାଦପୋ (ସ୍ୟା॰)] ତହିଂ ॥
‘‘ୱିସମଞ୍ଚ ସମଂ କତ୍ୱା, ସୁଧାପିଣ୍ଡଂ ଅଦାସହଂ ।
ତିଲୋକଗରୁନୋ ତସ୍ସ, ଗୁଣେହି ପରିତୋସିତୋ [ପରିତୋ ସୁତୋ (କ॰)]॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସୁଧାପିଣ୍ଡସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତସତ୍ତତିକପ୍ପମ୍ହି, ଜିତସେନାସୁଂ ସୋଳସ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଖଣ୍ଡଫୁଲ୍ଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଖଣ୍ଡପୁଲ୍ଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଅସୋକପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିୱରାୟଂ [ତିପୁରାୟଂ (ସ୍ୟା॰)] ପୁରେ ରମ୍ମେ, ରାଜୁୟ୍ୟାନଂ ଅହୁ ତଦା ।
ଉୟ୍ୟାନପାଲୋ ତତ୍ଥାସିଂ, ରଞ୍ଞୋ ବଦ୍ଧଚରୋ ଅହଂ ॥
‘‘ପଦୁମୋ ନାମ ନାମେନ, ସୟମ୍ଭୂ ସପ୍ପଭୋ ଅହୁ ।
ନିସିନ୍ନଂ [ନିସିନ୍ନୋ (କ॰)] ପୁଣ୍ଡରୀକମ୍ହି, ଛାୟା ନ ଜହି ତଂ ମୁନିଂ ॥
‘‘ଅସୋକଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ପିଣ୍ଡିଭାରଂ ସୁଦସ୍ସନଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମିନୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତତିଂସମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ସୋଳସ ଅରଣଞ୍ଜହା [ଅରୁଣଞ୍ଜହା (ସୀ॰)]।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅସୋକପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅସୋକପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଅଙ୍କୋଲକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଙ୍କୋଲଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ମାଲାୱରଂ ସକୋସକଂ [ସମୋଗଧଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଓଚିନିତ୍ୱାନ ତଂ ପୁପ୍ଫଂ, ଅଗମଂ ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ତମ୍ହି ସମୟେ, ପତିଲୀନୋ ମହାମୁନି ।
ମୁହୁତ୍ତଂ ପଟିମାନେତ୍ୱା, ଗୁହାୟଂ ପୁପ୍ଫମୋକିରିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫଦାନସ୍ସିଦଂ [ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘ଛତ୍ତିଂସମ୍ହି ଇତୋ କପ୍ପେ, ଆସେକୋ ଦେୱଗଜ୍ଜିତୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଙ୍କୋଲକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଙ୍କୋଲକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. କିସଲୟପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ଦ୍ୱାରୱତିୟା, ମାଲାୱଚ୍ଛୋ ମମଂ ଅହୁ ।
ଉଦପାନୋ ଚ ତତ୍ଥେୱ, ପାଦପାନଂ ୱିରୋହନୋ ॥
‘‘ସବଲେନ ଉପତ୍ଥଦ୍ଧୋ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ଅପରାଜିତୋ ।
ମମାନୁକମ୍ପମାନୋ ସୋ, ଗଚ୍ଛତେ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘ଅଞ୍ଞଂ କିଞ୍ଚି ନ ପସ୍ସାମି, ପୂଜାୟୋଗ୍ଗଂ ମହେସିନୋ ।
ଅସୋକଂ ପଲ୍ଲୱଂ ଦିସ୍ୱା, ଆକାସେ ଉକ୍ଖିପିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ତେ କିସଲୟା, ଗଚ୍ଛତୋ ୟନ୍ତି ପଚ୍ଛତୋ ।
ତାହଂ ଦିସ୍ୱାନ ସଂୱିଜିଂ [ସୋହଂ ଦିସ୍ୱାନ ତଂ ଇଦ୍ଧିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଅହୋ ବୁଦ୍ଧସ୍ସୁଳାରତା ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ପଲ୍ଲୱଂ ଅଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତତିଂସେ [ସତ୍ତୱୀସେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଇତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଏକିସ୍ସରୋ ଅହୁ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କିସଲୟପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କିସଲୟପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ତିନ୍ଦୁକଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଗିରିଦୁଗ୍ଗଚରୋ ଆସିଂ, ମକ୍କଟୋ ଥାମୱେଗିକୋ ।
ଫଲିନଂ ତିନ୍ଦୁକଂ ଦିସ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ॥
‘‘ନିକ୍ଖମିତ୍ୱା କତିପାହଂ, ୱିଚିନିଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ତିଭୱନ୍ତଗୁଂ ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ଖୀଣାସୱସହସ୍ସେହି, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ପାମୋଜ୍ଜଂ ଜନୟିତ୍ୱାନ, ଫଲହତ୍ଥୋ ଉପାଗମିଂ ।
ପଟିଗ୍ଗହେସି ଭଗୱା, ସବ୍ବଞ୍ଞୂ ୱଦତଂ ୱରୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି, ଉପନନ୍ଦସନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିନ୍ଦୁକଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିନ୍ଦୁକଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ମୁଟ୍ଠିପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ପଚ୍ଛିମେ ଅନୁକମ୍ପାୟ, ପଧାନଂ ପଦହୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଚଙ୍କମମାନସ୍ସ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଗିରିନେଲସ୍ସ ପୁପ୍ଫାନଂ, ମୁଟ୍ଠିଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ରୋପୟିଂ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ତେୱୀସତିକପ୍ପସତେ, ସୁନେଲୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଏକୋ ଆସିଂ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମୁଟ୍ଠିପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମୁଟ୍ଠିପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. କିଂକଣିକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମଙ୍ଗଲୋତି ନାମେନ, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ପୱନା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ନଗରଂ ପାୱିସୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ପିଣ୍ଡଚାରଂ ଚରିତ୍ୱାନ, ନିକ୍ଖମ୍ମ ନଗରା ମୁନି ।
କତକିଚ୍ଚୋୱ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସୋ ୱସୀ ୱନମନ୍ତରେ ॥
‘‘କିଂକଣିପୁପ୍ଫଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଛଳାସୀତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଅପିଲାସିସନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କିଂକଣିକପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କିଂକଣିକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ୟୂଥିକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ପୱନା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ୱିହାରଂ ୟାତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ୟୂଥିକଂ ପୁପ୍ଫମୁତ୍ତମଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ, ମେତ୍ତଚିତ୍ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ ସମ୍ପଦା ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଇତୋ ପଞ୍ଞାସକପ୍ପେସୁ, ଏକୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ସମିତ୍ତନନ୍ଦନୋ ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୟୂଥିକପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୟୂଥିକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ତମାଲପୁପ୍ଫିୟୱଗ୍ଗୋ ୱୀସତିମୋ ।
ତମାଲତିଣସନ୍ଥାରୋ, ଖଣ୍ଡଫୁଲ୍ଲି ଅସୋକିୟୋ ।
ଅଙ୍କୋଲକୀ କିସଲୟୋ, ତିନ୍ଦୁକୋ ନେଲପୁପ୍ଫିୟୋ ।
କିଂକଣିକୋ ୟୂଥିକୋ ଚ, ଗାଥା ପଞ୍ଞାସ ଅଟ୍ଠ ଚାତି ॥
ଭିକ୍ଖାଦାୟୀ ପରିୱାରୋ, ସେରେୟ୍ୟୋ ସୋଭିତୋ ତଥା ।
ଛତ୍ତଞ୍ଚ ବନ୍ଧୁଜୀୱୀ ଚ, ସୁପାରିଚରିୟୋପି ଚ ॥
କୁମୁଦୋ କୁଟଜୋ ଚେୱ, ତମାଲି ଦସମୋ କତୋ ।
ଛସତାନି ଚ ଗାଥାନି, ଛସଟ୍ଠି ଚ ତତୁତ୍ତରି ॥
ଭିକ୍ଖାୱଗ୍ଗଦସକଂ ।
ଦୁତିୟସତକଂ ସମତ୍ତଂ ।
୨୧. କଣିକାରପୁପ୍ଫିୟୱଗ୍ଗୋ
୧. କଣିକାରପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ଓଚିନିତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ତିସ୍ସସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ଓଘତିଣ୍ଣସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଅରୁଣପାଣୀତି ୱିସ୍ସୁତୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କଣିକାରପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କଣିକାରପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ମିନେଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ଭଗୱା, ସତରଂସୀ ପତାପୱା ।
ଚଙ୍କମନଂ ସମାରୂଳ୍ହୋ, ମେତ୍ତଚିତ୍ତୋ ସିଖୀସଭୋ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା [ଥୋମେତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰)] ଞାଣମୁତ୍ତମଂ ।
ମିନେଲପୁପ୍ଫଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକୂନତିଂସକପ୍ପମ୍ହି, ସୁମେଘଘନନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମିନେଲପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମିନେଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. କିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସୋ, ସବ୍ବଞ୍ଞୂ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଓଦକଂ ଦହମୋଗ୍ଗୟ୍ହ, ସିନାୟି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ପଗ୍ଗୟ୍ହ କିଙ୍କଣିଂ [କିଙ୍କିଣିଂ (ସୀ॰)] ପୁପ୍ଫଂ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସାଭିରୋପୟିଂ ।
ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତୱୀସତିକପ୍ପମ୍ହି, ରାଜା ଭୀମରଥୋ ଅହୁ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫିୟୋ [କିଙ୍କିଣିକପୁପ୍ଫିୟୋ (ସୀ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ତରଣିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ତୁ ଭଗୱା, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦୋ ନରାସଭୋ ।
ପୁରକ୍ଖତୋ ସାୱକେହି, ଗଙ୍ଗାତୀରମୁପାଗମି ॥
‘‘ସମତିତ୍ତି କାକପେୟ୍ୟା, ଗଙ୍ଗା ଆସି ଦୁରୁତ୍ତରା ।
ଉତ୍ତାରୟିଂ ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘଂ, ବୁଦ୍ଧଞ୍ଚ ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତରଣାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତେରସେତୋ କପ୍ପସତେ, ପଞ୍ଚ ସବ୍ବୋଭୱା [ସବ୍ଭୋଗୱା (ସୀ॰)] ଅହୁଂ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଚ ଭୱେ ଅସ୍ମିଂ, ଜାତୋହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେ କୁଲେ ।
ସଦ୍ଧିଂ ତୀହି ସହାୟେହି, ପବ୍ବଜିଂ ସତ୍ଥୁ ସାସନେ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତରଣିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତରଣିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଆସିମାରାମିକୋ ଅହଂ ।
ନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡିପୁପ୍ଫଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚୱୀସେ [ପଞ୍ଚତିଂସେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଇତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ମହାପତାପନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଉଦକଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଭୁଞ୍ଜନ୍ତଂ ସମଣଂ ଦିସ୍ୱା, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲଂ ।
ଘଟେନୋଦକମାଦାୟ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ନିମ୍ମଲୋ ହୋମହଂ ଅଜ୍ଜ, ୱିମଲୋ ଖୀଣସଂସୟୋ ।
ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନମ୍ହି, ଫଲଂ ନିବ୍ବତ୍ତତେ ମମ [ସୁଭଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଉଦକଂ ୟମଦାସହଂ [ୟଂ ତଦା ଅଦଂ (ସୀ॰), ଅଦଦିଂ ତଦା (ସ୍ୟା॰)]।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦକଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକସଟ୍ଠିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋୱ ୱିମଲୋ ଅହୁ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉଦକଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଦକଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ସଲଲମାଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜୋତନ୍ତଂ, ନିସିନ୍ନଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ଓଭାସେନ୍ତଂ ଦିସା ସବ୍ବା, ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ନରସାରଥିଂ ॥
‘‘ଧନୁଂ ଅଦ୍ୱେଜ୍ଝଂ କତ୍ୱାନ, ଉସୁଂ ସନ୍ନୟ୍ହହଂ ତଦା ।
ପୁପ୍ଫଂ ସୱଣ୍ଟଂ ଛେତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକପଞ୍ଞାସିତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ଜୁତିନ୍ଧରୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସଲଲମାଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସଲଲମାଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. କୋରଣ୍ଡପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅକ୍କନ୍ତଞ୍ଚ ପଦଂ ଦିସ୍ୱା, ଚକ୍କାଲଙ୍କାରଭୂସିତଂ ।
ପଦେନାନୁପଦଂ ୟନ୍ତୋ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘କୋରଣ୍ଡଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ସମୂଲଂ ପୂଜିତଂ ମୟା ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ଅୱନ୍ଦିଂ ପଦମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି, ଏକୋ ୱୀତମଲୋ ଅହୁଂ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୋରଣ୍ଡପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୋରଣ୍ଡପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଆଧାରଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଆଧାରକଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ।
ଧାରେମି ପଥୱିଂ ସବ୍ବଂ, କେୱଲଂ ୱସୁଧଂ ଇମଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ସତ୍ତୱୀସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଅହେସୁଂ ଚତୁରୋ ଜନା ।
ସମନ୍ତୱରଣା ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଆଧାରଦାୟକୋ [ପରିୟାଦାନିୟୋ (କ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଆଧାରଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପାପନିୱାରିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିସ୍ସସ୍ସ ତୁ ଭଗୱତୋ, ଦେୱଦେୱସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଏକଚ୍ଛତ୍ତଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ନିୱୁତଂ ହୋତି ମେ ପାପଂ, କୁସଲସ୍ସୁପସମ୍ପଦା ।
ଆକାସେ ଛତ୍ତଂ ଧାରେନ୍ତି, ପୁବ୍ବକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚରିମଂ ୱତ୍ତତେ ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଛତ୍ତମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଛତ୍ତଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେସତ୍ତତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଅଟ୍ଠାସିଂସୁ ଜନାଧିପା ।
ମହାନିଦାନନାମେନ, ରାଜାନୋ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପାପନିୱାରିୟୋ [ୱାତାତପନିୱାରିୟୋ (ସୀ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପାପନିୱାରିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
କଣିକାରପୁପ୍ଫିୟୱଗ୍ଗୋ ଏକୱୀସତିମୋ ।
କଣିକାରୋ ମିନେଲଞ୍ଚ, କିଙ୍କଣି ତରଣେନ ଚ ।
ନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡିପୁପ୍ଫୀ ଦକଦୋ, ସଲଲୋ ଚ କୁରଣ୍ଡକୋ ।
ଆଧାରକୋ ପାପୱାରୀ, ଅଟ୍ଠତାଲୀସ ଗାଥକାତି ॥
୨୨. ହତ୍ଥିୱଗ୍ଗୋ
୧. ହତ୍ଥିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ନାଗସେଟ୍ଠୋ ମୟା ଦିନ୍ନୋ, ଈସାଦନ୍ତୋ ଉରୂଳ୍ହୱା ॥
‘‘ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ ଅନୁଭୋମି, ସନ୍ତିପଦମନୁତ୍ତରଂ ।
ନାଗଦାନଂ [ଅଗ୍ଗଦାନଂ (ସୀ॰ କ॰)] ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ସବ୍ବଲୋକହିତେସିନୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ନାଗ [ଦାନ (ସୀ॰ କ॰)] ମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ନାଗଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠସତ୍ତତିକପ୍ପମ୍ହି, ସୋଳସାସିଂସୁ ଖତ୍ତିୟା ।
ସମନ୍ତପାସାଦିକା ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ହତ୍ଥିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ହତ୍ଥିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ପାନଧିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଆରଞ୍ଞିକସ୍ସ ଇସିନୋ, ଚିରରତ୍ତତପସ୍ସିନୋ [ଝାୟିନୋ, ମେତ୍ତଚିତ୍ତତପସ୍ସିନୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ [ଧମ୍ମସ୍ସ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଭାୱିତତ୍ତସ୍ସ, ଅଦାସିଂ ପାନଧିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ।
ଦିବ୍ବୟାନଂ [ସବ୍ବଂ ୟାନଂ (ସୀ॰)] ଅନୁଭୋମି, ପୁବ୍ବକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପାନଧିସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତସତ୍ତତିତୋ କପ୍ପେ, ଅଟ୍ଠ ଆସିଂସୁ ଖତ୍ତିୟା ।
ସୁୟାନା ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପାନଧିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପାନଧିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ସଚ୍ଚସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱେସ୍ସଭୂ ତମ୍ହି ସମୟେ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ।
ଦେସେତି ଅରିୟସଚ୍ଚାନି, ନିବ୍ବାପେନ୍ତୋ ମହାଜନଂ ॥
‘‘ପରମକାରୁଞ୍ଞପତ୍ତୋମ୍ହି, ସମିତିଂ ଅଗମାସହଂ ।
ସୋହଂ ନିସିନ୍ନକୋ ସନ୍ତୋ, ଧମ୍ମମସ୍ସୋସି ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱାନ, ଦେୱଲୋକଂ ଅଗଚ୍ଛହଂ ।
ତିଂସକପ୍ପାନି ଦେୱେସୁ, ଅୱସିଂ ତତ୍ଥହଂ ପୁରେ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସଚ୍ଚସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଛବ୍ବୀସମ୍ହି ଇତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ଏକଫୁସିତନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସଚ୍ଚସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସଚ୍ଚସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଏକସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦୁମଗ୍ଗେ ପଂସୁକୂଲିକଂ [ପଂସୁକୂଲକଂ ( ?)], ଲଗ୍ଗଂ ଦିସ୍ୱାନ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ପଂସୁକୂଲଂ ଅୱନ୍ଦହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚୱୀସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ଅମିତାଭୋତି ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ରଂସିସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉଦେନ୍ତଂ ସତରଂସିଂୱ, ପୀତରଂସିଂୱ [ସିତରଂସିଂ ୱ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଭାଣୁମଂ ।
ବ୍ୟଗ୍ଘୂସଭଂୱ ପୱରଂ, ସୁଜାତଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଆନୁଭାୱୋ ସୋ, ଜଲତେ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ରଂସେ [ରଂସ୍ୟା ( ?)] ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ॥
‘‘ଅୱସେସେସୁ କପ୍ପେସୁ, କୁସଲଂ ଚରିତଂ ମୟା ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ବୁଦ୍ଧାନୁସ୍ସତିୟାପି ଚ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସେତୋ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି, ଏକୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ସୁଜାତୋ ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ରଂସିସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ରଂସିସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ସନ୍ଧିତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅସ୍ସତ୍ଥେ ହରିତୋଭାସେ, ସଂୱିରୂଳ୍ହମ୍ହି ପାଦପେ ।
ଏକଂ ବୁଦ୍ଧଗତଂ ସଞ୍ଞଂ, ଅଲଭିଂହଂ [ଅଲଭିସ୍ସଂ (ସୀ॰)] ପତିସ୍ସତୋ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ତସ୍ସା ସଞ୍ଞାୟ ୱାହସା, ପତ୍ତୋ ମେ ଆସୱକ୍ଖୟୋ ॥
‘‘ଇତୋ ତେରସକପ୍ପମ୍ହି, ଧନିଟ୍ଠୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସନ୍ଧିତୋ [ସଣ୍ଠିତୋ (ସୀ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସନ୍ଧିତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ତାଲୱଣ୍ଟଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତାଲୱଣ୍ଟଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ତିସ୍ସସ୍ସାଦିଚ୍ଚବନ୍ଧୁନୋ ।
ଗିମ୍ହନିବ୍ବାପନତ୍ଥାୟ, ପରିଳାହୋପସନ୍ତିୟା ॥
‘‘ସନ୍ନିବ୍ବାପେମି ରାଗଗ୍ଗିଂ, ଦୋସଗ୍ଗିଞ୍ଚ ତଦୁତ୍ତରିଂ ।
ନିବ୍ବାପେମି ଚ ମୋହଗ୍ଗିଂ, ତାଲୱଣ୍ଟସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତାଲୱଣ୍ଟସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତେସଟ୍ଠିମ୍ହି ଇତୋ କପ୍ପେ, ମହାନାମସନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତାଲୱଣ୍ଟଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତାଲୱଣ୍ଟଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଅକ୍କନ୍ତସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କୁସାଟକଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଉପଜ୍ଝାୟସ୍ସହଂ ପୁରେ ।
ମନ୍ତଞ୍ଚ ଅନୁସିକ୍ଖାମି, ଗନ୍ଥାଦୋସସ୍ସ [କଣ୍ଡଭେଦସ୍ସ (ସୀ॰), ଗଣ୍ଡଭେଦସ୍ସ (ସ୍ୟା॰)] ପତ୍ତିୟା ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ଉସଭଂ ପୱରଂ ଅଗ୍ଗଂ, ତିସ୍ସଂ ବୁଦ୍ଧଂ ଗଣୁତ୍ତମଂ [ଗଜୁତ୍ତମଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘କୁସାଟକଂ ପତ୍ଥରିତଂ, ଅକ୍କମନ୍ତଂ ନରୁତ୍ତମଂ ।
ସମୁଗ୍ଗତଂ ମହାୱୀରଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ତଂ ଲୋକପଜ୍ଜୋତଂ, ୱିମଲଂ ଚନ୍ଦସନ୍ନିଭଂ ।
ଅୱନ୍ଦିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଅଦାସିଂ କୁସାଟକଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କୁସାଟକସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ସୁନନ୍ଦୋ ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅକ୍କନ୍ତସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅକ୍କନ୍ତସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସପ୍ପିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିସିନ୍ନୋ ପାସାଦୱରେ, ନାରୀଗଣପୁରକ୍ଖତୋ ।
ବ୍ୟାଧିତଂ ସମଣଂ ଦିସ୍ୱା, ଅଭିନାମେସହଂ ଘରଂ ॥
‘‘ଉପୱିଟ୍ଠଂ ମହାୱୀରଂ, ଦେୱଦେୱଂ ନରାସଭଂ ।
ସପ୍ପିତେଲଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ପସ୍ସଦ୍ଧଦରଥଂ ଦିସ୍ୱା, ୱିପ୍ପସନ୍ନମୁଖିନ୍ଦ୍ରିୟଂ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ଅନୁସଂସାୱୟିଂ ପୁରେ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ମଂ ସୁପ୍ପସନ୍ନତ୍ତଂ [ସୁପ୍ପସନ୍ନନ୍ତଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰) ସୁପ୍ପସନ୍ନଚିତ୍ତନ୍ତି ଅତ୍ଥୋ], ଇଦ୍ଧିୟା ପାରମିଙ୍ଗତୋ ।
ନଭଂ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗମୀ ଧୀରୋ, ହଂସରାଜାୱ ଅମ୍ବରେ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସପ୍ପିତେଲସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ସତ୍ତରସେ କପ୍ପେ, ଜୁତିଦେୱ [ଦୁତିଦେୱ (ସ୍ୟା॰), ତୁତିଦେୱ (କ॰)] ସନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସପ୍ପିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସପ୍ପିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପାପନିୱାରିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପିୟଦସ୍ସିସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଚଙ୍କମଂ ସୋଧିତଂ ମୟା ।
ନଳକେହି ପଟିଚ୍ଛନ୍ନଂ, ୱାତାତପନିୱାରଣଂ ॥
‘‘ପାପଂ ୱିୱଜ୍ଜନତ୍ଥାୟ, କୁସଲସ୍ସୁପସମ୍ପଦା ।
କିଲେସାନଂ ପହାନାୟ, ପଦହିଂ ସତ୍ଥୁ ସାସନେ ॥
‘‘ଇତୋ ଏକାଦସେ କପ୍ପେ, ଅଗ୍ଗିଦେୱୋତି ୱିସ୍ସୁତୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପାପନିୱାରିୟୋ [ୱାତାତପନିୱାରିୟୋ ( ?)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପାପନିୱାରିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ହତ୍ଥିୱଗ୍ଗୋ ବାୱୀସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ହତ୍ଥି ପାନଧି ସଚ୍ଚଞ୍ଚ, ଏକସଞ୍ଞି ଚ ରଂସିକୋ ।
ସନ୍ଧିତୋ ତାଲୱଣ୍ଟଞ୍ଚ, ତଥା ଅକ୍କନ୍ତସଞ୍ଞକୋ ।
ସପ୍ପି ପାପନିୱାରୀ ଚ, ଚତୁପ୍ପଞ୍ଞାସ ଗାଥକାତି ॥
୨୩. ଆଲମ୍ବଣଦାୟକୱଗ୍ଗୋ
୧. ଆଲମ୍ବଣଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସିସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଆଲମ୍ବଣଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଧରଣିଂ ପଟିପଜ୍ଜାମି, ୱିପୁଲଂ ସାଗରପ୍ପରଂ ।
ପାଣେସୁ ଚ ଇସ୍ସରିୟଂ, ୱତ୍ତେମି ୱସୁଧାୟ ଚ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଦ୍ୱେସଟ୍ଠିକପ୍ପମ୍ହି, ତୟୋ ଆସିଂସୁ ଖତ୍ତିୟା ।
ଏକାପସ୍ସିତନାମା ତେ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଆଲମ୍ବଣଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଆଲମ୍ବଣଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଅଜିନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଗଣସତ୍ଥାରକୋ ଅହଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ॥
‘‘ଚମ୍ମଖଣ୍ଡଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ॥
‘‘ସମ୍ପତ୍ତିଂ ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ, କିଲେସେ ଝାପୟିଂ ଅହଂ ।
ଧାରେମି ଅନ୍ତିମଂ ଦେହଂ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାସନେ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଅଜିନଂ ୟଂ ଅଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅଜିନସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ପଞ୍ଚମକେ କପ୍ପେ, ରାଜା ଆସିଂ ସୁଦାୟକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଜିନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଜିନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଦ୍ୱେରତନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ କାନନେ ଅହଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ॥
‘‘ମଂସପେସି ମୟା ଦିନ୍ନା, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ସଦେୱକସ୍ମିଂ ଲୋକସ୍ମିଂ, ଇସ୍ସରଂ କାରୟାମହଂ ॥
‘‘ଇମିନା ମଂସଦାନେନ, ରତନଂ ନିବ୍ବତ୍ତତେ ମମ ।
ଦୁୱେମେ ରତନା ଲୋକେ, ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମସ୍ସ ପତ୍ତିୟା ॥
‘‘ତେହଂ ସବ୍ବେ ଅନୁଭୋମି, ମଂସଦାନସ୍ସ ସତ୍ତିୟା ।
ଗତ୍ତଞ୍ଚ ମୁଦୁକଂ ମୟ୍ହଂ, ପଞ୍ଞା ନିପୁଣୱେଦନୀ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ମଂସମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମଂସଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚତୁତ୍ଥକେ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ମହାରୋହିତନାମୋ ସୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଦ୍ୱେରତନିୟୋ [ଦ୍ୱିରତନିୟୋ (ସୀ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଦ୍ୱେରତନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
ଦସମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
୪. ଆରକ୍ଖଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ୱେଦି କାରାପିତା [ୱେଦିକା କାରିତା (ସ୍ୟା॰)] ମୟା ।
ଆରକ୍ଖୋ ଚ ମୟା ଦିନ୍ନୋ, ସୁଗତସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିସେସେନ, ନ ପସ୍ସିଂ ଭୟଭେରୱଂ ।
କୁହିଞ୍ଚି ଉପପନ୍ନସ୍ସ, ତାସୋ ମୟ୍ହଂ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ୱେଦିଂ କାରୟିଂ ପୁରେ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱେଦିକାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଛଟ୍ଠମ୍ହି କପ୍ପମ୍ହି, ଅପସ୍ସେନସନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଆରକ୍ଖଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଆରକ୍ଖଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଅବ୍ୟାଧିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଅଗ୍ଗିସାଲଂ ଅଦାସହଂ ।
ବ୍ୟାଧିକାନଞ୍ଚ ଆୱାସଂ, ଉଣ୍ହୋଦକପଟିଗ୍ଗହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନୟଂ ମୟ୍ହଂ, ଅତ୍ତଭାୱୋ ସୁନିମ୍ମିତୋ ।
ବ୍ୟାଧାହଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସାଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅଗ୍ଗିସାଲାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚ ସତ୍ତମେ କପ୍ପେ, ଏକୋସିଂ ଅପରାଜିତୋ [ଏକୋ ଆସିଂ ନରାଧିପୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅବ୍ୟାଧିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅବ୍ୟାଧିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଅଙ୍କୋଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନାରଦୋ [ୱରଦୋ (କ॰)] ଇତି ମେ ନାମଂ, କସ୍ସପୋ ଇତି ମଂ ୱିଦୂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ସମଣାନଗ୍ଗଂ, ୱିପସ୍ସିଂ ଦେୱସକ୍କତଂ ॥
‘‘ଅନୁବ୍ୟଞ୍ଜନଧରଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ଅଙ୍କୋଲପୁପ୍ଫଂ [ୱକୁଲପୁପ୍ଫଂ (ସ୍ୟା॰), ବକୋଲପୁପ୍ଫଂ (କ॰)] ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁସତ୍ତତିତୋ କପ୍ପେ, ରୋମସୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ଆମୁକ୍କମାଲାଭରଣୋ, ସୟୋଗ୍ଗବଲୱାହନୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଙ୍କୋଲପୁପ୍ଫିୟୋ [ୱକୁଲପୁପ୍ଫିୟୋ (ସ୍ୟା॰), ବକୋଲପୁପ୍ଫିୟୋ (କ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଙ୍କୋଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ସୋୱଣ୍ଣୱଟଂସକିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉୟ୍ୟାନଭୂମିଂ ନିୟ୍ୟନ୍ତୋ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ୱଟଂସକଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସୋୱଣ୍ଣଂ ସାଧୁନିମ୍ମିତଂ ॥
‘‘ସୀଘଂ ତତୋ ସମାରୁୟ୍ହ, ହତ୍ଥିକ୍ଖନ୍ଧଗତୋ ଅହଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତୱୀସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ମହାପତାପନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୋୱଣ୍ଣୱଟଂସକିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୋୱଣ୍ଣୱଟଂସକିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ମିଞ୍ଜୱଟଂସକିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ସିଖିମ୍ହି ୱଦତଂ ୱରେ ।
ୱଟଂସକେହି ଆକିଣ୍ଣଂ, ବୋଧିପୂଜଂ ଅକାସହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୂଜମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୋଧିପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଛବ୍ବୀସତିକପ୍ପେ, ଅହୁଂ ମେଘବ୍ଭନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମିଞ୍ଜୱଟଂସକିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମିଞ୍ଜୱଟଂସକିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସୁକତାୱେଳିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅସିତୋ ନାମ ନାମେନ, ମାଲାକାରୋ ଅହଂ [ଅହୁଂ ( ?)] ତଦା ।
ଆୱେଳଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ରଞ୍ଞୋ ଦାତୁଂ ୱଜାମହଂ ॥
‘‘ଅସମ୍ପତ୍ତୋମ୍ହି [ଅସମ୍ପତ୍ତମ୍ହି (ସୀ॰), ଅସମ୍ପତ୍ତୋୱ ( ?)] ରାଜାନଂ, ଅଦ୍ଦସଂ ସିଖିନାୟକଂ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚୱୀସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ରାଜାହୋସିଂ ମହବ୍ବଲୋ ।
ୱେଭାରୋ ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁକତାୱେଳିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁକତାୱେଳିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଏକୱନ୍ଦନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉସଭଂ ପୱରଂ ୱୀରଂ, ୱେସ୍ସଭୁଂ ୱିଜିତାୱିନଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମୱନ୍ଦହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱନ୍ଦନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁୱୀସତିକପ୍ପମ୍ହି, ୱିକତାନନ୍ଦନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକୱନ୍ଦନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକୱନ୍ଦନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଆଲମ୍ବଣଦାୟକୱଗ୍ଗୋ ତେୱୀସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଆଲମ୍ବଣଞ୍ଚ ଅଜିନଂ, ମଂସଦାରକ୍ଖଦାୟକୋ ।
ଅବ୍ୟାଧି ଅଙ୍କୋଲଂ [ୱକୁଲଂ (ସ୍ୟା॰), ବକୁଳଂ (କ॰)] ସୋଣ୍ଣଂ, ମିଞ୍ଜଆୱେଳୱନ୍ଦନଂ ।
ପଞ୍ଚପଞ୍ଞାସ ଗାଥାୟୋ, ଗଣିତା ଅତ୍ଥଦସ୍ସିଭି ॥
୨୪. ଉଦକାସନୱଗ୍ଗୋ
୧. ଉଦକାସନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଆରାମଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଖମ୍ମ, ଫଲକଂ ସନ୍ଥରିଂ ଅହଂ ।
ଉଦକଞ୍ଚ ଉପଟ୍ଠାସିଂ, ଉତ୍ତମତ୍ଥସ୍ସ ପତ୍ତିୟା ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଆସନେ ଚୋଦକେ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ପନ୍ନରସେ କପ୍ପେ, ଅଭିସାମସମୱ୍ହୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉଦକାସନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଦକାସନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଭାଜନପାଲକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, କୁମ୍ଭକାରୋ ଅହଂ ତଦା ।
ଭାଜନଂ ଅନୁପାଲେସିଂ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସ ତାୱଦେ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଭାଜନଂ ଅନୁପାଲୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭାଜନସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତେପଞ୍ଞାସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଅନନ୍ତଜାଲିନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଭାଜନପାଲକୋ [ଭାଜନଦାୟକୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭାଜନପାଲକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ସାଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅରୁଣୱତିୟା ନଗରେ, ଅହୋସିଂ ପୂପିକୋ ତଦା ।
ମମ ଦ୍ୱାରେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ, ସିଖିନଂ ଅଦ୍ଦସଂ ଜିନଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପତ୍ତଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ସାଲପୁପ୍ଫଂ ଅଦାସହଂ ।
ସମ୍ମଗ୍ଗତସ୍ସ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିଦାସହଂ [ୟଂ ଖଜ୍ଜକମଦାସହଂ (ସୀ॰), ୟଂ ଖଜ୍ଜମଭିଦାସହଂ (କ॰) ସାଲପୁପ୍ଫନାମକଂ ଖଜ୍ଜକଂ ୱା ଭୱେୟ୍ୟ]।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସାଲପୁପ୍ଫସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚୁଦ୍ଦସକପ୍ପମ୍ହି, ଅହୋସିଂ ଅମିତଞ୍ଜଲୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସାଲପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସାଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. କିଲଞ୍ଜଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିୱରାୟଂ ପୁରେ ରମ୍ମେ, ନଳକାରୋ ଅହଂ ତଦା ।
ସିଦ୍ଧତ୍ଥେ ଲୋକପଜ୍ଜୋତେ, ପସନ୍ନା ଜନତା ତହିଂ ॥
‘‘ପୂଜତ୍ଥଂ ଲୋକନାଥସ୍ସ, କିଲଞ୍ଜଂ ପରିୟେସତି ।
ବୁଦ୍ଧପୂଜଂ କରୋନ୍ତାନଂ, କିଲଞ୍ଜଂ ଅଦଦିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କିଲଞ୍ଜସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତସତ୍ତତିକପ୍ପମ୍ହି, ରାଜା ଆସିଂ ଜଲଦ୍ଧରୋ [ଜୁତିନ୍ଧରୋ (ସୀ॰)]।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କିଲଞ୍ଜଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କିଲଞ୍ଜଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ୱେଦିକାରକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିନୋ ଭଗୱତୋ, ବୋଧିୟା ପାଦପୁତ୍ତମେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, କାରେସିଂ ୱେଦିକଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, କାରେସିଂ ୱେଦିକଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱେଦିକାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଏକାଦସେ କପ୍ପେ, ଅହୋସିଂ ସୂରିୟସ୍ସମୋ ।
ସତ୍ତରତ୍ତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱେଦିକାରକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱେଦିକାରକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ୱଣ୍ଣକାରତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ଅରୁଣୱତିୟା, ୱଣ୍ଣକାରୋ ଅହଂ ତଦା ।
ଚେତିୟେ ଦୁସ୍ସଭଣ୍ଡାନି, ନାନାୱଣ୍ଣଂ ରଜେସହଂ [ରଜିଂ ଅହଂ (କ॰), ରଜେମହଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ୱଣ୍ଣଂ ରଜୟିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱଣ୍ଣଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ତେୱୀସତିକପ୍ପେ, ୱଣ୍ଣସମ [ଚନ୍ଦୁପମ (ସୀ॰), ଚନ୍ଦସମ (ସ୍ୟା॰)] ସନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱଣ୍ଣକାରୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱଣ୍ଣକାରତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ପିୟାଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ କାନନେ ଅହଂ ।
ପିୟାଲଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ଗତମଗ୍ଗେ ଖିପିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପିୟାଲପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପିୟାଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଅମ୍ବୟାଗଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସକେ ସିପ୍ପେ ଅପତ୍ଥଦ୍ଧୋ, ଅଗମଂ କାନନଂ ଅହଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ୟନ୍ତଂ ଦିସ୍ୱାନ, ଅମ୍ବୟାଗଂ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅମ୍ବୟାଗସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅମ୍ବୟାଗଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅମ୍ବୟାଗଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଜଗତିକାରକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ଅତ୍ଥଦସ୍ସି ନରୁତ୍ତମେ ।
ଜଗତୀ କାରିତା ମୟ୍ହଂ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଥୂପମୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଜଗତିୟା ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଜଗତିକାରକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଜଗତିକାରକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ୱାସିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କମ୍ମାରୋହଂ ପୁରେ ଆସିଂ, ତିୱରାୟଂ ପୁରୁତ୍ତମେ ।
ଏକା ୱାସି ମୟା ଦିନ୍ନା, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅପରାଜିତଂ [ସୟମ୍ଭୁମ୍ହିପରାଜିତେ ( ?)]॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ୱାସିମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱାସିଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱାସିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱାସିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଉଦକାସନୱଗ୍ଗୋ ଚତୁୱୀସତିମୋ ।
ଉଦକାସନଭାଜନଂ, ସାଲପୁପ୍ଫୀ କିଲଞ୍ଜକୋ ।
ୱେଦିକା ୱଣ୍ଣକାରୋ ଚ, ପିୟାଲଅମ୍ବୟାଗଦୋ ।
ଜଗତୀ ୱାସିଦାତା ଚ, ଗାଥା ତିଂସ ଚ ଅଟ୍ଠ ଚ ॥
୨୫. ତୁୱରଦାୟକୱଗ୍ଗୋ
୧. ତୁୱରଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ କାନନେ ଅହଂ ।
ଭରିତ୍ୱା ତୁୱରମାଦାୟ [ଭରିତ୍ୱା ତୁରୱମାଦାୟ (କ॰), ଭଜ୍ଜିତଂ ତୁୱରମାଦାୟ ( ?) ଏତ୍ଥ ତୁୱରନ୍ତି ମୁଗ୍ଗକଲାୟସଦିସଂ ତୁୱରଟ୍ଠିନ୍ତି ତଦଟ୍ଠକଥା । ତୁୱରୋ ଧଞ୍ଞଭେଦେତି ସକ୍କତାଭିଧାନେ], ସଙ୍ଘସ୍ସ ଅଦଦିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତୁୱରସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତୁୱରଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତୁୱରଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ନାଗକେସରିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଧନୁଂ ଅଦ୍ୱେଜ୍ଝଂ କତ୍ୱାନ, ୱନମଜ୍ଝୋଗହିଂ ଅହଂ ।
କେସରଂ ଓଗତଂ [ଓସରଂ (ସ୍ୟା॰), ଓସଟଂ (ସୀ॰)] ଦିସ୍ୱା, ପତପତ୍ତଂ ସମୁଟ୍ଠିତଂ ॥
‘‘ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ତିସ୍ସସ୍ସ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତେସତ୍ତତିମ୍ହି କପ୍ପମ୍ହି [ସତ୍ତସତ୍ତତିମେ କପ୍ପେ (ସ୍ୟା॰)], ସତ୍ତ କେସରନାମକା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନାଗକେସରିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନାଗକେସରିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ନଳିନକେସରିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଜାତସ୍ସରସ୍ସ ୱେମଜ୍ଝେ, ୱସାମି ଜଲକୁକ୍କୁଟୋ ।
ଅଦ୍ଦସାହଂ [ଅଥଦ୍ଦସଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଦେୱଦେୱଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘ତୁଣ୍ଡେନ କେସରିଂ [କେସରଂ (ସ୍ୟା॰)] ଗୟ୍ହ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ତିସ୍ସସ୍ସ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତେସତ୍ତତିମ୍ହି କପ୍ପମ୍ହି, ସତ୍ତ କେସରନାମକା [ସତପତ୍ତସନାମକୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନଳିନକେସରିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନଳିନକେସରିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ୱିରୱପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଖୀଣାସୱସହସ୍ସେହି, ନିୟ୍ୟାତି ଲୋକନାୟକୋ ।
ୱିରୱପୁପ୍ଫମାଦାୟ [ୱିରୱିପୁପ୍ଫଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ (ସୀ॰)], ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱିରୱପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱିରୱପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. କୁଟିଧୂପକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଅହୋସିଂ କୁଟିଗୋପକୋ ।
କାଲେନ କାଲଂ ଧୂପେସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧୂପଦାନସ୍ସିଦଂ [ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ (ସୀ॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁଟିଧୂପକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁଟିଧୂପକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ପତ୍ତଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପରମେନ ଦମଥେନ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ପତ୍ତଦାନଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ଉଜୁଭୂତସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପତ୍ତଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପତ୍ତଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପତ୍ତଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଧାତୁପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ ଲୋକନାଥମ୍ହି, ସିଦ୍ଧତ୍ଥମ୍ହି ନରୁତ୍ତମେ ।
ଏକା ଧାତୁ ମୟା ଲଦ୍ଧା, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ତାହଂ ଧାତୁଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସାଦିଚ୍ଚବନ୍ଧୁନୋ ।
ପଞ୍ଚୱସ୍ସେ ପରିଚରିଂ, ତିଟ୍ଠନ୍ତଂୱ ନରୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଧାତୁଂ ପୂଜୟିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧାତୁପଟ୍ଠହନେ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଧାତୁପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଧାତୁପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସତ୍ତଲିପୁପ୍ଫପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସତ୍ତ ସତ୍ତଲିପୁପ୍ଫାନି, ସୀସେ କତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ୱେସ୍ସଭୁମ୍ହି ନରୁତ୍ତମେ [ୱିଭତ୍ତିୱିପଲ୍ଲାସୋ ଚିନ୍ତେତବ୍ବୋ]॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସତ୍ତଲିପୁପ୍ଫପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସତ୍ତଲିପୁପ୍ଫପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ବିମ୍ବିଜାଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେତି, ଦୀପେତି ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ବିମ୍ବିଜାଲକପୁପ୍ଫାନି [ବିମ୍ବଜାଲକପୁପ୍ଫାନି (କ॰)], ପୁଥୁ କତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠସଟ୍ଠିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଚତୁରୋ କିଞ୍ଜକେସରା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବିମ୍ବିଜାଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବିମ୍ବିଜାଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଉଦ୍ଦାଲକଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କକୁଧୋ ନାମ ନାମେନ, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ପୱନା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ ମହାନଦିଂ ॥
‘‘ଉଦ୍ଦାଲକଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ଅଦାସହଂ ।
ସଂୟତସ୍ସୁଜୁଭୂତସ୍ସ, ପସନ୍ନମାନସୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉଦ୍ଦାଲକଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଦ୍ଦାଲକଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ତୁୱରଦାୟକୱଗ୍ଗୋ ପଞ୍ଚୱୀସତିମୋ ।
ତୁୱରନାଗନଳିନା, ୱିରୱୀ କୁଟିଧୂପକୋ ।
ପତ୍ତୋ ଧାତୁସତ୍ତଲିୟୋ, ବିମ୍ବି ଉଦ୍ଦାଲକେନ ଚ ।
ସତ୍ତତିଂସତି ଗାଥାୟୋ, ଗଣିତାୟୋ ୱିଭାୱିଭି ॥
୨୬. ଥୋମକୱଗ୍ଗୋ
୧. ଥୋମକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦେୱଲୋକେ ଠିତୋ ସନ୍ତୋ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱା ମୁଦିତୋ, ଇମଂ ୱାଚଂ ଅଭାସହଂ ॥
‘‘‘ନମୋ ତେ ପୁରିସାଜଞ୍ଞ, ନମୋ ତେ ପୁରିସୁତ୍ତମ ।
ବହୁଜ୍ଜନଂ [ବହୁଂ ଜନଂ (ସୀ॰)] ତାରୟସି, ଦେସେନ୍ତୋ ଅମତଂ ପଦଂ’ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ୱାଚମଭଣିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଥୋମନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଥୋମକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଥୋମକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଏକାସନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିଜହିତ୍ୱା ଦେୱୱଣ୍ଣଂ, ସଭରିୟୋ ଇଧାଗମିଂ ।
ଅଧିକାରଂ କତ୍ତୁକାମୋ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘ଦେୱଲୋ ନାମ ନାମେନ, ପଦୁମୁତ୍ତରସାୱକୋ ।
ତସ୍ସ ଭିକ୍ଖା ମୟା ଦିନ୍ନା, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପିଣ୍ଡପାତସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକାସନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକାସନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଚିତକପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଆନନ୍ଦୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ଅରଞ୍ଞେ ପରିନିବ୍ବାୟି, ଅମନୁସ୍ସମ୍ହି କାନନେ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଇଧାଗନ୍ତ୍ୱା, ଚିତଂ କତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ସରୀରଂ ତତ୍ଥ ଝାପେସିଂ, ସକ୍କାରଞ୍ଚ ଅକାସହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚିତକପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚିତକପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ତିଚମ୍ପକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ୱିକତୋ [ୱିକନୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ତସ୍ସ ୱେମଜ୍ଝେ ୱସତି, ସମଣୋ ଭାୱିତିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନ ତସ୍ସୋପସମଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ତୀଣି ଚମ୍ପକପୁପ୍ଫାନି, ଗହେତ୍ୱାନ ସମୋକିରିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିଚମ୍ପକପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିଚମ୍ପକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ସତ୍ତପାଟଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜୋତନ୍ତଂ, ନିସିନ୍ନଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ସତ୍ତ ପାଟଲିପୁପ୍ଫାନି, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସତ୍ତପାଟଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସତ୍ତପାଟଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଉପାହନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅହୋସିଂ ଚନ୍ଦନୋ ନାମ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସତ୍ରଜୋ ତଦା ।
ଏକୋପାହନୋ ମୟା ଦିନ୍ନୋ, ବୋଧିଂ ସମ୍ପଜ୍ଜ ମେ ତୁୱଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପାନଧିଂ [ୟମୁପାହନଂ (ସୀ॰), ୟଂ ପାଦୁଂ (ସ୍ୟା॰)] ଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଉପାହନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉପାହନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉପାହନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ମଞ୍ଜରିପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମଞ୍ଜରିକଂ କରିତ୍ୱାନ, ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜହଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ସମଣାନଗ୍ଗଂ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପରମାୟ ଚ ପୀତିୟା ।
ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ତେସତ୍ତତିକପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ମହୀପତି ।
ଜୋତିୟୋ ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଞ୍ଜରିପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଞ୍ଜରିପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ପଣ୍ଣଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ବତେ ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ୱାକଚୀରଧରୋ ଅହଂ ।
ଅଲୋଣପଣ୍ଣଭକ୍ଖୋମ୍ହି, ନିୟମେସୁ ଚ ସଂୱୁତୋ ॥
‘‘ପାତରାସେ ଅନୁପ୍ପତ୍ତେ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ଉପଗଚ୍ଛି ମଂ ।
ତାହଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପାଦାସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପଣ୍ଣମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଣ୍ଣଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତୱୀସତିକପ୍ପମ୍ହି, ରାଜା ଆସିଂ ସଦତ୍ଥିୟୋ [ୟଦତ୍ଥିୟୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଣ୍ଣଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଣ୍ଣଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. କୁଟିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପିନଚାରୀ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱସୀ ତଦା ।
ପଣ୍ଣସାଲଂ କରିତ୍ୱାନ, ଅଦାସିଂ ଅପରାଜିତେ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପଣ୍ଣକୁଟିକଂ ଅଦଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କୁଟିଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠୱୀସେ [ଅଟ୍ଠତିଂସେ (ସ୍ୟା॰)] ଇତୋ କପ୍ପେ, ସୋଳସାସିଂସୁ ରାଜାନୋ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ଅଭିୱସ୍ସୀତି, ୱୁଚ୍ଚରେ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁଟିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁଟିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଅଗ୍ଗପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ନିସିନ୍ନଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ଓଭାସୟନ୍ତଂ ରଂସେନ [ରଂସିୟା (ସ୍ୟା॰)], ସିଖିନଂ ସିଖିନଂ ୟଥା ॥
‘‘ଅଗ୍ଗଜଂ ପୁପ୍ଫମାଦାୟ, ଉପାଗଚ୍ଛିଂ ନରୁତ୍ତମଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚୱୀସତିକପ୍ପମ୍ହି, ଅହୋସି ଅମିତୋଗତୋ [ଅମିତୱ୍ହୟୋ (ସୀ॰)]।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଗ୍ଗପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଗ୍ଗପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଥୋମକୱଗ୍ଗୋ ଛବ୍ବୀସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଥୋମକେକାସନଚିତକଂ, ଚମ୍ପକୋ ସତ୍ତପାଟଲି ।
ପାନଧି [ପାହନୋ (ସୀ॰), ପାଦୁ (ସ୍ୟା॰)] ମଞ୍ଜରୀ ପଣ୍ଣଂ, କୁଟିଦୋ ଅଗ୍ଗପୁପ୍ଫିୟୋ ।
ଗାଥାୟୋ ଗଣିତା ଚେତ୍ଥ, ଏକତାଲୀସମେୱ ଚାତି ॥
୨୭. ପଦୁମୁକ୍ଖିପୱଗ୍ଗୋ
୧. ଆକାସୁକ୍ଖିପିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନ୍ତରାପଣେ ।
ଜଲଜଗ୍ଗେ ଦୁୱେ ଗୟ୍ହ, ଉପାଗଚ୍ଛିଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ଏକଞ୍ଚ ପୁପ୍ଫଂ ପାଦେସୁ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ନିକ୍ଖିପିଂ ।
ଏକଞ୍ଚ ପୁପ୍ଫଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ଆକାସେ ଉକ୍ଖିପିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଛତ୍ତିଂସକପ୍ପମ୍ହି, ଏକୋ ଆସିଂ ମହୀପତି ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖକରୋ ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଆକାସୁକ୍ଖିପିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଆକାସୁକ୍ଖିପିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ତେଲମକ୍ଖିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥମ୍ହି ଭଗୱତି, ନିବ୍ବୁତମ୍ହି ନରାସଭେ ।
ବୋଧିୟା ୱେଦିକାୟାହଂ, ତେଲଂ ମକ୍ଖେସି ତାୱଦେ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ତେଲଂ ମକ୍ଖୟିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମକ୍ଖନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁୱୀସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ସୁଚ୍ଛୱି ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତେଲମକ୍ଖିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତେଲମକ୍ଖିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଅଡ୍ଢଚନ୍ଦିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିସ୍ସସ୍ସ ଖୋ ଭଗୱତୋ, ବୋଧିୟା ପାଦପୁତ୍ତମେ ।
ଅଡ୍ଢଚନ୍ଦଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ଧରଣୀରୁହପାଦପେ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଚନ୍ଦ [ୟଂ ପୁପ୍ଫ (କ॰)] ମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୋଧିପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚୱୀସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଦେୱଲୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଡ୍ଢଚନ୍ଦିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଡ୍ଢଚନ୍ଦିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ପଦୀପଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦେୱଭୂତୋ ଅହଂ ସନ୍ତୋ, ଓରୁୟ୍ହ ପଥୱିଂ ତଦା ।
ପଦୀପେ ପଞ୍ଚ ପାଦାସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପଦୀପମଦଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦୀପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚପଞ୍ଞାସକେ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ମହୀପତି ।
ସମନ୍ତଚକ୍ଖୁନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଦୀପଦାୟକୋ [ଅପଣ୍ଣଦୀପିୟୋ (ସୀ॰ କ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଦୀପଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ବିଳାଲିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ରୋମସୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ତମ୍ହି ପବ୍ବତପାଦମ୍ହି, ସମଣୋ ଭାୱିତିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ॥
‘‘ବିଳାଲିୟୋ ଗହେତ୍ୱାନ, ସମଣସ୍ସ ଅଦାସହଂ ।
ଅନୁମୋଦି ମହାୱୀରୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ॥
‘‘ବିଳାଲୀ ତେ ମମ ଦିନ୍ନା, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନମ୍ହି, ଫଲଂ ନିବ୍ବତ୍ତତଂ ତୱ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବିଳାଲିମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବିଳାଲିୟା ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବିଳାଲିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବିଳାଲିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ମଚ୍ଛଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଉକ୍କୁସୋ ଆସହଂ ତଦା ।
ମହନ୍ତଂ ମଚ୍ଛଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥମୁନିନୋ ଅଦଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ମଚ୍ଛମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମଚ୍ଛଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଚ୍ଛଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଚ୍ଛଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଜୱହଂସକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଆସିଂ ୱନଚରୋ ତଦା ।
ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ଅଦ୍ଦସଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଉଲ୍ଲୋକେନ୍ତୋ ମହାମୁନିଂ ।
ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଅୱନ୍ଦିଂ ନାୟକଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟମୱନ୍ଦିଂ ନରାସଭଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱନ୍ଦନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଜୱହଂସକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଜୱହଂସକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସଳଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅହୋସିଂ କିନ୍ନରୋ ତଦା ।
ୱିପସ୍ସିଂ ଅଦ୍ଦସଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ରଂସିଜାଲସମାକୁଲଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପରମାୟ ଚ ପୀତିୟା ।
ପଗ୍ଗୟ୍ହ ସଳଲଂ ପୁପ୍ଫଂ, ୱିପସ୍ସିଂ ଓକିରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସଳଲପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସଳଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଉପାଗତାସୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସ ୱେମଜ୍ଝେ, ସରୋ ଆସି ସୁନିମ୍ମିତୋ ।
ତତ୍ଥାହଂ ରକ୍ଖସୋ ଆସିଂ, ହେଠସୀଲୋ ଭୟାନକୋ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ୱିପସ୍ସୀ ଲୋକନାୟକୋ ।
ମମୁଦ୍ଧରିତୁକାମୋ ସୋ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ଉପାଗତଂ ମହାୱୀରଂ, ଦେୱଦେୱଂ ନରାସଭଂ ।
ଆସୟା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଅୱନ୍ଦିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ୱନ୍ଦିଂ ପୁରିସୁତ୍ତମଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱନ୍ଦନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉପାଗତାସୟୋ [ଉପାଗତହାସନିୟୋ (ସ୍ୟା॰), ଉପାଗତାହାସନିୟୋ (କ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉପାଗତାସୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ତରଣିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ୱିପସ୍ସୀ ଦକ୍ଖିଣାରହୋ ।
ନଦୀତୀରେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ॥
‘‘ନାୱା ନ ୱିଜ୍ଜତେ ତତ୍ଥ, ସନ୍ତାରଣୀ ମହଣ୍ଣୱେ ।
ନଦିୟା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ତାରେସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ତାରେସିଂ ନରୁତ୍ତମଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତରଣାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତରଣିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତରଣିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ପଦୁମୁକ୍ଖିପୱଗ୍ଗୋ ସତ୍ତୱୀସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଉକ୍ଖିପୀ ତେଲଚନ୍ଦୀ ଚ, ଦୀପଦୋ ଚ ବିଳାଲିଦୋ ।
ମଚ୍ଛୋ ଜୱୋ ସଳଲଦୋ, ରକ୍ଖସୋ ତରଣୋ ଦସ ।
ଗାଥାୟୋ ଚେତ୍ଥ ସଙ୍ଖାତା, ତାଲୀସଂ ଚେକମେୱ ଚାତି ॥
୨୮. ସୁୱଣ୍ଣବିବ୍ବୋହନୱଗ୍ଗୋ
୧. ସୁୱଣ୍ଣବିବ୍ବୋହନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଏକାସନଂ ଅହମଦଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
ବିବ୍ବୋହନଞ୍ଚ [ବିମ୍ବୋହନଞ୍ଚ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ପାଦାସିଂ, ଉତ୍ତମତ୍ଥସ୍ସ ପତ୍ତିୟା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ବିବ୍ବୋହନମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବିବ୍ବୋହନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ତେସଟ୍ଠିମେ କପ୍ପେ, ଅସମୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁୱଣ୍ଣବିବ୍ବୋହନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁୱଣ୍ଣବିବ୍ବୋହନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ତିଲମୁଟ୍ଠିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ସତ୍ଥା ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ମନୋମୟେନ କାୟେନ, ଇଦ୍ଧିୟା ଉପସଙ୍କମି ॥
‘‘ସତ୍ଥାରଂ ଉପସଙ୍କନ୍ତଂ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ପୁରିସୁତ୍ତମଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ତିଲମୁଟ୍ଠିମଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତିଲମୁଟ୍ଠିୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ସୋଳସକପ୍ପମ୍ହି, ତନ୍ତିସୋ [ଖନ୍ତିୟୋ (ସ୍ୟା॰)] ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିଲମୁଟ୍ଠିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିଲମୁଟ୍ଠିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଚଙ୍କୋଟକିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦଂ ନିସ୍ସାୟ, ୱସତୀ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗନ୍ତ୍ୱାନ କତ୍ୱାନ [ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗନ୍ତ୍ୱାନ’କାସହଂ (ଅଟ୍ଠ॰), ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମନଂ କତ୍ୱାନ ( ?)], ଚଙ୍କୋଟକ [ଚଙ୍ଗୋଟକ (ସୀ॰)] ମଦାସହଂ ॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ମହେସିନୋ, ସବ୍ବସତ୍ତାନୁକମ୍ପିନୋ [ସୟମ୍ଭୁସ୍ସାନୁକମ୍ପିନୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ପୁପ୍ଫଚଙ୍କୋଟକଂ ଦତ୍ୱା, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଚଙ୍କୋଟକମଦଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଚଙ୍କୋଟକସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚଙ୍କୋଟକିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚଙ୍କୋଟକିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଅବ୍ଭଞ୍ଜନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କୋଣ୍ଡଞ୍ଞସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ୱୀତରାଗସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଆକାସସମଚିତ୍ତସ୍ସ [ଅକକ୍କସଚିତ୍ତସ୍ସାଥ (ଅଟ୍ଠ॰)], ନିପ୍ପପଞ୍ଚସ୍ସ ଝାୟିନୋ ॥
‘‘ସବ୍ବମୋହାତିୱତ୍ତସ୍ସ, ସବ୍ବଲୋକହିତେସିନୋ ।
ଅବ୍ଭଞ୍ଜନଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଅବ୍ଭଞ୍ଜନମଦଂ ତଦା [ଅମ୍ଭଞ୍ଜନମଦାସହଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅବ୍ଭଞ୍ଜନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ପନ୍ନରସେ କପ୍ପେ, ଚିରପ୍ପୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅବ୍ଭଞ୍ଜନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅବ୍ଭଞ୍ଜନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଏକଞ୍ଜଲିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉଦୁମ୍ବରେ ୱସନ୍ତସ୍ସ, ନିୟତେ ପଣ୍ଣସନ୍ଥରେ ।
ୱୁତ୍ଥୋକାସୋ ମୟା ଦିନ୍ନୋ, ସମଣସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ତିସ୍ସସ୍ସ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ, ଲୋକନାଥସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ସନ୍ଥରିଂ ପୁପ୍ଫସନ୍ଥରଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କରିଂ ପୁପ୍ଫସନ୍ଥରଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସନ୍ଥରସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଚୁଦ୍ଦସକପ୍ପମ୍ହି, ଅହୋସିଂ ମନୁଜାଧିପୋ ।
ଏକଅଞ୍ଜଲିକୋ ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଞ୍ଜଲିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଞ୍ଜଲିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ପୋତ୍ଥକଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସତ୍ଥାରଂ ଧମ୍ମମାରବ୍ଭ, ସଙ୍ଘଞ୍ଚାପି ମହେସିନଂ ।
ପୋତ୍ଥଦାନଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟେ ଅନୁତ୍ତରେ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୋତ୍ଥଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୋତ୍ଥକଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୋତ୍ଥକଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଚିତକପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅନୁସୋତଂ ୱଜାମହଂ ।
ସତ୍ତ ମାଲୁୱପୁପ୍ଫାନି, ଚିତମାରୋପୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଚିତକଂ ୟମପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଚିତପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତସଟ୍ଠିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ପଟିଜଗ୍ଗସନାମକା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ସତ୍ତାସୁଂ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ [ପଟିଜଗ୍ଗସନାମକୋ । ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚିତକପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚିତକପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଆଲୁୱଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ବତେ ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ମହାସିନ୍ଧୁ ସୁଦସ୍ସନା ।
ତତ୍ଥଦ୍ଦସଂ ୱୀତରାଗଂ, ସୁପ୍ପଭାସଂ ସୁଦସ୍ସନଂ ॥
‘‘ପରମୋପସମେ ୟୁତ୍ତଂ, ଦିସ୍ୱା ୱିମ୍ହିତମାନସୋ ।
ଆଲୁୱଂ ତସ୍ସ ପାଦାସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଆଲୁୱସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଆଲୁୱଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଆଲୁୱଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଏକପୁଣ୍ଡରୀକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ରୋମସୋ ନାମ ନାମେନ, ସୟମ୍ଭୂ ସୁବ୍ବତୋ [ସପ୍ପଭୋ (ସ୍ୟା॰)] ତଦା ।
ପୁଣ୍ଡରୀକଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ପୁଣ୍ଡରୀକମଦଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁଣ୍ଡରୀକସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକପୁଣ୍ଡରୀକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକପୁଣ୍ଡରୀକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ତରଣୀୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମହାପଥମ୍ହି ୱିସମେ, ସେତୁ କାରାପିତୋ ମୟା ।
ତରଣତ୍ଥାୟ ଲୋକସ୍ସ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟୋ ସେତୁ କାରିତୋ ମୟା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସେତୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚପଞ୍ଞାସିତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ସମୋଗଧୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତରଣୀୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତରଣୀୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ସୁୱଣ୍ଣବିବ୍ବୋହନୱଗ୍ଗୋ ଅଟ୍ଠୱୀସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ସୁୱଣ୍ଣଂ ତିଲମୁଟ୍ଠି ଚ, ଚଙ୍କୋଟବ୍ଭଞ୍ଜନଞ୍ଜଲୀ ।
ପୋତ୍ଥକୋ ଚିତମାଲୁୱା, ଏକପୁଣ୍ଡରୀ ସେତୁନା ।
ଦ୍ୱେଚତ୍ତାଲୀସ ଗାଥାୟୋ, ଗଣିତାୟୋ ୱିଭାୱିଭୀତି ॥
ଏକାଦସମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
୨୯. ପଣ୍ଣଦାୟକୱଗ୍ଗୋ
୧. ପଣ୍ଣଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଣ୍ଣସାଲେ ନିସିନ୍ନୋମ୍ହି, ପଣ୍ଣଭୋଜନଭୋଜନୋ ।
ଉପୱିଟ୍ଠଞ୍ଚ ମଂ ସନ୍ତଂ, ଉପାଗଚ୍ଛି ମହାଇସି [ମହାମୁନି (ସୀ॰)]॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ଲୋକପଜ୍ଜୋତୋ, ସବ୍ବଲୋକତିକିଚ୍ଛକୋ ।
ତସ୍ସ ପଣ୍ଣଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ନିସିନ୍ନଂ [ନିସିନ୍ନସ୍ସ (ସ୍ୟା॰ ଅଟ୍ଠ॰)] ପଣ୍ଣସନ୍ଥରେ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପଣ୍ଣମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଣ୍ଣଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଣ୍ଣଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଣ୍ଣଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିନେରୁସମସନ୍ତୋସୋ, ଧରଣୀସମ [ଧରଣୀଧର (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସାଦିସୋ ।
ୱୁଟ୍ଠହିତ୍ୱା ସମାଧିମ୍ହା, ଭିକ୍ଖାୟ ମମୁପଟ୍ଠିତୋ ॥
‘‘ହରୀତକଂ [ହରୀତକିଂ (ସ୍ୟା॰)] ଆମଲକଂ, ଅମ୍ବଜମ୍ବୁୱିଭୀତକଂ ।
କୋଲଂ ଭଲ୍ଲାତକଂ ବିଲ୍ଲଂ, ଫାରୁସକଫଲାନି ଚ ॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ମହେସିସ୍ସ, ସବ୍ବଲୋକାନୁକମ୍ପିନୋ ।
ତଞ୍ଚ ସବ୍ବଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତପଞ୍ଞାସିତୋ କପ୍ପେ, ଏକଜ୍ଝୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୀହଂ ୟଥା ୱନଚରଂ, ନିସଭାଜାନିୟଂ ୟଥା ।
କକୁଧଂ ୱିଲସନ୍ତଂୱ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ଲୋକପଜ୍ଜୋତଂ, ସବ୍ବଲୋକତିକିଚ୍ଛକଂ ।
ଅକାସିଂ ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମନଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗଚ୍ଛିଂ ନରାସଭଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମନେ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତତିଂସେ [ସତ୍ତୱୀସେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଇତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ଜନାଧିପୋ ।
ସପରିୱାରୋତି ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଏକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦକ୍ଖିଣମ୍ହି ଦୁୱାରମ୍ହି, ପିସାଚୋ ଆସହଂ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ପୀତରଂସିଂୱ ଭାଣୁମଂ ॥
‘‘ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ନରଗ୍ଗସ୍ସ, ସବ୍ବଲୋକହିତେସିନୋ ।
ଏକପୁପ୍ଫଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ମଘୱପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନମ୍ମଦାନଦିୟା ତୀରେ, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ସମାଧିଂ ସୋ ସମାପନ୍ନୋ, ୱିପ୍ପସନ୍ନୋ ଅନାୱିଲୋ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ପସନ୍ନସୁମନୋ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅପରାଜିତଂ ।
ତାହଂ ମଘୱପୁପ୍ଫେନ, ସୟମ୍ଭୁଂ ପୂଜୟିଂ ତଦା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଘୱପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଘୱପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଉପଟ୍ଠାକଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜନ୍ତଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦଂ ମହାନାଗଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ପକ୍କୋସାପିୟ ତସ୍ସାହଂ, ସବ୍ବଲୋକହିତେସିନୋ ।
ଉପଟ୍ଠାକୋ ମୟା ଦିନ୍ନୋ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗହେତ୍ୱା [ପଟିଗ୍ଗହେସି (କ॰)] ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ନିୟ୍ୟାଦେସି ମହାମୁନି [ମହାଇସି (କ॰)]।
ଉଟ୍ଠାୟ ଆସନା ତମ୍ହା, ପକ୍କାମି ପାଚିନାମୁଖୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଉପଟ୍ଠାକମଦଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଉପଟ୍ଠାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତପଞ୍ଞାସିତୋ କପ୍ପେ, ବଲସେନସନାମକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉପଟ୍ଠାକଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉପଟ୍ଠାକଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଅପଦାନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅପଦାନଂ ସୁଗତାନଂ, କିତ୍ତୟିଂହଂ ମହେସିନଂ ।
ପାଦେ ଚ ସିରସା ୱନ୍ଦିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଅପଦାନଂ ପକିତ୍ତୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କିତ୍ତନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅପଦାନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅପଦାନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସତ୍ତାହପବ୍ବଜିତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସଙ୍ଘୋ ସକ୍କତମାନିତୋ ।
ବ୍ୟସନଂ ମେ ଅନୁପ୍ପତ୍ତଂ, ଞାତିଭେଦୋ ପୁରେ ଅହୁ ॥
‘‘ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ, ବ୍ୟସନୁପସମାୟହଂ ।
ସତ୍ତାହାଭିରତୋ ତତ୍ଥ, ସତ୍ଥୁସାସନକମ୍ୟତା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟମହଂ ପବ୍ବଜିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପବ୍ବଜ୍ଜାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତସଟ୍ଠିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ସତ୍ତ ଆସୁଂ ମହୀପତୀ ।
ସୁନିକ୍ଖମାତି ଞାୟନ୍ତି, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସତ୍ତାହପବ୍ବଜିତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସତ୍ତାହପବ୍ବଜିତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ବୁଦ୍ଧୁପଟ୍ଠାୟିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱେଟମ୍ଭିନୀତି [ୱେଟମ୍ବରୀତି (ସୀ॰), ୱେଧମ୍ଭିନୀତି (ସ୍ୟା॰)] ମେ ନାମଂ, ପିତୁସନ୍ତଂ [ପିତା’ସନ୍ତଂ ( ?)] ମମଂ ତଦା ।
ମମ ହତ୍ଥଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଉପାନୟି ମହାମୁନିଂ ॥
‘‘ଇମେମଂ ଉଦ୍ଦିସିସ୍ସନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧା ଲୋକଗ୍ଗନାୟକା ।
ତେହଂ ଉପଟ୍ଠିଂ ସକ୍କଚ୍ଚଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ବୁଦ୍ଧେ ଉପଟ୍ଠହିଂ [ପରିଚରିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଉପଟ୍ଠାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତେୱୀସମ୍ହି ଇତୋ କପ୍ପେ, ଚତୁରୋ ଆସୁ ଖତ୍ତିୟା ।
ସମଣୁପଟ୍ଠାକା ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବୁଦ୍ଧୁପଟ୍ଠାୟିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବୁଦ୍ଧୁପଟ୍ଠାୟିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପୁବ୍ବଙ୍ଗମିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚୁଲ୍ଲାସୀତିସହସ୍ସାନି, ପବ୍ବଜିମ୍ହ ଅକିଞ୍ଚନା ।
ତେସଂ ପୁବ୍ବଙ୍ଗମୋ ଆସିଂ, ଉତ୍ତମତ୍ଥସ୍ସ ପତ୍ତିୟା ॥
‘‘ସରାଗା ସଭୱା [ସମୋହା (ସ୍ୟା॰)] ଚେତେ, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲା ।
ଉପଟ୍ଠହିଂସୁ ସକ୍କଚ୍ଚଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଖୀଣାସୱା ୱନ୍ତଦୋସା, କତକିଚ୍ଚା ଅନାସୱା ।
ଫରିଂସୁ ମେତ୍ତଚିତ୍ତେନ, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତା ॥
‘‘ତେସଂ ଉପଟ୍ଠହିତ୍ୱାନ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧାନଂ ପତିସ୍ସତୋ ।
ମରଣଞ୍ଚ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ଦେୱତ୍ତଞ୍ଚ ଅଗମ୍ହସେ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସୀଲମନୁପାଲୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସଞ୍ଞମସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁବ୍ବଙ୍ଗମିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁବ୍ବଙ୍ଗମିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ପଣ୍ଣଦାୟକୱଗ୍ଗୋ ଏକୂନତିଂସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ପଣ୍ଣଂ ଫଲଂ ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମଂ, ଏକପୁପ୍ଫି ଚ ମଘୱା ।
ଉପଟ୍ଠାକାପଦାନଞ୍ଚ, ପବ୍ବଜ୍ଜା ବୁଦ୍ଧୁପଟ୍ଠାକୋ ।
ପୁବ୍ବଙ୍ଗମୋ ଚ ଗାଥାୟୋ, ଅଟ୍ଠତାଲୀସ କିତ୍ତିତା ॥
୩୦. ଚିତକପୂଜକୱଗ୍ଗୋ
୧. ଚିତକପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଜିତୋ ନାମ ନାମେନ, ଅହୋସିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ତଦା ।
ଆହୁତିଂ ୟିଟ୍ଠୁକାମୋହଂ, ନାନାପୁପ୍ଫଂ ସମାନୟିଂ ॥
‘‘ଜଲନ୍ତଂ ଚିତକଂ ଦିସ୍ୱା, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ।
ତଞ୍ଚ ପୁପ୍ଫଂ ସମାନେତ୍ୱା, ଚିତକେ ଓକିରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତୱୀସେ [ସତ୍ତତିଂସେ (କ॰)] ଇତୋ କପ୍ପେ, ସତ୍ତାସୁଂ ମନୁଜାଧିପା ।
ସୁପଜ୍ଜଲିତନାମା ତେ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚିତକପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚିତକପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ପୁପ୍ଫଧାରକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱାକଚୀରଧରୋ ଆସିଂ, ଅଜିନୁତ୍ତରୱାସନୋ ।
ଅଭିଞ୍ଞା ପଞ୍ଚ ନିବ୍ବତ୍ତା, ଚନ୍ଦସ୍ସ ପରିମଜ୍ଜକୋ ॥
‘‘ୱିପସ୍ସିଂ ଲୋକପଜ୍ଜୋତଂ, ଦିସ୍ୱା ଅଭିଗତଂ ମମଂ ।
ପାରିଚ୍ଛତ୍ତକପୁପ୍ଫାନି, ଧାରେସିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧାରଣାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତାସୀତିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ମହୀପତି ।
ସମନ୍ତଧାରଣୋ ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁପ୍ଫଧାରକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁପ୍ଫଧାରକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଛତ୍ତଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପୁତ୍ତୋ ମମ ପବ୍ବଜିତୋ, କାସାୟୱସନୋ ତଦା ।
ସୋ ଚ ବୁଦ୍ଧତ୍ତଂ ସମ୍ପତ୍ତୋ, ନିବ୍ବୁତୋ ଲୋକପୂଜିତୋ ॥
‘‘ୱିଚିନନ୍ତୋ ସକଂ ପୁତ୍ତଂ, ଅଗମଂ ପଚ୍ଛତୋ ଅହଂ ।
ନିବ୍ବୁତସ୍ସ ମହନ୍ତସ୍ସ, ଚିତକଂ ଅଗମାସହଂ ॥
‘‘ପଗ୍ଗୟ୍ହ ଅଞ୍ଜଲିଂ ତତ୍ଥ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଚିତକଂ ଅହଂ ।
ସେତଚ୍ଛତ୍ତଞ୍ଚ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ଆରୋପେସିଂ ଅହଂ ତଦା ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଛତ୍ତମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଛତ୍ତଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚୱୀସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ସତ୍ତ ଆସୁଂ ଜନାଧିପା ।
ମହାରହସନାମା ତେ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଛତ୍ତଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଛତ୍ତଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅନୁଗ୍ଗତମ୍ହି ଆଦିଚ୍ଚେ, ପନାଦୋ [ପସାଦୋ (ସ୍ୟା॰ ଅଟ୍ଠ॰)] ୱିପୁଲୋ ଅହୁ ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ଲୋକମ୍ହି, ପାତୁଭାୱୋ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଘୋସ [ସଦ୍ଦ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ମସ୍ସୋସହଂ ତତ୍ଥ, ନ ଚ ପସ୍ସାମି ତଂ ଜିନଂ ।
ମରଣଞ୍ଚ ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞମନୁସ୍ସରିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଗୋସୀସନିକ୍ଖେପକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଆରାମଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଖମ୍ମ, ଗୋସୀସଂ ସନ୍ଥତଂ ମୟା ।
ଅନୁଭୋମି ସକଂ କମ୍ମଂ, ପୁବ୍ବକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଆଜାନିୟା ୱାତଜୱା, ସିନ୍ଧୱା ସୀଘୱାହନା ।
ଅନୁଭୋମି ସବ୍ବମେତଂ, ଗୋସୀସସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହୋ କାରଂ ପରମକାରଂ, ସୁଖତ୍ତେ ସୁକତଂ ମୟା ।
ସଙ୍ଘେ କତସ୍ସ କାରସ୍ସ, ନ ଅଞ୍ଞଂ କଲମଗ୍ଘତି ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସୀସଂ ସନ୍ଥରିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସନ୍ଥରସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚସତ୍ତତିକପ୍ପମ୍ହି, ସୁପ୍ପତିଟ୍ଠିତନାମକୋ ।
ଏକୋ ଆସିଂ ମହାତେଜୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗୋସୀସନିକ୍ଖେପକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗୋସୀସନିକ୍ଖେପକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ପାଦପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ବତେ ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ଅହୋସିଂ କିନ୍ନରୋ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ପୀତରଂସିଂୱ ଭାଣୁମଂ ॥
‘‘ଉପେତଂ ତମହଂ [ଉପେତୋପି ତଦା (ସ୍ୟା॰), ଉପେସିଂ ତମହଂ ( ?)] ବୁଦ୍ଧଂ, ୱିପସ୍ସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଚନ୍ଦନଂ ତଗରଞ୍ଚାପି, ପାଦେ ଓସିଞ୍ଚହଂ ତଦା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପାଦଂ ଅଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପାଦପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପାଦପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପାଦପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଦେସକିତ୍ତକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉପସାଲକନାମୋହଂ, ଅହୋସିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ତଦା ।
କାନନଂ ୱନମୋଗାଳ୍ହଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନ ୱନ୍ଦିଂ ପାଦେସୁ, ଲୋକାହୁତିପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତଂ ମଂ ଞତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧୋ ଅନ୍ତରଧାୟଥ ॥
‘‘କାନନା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମନୁସ୍ସରିଂ ।
ତଂ ଦେସଂ କିତ୍ତୟିତ୍ୱାନ, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦେସମଭିକିତ୍ତୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କିତ୍ତନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଦେସକିତ୍ତକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଦେସକିତ୍ତକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସରଣଗମନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ବତେ ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ଅହୋସିଂ ଲୁଦ୍ଦକୋ ତଦା ।
ୱିପସ୍ସିଂ ଅଦ୍ଦସଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ଉପାସିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ୱେୟ୍ୟାୱଚ୍ଚମକାସହଂ ।
ସରଣଞ୍ଚ ଉପାଗଚ୍ଛିଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ସରଣଂ ଉପଗଚ୍ଛହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସରଣାଗମନପ୍ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସରଣଗମନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସରଣଗମନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଅମ୍ବପିଣ୍ଡିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ରୋମସୋ ନାମ ନାମେନ, ଦାନୱୋ ଇତି ୱିସ୍ସୁତୋ ।
ଅମ୍ବପିଣ୍ଡୀ ମୟା ଦିନ୍ନା [ଅମ୍ବପିଣ୍ଡୋ ମୟା ଦିନ୍ନୋ (ସ୍ୟା॰)], ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟମମ୍ବମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅମ୍ବଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅମ୍ବପିଣ୍ଡିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅମ୍ବପିଣ୍ଡିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଅନୁସଂସାୱକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପିଣ୍ଡାୟ ଚରମାନାହଂ, ୱିପସ୍ସିମଦ୍ଦସଂ ଜିନଂ ।
ଉଳୁଙ୍ଗଭିକ୍ଖଂ ପାଦାସିଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଅଭିୱାଦେସହଂ ତଦା ।
ଅନୁସଂସାୱୟିଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଉତ୍ତମତ୍ଥସ୍ସ ପତ୍ତିୟା ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ଅନୁସଂସାୱୟିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅନୁସଂସାୱନା ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅନୁସଂସାୱକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅନୁସଂସାୱକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଚିତକପୂଜକୱଗ୍ଗୋ ତିଂସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଚିତକଂ ପାରିଛତ୍ତୋ ଚ, ସଦ୍ଦଗୋସୀସସନ୍ଥରଂ ।
ପାଦୋ ପଦେସଂ ସରଣଂ, ଅମ୍ବୋ ସଂସାୱକୋପି ଚ ।
ଅଟ୍ଠତାଲୀସ ଗାଥାୟୋ, ଗଣିତାୟୋ ୱିଭାୱିଭି ॥
କଣିକାରୋ ହତ୍ଥିଦଦୋ, ଆଲମ୍ବଣୁଦକାସନଂ ।
ତୁୱରଂ ଥୋମକୋ ଚେୱ, ଉକ୍ଖେପଂ ସୀସୁପଧାନଂ ॥
ପଣ୍ଣଦୋ ଚିତପୂଜୀ ଚ, ଗାଥାୟୋ ଚେୱ ସବ୍ବସୋ ।
ଚତ୍ତାରି ଚ ସତାନୀହ, ଏକପଞ୍ଞାସମେୱ ଚ ॥
ପଞ୍ଚୱୀସସତା ସବ୍ବା, ଦ୍ୱାସତ୍ତତି ତଦୁତ୍ତରି ।
ତିସତଂ ଅପଦାନାନଂ, ଗଣିତା ଅତ୍ଥଦସ୍ସିଭି ॥
କଣିକାରୱଗ୍ଗଦସକଂ ।
ତତିୟସତକଂ ସମତ୍ତଂ ।
୩୧. ପଦୁମକେସରୱଗ୍ଗୋ
୧. ପଦୁମକେସରିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଇସିସଙ୍ଘେ ଅହଂ ପୁବ୍ବେ, ଆସିଂ ମାତଙ୍ଗୱାରଣୋ ।
ମହେସୀନଂ ପସାଦେନ, ପଦ୍ମକେସରମୋକିରିଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଚେକଜିନସେଟ୍ଠେସୁ, ଧୁତରାଗେସୁ ତାଦିସୁ ।
ତେସୁ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, କେସରଂ ଓକିରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଦୁମକେସରିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଦୁମକେସରିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ସବ୍ବଗନ୍ଧିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଗନ୍ଧମାଲଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଅଦାସିଂ ଉଜୁଭୂତସ୍ସ, କୋସେୟ୍ୟୱତ୍ଥମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ୱତ୍ଥମଦଦିଂ [ଗନ୍ଧମଦଦିଂ (ସ୍ୟା॰)] ପୁରେ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଗନ୍ଧଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ପନ୍ନରସେ କପ୍ପେ, ସୁଚେଳୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସବ୍ବଗନ୍ଧିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସବ୍ବଗନ୍ଧିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ପରମନ୍ନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜୋତନ୍ତଂ, ଉଦୟନ୍ତଂୱ ଭାଣୁମଂ ।
ୱିପସ୍ସିଂ ଅଦ୍ଦସଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଭିନେସିଂ ସକଂ ଘରଂ ।
ଅଭିନେତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପରମନ୍ନମଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ପରମନ୍ନମଦିଂ [ପରମନ୍ନଂ ଦଦିଂ (ସୀ॰), ପରମନ୍ନମଦଂ (ସ୍ୟା॰)] ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପରମନ୍ନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପରମନ୍ନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପରମନ୍ନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଧମ୍ମସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିନୋ ଭଗୱତୋ, ମହାବୋଧିମହୋ ଅହୁ ।
ରୁକ୍ଖଟ୍ଠସ୍ସେୱ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, [ରୁକ୍ଖଟ୍ଠେୟେୱ ସମ୍ବୁଦ୍ଧେ (ସୀ॰), ରୁକ୍ଖଟ୍ଠୋ ଇୱ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ (ଅଟ୍ଠ॰) ଏତ୍ଥ ରୁକ୍ଖଟ୍ଠସ୍ସେୱ ବୋଧିମହକାରଜନସ୍ସ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେତୀତି ଅତ୍ଥୋପି ସକ୍କା ଞାତୁଂ] ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ [ଲୋକଜେଟ୍ଠେ ନରାସଭେ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ।
ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେତି, ୱାଚାସଭିମୁଦୀରୟଂ ॥
‘‘ସଙ୍ଖିତ୍ତେନ ଚ ଦେସେନ୍ତୋ, ୱିତ୍ଥାରେନ ଚ ଦେସୟଂ [ଦେସୟି (ସ୍ୟା॰), ଭାସତି (କ॰)]।
ୱିୱଟ୍ଟଚ୍ଛଦୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ନିବ୍ବାପେସି ମହାଜନଂ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱାନ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ପକ୍କାମିଂ ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଧମ୍ମମସୁଣିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧମ୍ମସୱସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତେତ୍ତିଂସମ୍ହି ଇତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ମହୀପତି ।
ସୁତୱା ନାମ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଧମ୍ମସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଧମ୍ମସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଭାଗୀରଥୀନଦୀତୀରେ, ଅହୋସି ଅସ୍ସମୋ ତଦା ।
ତମହଂ ଅସ୍ସମଂ ଗଚ୍ଛିଂ, ଫଲହତ୍ଥୋ ଅପେକ୍ଖୱା ॥
‘‘ୱିପସ୍ସିଂ ତତ୍ଥ ଅଦ୍ଦକ୍ଖିଂ, ପୀତରଂସିଂୱ ଭାଣୁମଂ ।
ୟଂ ମେ ଅତ୍ଥି ଫଲଂ ସବ୍ବଂ, ଅଦାସିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲଂ ଅଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ସମ୍ପସାଦକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘‘ନମୋ ତେ ବୁଦ୍ଧ ୱୀରତ୍ଥୁ, ୱିପ୍ପମୁତ୍ତୋସି ସବ୍ବଧି ।
ବ୍ୟସନମ୍ହି [ବ୍ୟସନଂ ହି (ସୀ॰)] ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ତସ୍ସ ମେ ସରଣଂ ଭୱ’ ॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ତସ୍ସ ବ୍ୟାକାସି, ଲୋକେ ଅପ୍ପଟିପୁଗ୍ଗଲୋ ।
‘ମହୋଦଧିସମୋ ସଙ୍ଘୋ, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟୋ ଅନୁତ୍ତରୋ ॥
‘‘‘ତତ୍ଥ ତ୍ୱଂ ୱିରଜେ ଖେତ୍ତେ, ଅନନ୍ତଫଲଦାୟକେ ।
ସଙ୍ଘେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ସୁବୀଜଂ ୱାପ [ଚାପି (ସୀ॰), ୱାପି (ସ୍ୟା॰)] ରୋପୟ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ମମେୱ ଅନୁସାସିତ୍ୱା, ୱେହାସଂ ନଭମୁଗ୍ଗମି ॥
‘‘ଅଚିରଂ ଗତମତ୍ତମ୍ହି, ସବ୍ବଞ୍ଞୁମ୍ହି ନରାସଭେ ।
ମରଣଂ ସମନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ତୁସିତଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ ୱିରଜେ ଖେତ୍ତେ, ଅନନ୍ତଫଲଦାୟକେ ।
ସଙ୍ଘେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ପସାଦମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପସାଦସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସମ୍ପସାଦକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସମ୍ପସାଦକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଆରାମଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଆରାମୋ ରୋପିତୋ ମୟା ।
ସନ୍ଦଚ୍ଛାୟେସୁ [ସୀତଛାୟେସୁ (ସ୍ୟା॰), ସନ୍ତଚ୍ଛାୟେସୁ (କ॰)] ରୁକ୍ଖେସୁ, ଉପାସନ୍ତେସୁ ପକ୍ଖିସୁ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ଆରାମଂ ଅଭିନାମେସିଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ଫଲଂ ପୁପ୍ଫମଦାସହଂ ।
ତତୋ ଜାତପ୍ପସାଦୋୱ, ତଂ ୱନଂ ପରିଣାମୟିଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ୟମିଦଂ ଦାସିଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନମ୍ହି, ନିବ୍ବତ୍ତତି ଫଲଂ ମମ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଆରାମମଦଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଆରାମସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ସତ୍ତାସୁଂ ମୁଦୁସୀତଲା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଆରାମଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଆରାମଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଅନୁଲେପଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସିସ୍ସ ମୁନିନୋ, ଅଦ୍ଦସଂ ସାୱକଂ ଅହଂ ।
ନୱକମ୍ମଂ କରୋନ୍ତସ୍ସ, ସୀମାୟ ଉପଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ନିଟ୍ଠିତେ ନୱକମ୍ମେ ଚ, ଅନୁଲେପମଦାସହଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରେ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅନୁଲେପସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅନୁଲେପଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅନୁଲେପଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉଦେନ୍ତଂ ସତରଂସିଂୱ, ପୀତରଂସିଂୱ ଭାଣୁମଂ ।
ୱନନ୍ତରଗତଂ ସନ୍ତଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ସୁପିନନ୍ତେନ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ସୁଗତିଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପବ୍ଭାରଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପିୟଦସ୍ସିନୋ ଭଗୱତୋ, ପବ୍ଭାରୋ ସୋଧିତୋ ମୟା ।
ଘଟକଞ୍ଚ ଉପଟ୍ଠାସିଂ, ପରିଭୋଗାୟ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ତଂ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ୱିୟାକାସି, ପିୟଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି ।
ସହସ୍ସକଣ୍ଡୋ ସତଭେଣ୍ଡୁ [ସତଗେଣ୍ଡୁ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଧଜାଲୁ ହରିତାମୟୋ ॥
‘‘ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସତି ସୋ ୟୂପୋ, ରତନଞ୍ଚ ଅନପ୍ପକଂ ।
ପବ୍ଭାରଦାନଂ ଦତ୍ୱାନ, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ॥
‘‘ଇତୋ ବାତ୍ତିଂସକପ୍ପମ୍ହି, ସୁସୁଦ୍ଧୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପବ୍ଭାରଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପବ୍ଭାରଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ପଦୁମକେସରୱଗ୍ଗୋ ଏକତିଂସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
କେସରଂ ଗନ୍ଧମନ୍ନଞ୍ଚ, ଧମ୍ମସଞ୍ଞୀ ଫଲେନ ଚ ।
ପସାଦାରାମଦାୟୀ ଚ, ଲେପକୋ ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞକୋ ।
ପବ୍ଭାରଦୋ ଚ ଗାଥାୟୋ, ଏକପଞ୍ଞାସ କିତ୍ତିତା ॥
୩୨. ଆରକ୍ଖଦାୟକୱଗ୍ଗୋ
୧. ଆରକ୍ଖଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଧମ୍ମଦସ୍ସିସ୍ସ ମୁନିନୋ, ୱତି କାରାପିତା ମୟା ।
ଆରକ୍ଖୋ ଚ ମୟା ଦିନ୍ନୋ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ତେନ କମ୍ମୱିସେସେନ, ପତ୍ତୋ ମେ ଆସୱକ୍ଖୟୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଆରକ୍ଖଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଆରକ୍ଖଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଭୋଜନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁଜାତୋ ସାଲଲଟ୍ଠୀୱ, ସୋଭଞ୍ଜନମିୱୁଗ୍ଗତୋ ।
ଇନ୍ଦଲଟ୍ଠିରିୱାକାସେ, ୱିରୋଚତି ସଦା ଜିନୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଦେୱାତିଦେୱସ୍ସ, ୱେସ୍ସଭୁସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଅଦାସି ଭୋଜନମହଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ତଂ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ଅନୁମୋଦି, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ଭୱେ ନିବ୍ବତ୍ତମାନମ୍ହି, ଫଲଂ ନିବ୍ବତ୍ତତୂ ତୱ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭୋଜନସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚୱୀସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ଅମିତ୍ତକୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଭୋଜନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭୋଜନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଗତସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଆକାସେୱ ପଦଂ ନତ୍ଥି, ଅମ୍ବରେ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ।
ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ଜିନମଦ୍ଦକ୍ଖିଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ତିଦିୱଙ୍ଗଣେ [ତିଦିୱଙ୍ଗଣଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ଅନିଲେନେରିତଂ ଦିସ୍ୱା, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧଚୀୱରଂ ।
ୱିତ୍ତି ମମାହୁ ତାୱଦେ [ୱିତ୍ତି ମେ ପାହୁଣା ତାୱ (ସ୍ୟା॰), ୱିତ୍ତି ମେ ତାୱଦେ ଜାତା (ସୀ॰)], ଦିସ୍ୱାନ ଗମନଂ ମୁନିଂ [ମୁନେ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗତସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗତସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସତ୍ତପଦୁମିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଦୀକୂଲେ ୱସାମହଂ, ନେସାଦୋ ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ।
ସତପତ୍ତେହି ପୁପ୍ଫେହି, ସମ୍ମଜ୍ଜିତ୍ୱାନ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଦିସ୍ୱା ନଭେନ [ୱନେନ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ, ହାସୋ ମେ ଉଦପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ।
ଅସ୍ସମଂ ଅତିନାମେତ୍ୱା, ଜଲଜଗ୍ଗେହି ଓକିରିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ତେ ସତ୍ତମେ କପ୍ପେ, ଚତୁରୋ ପାଦପାୱରା ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସତ୍ତପଦୁମିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସତ୍ତପଦୁମିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ପୁପ୍ଫାସନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପୀତରଂସିଂୱ [ସତରଂସିଂୱ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଭାଣୁମଂ ।
ଅୱିଦୂରେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ଅପରାଜିତଂ ॥
‘‘ତସ୍ସ ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମିତ୍ୱାନ, ପୱେସେତ୍ୱାନ ଅସ୍ସମଂ ।
ପୁପ୍ଫାସନଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ୱେଦଜାତୋ ତଦା ଅହଂ ।
ବୁଦ୍ଧେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ତଂ କମ୍ମଂ ପରିଣାମୟିଂ ॥
‘‘ୟଂ ମେ ଅତ୍ଥି କତଂ ପୁଞ୍ଞଂ, ସୟମ୍ଭୁମ୍ହପରାଜିତେ ।
ସବ୍ବେନ ତେନ କୁସଲେନ, ୱିମଲୋ ହୋମି ସାସନେ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ପୁପ୍ଫାସନମଦଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫାସନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁପ୍ଫାସନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁପ୍ଫାସନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଆସନସନ୍ଥୱିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚେତିୟଂ ଉତ୍ତମଂ ନାମ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ।
ଅରଞ୍ଞେ ଇରୀଣେ ୱନେ, ଅନ୍ଧାହିଣ୍ଡାମହଂ ତଦା ॥
‘‘ପୱନା ନିକ୍ଖମନ୍ତେନ, ଦିଟ୍ଠଂ ସୀହାସନଂ ମୟା ।
ଏକଂସଂ ଅଞ୍ଜଲିଂ କତ୍ୱା, ସନ୍ଥୱିଂ [ଥୱିସ୍ସଂ (ସୀ॰)] ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଦିୱସଭାଗଂ ଥୱିତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧଂ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକଂ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ଇମଂ ୱାଚଂ ଉଦୀରୟିଂ ॥
‘‘‘ନମୋ ତେ ପୁରିସାଜଞ୍ଞ, ନମୋ ତେ ପୁରିସୁତ୍ତମ ।
ସବ୍ବଞ୍ଞୂସି ମହାୱୀର, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ’ ॥
‘‘ଅଭିତ୍ଥୱିତ୍ୱା ସିଖିନଂ, ନିମିତ୍ତକରଣେନହଂ ।
ଆସନଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ପକ୍କାମିଂ ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଥୱିଂ ୱଦତଂ ୱରଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଥୋମନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତୱୀସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଅତୁଲା ସତ୍ତ ଆସୁ ତେ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଆସନସନ୍ଥୱିକୋ [ଆସନସନ୍ଥୱକୋ ( ?), ଆସନଥୱିକୋ (କ॰), ଆସନତ୍ଥୱିକୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଆସନସନ୍ଥୱିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁଦସ୍ସନୋ ମହାୱୀରୋ, ଦେସେତି ଅମତଂ ପଦଂ ।
ପରିୱୁତୋ ସାୱକେହି, ୱସତି ଘରମୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ତାୟ ୱାଚାୟ ମଧୁରାୟ, ସଙ୍ଗଣ୍ହାତି [ସଙ୍ଗଣ୍ହନ୍ତେ (ସୀ॰)] ମହାଜନଂ ।
ଘୋସୋ ଚ ୱିପୁଲୋ ଆସି, ଆସୀସୋ [ଆସଂସୋ (ସୀ॰)] ଦେୱମାନୁସେ ॥
‘‘ନିଗ୍ଘୋସସଦ୍ଦଂ ସୁତ୍ୱାନ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ସଦ୍ଦେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଅୱନ୍ଦିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ତିରଂସିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କେସରିଂ ଅଭିଜାତଂୱ, ଅଗ୍ଗିକ୍ଖନ୍ଧଂୱ ପବ୍ବତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତଂ ଦିସା ସବ୍ବା [ନିୱାସେନ୍ତଂ (କ॰), ଦିସାସିନ୍ନଂ (ସ୍ୟା॰)], ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ସୂରିୟସ୍ସ ଚ ଆଲୋକଂ, ଚନ୍ଦାଲୋକଂ ତଥେୱ ଚ ।
ବୁଦ୍ଧାଲୋକଞ୍ଚ ଦିସ୍ୱାନ, ୱିତ୍ତି ମେ ଉଦପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ତୟୋ ଆଲୋକେ ଦିସ୍ୱାନ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ [ବୁଦ୍ଧଞ୍ଚ (ସୀ॰)] ସାୱକୁତ୍ତମଂ ।
ଏକଂସଂ ଅଜିନଂ କତ୍ୱା, ସନ୍ଥୱିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ତୟୋ ହି ଆଲୋକକରା, ଲୋକେ ଲୋକତମୋନୁଦା ।
ଚନ୍ଦୋ ଚ ସୂରିୟୋ ଚାପି, ବୁଦ୍ଧୋ ଚ ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ଓପମ୍ମଂ ଉପଦସ୍ସେତ୍ୱା, କିତ୍ତିତୋ ମେ ମହାମୁନି ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ୱଣ୍ଣଂ କିତ୍ତେତ୍ୱା, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିକିତ୍ତୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କିତ୍ତନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକସଟ୍ଠିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଞାଣଧରୋ ଅହୁ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିରଂସିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିରଂସିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. କନ୍ଦଲିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିନ୍ଧୁୟା ନଦିୟା ତୀରେ, ଅହୋସିଂ କସ୍ସକୋ ତଦା ।
ପରକମ୍ମାୟନେ ୟୁତ୍ତୋ, ପରଭତ୍ତଂ ଅପସ୍ସିତୋ ॥
‘‘ସିନ୍ଧୁଂ ଅନୁଚରନ୍ତୋହଂ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ଜିନମଦ୍ଦସଂ ।
ସମାଧିନା ନିସିନ୍ନଂୱ, ସତପତ୍ତଂୱ ପୁପ୍ଫିତଂ ॥
‘‘ସତ୍ତ କନ୍ଦଲିପୁପ୍ଫାନି, ୱଣ୍ଟେ ଛେତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ମତ୍ଥକେ ଅଭିରୋପେସିଂ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସାଦିଚ୍ଚବନ୍ଧୁନୋ ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଅନୁକୂଲେ ସମାହିତଂ ।
ତିଧାପଭିନ୍ନମାତଙ୍ଗଂ, କୁଞ୍ଜରଂୱ ଦୁରାସଦଂ ॥
‘‘ତମହଂ ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ, ନିପକଂ ଭାୱିତିନ୍ଦ୍ରିୟଂ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଅୱନ୍ଦିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କନ୍ଦଲିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କନ୍ଦଲିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. କୁମୁଦମାଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉସଭଂ ପୱରଂ ୱୀରଂ, ମହେସିଂ ୱିଜିତାୱିନଂ ।
ୱିପସ୍ସିନଂ ମହାୱୀରଂ, ଅଭିଜାତଂୱ କେସରିଂ ॥
‘‘ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜନ୍ତଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ଗହେତ୍ୱା କୁମୁଦଂ ମାଲଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ସମୋକିରିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କୁମୁଦମାଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କୁମୁଦମାଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଆରକ୍ଖଦାୟକୱଗ୍ଗୋ ବାତ୍ତିଂସତିମୋ [ବତ୍ତିଂସତିମୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଆରକ୍ଖଦୋ ଭୋଜନଦୋ, ଗତସଞ୍ଞୀ ପଦୁମିୟୋ ।
ପୁପ୍ଫାସନୀ ସନ୍ଥୱିକୋ, ସଦ୍ଦସଞ୍ଞୀ ତିରଂସିୟୋ ।
କନ୍ଦଲିକୋ କୁମୁଦୀ ଚ, ସତ୍ତପଞ୍ଞାସ ଗାଥକାତି ॥
୩୩. ଉମାପୁପ୍ଫିୟୱଗ୍ଗୋ
୧. ଉମାପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସମାହିତଂ ସମାପନ୍ନଂ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥମପରାଜିତଂ ।
ସମାଧିନା ଉପୱିଟ୍ଠଂ, ଅଦ୍ଦସାହଂ ନରୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଉମାପୁପ୍ଫଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ।
ସବ୍ବପୁପ୍ଫା ଏକସୀସା, ଉଦ୍ଧଂୱଣ୍ଟା ଅଧୋମୁଖା ॥
‘‘ସୁଚିତ୍ତା ୱିୟ ତିଟ୍ଠନ୍ତେ, ଆକାସେ ପୁପ୍ଫସନ୍ଥରା ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ତୁସିତଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚପଞ୍ଞାସିତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ମହୀପତି ।
ସମନ୍ତଛଦନୋ ନାମ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉମାପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉମାପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ପୁଲିନପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କକୁଧଂ ୱିଲସନ୍ତଂୱ, ନିସଭାଜାନିୟଂ ୟଥା ।
ଓସଧିଂୱ ୱିରୋଚନ୍ତଂ, ଓଭାସନ୍ତଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଅୱନ୍ଦିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ।
ସତ୍ଥାରଂ ପରିୱଣ୍ଣେସିଂ, ସକକମ୍ମେନ ତୋସୟିଂ [ତୋସିତୋ (ସୀ॰)]॥
‘‘ସୁସୁଦ୍ଧଂ ପୁଲିନଂ ଗୟ୍ହ, ଗତମଗ୍ଗେ ସମୋକିରିଂ ।
ଉଚ୍ଛଙ୍ଗେନ ଗହେତ୍ୱାନ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ତତୋ ଉପଡ୍ଢପୁଲିନଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ଦିୱାୱିହାରେ ଓସିଞ୍ଚିଂ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ପୁଲିନଂ ୟମସିଞ୍ଚହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁଲିନସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁଲିନପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁଲିନପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ହାସଜନକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦୁମଗ୍ଗେ ପଂସୁକୂଲକଂ [ପଂସୁକୂଲିକଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଲଗ୍ଗଂ ଦିସ୍ୱାନ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଭିୟ୍ୟୋ ଉଚ୍ଚାରିତଂ ମୟା ॥
‘‘ଦୂରତୋ ପନ ଦିସ୍ୱାନ [ପତିଦିସ୍ୱାନ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ହାସୋ ମେ ଉଦପଜ୍ଜଥ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଭିୟ୍ୟୋ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ହାସଜନକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ହାସଜନକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ୟଞ୍ଞସାମିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋହଂ, ଅହୋସିଂ ମନ୍ତପାରଗୂ ।
କୁଲୱତ୍ତଂ [କୁଲୱଂସଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଅଧାରେସିଂ, ୟଞ୍ଞୋ ଉସ୍ସାହିତୋ ମୟା ॥
‘‘ଚୁଲ୍ଲାସୀତିସହସ୍ସାନି, ପସୂ ହଞ୍ଞନ୍ତି ମେ ତଦା ।
ସାରଥମ୍ଭୁପନୀତାନି [ତାରସ୍ମୀହି ଉପନୀତାନି (କ॰), ସାରସ୍ମିଂହି ଉପନୀତାନି (ସ୍ୟା॰)], ୟଞ୍ଞତ୍ଥାୟ ଉପଟ୍ଠିତା ॥
‘‘ଉକ୍କାମୁଖପହଟ୍ଠୋୱ, ଖଦିରଙ୍ଗାରସନ୍ନିଭୋ ।
ଉଦୟନ୍ତୋୱ ସୂରିୟୋ, ପୁଣ୍ଣମାୟେୱ [ପୁଣ୍ଣମାସେୱ (ସୀ॰)] ଚନ୍ଦିମା ॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ସବ୍ବସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ, ତିଲୋକମହିତୋ ହିତୋ ।
ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ଅହିଂସା ସବ୍ବପାଣୀନଂ, କୁମାର ମମ ରୁଚ୍ଚତି ।
ଥେୟ୍ୟା ଚ ଅତିଚାରା ଚ, ମଜ୍ଜପାନା ଚ ଆରତି ॥
‘‘‘ରତି ଚ ସମଚରିୟାୟ, ବାହୁସଚ୍ଚଂ କତଞ୍ଞୁତା ।
ଦିଟ୍ଠେ ଧମ୍ମେ ପରତ୍ଥ ଚ, ଧମ୍ମା ଏତେ ପସଂସିୟା ॥
‘‘‘ଏତେ ଧମ୍ମେ ଭାୱୟିତ୍ୱା, ସବ୍ବସତ୍ତହିତେ ରତୋ [ହିତେସିତୋ (କ॰)]।
ବୁଦ୍ଧେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଭାୱେହି ମଗ୍ଗମୁତ୍ତମଂ’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ମମେୱଂ ଅନୁସାସିତ୍ୱା, ୱେହାସଂ ଉଗ୍ଗତୋ ଗତୋ ॥
‘‘ପୁବ୍ବେ ଚିତ୍ତଂ ୱିସୋଧେତ୍ୱା, ପଚ୍ଛା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ତୁସିତଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଦା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୟଞ୍ଞସାମିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୟଞ୍ଞସାମିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ନିମିତ୍ତସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ୱସାମି ଅସ୍ସମେ ଅହଂ ।
ସୁୱଣ୍ଣମିଗମଦ୍ଦକ୍ଖିଂ, ଚରନ୍ତଂ ୱିପିନେ ଅହଂ ॥
‘‘ମିଗେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଅଞ୍ଞେ ବୁଦ୍ଧେ ଅନୁସ୍ସରିଂ ॥
‘‘ଅବ୍ଭତୀତା ଚ ୟେ ବୁଦ୍ଧା, ୱତ୍ତମାନା ଅନାଗତା ।
ଏୱମେୱଂ ୱିରୋଚନ୍ତି, ମିଗରାଜାୱ ତେ ତୟୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ସଞ୍ଞମଲଭିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧସଞ୍ଞାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତ୍ତୱୀସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ମହୀପତି ।
ଅରଞ୍ଞସତ୍ଥୋ ନାମେନ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନିମିତ୍ତସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନିମିତ୍ତସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଅନ୍ନସଂସାୱକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନ୍ତରାପଣେ ।
କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସଂ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣଂ ॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ ସବ୍ବସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ, ଅନେଜଂ ଅପରାଜିତଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅତିନାମେତ୍ୱା, ଭୋଜୟିଂ ତଂ ମହାମୁନିଂ ॥
‘‘ମୁନି କାରୁଣିକୋ ଲୋକେ, ଓଭାସୟି ମମଂ ତଦା ।
ବୁଦ୍ଧେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭିକ୍ଖାଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅନ୍ନସଂସାୱକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅନ୍ନସଂସାୱକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୟଦା ଦେୱୋ ଦେୱକାୟା, ଚୱତେ ଆୟୁସଙ୍ଖୟା ।
ତୟୋ ସଦ୍ଦା ନିଚ୍ଛରନ୍ତି, ଦେୱାନଂ ଅନୁମୋଦତଂ ॥
‘‘‘ଇତୋ ଭୋ ସୁଗତିଂ ଗଚ୍ଛ, ମନୁସ୍ସାନଂ ସହବ୍ୟତଂ ।
ମନୁସ୍ସଭୂତୋ ସଦ୍ଧମ୍ମେ, ଲଭ ସଦ୍ଧଂ ଅନୁତ୍ତରଂ ॥
‘‘‘ସା ତେ ସଦ୍ଧା ନିୱିଟ୍ଠାସ୍ସ, ମୂଲଜାତା ପତିଟ୍ଠିତା ।
ୟାୱଜୀୱଂ ଅସଂହୀରା, ସଦ୍ଧମ୍ମେ ସୁପ୍ପୱେଦିତେ ॥
‘‘‘କାୟେନ କୁସଲଂ କତ୍ୱା, ୱାଚାୟ କୁସଲଂ ବହୁଂ ।
ମନସା କୁସଲଂ କତ୍ୱା, ଅବ୍ୟାପଜ୍ଜଂ ନିରୂପଧିଂ ॥
‘‘‘ତତୋ ଓପଧିକଂ ପୁଞ୍ଞଂ, କତ୍ୱା ଦାନେନ ତଂ ବହୁଂ ।
ଅଞ୍ଞେପି ମଚ୍ଚେ ସଦ୍ଧମ୍ମେ, ବ୍ରହ୍ମଚରିୟେ ନିୱେସୟ’ ॥
‘‘ଇମାୟ ଅନୁକମ୍ପାୟ, ଦେୱାଦେୱଂ ୟଦା ୱିଦୂ ।
ଚୱନ୍ତଂ ଅନୁମୋଦନ୍ତି, ଏହି ଦେୱ ପୁନପ୍ପୁନଂ [ଦେୱପୁରଂ ପୁନ (ସୀ॰)]॥
‘‘ସଂୱେଗୋ ମେ [ସଂୱିଗ୍ଗୋହଂ (ସ୍ୟା॰)] ତଦା ଆସି, ଦେୱସଙ୍ଘେ ସମାଗତେ ।
କଂସୁ ନାମ ଅହଂ ୟୋନିଂ, ଗମିସ୍ସାମି ଇତୋ ଚୁତୋ ॥
‘‘ମମ ସଂୱେଗମଞ୍ଞାୟ, ସମଣୋ ଭାୱିତିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ।
ମମୁଦ୍ଧରିତୁକାମୋ ସୋ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ସୁମନୋ ନାମ ନାମେନ, ପଦୁମୁତ୍ତରସାୱକୋ ।
ଅତ୍ଥଧମ୍ମାନୁସାସିତ୍ୱା, ସଂୱେଜେସି ମମଂ ତଦା ॥
ଦ୍ୱାଦସମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
‘‘ତସ୍ସାହଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ତଂ ଧୀରଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ତତ୍ଥ କାଲଂକତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଉପପଜ୍ଜିଂ ସ [ଉପପଜ୍ଜିସ୍ସଂ (ସୀ॰)] ତତ୍ଥେୱ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ୱସନ୍ତୋ ମାତୁକୁଚ୍ଛିମ୍ହି, ପୁନ ଧାରେତି ମାତୁୟା ॥
‘‘ତମ୍ହା କାୟା ଚୱିତ୍ୱାନ, ତିଦସେ ଉପପଜ୍ଜହଂ ।
ଏତ୍ଥନ୍ତରେ ନ ପସ୍ସାମି, ଦୋମନସ୍ସମହଂ ତଦା ॥
‘‘ତାୱତିଂସା ଚୱିତ୍ୱାନ, ମାତୁକୁଚ୍ଛିଂ ସମୋକ୍କମିଂ ।
ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ କୁଚ୍ଛିମ୍ହା, କଣ୍ହସୁକ୍କଂ ଅଜାନହଂ ॥
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋୱ [ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସେନ (ସ୍ୟା॰)], ଆରାମଂ ପାୱିସିଂ ଅହଂ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ୱିତ୍ଥାରିକେ [ୱିତ୍ଥାରିତେ (ସୀ॰ କ॰)] ପାୱଚନେ, ବାହୁଜଞ୍ଞମ୍ହି ସାସନେ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ସାସନକରେ, ଭିକ୍ଖୱୋ ତତ୍ଥ ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ସାୱତ୍ଥି ନାମ ନଗରଂ, ରାଜା ତତ୍ଥାସି କୋସଲୋ ।
ରଥେନ ନାଗୟୁତ୍ତେନ, ଉପେସି ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ନାଗଂ ଦିସ୍ୱାନ, ପୁବ୍ବକମ୍ମଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ସମୟଂ ଅଗମାସହଂ ॥
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋୱ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ୟୋ ସୋ ବୁଦ୍ଧଂ ଉପଟ୍ଠାସି, ଆନନ୍ଦୋ ନାମ ସାୱକୋ ॥
‘‘ଗତିମା ଧିତିମା ଚେୱ, ସତିମା ଚ ବହୁସ୍ସୁତୋ ।
ରଞ୍ଞୋ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେନ୍ତୋ, ନିୟ୍ୟାଦେସି ମହାଜୁତି ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱାନ, ପୁବ୍ବକମ୍ମଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ତତ୍ଥେୱ ଠିତକୋ ସନ୍ତୋ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଏକଂସଂ ଚୀୱରଂ କତ୍ୱା, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଇମଂ ୱାଚଂ ଉଦୀରୟିଂ ॥
‘‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡିପୁପ୍ଫଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ସୀହାସନେ ଠପେସହଂ ॥
‘‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ।
ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ହିତ୍ୱା ଜୟପରାଜୟଂ’ ॥
‘‘ପଞ୍ଚୱୀସସହସ୍ସମ୍ହି, କପ୍ପାନଂ ମନୁଜାଧିପା ।
ଅବ୍ବୁଦନିରବ୍ବୁଦାନି, ଅଟ୍ଠଟ୍ଠାସିଂସୁ ଖତ୍ତିୟା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସୁମନାୱେଳିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱେସ୍ସଭୁସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ସବ୍ବେ ଜନା ସମାଗମ୍ମ, ମହାପୂଜଂ କରୋନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ସୁଧାୟ ପିଣ୍ଡଂ କତ୍ୱାନ, ଆୱେଳଂ ସୁମନାୟହଂ ।
ସୀହାସନସ୍ସ ପୁରତୋ, ଅଭିରୋପେସହଂ ତଦା ॥
‘‘ସବ୍ବେ ଜନା ସମାଗମ୍ମ, ପେକ୍ଖନ୍ତି ପୁପ୍ଫମୁତ୍ତମଂ ।
କେନିଦଂ ପୂଜିତଂ ପୁପ୍ଫଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ନିମ୍ମାନଂ ଉପପଜ୍ଜହଂ ।
ଅନୁଭୋମି [ଅନୁଭୋସିଂ (ସୀ॰)] ସକଂ କମ୍ମଂ, ପୁବ୍ବେ ସୁକତମତ୍ତନୋ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ସବ୍ବେସାନଂ ପିୟୋ ହୋମି, ପୁପ୍ଫପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ନାଭିଜାନାମି କାୟେନ, ୱାଚାୟ ଉଦ ଚେତସା ।
ସଂୟତାନଂ ତପସ୍ସୀନଂ, କତଂ ଅକ୍କୋସିତଂ ମୟା ॥
‘‘ତେନ ସୁଚରିତେନାହଂ, ଚିତ୍ତସ୍ସ ପଣିଧୀହି ଚ ।
ସବ୍ବେସଂ ପୂଜିତୋ ହୋମି, ଅନକ୍କୋସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଏକାଦସେ କପ୍ପେ, ସହସ୍ସାରୋସି ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁମନାୱେଳିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁମନାୱେଳିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ପୁପ୍ଫଚ୍ଛତ୍ତିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ସଚ୍ଚଂ ପକାସୟନ୍ତସ୍ସ, ନିବ୍ବାପେନ୍ତସ୍ସ ପାଣିନୋ ॥
‘‘ଜଲଜଂ ଆହରିତ୍ୱାନ, ସତପତ୍ତଂ ମନୋରମଂ ।
ପୁପ୍ଫସ୍ସ ଛତ୍ତଂ କତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ଚ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମଂ ଗାଥଂ ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ପୁପ୍ଫଚ୍ଛତ୍ତଂ ଅଧାରୟିଂ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ସୋ ନ ଗଚ୍ଛତି’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଉୟ୍ୟୋଜେତ୍ୱାନ ପରିସଂ, ୱେହାସଂ ନଭମୁଗ୍ଗମି ॥
‘‘ୱୁଟ୍ଠିତେ ନରଦେୱମ୍ହି, ସେତଚ୍ଛତ୍ତମ୍ପି ୱୁଟ୍ଠହି ।
ପୁରତୋ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ, ଗଚ୍ଛତି ଛତ୍ତମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଛତ୍ତଂ ଅଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁପ୍ଫଚ୍ଛତ୍ତସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁସତ୍ତତିକପ୍ପମ୍ହି, ଅଟ୍ଠ ଜଲସିଖା ଅହୂ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁପ୍ଫଚ୍ଛତ୍ତିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁପ୍ଫଚ୍ଛତ୍ତିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ସପରିୱାରଛତ୍ତଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଆକାସେ ଜଲୱୁଟ୍ଠୀୱ ୱସ୍ସତେ [ୱସ୍ସତି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ୱସ୍ସେତି ( ?)] ଧମ୍ମୱୁଟ୍ଠିୟା ॥
‘‘ତମଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଦେସେନ୍ତଂ ଅମତଂ ପଦଂ ।
ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଅଗମାସିଂ ସକଂ ଘରଂ ॥
‘‘ଛତ୍ତଂ ଅଲଙ୍କତଂ ଗୟ୍ହ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରୁତ୍ତମଂ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ଆକାସେ ଉକ୍ଖିପିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ସୁସଙ୍ଗହିତୟାନଂୱ, ଦନ୍ତୋୱ ସାୱକୁତ୍ତମୋ ।
ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ମତ୍ଥକେ ସମ୍ପତିଟ୍ଠହି ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟେନ ଛତ୍ତମିଦଂ ଦିନ୍ନଂ, ଅଲଙ୍କତଂ ମନୋରମଂ ।
ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ସୋ ନ ଗଚ୍ଛତି ॥
‘‘‘ସତ୍ତକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ ଦେୱେସୁ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ବାତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ ରାଜା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଗିରମଞ୍ଞାୟ, ୱାଚାସଭିମୁଦୀରିତଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଭିୟ୍ୟୋ ହାସଂ ଜନେସହଂ ॥
‘‘ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ୟୋନିଂ, ଦିବ୍ବଂ ୟୋନିଂ [ଦେୱୟୋନିଂ (ସୀ॰), ଦିବ୍ବୟୋନିଂ (ସ୍ୟା॰)] ମଜ୍ଝଗଂ ।
ୱିମାନମୁତ୍ତମଂ ମୟ୍ହଂ, ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗତଂ ମନୋରମଂ ॥
‘‘ୱିମାନା ନିକ୍ଖମନ୍ତସ୍ସ, ସେତଚ୍ଛତ୍ତଂ ଧରୀୟତି ।
ତଦା ସଞ୍ଞଂ ପଟିଲଭିଂ, ପୁବ୍ବକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ମନୁସ୍ସତ୍ତଞ୍ଚ ଆଗମିଂ ।
ଛତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀ, ସତ୍ତକପ୍ପସତମ୍ହିତୋ ॥
‘‘ତମ୍ହା କାୟା ଚୱିତ୍ୱାନ, ଆଗଚ୍ଛିଂ [ଅଗଞ୍ଛିଂ ( ?)] ତିଦସଂ ପୁରଂ ।
ସଂସରିତ୍ୱାନୁପୁବ୍ବେନ, ମାନୁସଂ ପୁନରାଗମିଂ ॥
‘‘ଓକ୍କନ୍ତଂ ମାତୁକୁଚ୍ଛିଂ ମଂ, ସେତ୍ତଚ୍ଛତ୍ତଂ ଅଧାରୟୁଂ ।
ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋହଂ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ସୁନନ୍ଦୋ ନାମ ନାମେନ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନ୍ତପାରଗୂ ।
ଫଲିକଂ ଛତ୍ତମାଦାୟ, ସାୱକଗ୍ଗସ୍ସ ସୋ ତଦା ॥
‘‘ଅନୁମୋଦି ମହାୱୀରୋ, ସାରିପୁତ୍ତୋ ମହାକଥୀ ।
ସୁତ୍ୱାନୁମୋଦନଂ ତସ୍ସ, ପୁବ୍ବକମ୍ମମନୁସ୍ସରିଂ ॥
‘‘ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ସରିତ୍ୱା ପୁରିମଂ କମ୍ମଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଉଟ୍ଠାୟ ଆସନା ତମ୍ହା, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଇମଂ ୱାଚଂ ଉଦୀରିୟିଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ଅନୁତ୍ତରୋ ।
ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଛତ୍ତଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ୱିଚିତ୍ତଂ ସମଲଙ୍କତଂ ।
ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗଣ୍ହି, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ॥
‘‘ଅହୋ ବୁଦ୍ଧୋ ଅହୋ ଧମ୍ମୋ, ଅହୋ ନୋ ସତ୍ଥୁସମ୍ପଦା ।
ଏକଚ୍ଛତ୍ତସ୍ସ ଦାନେନ, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜହଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସପରିୱାରଛତ୍ତଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସପରିୱାରଛତ୍ତଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଉମାପୁପ୍ଫିୟୱଗ୍ଗୋ ତେତ୍ତିଂସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଉମାପୁପ୍ଫଞ୍ଚ ପୁଲିନଂ, ହାସୋ ୟଞ୍ଞୋ ନିମିତ୍ତକୋ ।
ସଂସାୱକୋ ନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡୀ ଚ, ସୁମନଂ ପୁପ୍ଫଛତ୍ତକୋ ।
ସପରିୱାରଛତ୍ତୋ ଚ, ଗାଥା ସତ୍ତସତୁତ୍ତରାତି ॥
୩୪. ଗନ୍ଧୋଦକୱଗ୍ଗୋ
୧. ଗନ୍ଧଧୂପିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଗନ୍ଧଧୂପଂ ଅଦାସହଂ ।
ସୁମନେହି ପଟିଚ୍ଛନ୍ନଂ, ବୁଦ୍ଧାନୁଚ୍ଛୱିକଞ୍ଚ ତଂ ॥
‘‘କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସଂ, ବୁଦ୍ଧଂ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକଂ ।
ଇନ୍ଦୀୱରଂୱ ଜଲିତଂ, ଆଦିତ୍ତଂୱ ହୁତାସନଂ ॥
‘‘ବ୍ୟଗ୍ଘୁସଭଂୱ ପୱରଂ, ଅଭିଜାତଂୱ କେସରିଂ ।
ନିସିନ୍ନଂ ସମଣାନଗ୍ଗଂ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ପକ୍କାମିଂ ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଗନ୍ଧମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଗନ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗନ୍ଧଧୂପିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗନ୍ଧଧୂପିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଉଦକପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ।
ଘତାସନଂୱ ଜଲିତଂ, ଆଦିତ୍ତଂୱ ହୁତାସନଂ ॥
‘‘ପାଣିନା ଉଦକଂ ଗୟ୍ହ, ଆକାସେ ଉକ୍ଖିପିଂ ଅହଂ ।
ସମ୍ପଟିଚ୍ଛି ମହାୱୀରୋ, ବୁଦ୍ଧୋ କାରୁଣିକୋ ଇସି ॥
‘‘ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ପଦୁମୁତ୍ତରନାମକୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଇମଂ ଗାଥମଭାସଥ ॥
‘‘‘ଇମିନା ଦକଦାନେନ, ପୀତିଉପ୍ପାଦନେନ ଚ ।
କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ପି, ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନୁପପଜ୍ଜସି’ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦ୍ୱିପଦିନ୍ଦ, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ନରାସଭ ।
ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ଠାନଂ, ହିତ୍ୱା ଜୟପରାଜୟଂ ॥
‘‘ସହସ୍ସରାଜନାମେନ, ତୟୋ ଚ ଚକ୍କୱତ୍ତିନୋ ।
ପଞ୍ଚସଟ୍ଠିକପ୍ପସତେ, ଚାତୁରନ୍ତା ଜନାଧିପା ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉଦକପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଦକପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ପୁନ୍ନାଗପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କାନନଂ ୱନମୋଗୟ୍ହ, ୱସାମି ଲୁଦ୍ଦକୋ ଅହଂ ।
ପୁନ୍ନାଗଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ॥
‘‘ତଂ ପୁପ୍ଫଂ ଓଚିନିତ୍ୱାନ, ସୁଗନ୍ଧଂ ଗନ୍ଧିତଂ ସୁଭଂ ।
ଥୂପଂ କତ୍ୱାନ ପୁଲିନେ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏକମ୍ହି ନୱୁତେ କପ୍ପେ, ଏକୋ ଆସିଂ ତମୋନୁଦୋ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁନ୍ନାଗପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁନ୍ନାଗପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଏକଦୁସ୍ସଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ଅହୋସିଂ ତିଣହାରକୋ ।
ତିଣହାରେନ ଜୀୱାମି, ତେନ ପୋସେମି ଦାରକେ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ତମନ୍ଧକାରଂ ନାସେତ୍ୱା, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ସକେ ଘରେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ।
‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମୋ ଚ ନତ୍ଥି ମେ ॥
‘‘‘ଇଦଂ ମେ ସାଟକଂ ଏକଂ, ନତ୍ଥି ମେ କୋଚି ଦାୟକୋ ।
ଦୁକ୍ଖୋ ନିରୟସମ୍ଫସ୍ସୋ, ରୋପୟିସ୍ସାମି ଦକ୍ଖିଣଂ’ ॥
‘‘ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ଏକଂ ଦୁସ୍ସଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକଂ ଦୁସ୍ସଂ ଦଦିତ୍ୱାନ, ଉକ୍କୁଟ୍ଠିଂ ସମ୍ପୱତ୍ତୟିଂ ।
ୟଦି ବୁଦ୍ଧୋ ତୁୱଂ ୱୀର, ତାରେହି ମଂ ମହାମୁନି ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମ ଦାନଂ ପକିତ୍ତେନ୍ତୋ, ଅକା ମେ ଅନୁମୋଦନଂ ॥
‘‘‘ଇମିନା ଏକଦୁସ୍ସେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
କପ୍ପସତସହସ୍ସାନି, ୱିନିପାତଂ ନ ଗଚ୍ଛତି ॥
‘‘‘ଛତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ତେତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ସଂସରନ୍ତୋ ତୁୱଂ ଭୱେ ।
ରୂପୱା ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନୋ, ଅନୱକ୍କନ୍ତଦେହୱା ।
ଅକ୍ଖୋଭଂ ଅମିତଂ ଦୁସ୍ସଂ, ଲଭିସ୍ସସି ୟଦିଚ୍ଛକଂ’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକୋ ।
ନଭଂ ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗମୀ ଧୀରୋ, ହଂସରାଜାୱ ଅମ୍ବରେ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ଏକଦୁସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଦୁଦ୍ଧାରେ ପଦୁଦ୍ଧାରେ, ଦୁସ୍ସଂ ନିବ୍ବତ୍ତତେ ମମଂ ।
ହେଟ୍ଠା ଦୁସ୍ସମ୍ହି ତିଟ୍ଠାମି, ଉପରି ଛଦନଂ ମମ ॥
‘‘ଚକ୍କୱାଳମୁପାଦାୟ, ସକାନନଂ ସପବ୍ବତଂ ।
ଇଚ୍ଛମାନୋ ଚହଂ ଅଜ୍ଜ, ଦୁସ୍ସେହି ଛାଦୟେୟ୍ୟହଂ ॥
‘‘ତେନେୱ ଏକଦୁସ୍ସେନ, ସଂସରନ୍ତୋ ଭୱାଭୱେ ।
ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ହୁତ୍ୱାନ, ସଂସରାମି ଭୱାଭୱେ ॥
‘‘ୱିପାକଂ ଏକଦୁସ୍ସସ୍ସ, ନଜ୍ଝଗଂ କତ୍ଥଚିକ୍ଖୟଂ ।
ଅୟଂ ମେ ଅନ୍ତିମା ଜାତି, ୱିପଚ୍ଚତି ଇଧାପି ମେ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦୁସ୍ସମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଏକଦୁସ୍ସସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଦୁସ୍ସଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଦୁସ୍ସଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଫୁସିତକମ୍ପିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସୀ ନାମ [ସବ୍ବତ୍ଥପି ଏୱମେୱ ଦିସ୍ସତି]
ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଖୀଣାସୱେହି ସହିତୋ, ସଙ୍ଘାରାମେ ୱସୀ ତଦା ॥
‘‘ଆରାମଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଖମ୍ମ, ୱିପସ୍ସୀ [ସବ୍ବତ୍ଥପି ଏୱମେୱ ଦିସ୍ସତି] ଲୋକନାୟକୋ ।
ସହ ସତସହସ୍ସେହି, ଅଟ୍ଠ [ସହସ୍ସସତସିସ୍ସେହି, ଅଟ୍ଠ (କ॰), ଅଟ୍ଠ ସତସହସ୍ସେହି, ସହ ( ?)] ଖୀଣାସୱେହି ସୋ ॥
‘‘ଅଜିନେନ ନିୱତ୍ଥୋହଂ, ୱାକଚୀରଧରୋପି ଚ ।
କୁସୁମୋଦକମାଦାୟ [କୁସୁମ୍ଭୋଦକ… (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଉପସଙ୍କମିଂ ॥
‘‘ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ୱେଦଜାତୋ କତଞ୍ଜଲୀ ।
କୁସୁମୋଦକମାଦାୟ, ବୁଦ୍ଧମବ୍ଭୁକ୍କିରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକୋ [ସବ୍ବତ୍ଥପି ଏୱମେୱ ଦିସ୍ସତି]।
ମମ କମ୍ମଂ ପକିତ୍ତେତ୍ୱା, ଅଗମା ୟେନ ପତ୍ଥିତଂ ॥
‘‘ଫୁସିତା ପଞ୍ଚସହସ୍ସା, ୟେହି ପୂଜେସହଂ ଜିନଂ ।
ଅଡ୍ଢତେୟ୍ୟସହସ୍ସେହି, ଦେୱରଜ୍ଜଂ ଅକାରୟିଂ ॥
‘‘ଅଡ୍ଢତେୟ୍ୟସହସ୍ସେହି, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ଅୱସେସେନ କମ୍ମେନ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଦେୱରାଜା ୟଦା ହୋମି [ଅହୋସିଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ମନୁଜାଧିପତୀ ୟଦା [ତଦା (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ତମେୱ ନାମଧେୟ୍ୟଂ ମେ, ଫୁସିତୋ ନାମ ହୋମହଂ ॥
‘‘ଦେୱଭୂତସ୍ସ ସନ୍ତସ୍ସ, ଅଥାପି ମାନୁସସ୍ସ ୱା ।
ସମନ୍ତା ବ୍ୟାମତୋ ମୟ୍ହଂ, ଫୁସିତଂୱ ପୱସ୍ସତି ॥
‘‘ଭୱା ଉଗ୍ଘାଟିତା ମୟ୍ହଂ, କିଲେସା ଝାପିତା ମମ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣୋ, ଫୁସିତସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚନ୍ଦନସ୍ସେୱ ମେ କାୟା, ତଥା ଗନ୍ଧୋ ପୱାୟତି ।
ସରୀରତୋ ମମ ଗନ୍ଧୋ, ଅଡ୍ଢକୋସେ ପୱାୟତି ॥
‘‘ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତଂ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମଙ୍ଗିନଂ ।
ଗନ୍ଧଂ ଘତ୍ୱାନ ଜାନନ୍ତି, ଫୁସିତୋ ଆଗତୋ ଇଧ ॥
‘‘ସାଖାପଲାସକଟ୍ଠାନି, ତିଣାନିପି ଚ ସବ୍ବସୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଗନ୍ଧୋ ସମ୍ପଜ୍ଜତେ ଖଣେ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ [ସବ୍ବତ୍ଥପି ଏୱମେୱ ଦିସ୍ସତି] କପ୍ପେ, ଚନ୍ଦନଂ ଅଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫୁସିତସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଫୁସିତକମ୍ପିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଫୁସିତକମ୍ପିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ପଭଙ୍କରତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ୱିପିନେ ଚେତିୟଂ ଆସି, ୱାଳମିଗସମାକୁଲେ ॥
‘‘ନ କୋଚି ୱିସହି ଗନ୍ତୁଂ, ଚେତିୟଂ ଅଭିୱନ୍ଦିତୁଂ ।
ତିଣକଟ୍ଠଲତୋନଦ୍ଧଂ, ପଲୁଗ୍ଗଂ ଆସି ଚେତିୟଂ ॥
‘‘ୱନକମ୍ମିକୋ ତଦା ଆସିଂ, ପିତୁମାତୁମତେନହଂ [ପିତୁପେତାମହେନହଂ (ସୀ॰), ପିତାପେତାମହେନହଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିପିନେ ଥୂପଂ, ଲୁଗ୍ଗଂ ତିଣଲତାକୁଲଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନାହଂ ବୁଦ୍ଧଥୂପଂ, ଗରୁଚିତ୍ତଂ ଉପଟ୍ଠହିଂ ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ଥୂପୋୟଂ, ପଲୁଗ୍ଗୋ ଅଚ୍ଛତୀ ୱନେ ॥
‘‘ନଚ୍ଛନ୍ନଂ ନପ୍ପତିରୂପଂ, ଜାନନ୍ତସ୍ସ ଗୁଣାଗୁଣଂ ।
ବୁଦ୍ଧଥୂପଂ ଅସୋଧେତ୍ୱା, ଅଞ୍ଞଂ କମ୍ମଂ ପୟୋଜୟେ ॥
‘‘ତିଣକଟ୍ଠଞ୍ଚ ୱଲ୍ଲିଞ୍ଚ, ସୋଧୟିତ୍ୱାନ ଚେତିୟେ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଅଟ୍ଠ ୱାରାନି [ଅଟ୍ଠ ଠାନାନି (କ॰)], ପଟିକୁଟିକୋ ଅଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ସୋୱଣ୍ଣଂ ସପଭସ୍ସରଂ ।
ସଟ୍ଠିୟୋଜନମୁବ୍ବିଦ୍ଧଂ, ତିଂସୟୋଜନୱିତ୍ଥତଂ ॥
‘‘ତିସତାନି ଚ ୱାରାନି, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ପଞ୍ଚୱୀସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ଭୱାଭୱେ ସଂସରନ୍ତୋ, ମହାଭୋଗଂ ଲଭାମହଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ସୋଧନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସିୱିକା ହତ୍ଥିଖନ୍ଧେନ, ୱିପିନେ ଗଚ୍ଛତୋ ମମ ।
ୟଂ ୟଂ ଦିସାହଂ ଗଚ୍ଛାମି, ସରଣଂ ସମ୍ପତେ [ସିଜ୍ଝତେ (କ॰)] ୱନଂ ॥
‘‘ଖାଣୁଂ ୱା କଣ୍ଟକଂ ୱାପି, ନାହଂ ପସ୍ସାମି ଚକ୍ଖୁନା ।
ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତୋ, ସୟମେୱାପନୀୟରେ ॥
‘‘କୁଟ୍ଠଂ ଗଣ୍ଡୋ କିଲାସୋ ଚ, ଅପମାରୋ ୱିତଚ୍ଛିକା ।
ଦଦ୍ଦୁ କଚ୍ଛୁ [କଣ୍ଡୁ (ସ୍ୟା॰)] ଚ ମେ ନତ୍ଥି, ସୋଧନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅଞ୍ଞମ୍ପି ମେ ଅଚ୍ଛରିୟଂ, ବୁଦ୍ଧଥୂପସ୍ସ ସୋଧନେ [ବୁଦ୍ଧଥୂପମ୍ହି ସୋଧିତେ (ସ୍ୟା॰)]।
ନାଭିଜାନାମି ମେ କାୟେ, ଜାତଂ ପିଳକବିନ୍ଦୁକଂ ॥
‘‘ଅଞ୍ଞମ୍ପି ମେ ଅଚ୍ଛରିୟଂ, ବୁଦ୍ଧଥୂପମ୍ହି ସୋଧିତେ [ସବ୍ବତ୍ଥପି ଏୱମେୱ ଦିସ୍ସତି, ତଥା ଉପରିପି]।
ଦୁୱେ ଭୱେ ସଂସରାମି, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ॥
‘‘ଅଞ୍ଞମ୍ପି ମେ ଅଚ୍ଛରିୟଂ, ବୁଦ୍ଧଥୂପମ୍ହି ସୋଧିତେ ।
ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ସବ୍ବତ୍ଥ, ସପ୍ପଭାସୋ ଭୱାମହଂ ॥
‘‘ଅଞ୍ଞମ୍ପି ମେ ଅଚ୍ଛରିୟଂ, ବୁଦ୍ଧଥୂପମ୍ହି ସୋଧିତେ ।
ଅମନାପଂ ୱିୱଜ୍ଜତି, ମନାପଂ ଉପତିଟ୍ଠତି ॥
‘‘ଅଞ୍ଞମ୍ପି ମେ ଅଚ୍ଛରିୟଂ, ବୁଦ୍ଧଥୂପମ୍ହି ସୋଧିତେ ।
ୱିସୁଦ୍ଧଂ ହୋତି ମେ ଚିତ୍ତଂ, ଏକଗ୍ଗଂ ସୁସମାହିତଂ ॥
‘‘ଅଞ୍ଞମ୍ପି ମେ ଅଚ୍ଛରିୟଂ, ବୁଦ୍ଧଥୂପମ୍ହି ସୋଧିତେ ।
ଏକାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସୋଧନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଭଙ୍କରୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଭଙ୍କରତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ତିଣକୁଟିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ଅହୋସିଂ ପରକମ୍ମିକୋ ।
ପରକମ୍ମାୟନେ ୟୁତ୍ତୋ, ପରଭତ୍ତଂ ଅପସ୍ସିତୋ ॥
‘‘ରହୋଗତୋ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ।
ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ଅଧିକାରୋ ଚ ନତ୍ଥି ମେ ॥
‘‘କାଲୋ ମେ ଗତିଂ [କାଲୋ ଗତିଂ ମେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସୋଧେତୁଂ, ଖଣୋ ମେ ପଟିପାଦିତୋ ।
ଦୁକ୍ଖୋ ନିରୟସମ୍ଫସ୍ସୋ, ଅପୁଞ୍ଞାନଞ୍ହି ପାଣିନଂ ॥
‘‘ଏୱାହଂ ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱାନ, କମ୍ମସାମିଂ ଉପାଗମିଂ ।
ଏକାହଂ କମ୍ମଂ ୟାଚିତ୍ୱା, ୱିପିନଂ ପାୱିସିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତିଣକଟ୍ଠଞ୍ଚ ୱଲ୍ଲିଞ୍ଚ, ଆହରିତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ତିଦଣ୍ଡକେ ଠପେତ୍ୱାନ, ଅକଂ ତିଣକୁଟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ସଙ୍ଘସ୍ସତ୍ଥାୟ କୁଟିକଂ, ନିୟ୍ୟାଦେତ୍ୱାନ [ନିୟ୍ୟାତେତ୍ୱାନ (ସୀ॰)] ତଂ ଅହଂ ।
ତଦହେୟେୱ ଆଗନ୍ତ୍ୱା, କମ୍ମସାମିଂ ଉପାଗମିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ।
ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, କୁଟିକାୟ ସୁନିମ୍ମିତଂ [ତିଣକୁଟିକାୟ ନିମ୍ମିତଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ସହସ୍ସକଣ୍ଡଂ ସତଭେଣ୍ଡୁ, ଧଜାଲୁ ହରିତାମୟଂ ।
ସତସହସ୍ସନିୟ୍ୟୂହା, ବ୍ୟମ୍ହେ ପାତୁଭୱିଂସୁ ମେ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ପାସାଦୋ ଉପତିଟ୍ଠତି ॥
‘‘ଭୟଂ ୱା ଛମ୍ଭିତତ୍ତଂ ୱା, ଲୋମହଂସୋ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ତାସଂ ମମ ନ ଜାନାମି, ତିଣକୁଟିକାୟିଦଂ [ତିଣକୁଟିୟିଦଂ (କ॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘ସୀହବ୍ୟଗ୍ଘା ଚ ଦୀପୀ ଚ, ଅଚ୍ଛକୋକତରଚ୍ଛକା [ତରଚ୍ଛୟୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ସବ୍ବେ ମଂ ପରିୱଜ୍ଜେନ୍ତି, ତିଣକୁଟିକାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସରୀସପା [ସିରିଂସପା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ସରିଂସପା (କ॰)] ଚ ଭୂତା ଚ, ଅହୀ କୁମ୍ଭଣ୍ଡରକ୍ଖସା ।
ତେପି ମଂ ପରିୱଜ୍ଜେନ୍ତି, ତିଣକୁଟିକାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ନ ପାପସୁପିନସ୍ସାପି, ସରାମି ଦସ୍ସନଂ ମମ ।
ଉପଟ୍ଠିତା ସତି ମୟ୍ହଂ, ତିଣକୁଟିକାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତାୟେୱ ତିଣକୁଟିକାୟ, ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ ସମ୍ପଦା ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଧମ୍ମଂ ସଚ୍ଛିକରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତିଣକୁଟିକାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିଣକୁଟିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିଣକୁଟିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଉତ୍ତରେୟ୍ୟଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ଅହୋସିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ତଦା ।
ଅଜ୍ଝାୟକୋ ମନ୍ତଧରୋ, ତିଣ୍ଣଂ ୱେଦାନ ପାରଗୂ ॥
‘‘ପୁରକ୍ଖତୋ ସସିସ୍ସେହି, ଜାତିମା ଚ ସୁସିକ୍ଖିତୋ ।
ତୋୟାଭିସେଚନତ୍ଥାୟ, ନଗରା ନିକ୍ଖମିଂ ତଦା ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଖୀଣାସୱସହସ୍ସେହି, ପାୱିସୀ ନଗରଂ ଜିନୋ ॥
‘‘ସୁଚାରୁରୂପଂ ଦିସ୍ୱାନ, ଆନେଞ୍ଜକାରିତଂ ୱିୟ ।
ପରିୱୁତଂ ଅରହନ୍ତେହି, ଦିସ୍ୱା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ସିରସ୍ମିଂ ଅଞ୍ଜଲିଂ କତ୍ୱା, ନମସ୍ସିତ୍ୱାନ ସୁବ୍ବତଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଉତ୍ତରୀୟମଦାସହଂ ॥
‘‘ଉଭୋ ହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ସାଟକଂ ଉକ୍ଖିପିଂ ଅହଂ ।
ୟାୱତା ବୁଦ୍ଧପରିସା, ତାୱ ଛାଦେସି ସାଟକୋ ॥
‘‘ପିଣ୍ଡଚାରଂ ଚରନ୍ତସ୍ସ, ମହାଭିକ୍ଖୁଗଣାଦିନୋ ।
ଛଦଂ କରୋନ୍ତୋ ଅଟ୍ଠାସି, ହାସୟନ୍ତୋ ମମଂ ତଦା ॥
‘‘ଘରତୋ ନିକ୍ଖମନ୍ତସ୍ସ, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ୱୀଥିୟଂୱ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଅକା ମେ [ଅକାସି (ସ୍ୟା॰)] ଅନୁମୋଦନଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୟୋ ମେ ଅଦାସି ସାଟକଂ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣୋଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକେ ୱସନ୍ତସ୍ସ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମଙ୍ଗିନୋ ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, ଦୁସ୍ସଚ୍ଛନ୍ନଂ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଛତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ଭୱେ ସଂସରମାନସ୍ସ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମଙ୍ଗିନୋ ।
ମନସା ପତ୍ଥିତଂ ସବ୍ବଂ, ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସତି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘କୋସେୟ୍ୟକମ୍ବଲିୟାନି [କୋସେୟ୍ୟକମ୍ବଲୀୟାନି (ସୀ॰)], ଖୋମକପ୍ପାସିକାନି ଚ ।
ମହଗ୍ଘାନି ଚ ଦୁସ୍ସାନି, ପଟିଲଚ୍ଛତିୟଂ ନରୋ ॥
‘‘‘ମନସା ପତ୍ଥିତଂ ସବ୍ବଂ, ପଟିଲଚ୍ଛତିୟଂ ନରୋ ।
ଏକଦୁସ୍ସସ୍ସ ୱିପାକଂ, ଅନୁଭୋସ୍ସତି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘‘ସୋ ପଚ୍ଛା ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଧମ୍ମଂ ସଚ୍ଛିକରିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଅହୋ ମେ ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ସବ୍ବଞ୍ଞୁସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ଏକାହଂ ସାଟକଂ ଦତ୍ୱା, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ମଣ୍ଡପେ ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱା, ୱସତୋ ସୁଞ୍ଞକେ ଘରେ ।
ଧାରେତି ଦୁସ୍ସଛଦନଂ, ସମନ୍ତା ବ୍ୟାମତୋ ମମ ॥
‘‘ଅୱିଞ୍ଞତ୍ତଂ ନିୱାସେମି [ଅୱିଞ୍ଞତ୍ତାନି ସେୱାମି ( ?)], ଚୀୱରଂ ପଚ୍ଚୟଞ୍ଚହଂ ।
ଲାଭୀ [ଲାଭିମ୍ହି (ସ୍ୟା॰)] ଅନ୍ନସ୍ସ ପାନସ୍ସ, ଉତ୍ତରେୟ୍ୟସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱତ୍ଥଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉତ୍ତରେୟ୍ୟଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉତ୍ତରେୟ୍ୟଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଧମ୍ମସୱନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେନ୍ତୋ, ସନ୍ତାରେସି ବହୁଂ ଜନଂ ॥
‘‘ଅହଂ ତେନ ସମୟେନ, ଜଟିଲୋ ଉଗ୍ଗତାପନୋ ।
ଧୁନନ୍ତୋ ୱାକଚୀରାନି, ଗଚ୍ଛାମି ଅମ୍ବରେ ତଦା ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ଉପରି, ଗନ୍ତୁଂ ନ ୱିସହାମହଂ ।
ପକ୍ଖୀୱ ସେଲମାସଜ୍ଜ [ସେଲମାପଜ୍ଜ (ସ୍ୟା॰)], ଗମନଂ ନ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ନ ମେ ଇଦଂ ଭୂତପୁବ୍ବଂ, ଇରିୟସ୍ସ ୱିକୋପନଂ ।
ଦକେ ୟଥା ଉମ୍ମୁଜ୍ଜିତ୍ୱା, ଏୱଂ ଗଚ୍ଛାମି ଅମ୍ବରେ ॥
‘‘ଉଳାରଭୂତୋ ମନୁଜୋ, ହେଟ୍ଠାସୀନୋ [ହେଟ୍ଠାପି ନୋ (କ॰)] ଭୱିସ୍ସତି ।
ହନ୍ଦ ମେନଂ ଗୱେସିସ୍ସଂ, ଅପି ଅତ୍ଥଂ ଲଭେୟ୍ୟହଂ ॥
‘‘ଓରୋହନ୍ତୋ ଅନ୍ତଲିକ୍ଖା, ସଦ୍ଦମସ୍ସୋସି ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଅନିଚ୍ଚତଂ କଥେନ୍ତସ୍ସ, ତମହଂ ଉଗ୍ଗହିଂ ତଦା ॥
‘‘ଅନିଚ୍ଚସଞ୍ଞମୁଗ୍ଗୟ୍ହ, ଅଗମାସିଂ ମମସ୍ସମଂ ।
ୟାୱତାୟୁଂ ୱସିତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଚରିମେ ୱତ୍ତମାନମ୍ହି, ତଂ ଧମ୍ମସୱନଂ [ଧମ୍ମସୱଣଂ (ସୀ॰)] ସରିଂ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିଂ ଅହଂ ।
ଏକପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ॥
‘‘ଏକସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ପିତୁଗେହେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ସମଣୋ ଭାୱିତିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ।
ଗାଥାୟ ପରିଦୀପେନ୍ତୋ, ଅନିଚ୍ଚତମୁଦାହରି [ଅନିଚ୍ଚୱତ୍ଥୁଦାହରି (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ଅନୁସ୍ସରାମି ତଂ ସଞ୍ଞଂ, ସଂସରନ୍ତୋ ଭୱାଭୱେ ।
ନ କୋଟିଂ ପଟିୱିଜ୍ଝାମି [ନ କୋଚି ପଟିୱଜ୍ଜାମି (କ॰)], ନିବ୍ବାନଂ ଅଚ୍ଚୁତଂ ପଦଂ [ଅୟଂ ଗାଥା ଉପରି ୪୩ ୱଗ୍ଗେ ସତ୍ତମାପଦାନେ ପୁରିମଗାଥାୟ ପୁରେତରଂ ଦିସ୍ସତି]॥
‘‘ଅନିଚ୍ଚା ୱତ ସଙ୍ଖାରା, ଉପ୍ପାଦୱୟଧମ୍ମିନୋ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜିତ୍ୱା ନିରୁଜ୍ଝନ୍ତି, ତେସଂ ୱୂପସମୋ ସୁଖୋ ॥
‘‘ସହ ଗାଥଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ପୁବ୍ବକମ୍ମଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ଏକାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଜାତିୟା ସତ୍ତୱସ୍ସୋହଂ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ।
ଉପସମ୍ପାଦୟି ବୁଦ୍ଧୋ, ଗୁଣମଞ୍ଞାୟ ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଦାରକୋୱ ଅହଂ ସନ୍ତୋ, କରଣୀୟଂ ସମାପୟିଂ ।
କିଂ ମେ କରଣୀୟଂ ଅଜ୍ଜ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସଦ୍ଧମ୍ମସୱନେ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଧମ୍ମସୱନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଧମ୍ମସୱନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଉକ୍ଖିତ୍ତପଦୁମିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ଅହୋସିଂ ମାଲିକୋ ତଦା ।
ଓଗାହେତ୍ୱା ପଦୁମସରଂ, ସତପତ୍ତଂ ଓଚିନାମହଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ସହ ସତସହସ୍ସେହି [ସତସହସ୍ସସିସ୍ସେହି (କ॰)], ସନ୍ତଚିତ୍ତେହି ତାଦିଭି ॥
‘‘ଖୀଣାସୱେହି ସୁଦ୍ଧେହି, ଛଳଭିଞ୍ଞେହି ଝାୟିଭି [ସୋ ତଦା (ସୀ॰), ସୋ ସହ (କ॰)]।
ମମ ୱୁଦ୍ଧିଂ ସମନ୍ୱେସଂ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ [ମମ ସନ୍ତିକେ (ସୀ॰), ପୁରିସୁତ୍ତମୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନହଂ ଦେୱଦେୱଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ୱଣ୍ଟେ ଛେତ୍ୱା ସତପତ୍ତଂ, ଉକ୍ଖିପିମମ୍ବରେ ତଦା ॥
‘‘ୟଦି ବୁଦ୍ଧୋ ତୁୱଂ ୱୀର, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ସୟଂ ଗନ୍ତ୍ୱା ସତପତ୍ତା, ମତ୍ଥକେ ଧାରୟନ୍ତୁ ତେ ॥
‘‘ଅଧିଟ୍ଠହି ମହାୱୀରୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଆନୁଭାୱେନ, ମତ୍ଥକେ ଧାରୟିଂସୁ ତେ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ସତପତ୍ତନ୍ତି ୱୁଚ୍ଚତି ।
ସଟ୍ଠିୟୋଜନମୁବ୍ବିଦ୍ଧଂ, ତିଂସୟୋଜନୱିତ୍ଥତଂ ॥
‘‘ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ପଞ୍ଚସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ଅନୁଭୋମି ସକଂ କମ୍ମଂ, ପୁବ୍ବେ ସୁକତମତ୍ତନୋ ॥
‘‘ତେନେୱେକପଦୁମେନ, ଅନୁଭୋତ୍ୱାନ ସମ୍ପଦା ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ଧମ୍ମଂ ସଚ୍ଛିକରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଏକପଦୁମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉକ୍ଖିତ୍ତପଦୁମିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉକ୍ଖିତ୍ତପଦୁମିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଗନ୍ଧୋଦକୱଗ୍ଗୋ ଚତୁତିଂସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଗନ୍ଧଧୂପୋ ଉଦକଞ୍ଚ, ପୁନ୍ନାଗ ଏକଦୁସ୍ସକା ।
ଫୁସିତୋ ଚ ପଭଙ୍କରୋ, କୁଟିଦୋ ଉତ୍ତରୀୟକୋ ॥
ସୱନୀ ଏକପଦୁମୀ, ଗାଥାୟୋ ସବ୍ବପିଣ୍ଡିତା ।
ଏକଂ ଗାଥାସତଞ୍ଚେୱ, ଚତୁତାଲୀସମେୱ ଚ ॥
୩୫. ଏକପଦୁମିୟୱଗ୍ଗୋ
୧. ଏକପଦୁମିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଭୱାଭୱେ ୱିଭାୱେନ୍ତୋ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ହଂସରାଜା ତଦା ହୋମି, ଦିଜାନଂ ପୱରୋ ଅହଂ ।
ଜାତସ୍ସରଂ ସମୋଗୟ୍ହ, କୀଳାମି ହଂସକୀଳିତଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଜାତସ୍ସରସ୍ସ ଉପରି, ଆଗଚ୍ଛି ତାୱଦେ ଜିନୋ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନହଂ ଦେୱଦେୱଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ୱଣ୍ଟେ ଛେତ୍ୱାନ ପଦୁମଂ, ସତପତ୍ତଂ ମନୋରମଂ ॥
‘‘ମୁଖତୁଣ୍ଡେନ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ପସନ୍ନୋ ଲୋକନାୟକେ [ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା (ସ୍ୟା॰)]।
ଉକ୍ଖିପିତ୍ୱାନ ଗଗଣେ [ଉକ୍ଖିପିତ୍ୱା ନଲାଟେନ (କ॰)], ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଅକା ମେ ଅନୁମୋଦନଂ ॥
‘‘‘ଇମିନା ଏକପଦୁମେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
କପ୍ପାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ୱିନିପାତଂ ନ ଗଚ୍ଛସି’ ॥
‘‘ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକୋ ।
ମମ କମ୍ମଂ ପକିତ୍ତେତ୍ୱା, ଅଗମା ୟେନ ପତ୍ଥିତଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକପଦୁମିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକପଦୁମିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ତୀଣୁପ୍ପଲମାଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅହୋସିଂ ୱାନରୋ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ନିସିନ୍ନଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ଓଭାସେନ୍ତଂ ଦିସା ସବ୍ବା, ସାଲରାଜଂୱ ଫୁଲ୍ଲିତଂ ।
ଲକ୍ଖଣବ୍ୟଞ୍ଜନୂପେତଂ, ଦିସ୍ୱା ଅତ୍ତମନୋ ଅହୁଂ ॥
‘‘ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପୀତିୟା ହଟ୍ଠମାନସୋ ।
ତୀଣି ଉପ୍ପଲପୁପ୍ଫାନି, ମତ୍ଥକେ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫାନି ଅଭିରୋପେତ୍ୱା, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ସଗାରୱୋ ଭୱିତ୍ୱାନ [ଗମିତ୍ୱାନ (ସୀ॰), ନମିତ୍ୱାନ (କ॰)], ପକ୍କାମିଂ ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଗଚ୍ଛନ୍ତୋ ପଟିକୁଟିକୋ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ସେଲନ୍ତରେ ପତିତ୍ୱାନ [ପପତିତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ପାପୁଣିଂ ଜୀୱିତକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ [ପୁରିମଂ ଜାତିଂ ( ?) ଉପରି ୩୮ ୱଗ୍ଗେ ତତିୟାପଦାନେ ଏୱମେୱ ଦିସ୍ସତି], ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ସତାନଂ ତୀଣିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ ଅକାରୟିଂ ।
ସତାନଂ ପଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତୀଣୁପ୍ପଲମାଲିୟୋ [ତିଉପ୍ପଲମାଲିୟୋ (ସୀ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତୀଣୁପ୍ପଲମାଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଧଜଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିସ୍ସୋ ନାମ ଅହୁ ସତ୍ଥା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ତୟୋପଧିକ୍ଖୟେ [ତସ୍ସୋପଧିକ୍ଖୟେ (ସୀ॰)] ଦିସ୍ୱା, ଧଜଂ ଆରୋପିତଂ ମୟା ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ସତାନଂ ତୀଣିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ ଅକାରୟିଂ ।
ସତାନଂ ପଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ଅନୁଭୋମି ସକଂ କମ୍ମଂ, ପୁବ୍ବେ ସୁକତମତ୍ତନୋ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଧଜଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇଚ୍ଛମାନୋ ଚହଂ ଅଜ୍ଜ, ସକାନନଂ ସପବ୍ବତଂ ।
ଖୋମଦୁସ୍ସେନ ଛାଦେୟ୍ୟଂ, ତଦା ମୟ୍ହଂ କତେ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଧଜଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଧଜଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ତିକିଙ୍କଣିପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ଭୂତଗଣୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ତତ୍ଥଦ୍ଦସଂ ପଂସୁକୂଲଂ, ଦୁମଗ୍ଗମ୍ହି ୱିଲଗ୍ଗିତଂ ॥
‘‘ତୀଣି କିଙ୍କଣିପୁପ୍ଫାନି, ଓଚିନିତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ପଂସୁକୂଲଂ ଅପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତିଣ୍ଣଂ ପୁପ୍ଫାନିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିକିଙ୍କଣିପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିକିଙ୍କଣିପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ନଳାଗାରିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ହାରିତୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ସୟମ୍ଭୂ ନାରଦୋ ନାମ, ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱସୀ ତଦା ॥
‘‘ନଳାଗାରଂ କରିତ୍ୱାନ, ତିଣେନ ଛାଦୟିଂ ଅହଂ ।
ଚଙ୍କମଂ ସୋଧୟିତ୍ୱାନ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ଚତୁଦ୍ଦସସୁ କପ୍ପେସୁ, ଦେୱଲୋକେ ରମିଂ ଅହଂ ।
ଚତୁସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ ଅକାରୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁସତ୍ତତି [ସତ୍ତସତ୍ତତି (ସୀ॰)] କ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଉବ୍ବିଦ୍ଧଂ ଭୱନଂ ମୟ୍ହଂ, ଇନ୍ଦଲଟ୍ଠୀୱ ଉଗ୍ଗତଂ ।
ସହସ୍ସଥମ୍ଭଂ ଅତୁଲଂ, ୱିମାନଂ ସପଭସ୍ସରଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେ ସମ୍ପତ୍ତୀ ଅନୁଭୋତ୍ୱା, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସାସନେ ପବ୍ବଜିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ପଧାନପହିତତ୍ତୋମ୍ହି, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନଳାଗାରିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନଳାଗାରିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଚମ୍ପକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ଜାପଲୋ [ଚାପଲୋ (ସୀ॰), ଛାପଲୋ (ସ୍ୟା॰)] ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ବୁଦ୍ଧୋ ସୁଦସ୍ସନୋ ନାମ, ୱିହାସି ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫଂ ହେମୱନ୍ତଂ [ହେମୱତଂ (ସୀ॰), ହେମୱଣ୍ଣଂ (ସ୍ୟା॰)] ଗୟ୍ହ, ଗଚ୍ଛଂ ୱେହାୟସେନହଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଓଘତିଣ୍ଣମନାସୱଂ ॥
‘‘ସତ୍ତ ଚମ୍ପକପୁପ୍ଫାନି, ସୀସେ କତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପେସିଂ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚମ୍ପକପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚମ୍ପକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ପଦୁମପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ରୋମସୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ବୁଦ୍ଧୋପି ସମ୍ଭୱୋ ନାମ, ଅବ୍ଭୋକାସେ ୱସୀ ତଦା ॥
‘‘ଭୱନା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ପଦୁମଂ ଧାରୟିଂ ଅହଂ ।
ଏକାହଂ ଧାରୟିତ୍ୱାନ, ପୁନ ଭୱନୁପାଗମିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିରୋପୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଦୁମପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଦୁମପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
ତେରସମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
୮. ତିଣମୁଟ୍ଠିଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ଲମ୍ବକୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ଉପତିସ୍ସୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅବ୍ଭୋକାସମ୍ହି ଚଙ୍କମି ॥
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ତଦା ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ କାନନେ ଅହଂ ।
ଦିସ୍ୱାନ ତଂ ଦେୱଦେୱଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅପରାଜିତଂ ॥
‘‘ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚିତ୍ତେନ, ତଦା ତସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ନିସୀଦନତ୍ଥଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ତିଣମୁଟ୍ଠିମଦାସହଂ ॥
‘‘ଦତ୍ୱାନ ଦେୱଦେୱସ୍ସ, ଭିୟ୍ୟୋ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ପକ୍କାମିଂ ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଅଚିରଂ ଗତମତ୍ତଂ ମଂ, ମିଗରାଜା ଅପୋଥୟି [ଅହେଠୟି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ସୀହେନ ପୋଥିତୋ [ପାତିତୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସନ୍ତୋ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଆସନ୍ନେ ମେ କତଂ କମ୍ମଂ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠେ ଅନାସୱେ ।
ସୁମୁତ୍ତୋ ସରୱେଗୋୱ, ଦେୱଲୋକଂ ଅଗଞ୍ଛହଂ ॥
‘‘ୟୂପୋ ତତ୍ଥ ସୁଭୋ ଆସି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମାଭିନିମ୍ମିତୋ ।
ସହସ୍ସକଣ୍ଡୋ ସତଭେଣ୍ଡୁ, ଧଜାଲୁ ହରିତାମୟୋ ॥
‘‘ପଭା ନିଦ୍ଧାୱତେ ତସ୍ସ, ସତରଂସୀୱ ଉଗ୍ଗତୋ ।
ଆକିଣ୍ଣୋ ଦେୱକଞ୍ଞାହି, ଆମୋଦିଂ କାମକାମହଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଆଗନ୍ତ୍ୱାନ ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ନିସୀଦନମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତିଣମୁଟ୍ଠିୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିଣମୁଟ୍ଠିଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିଣମୁଟ୍ଠିଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ତିନ୍ଦୁକଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜୋତନ୍ତଂ, ନିସିନ୍ନଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଓଘତିଣ୍ଣମନାସୱଂ ॥
‘‘ତିନ୍ଦୁକଂ ସଫଲଂ ଦିସ୍ୱା, ଭିନ୍ଦିତ୍ୱାନ ସକୋସକଂ [ସକୋଟକଂ (ସୀ॰), ସକୋଟିକଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ମଦାସହଂ [ୱେସ୍ସଭୁସ୍ସ ଅଦାସହଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିନ୍ଦୁକଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିନ୍ଦୁକଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଏକଞ୍ଜଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ରୋମସୋ [ରେୱତୋ (ସୀ॰)] ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ନଦୀକୂଲେ ୱସୀ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ପୀତରଂସିଂୱ ଭାଣୁମଂ ॥
‘‘ଉକ୍କାମୁଖପହଟ୍ଠଂୱ, ଖଦିରଙ୍ଗାରସନ୍ନିଭଂ ।
ଓସଧିଂୱ ୱିରୋଚନ୍ତଂ, ଏକଞ୍ଜଲିମକାସହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଅଞ୍ଜଲିମକାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅଞ୍ଜଲିୟା ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଞ୍ଜଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଞ୍ଜଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଏକପଦୁମିୟୱଗ୍ଗୋ ପଞ୍ଚତିଂସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ପଦୁମୀ ଉପ୍ପଲମାଲୀ, ଧଜୋ କିଙ୍କଣିକଂ ନଳଂ [କିଙ୍କଣିକୋ ନଳୋ (ସୀ॰)]।
ଚମ୍ପକୋ ପଦୁମୋ ମୁଟ୍ଠି, ତିନ୍ଦୁକେକଞ୍ଜଲୀ ତଥା ।
ଛ ଚ ସଟ୍ଠି ଚ ଗାଥାୟୋ, ଗଣିତାୟୋ ୱିଭାୱିଭି ॥
୩୬. ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକୱଗ୍ଗୋ
୧. ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ କାନନେ ଅହଂ ।
ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଦେୱସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତଂ ॥
‘‘ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେନ୍ତଂ, ଉଦ୍ଧରନ୍ତଂ ମହାଜନଂ ।
ଅସ୍ସୋସିଂ ମଧୁରଂ ୱାଚଂ, କରୱୀକରୁଦୋପମଂ [ରୁତୋପମଂ ( ?)]॥
‘‘ବ୍ରହ୍ମସରସ୍ସ ମୁନିନୋ, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ।
ଘୋସେ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପସାଦସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ୟୱକଲାପିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ଅରୁଣୱତିୟା, ଆସିଂ ୟୱସିକୋ ତଦା ।
ପନ୍ଥେ ଦିସ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ୟୱକଲାପଂ ସନ୍ଥରିଂ [ୟୱକଲାପମୱତ୍ଥରିଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ସିଖୀ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ନିସୀଦି ୟୱସନ୍ଥରେ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ନିସିନ୍ନଂ ୱିମଲଂ, ମହାଝାୟିଂ ୱିନାୟକଂ ।
ପାମୋଜ୍ଜଂ ଜନୟିତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୟୱତ୍ଥରେ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୟୱକଲାପିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୟୱକଲାପିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. କିଂସୁକପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କିଂସୁକଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ବୁଦ୍ଧଂ ସରିତ୍ୱା ସିଦ୍ଧତ୍ଥଂ, ଆକାସେ ଅଭିପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କିଂସୁକପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କିଂସୁକପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସକୋସକକୋରଣ୍ଡଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅକ୍କନ୍ତଞ୍ଚ ପଦଂ ଦିସ୍ୱା, ସିଖିନୋ ଲୋକବନ୍ଧୁନୋ ।
ଏକଂସଂ ଅଜିନଂ କତ୍ୱା, ପଦସେଟ୍ଠଂ ଅୱନ୍ଦହଂ ॥
‘‘କୋରଣ୍ଡଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ପାଦପଂ ଧରଣୀରୁହଂ ।
ସକୋସକଂ [ସକୋଟକଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଗହେତ୍ୱାନ, ପଦଚକ୍କଂ ଅପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପଦପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସକୋସକ [ସକୋଟକ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] କୋରଣ୍ଡଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସକୋସକକୋରଣ୍ଡଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଦଣ୍ଡଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କାନନଂ ୱନମୋଗୟ୍ହ, ୱେଳୁଂ ଛେତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ଆଲମ୍ବନଂ କରିତ୍ୱାନ, ସଙ୍ଘସ୍ସ ଅଦଦଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତେନ ଚିତ୍ତପ୍ପସାଦେନ, ସୁବ୍ବତେ ଅଭିୱାଦିୟ ।
ଆଲମ୍ବନମ୍ପି ଦତ୍ୱାନ, ପକ୍କାମିଂ ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦଣ୍ଡମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦଣ୍ଡଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଦଣ୍ଡଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଦଣ୍ଡଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଅମ୍ବୟାଗୁଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସତରଂସୀ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ୱୁଟ୍ଠହିତ୍ୱା ସମାଧିମ୍ହା, ଭିକ୍ଖାୟ ମମୁପାଗମି ॥
‘‘ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧଂ ଦିସ୍ୱାନ, ଅମ୍ବୟାଗୁଂ ଅଦାସହଂ ।
ୱିପ୍ପସନ୍ନମନଂ ତସ୍ସ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଅମ୍ବୟାଗୁୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅମ୍ବୟାଗୁଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅମ୍ବୟାଗୁଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ସୁପୁଟକପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଦିୱାୱିହାରା ନିକ୍ଖନ୍ତୋ, ୱିପସ୍ସୀ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଭିକ୍ଖାୟ ୱିଚରନ୍ତୋ ସୋ, ମମ ସନ୍ତିକୁପାଗମି ॥
‘‘ତତୋ ପତୀତୋ ସୁମନୋ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଲୋଣସୁପୁଟକଂ ଦତ୍ୱା, କପ୍ପଂ ସଗ୍ଗମ୍ହି ମୋଦହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁଟକମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପୁଟକସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁପୁଟକପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁପୁଟକପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ମଞ୍ଚଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିନୋ ଭଗୱତୋ, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ଏକଂ ମଞ୍ଚଂ ମୟା ଦିନ୍ନଂ, ପସନ୍ନେନ ସପାଣିନା ॥
‘‘ହତ୍ଥିୟାନଂ ଅସ୍ସୟାନଂ, ଦିବ୍ବୟାନଂ ସମଜ୍ଝଗଂ ।
ତେନ ମଞ୍ଚକଦାନେନ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ମଞ୍ଚମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମଞ୍ଚଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଞ୍ଚଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଞ୍ଚଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସରଣଗମନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଆରୁହିମ୍ହ ତଦା ନାୱଂ, ଭିକ୍ଖୁ ଚାଜୀୱକୋ ଚହଂ ।
ନାୱାୟ ଭିଜ୍ଜମାନାୟ, ଭିକ୍ଖୁ ମେ ସରଣଂ ଅଦା ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଞ୍ଚ ମେ ସରଣଂ ଅଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସରଣାଗମନେ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସରଣଗମନିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସରଣଗମନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପିଣ୍ଡପାତିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତିସ୍ସୋ ନାମାସି ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ୱିହାସି ୱିପିନେ ତଦା ।
ତୁସିତା ହି ଇଧାଗନ୍ତ୍ୱା, ପିଣ୍ଡପାତଂ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ସମ୍ବୁଦ୍ଧମଭିୱାଦେତ୍ୱା, ତିସ୍ସଂ ନାମ ମହାୟସଂ ।
ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ତୁସିତଂ ଅଗମାସହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପିଣ୍ଡପାତସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପିଣ୍ଡପାତିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପିଣ୍ଡପାତିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ସଦ୍ଦସଞ୍ଞକୱଗ୍ଗୋ ଛତ୍ତିଂସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ସଦ୍ଦସଞ୍ଞୀ ୟୱସିକୋ, କିଂସୁକୋରଣ୍ଡପୁପ୍ଫିୟୋ ।
ଆଲମ୍ବନୋ ଅମ୍ବୟାଗୁ, ସୁପୁଟୀ ମଞ୍ଚଦାୟକୋ ।
ସରଣଂ ପିଣ୍ଡପାତୋ ଚ, ଗାଥା ତାଲୀସମେୱ ଚ ॥
୩୭. ମନ୍ଦାରୱପୁପ୍ଫିୟୱଗ୍ଗୋ
୧. ମନ୍ଦାରୱପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ତାୱତିଂସା ଇଧାଗନ୍ତ୍ୱା, ମଙ୍ଗଲୋ ନାମ ମାଣୱୋ ।
ମନ୍ଦାରୱଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ୱିପସ୍ସିସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ସମାଧିନା ନିସିନ୍ନସ୍ସ, ମତ୍ଥକେ ଧାରୟିଂ ଅହଂ ।
ସତ୍ତାହଂ ଧାରୟିତ୍ୱାନ, ଦେୱଲୋକଂ ପୁନାଗମିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମନ୍ଦାରୱପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମନ୍ଦାରୱପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. କକ୍କାରୁପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୟାମା ଦେୱା ଇଧାଗନ୍ତ୍ୱା, ଗୋତମଂ ସିରିୱଚ୍ଛସଂ ।
କକ୍କାରୁମାଲଂ [ଗୋକ୍ଖନୁମାଲଂ (ସୀ॰)] ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କକ୍କାରୁପୁପ୍ଫିୟୋ [ଗୋକ୍ଖନୁପୁପ୍ଫିୟୋ (କ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କକ୍କାରୁପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଭିସମୁଳାଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଫୁସ୍ସୋ ନାମାସି ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ୱିୱେକକାମୋ ସବ୍ବଞ୍ଞୂ [ସପ୍ପଞ୍ଞୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଆଗଞ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘ତସ୍ମିଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ମହାକାରୁଣିକେ ଜିନେ ।
ଭିସମୁଳାଲଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଭିସମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭିସଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଭିସମୁଳାଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭିସମୁଳାଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. କେସରପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିଜ୍ଜାଧରୋ ତଦା ଆସିଂ, ହିମୱନ୍ତମ୍ହି ପବ୍ବତେ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଚଙ୍କମନ୍ତଂ ମହାୟସଂ ॥
‘‘ତୀଣି କେସରପୁପ୍ଫାନି [କେସରିପୁପ୍ଫାନି (ସୀ॰)], ସୀସେ କତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ଉପସଙ୍କମ୍ମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ୱେସ୍ସଭୁଂ ଅଭିପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କେସରପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କେସରପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଅଙ୍କୋଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଚିତ୍ତକୂଟେ ୱସୀ ତଦା ।
ଦିସ୍ୱାନ ତଂ ଅହଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅପରାଜିତଂ [ଉପଗଚ୍ଛିହଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅଙ୍କୋଲଂ ପୁପ୍ଫିତଂ ଦିସ୍ୱା, ଓଚିନିତ୍ୱାନହଂ ତଦା ।
ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପୂଜୟିଂ ପଦୁମଂ ଜିନଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଙ୍କୋଲପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଙ୍କୋଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. କଦମ୍ବପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନ୍ତରାପଣେ ।
କଞ୍ଚନଗ୍ଘିୟସଙ୍କାସଂ, ବାତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣଂ ॥
‘‘ନିସଜ୍ଜ ପାସାଦୱରେ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
କଦମ୍ବପୁପ୍ଫଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ୱିପସ୍ସିଂ ଅଭିପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କଦମ୍ବପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କଦମ୍ବପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଉଦ୍ଦାଲକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅନୋମୋ [ସୁଜାତୋ (ସ୍ୟା॰), ଅନୁମୋ (କ॰)] ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଗଙ୍ଗାକୂଲେ ୱସୀ ତଦା ।
ଉଦ୍ଦାଲକଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପୂଜୟିଂ ଅପରାଜିତଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉଦ୍ଦାଲକପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଦ୍ଦାଲକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଏକଚମ୍ପକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଉପସନ୍ତୋ ଚ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ୱସତୀ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ଏକଚମ୍ପକମାଦାୟ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପଚ୍ଚେକମୁନିମୁତ୍ତମଂ ।
ଉଭୋହତ୍ଥେହି ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ପୂଜୟିଂ ଅପରାଜିତଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚସଟ୍ଠିମ୍ହିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଚମ୍ପକପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଚମ୍ପକପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ତିମିରପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅନୁସୋତଂ ୱଜାମହଂ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ସାଲରାଜଂୱ ଫୁଲ୍ଲିତଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପଚ୍ଚେକମୁନିମୁତ୍ତମଂ ।
ଗହେତ୍ୱା ତିମିରଂ ପୁପ୍ଫଂ, ମତ୍ଥକେ ଓକିରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିମିରପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିମିରପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ସଳଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅହୋସିଂ କିନ୍ନରୋ ତଦା ।
ତତ୍ଥଦ୍ଦସଂ ଦେୱଦେୱଂ, ଚଙ୍କମନ୍ତଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ଓଚିନିତ୍ୱାନ ସଳଲଂ, ପୁପ୍ଫଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସଦାସହଂ ।
ଉପସିଙ୍ଘି ମହାୱୀରୋ, ସଳଲଂ ଦେୱଗନ୍ଧିକଂ ॥
‘‘ପଟିଗ୍ଗହେତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ୱିପସ୍ସୀ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଉପସିଙ୍ଘି ମହାୱୀରୋ, ପେକ୍ଖମାନସ୍ସ ମେ ସତୋ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମଂ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ପୁନ ପବ୍ବତମାରୁହିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସଳଲପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସଳଲପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ମନ୍ଦାରୱପୁପ୍ଫିୟୱଗ୍ଗୋ ସତ୍ତତିଂସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ମନ୍ଦାରୱଞ୍ଚ କକ୍କାରୁ, ଭିସକେସରପୁପ୍ଫିୟୋ ।
ଅଙ୍କୋଲକୋ କଦମ୍ବୀ ଚ, ଉଦ୍ଦାଲୀ ଏକଚମ୍ପକୋ ।
ତିମିରଂ ସଳଲଞ୍ଚେୱ, ଗାଥା ତାଲୀସମେୱ ଚ ॥
୩୮. ବୋଧିୱନ୍ଦନୱଗ୍ଗୋ
୧. ବୋଧିୱନ୍ଦକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପାଟଲିଂ ହରିତଂ ଦିସ୍ୱା, ପାଦପଂ ଧରଣୀରୁହଂ ।
ଏକଂସଂ ଅଞ୍ଜଲିଂ କତ୍ୱା, ଅୱନ୍ଦିଂ ପାଟଲିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଗରୁଂ କତ୍ୱାନ ମାନସଂ ।
ଅନ୍ତୋସୁଦ୍ଧଂ ବହିସୁଦ୍ଧଂ, ସୁୱିମୁତ୍ତମନାସୱଂ ॥
‘‘ୱିପସ୍ସିଂ ଲୋକମହିତଂ, କରୁଣାଞାଣସାଗରଂ ।
ସମ୍ମୁଖା ୱିୟ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଅୱନ୍ଦିଂ ପାଟଲିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୋଧିମଭିୱନ୍ଦହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୱନ୍ଦନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବୋଧିୱନ୍ଦକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବୋଧିୱନ୍ଦକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ପାଟଲିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସୀ ନାମ ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲୋ ।
ପୁରକ୍ଖତୋ ସସିସ୍ସେହି, ପାୱିସି ବନ୍ଧୁମଂ ଜିନୋ ॥
‘‘ତୀଣି ପାଟଲିପୁପ୍ଫାନି, ଉଚ୍ଛଙ୍ଗେ ଠପିତାନି ମେ ।
ସୀସଂ ନ୍ହାୟିତୁକାମୋୱ, ନଦୀତିତ୍ଥଂ ଅଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ନିକ୍ଖମ୍ମ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଇନ୍ଦୀୱରଂୱ ଜଲିତଂ, ଆଦିତ୍ତଂୱ ହୁତାସନଂ ॥
‘‘ବ୍ୟଗ୍ଘୂସଭଂୱ ପୱରଂ, ଅଭିଜାତଂୱ କେସରିଂ ।
ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ସମଣାନଗ୍ଗଂ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତଂ ॥
‘‘ତସ୍ମିଂ ପସନ୍ନୋ [ସମଣେ (କ॰)] ସୁଗତେ, କିଲେସମଲଧୋୱନେ ।
ଗହେତ୍ୱା ତୀଣି ପୁପ୍ଫାନି, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପାଟଲିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପାଟଲିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ତୀଣୁପ୍ପଲମାଲିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅହୋସିଂ ୱାନରୋ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ନିସିନ୍ନଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ଓଭାସେନ୍ତଂ ଦିସା ସବ୍ବା, ସାଲରାଜଂୱ ଫୁଲ୍ଲିତଂ ।
ଲକ୍ଖଣବ୍ୟଞ୍ଜନୂପେତଂ, ଦିସ୍ୱାନତ୍ତମନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପୀତିୟା ହଟ୍ଠମାନସୋ ।
ତୀଣି ଉପ୍ପଲପୁପ୍ଫାନି, ମତ୍ଥକେ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ପୂଜୟିତ୍ୱାନ ପୁପ୍ଫାନି, ଫୁସ୍ସସ୍ସାହଂ ମହେସିନୋ ।
ସଗାରୱୋ ଭୱିତ୍ୱାନ, ପକ୍କାମିଂ ଉତ୍ତରାମୁଖୋ ॥
‘‘ଗଚ୍ଛନ୍ତୋ ପଟିକୁଟିକୋ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ସେଲନ୍ତରେ ପତିତ୍ୱାନ, ପାପୁଣିଂ ଜୀୱିତକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ପୁରିମଂ ଜାତିଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ସତାନଂ ତୀଣିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ସତାନଂ ପଞ୍ଚକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତୀଣୁପ୍ପଲମାଲିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତୀଣୁପ୍ପଲମାଲିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ପଟ୍ଟିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୟଦା ନିବ୍ବାୟି ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ମହେସୀ ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ।
ସମାଗମ୍ମ ଜନା ସବ୍ବେ, ସରୀରଂ ନୀହରନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ନୀହରନ୍ତେ ସରୀରମ୍ହି, ୱଜ୍ଜମାନାସୁ ଭେରିସୁ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପଟ୍ଟିପୁପ୍ଫଂ ଅପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସରୀରପୂଜିତେ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ [ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ (ସୀ॰)] ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଟ୍ଟିପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଟ୍ଟିପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ସତ୍ତପଣ୍ଣିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମନୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଲୋକନାୟକୋ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସତ୍ତପଣ୍ଣିମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ସତ୍ତପଣ୍ଣିମପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସତ୍ତପଣ୍ଣିପୂଜାୟିଦଂ [ସତ୍ତପଣ୍ଣିସ୍ସିଦଂ (ସୀ॰)] ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସତ୍ତପଣ୍ଣିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସତ୍ତପଣ୍ଣିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଗନ୍ଧମୁଟ୍ଠିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
[ଇଧ ଗାଥାଦ୍ଧଂ ଊନଂ ୱିୟ ଦିସ୍ସତି] ‘‘ଚିତକେ କରୀୟମାନେ, ନାନାଗନ୍ଧେ ସମାହତେ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଗନ୍ଧମୁଟ୍ଠିମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ଚିତକଂ ୟଂ ଅପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଚିତପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗନ୍ଧମୁଟ୍ଠିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗନ୍ଧମୁଟ୍ଠିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଚିତକପୂଜକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପରିନିବ୍ବୁତେ ଭଗୱତି, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକେ ।
ଆରୋପିତମ୍ହି ଚିତକେ, ସାଲପୁପ୍ଫମପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଚିତପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଚିତକପୂଜକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଚିତକପୂଜକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସୁମନତାଲୱଣ୍ଟିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ତାଲୱଣ୍ଟମଦାସହଂ ।
ସୁମନେହି ପଟିଚ୍ଛନ୍ନଂ, ଧାରୟାମି ମହାରହଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ତାଲୱଣ୍ଟମଦାସହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତାଲୱଣ୍ଟସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁମନତାଲୱଣ୍ଟିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁମନତାଲୱଣ୍ଟିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସୁମନଦାମିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିଦ୍ଧତ୍ଥସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ନ୍ହାତକସ୍ସ ତପସ୍ସିନୋ ।
କତ୍ୱାନ ସୁମନଦାମଂ, ଧାରୟିଂ ପୁରତୋ ଠିତୋ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାମଂ ଧାରୟିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସୁମନଧାରଣେ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୁମନଦାମିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୁମନଦାମିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. କାସୁମାରିଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜୋତନ୍ତଂ, ନିସିନ୍ନଂ ପବ୍ବତନ୍ତରେ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଲୋକଜେଟ୍ଠଂ ନରାସଭଂ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
କାସୁମାରିଫଲଂ ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କାସୁମାରିଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କାସୁମାରିଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ବୋଧିୱନ୍ଦନୱଗ୍ଗୋ ଅଟ୍ଠତିଂସତିମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ବୋଧି ପାଟଲି ଉପ୍ପଲୀ, ପଟ୍ଟି ଚ ସତ୍ତପଣ୍ଣିୟୋ ।
ଗନ୍ଧମୁଟ୍ଠି ଚ ଚିତକୋ, ତାଲଂ ସୁମନଦାମକୋ ।
କାସୁମାରିଫଲୀ ଚେୱ, ଗାଥା ଏକୂନସଟ୍ଠିକା ॥
୩୯. ଅୱଟଫଲୱଗ୍ଗୋ
୧. ଅୱଟଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସତରଂସି ନାମ ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ୱିୱେକକାମୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଗୋଚରାୟାଭିନିକ୍ଖମି ॥
‘‘ଫଲହତ୍ଥୋ ଅହଂ ଦିସ୍ୱା, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ନରାସଭଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଅୱଟଂ [ଅୱଣ୍ଟଂ (ସୀ॰), ଅମ୍ବଟଂ (ସ୍ୟା॰)] ଅଦଦିଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅୱଟଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅୱଟଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଲବୁଜଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ଆସିଂ ଆରାମିକୋ ତଦା ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଅନିଲଞ୍ଜସେ ॥
‘‘ଲବୁଜସ୍ସ ଫଲଂ ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ।
ଆକାସେ ଠିତକୋ ସନ୍ତୋ, ପଟିଗଣ୍ହି ମହାୟସୋ ॥
‘‘ୱିତ୍ତିସଞ୍ଜନନଂ ମୟ୍ହଂ, ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମସୁଖାୱହଂ ।
ଫଲଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଦତ୍ୱାନ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଅଧିଗଚ୍ଛିଂ ତଦା ପୀତିଂ, ୱିପୁଲଞ୍ଚ ସୁଖୁତ୍ତମଂ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜତେୱ ରତନଂ, ନିବ୍ବତ୍ତସ୍ସ ତହିଂ ତହିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଲବୁଜଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଲବୁଜଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଉଦୁମ୍ବରଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିନତାନଦିୟା ତୀରେ, ୱିହାସି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଏକଗ୍ଗଂ ସୁସମାହିତଂ ॥
‘‘ତସ୍ମିଂ ପସନ୍ନମାନସୋ, କିଲେସମଲଧୋୱନେ ।
ଉଦୁମ୍ବରଫଲଂ ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉଦୁମ୍ବରଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଦୁମ୍ବରଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ପିଲକ୍ଖଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱନନ୍ତରେ ବୁଦ୍ଧଂ ଦିସ୍ୱା, ଅତ୍ଥଦସ୍ସିଂ ମହାୟସଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ପିଲକ୍ଖସ୍ସାଦଦିଂ ଫଲଂ [ପିଲକ୍ଖସ୍ସ ଫଲଂ ଅଦଂ (ସୀ॰), ପିଲକ୍ଖୁସ୍ସ ଫଲଂ ଅଦଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପିଲକ୍ଖଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପିଲକ୍ଖଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଫାରୁସଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ରଥିୟଂ ପଟିପଜ୍ଜନ୍ତଂ, ଫାରୁସଫଲମଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ଅହଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଫାରୁସଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଫାରୁସଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ୱଲ୍ଲିଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସବ୍ବେ ଜନା ସମାଗମ୍ମ, ଅଗମିଂସୁ ୱନଂ ତଦା ।
ଫଲମନ୍ୱେସମାନା ତେ, ଅଲଭିଂସୁ ଫଲଂ ତଦା ॥
‘‘ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅପରାଜିତଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱଲ୍ଲିଫଲମଦାସହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୱଲ୍ଲିଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୱଲ୍ଲିଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. କଦଲିଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜଲିତଂ, ପୁଣ୍ଣମାୟେୱ [ପୁଣ୍ଣମାସେୱ (ସୀ॰ କ॰)] ଚନ୍ଦିମଂ ।
ଜଲନ୍ତଂ ଦୀପରୁକ୍ଖଂୱ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘କଦଲିଫଲଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ, ଅଦାସିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱାନ ଅପକ୍କମିଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା କଦଲିଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
କଦଲିଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ପନସଫଲଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅଜ୍ଜୁନୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ହିମୱନ୍ତେ ୱସୀ ତଦା ।
ଚରଣେନ ଚ ସମ୍ପନ୍ନୋ, ସମାଧିକୁସଲୋ ମୁନି ॥
‘‘କୁମ୍ଭମତ୍ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପନସଂ ଜୀୱଜୀୱକଂ [ଦେୱଗନ୍ଧିକଂ (୪୧ ୱଗ୍ଗେ, ୫ ଅପଦାନେ)]।
ଛତ୍ତପଣ୍ଣେ ଠପେତ୍ୱାନ, ଅଦାସିଂ ସତ୍ଥୁନୋ ଅହଂ ॥
‘‘ଏକତ୍ତିଂସେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଫଲମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପନସଫଲଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପନସଫଲଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସୋଣକୋଟିୱୀସତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱିପସ୍ସିନୋ ପାୱଚନେ, ଏକଂ ଲେଣଂ ମୟା କତଂ ।
ଚାତୁଦ୍ଦିସସ୍ସ ସଙ୍ଘସ୍ସ, ବନ୍ଧୁମାରାଜଧାନିୟା ॥
‘‘ଦୁସ୍ସେହି ଭୂମିଂ ଲେଣସ୍ସ, ସନ୍ଥରିତ୍ୱା ପରିଚ୍ଚଜିଂ ।
ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଅକାସିଂ ପଣିଧିଂ ତଦା ॥
‘‘ଆରାଧୟେୟ୍ୟଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପବ୍ବଜ୍ଜଞ୍ଚ ଲଭେୟ୍ୟହଂ ।
ଅନୁତ୍ତରଞ୍ଚ ନିବ୍ବାନଂ, ଫୁସେୟ୍ୟଂ ସନ୍ତିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତେନେୱ ସୁକ୍କମୂଲେନ, କପ୍ପେ [କପ୍ପଂ (ସୀ॰), କପ୍ପ (କ॰)] ନୱୁତି ସଂସରିଂ ।
ଦେୱଭୂତୋ ମନୁସ୍ସୋ ଚ, କତପୁଞ୍ଞୋ ୱିରୋଚହଂ ॥
‘‘ତତୋ କମ୍ମାୱସେସେନ, ଇଧ ପଚ୍ଛିମକେ ଭୱେ ।
ଚମ୍ପାୟଂ ଅଗ୍ଗସେଟ୍ଠିସ୍ସ, ଜାତୋମ୍ହି ଏକପୁତ୍ତକୋ ॥
‘‘ଜାତମତ୍ତସ୍ସ ମେ ସୁତ୍ୱା, ପିତୁ ଛନ୍ଦୋ ଅୟଂ ଅହୁ ।
ଦଦାମହଂ କୁମାରସ୍ସ, ୱୀସକୋଟୀ ଅନୂନକା ॥
‘‘ଚତୁରଙ୍ଗୁଲା ଚ ମେ ଲୋମା, ଜାତା ପାଦତଲେ ଉଭୋ ।
ସୁଖୁମା ମୁଦୁସମ୍ଫସ୍ସା, ତୂଲାପିଚୁସମା ସୁଭା ॥
‘‘ଅତୀତା ନୱୁତି କପ୍ପା, ଅୟଂ ଏକୋ ଚ ଉତ୍ତରି ।
ନାଭିଜାନାମି ନିକ୍ଖିତ୍ତେ, ପାଦେ ଭୂମ୍ୟା ଅସନ୍ଥତେ ॥
‘‘ଆରାଧିତୋ ମେ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଅରହତ୍ତଞ୍ଚ ମେ ପତ୍ତଂ, ସୀତିଭୂତୋମ୍ହି ନିବ୍ବୁତୋ ॥
‘‘ଅଗ୍ଗୋ ଆରଦ୍ଧୱୀରିୟାନଂ, ନିଦ୍ଦିଟ୍ଠୋ ସବ୍ବଦସ୍ସିନା ।
ଖୀଣାସୱୋମ୍ହି ଅରହା, ଛଳଭିଞ୍ଞୋ ମହିଦ୍ଧିକୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଲେଣଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
‘‘ଥେରୋ କୋଟିୱୀସୋ [କୋଟିୱିସୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰), କୋଳିୱିସୋ (ଅଞ୍ଞଟ୍ଠାନେସୁ)] ସୋଣୋ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସ ଅଗ୍ଗତୋ ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠୋ ୱିୟାକାସି, ଅନୋତତ୍ତେ ମହାସରେ’’ତି ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସୋଣୋ କୋଟିୱୀସୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସୋଣକୋଟିୱୀସତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପୁବ୍ବକମ୍ମପିଲୋତିକବୁଦ୍ଧଅପଦାନଂ
‘‘ଅନୋତତ୍ତସରାସନ୍ନେ, ରମଣୀୟେ ସିଲାତଲେ ।
ନାନାରତନପଜ୍ଜୋତେ, ନାନାଗନ୍ଧୱନନ୍ତରେ ॥
‘‘ମହତା ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେନ, ପରେତୋ [ଉପେତୋ (ଉଦାନଟ୍ଠକଥାୟଂ ୪ ୱଗ୍ଗେ, ୮ ସୁତ୍ତେ)] ଲୋକନାୟକୋ ।
ଆସୀନୋ ବ୍ୟାକରୀ ତତ୍ଥ, ପୁବ୍ବକମ୍ମାନି ଅତ୍ତନୋ ॥
[ସୁଣାଥ ଭିକ୍ଖୱେ ମୟ୍ହଂ, ୟଂ କମ୍ମଂ ପକତଂ ମୟା । ଏକଂ ଅରଞ୍ଞିକଂ ଭିକ୍ଖୁଂ, ଦିସ୍ୱା ଦିନ୍ନଂ ପିଲୋତିକଂ । ପତ୍ଥିତଂ ପଠମଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ବୁଦ୍ଧତ୍ତାୟ ମୟା ତଦା । ପିଲୋତିୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ, ବୁଦ୍ଧତ୍ତେପି ୱିପଚ୍ଚତି । ଗୋପାଲକୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଗାୱିଂ ପାଜେତି ଗୋଚରଂ । ପିୱନ୍ତିଂ ଉଦକଂ ଆୱିଲଂ, ଗାୱିଂ ଦିସ୍ୱା ନିୱାରୟିଂ । ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଇଧ ପଚ୍ଛିମକେ ଭୱେ । ୱିପାସିତୋ ୟଦିଚ୍ଛକଂ, ନ ହି ପାତୁଂ ଲଭାମହଂ (ସ୍ୟା॰)] ‘‘ସୁଣାଥ ଭିକ୍ଖୱୋ ମୟ୍ହଂ, ୟଂ କମ୍ମଂ ପକତଂ ମୟା ।
ପିଲୋତିକସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ, ବୁଦ୍ଧତ୍ତେପି ୱିପଚ୍ଚତି [ସୁଣାଥ ଭିକ୍ଖୱେ ମୟ୍ହଂ, ୟଂ କମ୍ମଂ ପକତଂ ମୟା । ଏକଂ ଅରଞ୍ଞିକଂ ଭିକ୍ଖୁଂ, ଦିସ୍ୱା ଦିନ୍ନଂ ପିଲୋତିକଂ । ପତ୍ଥିତଂ ପଠମଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ବୁଦ୍ଧତ୍ତାୟ ମୟା ତଦା । ପିଲୋତିୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ, ବୁଦ୍ଧତ୍ତେପି ୱିପଚ୍ଚତି । ଗୋପାଲକୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଗାୱିଂ ପାଜେତି ଗୋଚରଂ । ପିୱନ୍ତିଂ ଉଦକଂ ଆୱିଲଂ, ଗାୱିଂ ଦିସ୍ୱା ନିୱାରୟିଂ । ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଇଧ ପଚ୍ଛିମକେ ଭୱେ । ୱିପାସିତୋ ୟଦିଚ୍ଛକଂ, ନ ହି ପାତୁଂ ଲଭାମହଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
[୧]
‘‘ମୁନାଳି ନାମହଂ ଧୁତ୍ତୋ, ପୁବ୍ବେ ଅଞ୍ଞାସୁ ଜାତିସୁ [ଅଞ୍ଞାୟ ଜାତିୟା (ଉଦାନ ଅଟ୍ଠ॰)]।
ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧଂ ସୁରଭିଂ [ସରଭୁଂ (ସୀ॰)], ଅବ୍ଭାଚିକ୍ଖିଂ ଅଦୂସକଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ନିରୟେ ସଂସରିଂ ଚିରଂ ।
ବହୂୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ଦୁକ୍ଖଂ ୱେଦେସି ୱେଦନଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମାୱସେସେନ, ଇଧ ପଚ୍ଛିମକେ ଭୱେ ।
ଅବ୍ଭକ୍ଖାନଂ ମୟା ଲଦ୍ଧଂ, ସୁନ୍ଦରିକାୟ କାରଣା ॥
[୨]
‘‘ସବ୍ବାଭିଭୁସ୍ସ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ନନ୍ଦୋ ନାମାସି ସାୱକୋ ।
ତଂ ଅବ୍ଭକ୍ଖାୟ ନିରୟେ, ଚିରଂ ସଂସରିତଂ ମୟା ॥
‘‘ଦସୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ନିରୟେ ସଂସରିଂ ଚିରଂ ।
ମନୁସ୍ସଭାୱଂ ଲଦ୍ଧାହଂ, ଅବ୍ଭକ୍ଖାନଂ ବହୁଂ ଲଭିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମାୱସେସେନ, ଚିଞ୍ଚମାନୱିକା ମମଂ ।
ଅବ୍ଭାଚିକ୍ଖି ଅଭୂତେନ, ଜନକାୟସ୍ସ ଅଗ୍ଗତୋ ॥
[୩]
‘‘ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ସୁତୱା ଆସିଂ, ଅହଂ ସକ୍କତପୂଜିତୋ ।
ମହାୱନେ ପଞ୍ଚସତେ, ମନ୍ତେ ୱାଚେମି ମାଣୱେ ॥
‘‘ତତ୍ଥାଗତୋ [ତମାଗତୋ (କ॰)] ଇସି ଭୀମୋ, ପଞ୍ଚାଭିଞ୍ଞୋ ମହିଦ୍ଧିକୋ ।
ତଂ ଚାହଂ ଆଗତଂ ଦିସ୍ୱା, ଅବ୍ଭାଚିକ୍ଖିଂ ଅଦୂସକଂ ॥
‘‘ତତୋହଂ ଅୱଚଂ ସିସ୍ସେ, କାମଭୋଗୀ ଅୟଂ ଇସି ।
ମୟ୍ହମ୍ପି ଭାସମାନସ୍ସ, ଅନୁମୋଦିଂସୁ ମାଣୱା ॥
‘‘ତତୋ ମାଣୱକା ସବ୍ବେ, ଭିକ୍ଖମାନଂ କୁଲେ କୁଲେ ।
ମହାଜନସ୍ସ ଆହଂସୁ, କାମଭୋଗୀ ଅୟଂ ଇସି ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପଞ୍ଚ ଭିକ୍ଖୁସତା ଇମେ ।
ଅବ୍ଭକ୍ଖାନଂ ଲଭୁଂ ସବ୍ବେ, ସୁନ୍ଦରିକାୟ କାରଣା ॥
[୪]
‘‘ୱେମାତୁଭାତରଂ ପୁବ୍ବେ, ଧନହେତୁ ହନିଂ ଅହଂ ।
ପକ୍ଖିପିଂ ଗିରିଦୁଗ୍ଗସ୍ମିଂ, ସିଲାୟ ଚ ଅପିଂସୟିଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଦେୱଦତ୍ତୋ ସିଲଂ ଖିପି ।
ଅଙ୍ଗୁଟ୍ଠଂ ପିଂସୟୀ ପାଦେ, ମମ ପାସାଣସକ୍ଖରା ॥
[୫]
‘‘ପୁରେହଂ ଦାରକୋ ହୁତ୍ୱା, କୀଳମାନୋ ମହାପଥେ ।
ପଚ୍ଚେକବୁଦ୍ଧଂ ଦିସ୍ୱାନ, ମଗ୍ଗେ ସକଲିକଂ [ସକ୍ଖଲିକଂ (କ॰)] ଖିପିଂ [ଦହିଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଇଧ ପଚ୍ଛିମକେ ଭୱେ ।
ୱଧତ୍ଥଂ ମଂ ଦେୱଦତ୍ତୋ, ଅଭିମାରେ ପୟୋଜୟି ॥
[୬]
‘‘ହତ୍ଥାରୋହୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ପଚ୍ଚେକମୁନିମୁତ୍ତମଂ ।
ପିଣ୍ଡାୟ ୱିଚରନ୍ତଂ ତଂ, ଆସାଦେସିଂ ଗଜେନହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଭନ୍ତୋ [ଦନ୍ତୋ (କ॰)] ନାଳାଗିରୀ ଗଜୋ ।
ଗିରିବ୍ବଜେ ପୁରୱରେ, ଦାରୁଣୋ ସମୁପାଗମି [ମଂ ଉପାଗମି (ସୀ॰)]॥
[୭]
‘‘ରାଜାହଂ ପତ୍ଥିୱୋ [ପତ୍ତିକୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰), ଖତ୍ତିୟୋ (ଉଦାନ ଅଟ୍ଠ॰)] ଆସିଂ, ସତ୍ତିୟା ପୁରିସଂ ହନିଂ ।
ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ନିରୟେ ପଚ୍ଚିସଂ ଭୁସଂ ॥
‘‘କମ୍ମୁନୋ ତସ୍ସ ସେସେନ, ଇଦାନି ସକଲଂ ମମ ।
ପାଦେ ଛୱିଂ ପକପ୍ପେସି [ପକୋପେସି (ସୀ॰)], ନ ହି କମ୍ମଂ ୱିନସ୍ସତି ॥
[୮]
‘‘ଅହଂ କେୱଟ୍ଟଗାମସ୍ମିଂ, ଅହୁଂ କେୱଟ୍ଟଦାରକୋ ।
ମଚ୍ଛକେ ଘାତିତେ ଦିସ୍ୱା, ଜନୟିଂ ସୋମନସ୍ସକଂ [ସୋମନସ୍ସହଂ (ଉଦାନ ଅଟ୍ଠ॰)]॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ସୀସଦୁକ୍ଖଂ ଅହୂ ମମ ।
ସବ୍ବେ ସକ୍କା ଚ ହଞ୍ଞିଂସୁ, ୟଦା ହନି ୱିଟଟୂଭୋ [ୱିଟଟୁଭୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
[୯]
‘‘ଫୁସ୍ସସ୍ସାହଂ ପାୱଚନେ, ସାୱକେ ପରିଭାସୟିଂ ।
ୟୱଂ ଖାଦଥ ଭୁଞ୍ଜଥ, ମା ଚ ଭୁଞ୍ଜଥ ସାଲୟୋ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ତେମାସଂ ଖାଦିତଂ ୟୱଂ ।
ନିମନ୍ତିତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ, ୱେରଞ୍ଜାୟଂ ୱସିଂ ତଦା ॥
[୧୦]
‘‘ନିବ୍ବୁଦ୍ଧେ ୱତ୍ତମାନମ୍ହି, ମଲ୍ଲପୁତ୍ତଂ ନିହେଠୟିଂ [ନିସେଧୟିଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପିଟ୍ଠିଦୁକ୍ଖଂ ଅହୂ ମମ ॥
[୧୧]
‘‘ତିକିଚ୍ଛକୋ ଅହଂ ଆସିଂ, ସେଟ୍ଠିପୁତ୍ତଂ ୱିରେଚୟିଂ ।
ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ହୋତି ପକ୍ଖନ୍ଦିକା ମମ ॥
[୧୨]
‘‘ଅୱଚାହଂ ଜୋତିପାଲୋ, ସୁଗତଂ କସ୍ସପଂ ତଦା ।
କୁତୋ ନୁ ବୋଧି ମୁଣ୍ଡସ୍ସ, ବୋଧି ପରମଦୁଲ୍ଲଭା ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଅଚରିଂ ଦୁକ୍କରଂ ବହୁଂ ।
ଛବ୍ବସ୍ସାନୁରୁୱେଳାୟଂ, ତତୋ ବୋଧିମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ନାହଂ ଏତେନ ମଗ୍ଗେନ, ପାପୁଣିଂ ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ।
କୁମ୍ମଗ୍ଗେନ ଗୱେସିସ୍ସଂ, ପୁବ୍ବକମ୍ମେନ ୱାରିତୋ ॥
‘‘ପୁଞ୍ଞପାପପରିକ୍ଖୀଣୋ, ସବ୍ବସନ୍ତାପୱଜ୍ଜିତୋ ।
ଅସୋକୋ ଅନୁପାୟାସୋ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସମନାସୱୋ ॥
‘‘ଏୱଂ ଜିନୋ ୱିୟାକାସି, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସ ଅଗ୍ଗତୋ ।
ସବ୍ବାଭିଞ୍ଞାବଲପ୍ପତ୍ତୋ, ଅନୋତତ୍ତେ ମହାସରେ’’ତି ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଭଗୱା ଅତ୍ତନୋ ପୁବ୍ବଚରିତଂ କମ୍ମପିଲୋତିକଂ ନାମ ବୁଦ୍ଧାପଦାନଧମ୍ମପରିୟାୟଂ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁବ୍ବକମ୍ମପିଲୋତିକଂ ନାମ ବୁଦ୍ଧାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଅୱଟଫଲୱଗ୍ଗୋ ଏକୂନଚତ୍ତାଲୀସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଅୱଟଂ ଲବୁଜଞ୍ଚେୱ, ଉଦୁମ୍ବରପିଲକ୍ଖୁ ଚ ।
ଫାରୁ ୱଲ୍ଲୀ ଚ କଦଲୀ, ପନସୋ କୋଟିୱୀସକୋ ॥
ପୁବ୍ବକମ୍ମପିଲୋତି ଚ, ଅପଦାନଂ ମହେସିନୋ ।
ଗାଥାୟୋ ଏକନୱୁତି, ଗଣିତାୟୋ ୱିଭାୱିଭି ॥
ଚୁଦ୍ଦସମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
୪୦. ପିଲିନ୍ଦୱଚ୍ଛୱଗ୍ଗୋ
୧. ପିଲିନ୍ଦୱଚ୍ଛତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ଆସିଂ ଦୋୱାରିକୋ ଅହଂ ।
ଅକ୍ଖୋଭଂ ଅମିତଂ ଭୋଗଂ, ଘରେ ସନ୍ନିଚିତଂ ମମ ॥
‘‘ରହୋଗତୋ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ପହଂସିତ୍ୱାନ ମାନସଂ [ସମ୍ପହଂସିତ୍ୱ ମାନସଂ (ସୀ॰)]।
ନିସଜ୍ଜ ପାସାଦୱରେ, ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସହଂ ତଦା ॥
(ଚିନ୍ତନାକାରୋ)
‘‘‘ବହୂ ମେଧିଗତା ଭୋଗା, ଫୀତଂ ଅନ୍ତେପୁରଂ ମମ ।
ରାଜାପି [ରାଜିସି (କ॰)] ସନ୍ନିମନ୍ତେସି, ଆନନ୍ଦୋ ପଥୱିସ୍ସରୋ ॥
‘‘‘ଅୟଞ୍ଚ ବୁଦ୍ଧୋ ଉପ୍ପନ୍ନୋ, ଅଧିଚ୍ଚୁପ୍ପତ୍ତିକୋ ମୁନି ।
ସଂୱିଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ଦାନଂ ଦସ୍ସାମି ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘‘ପଦୁମେନ ରାଜପୁତ୍ତେନ, ଦିନ୍ନଂ ଦାନୱରଂ ଜିନେ ।
ହତ୍ଥିନାଗେ ଚ ପଲ୍ଲଙ୍କେ, ଅପସ୍ସେନଞ୍ଚନପ୍ପକଂ ॥
‘‘‘ଅହମ୍ପି ଦାନଂ ଦସ୍ସାମି, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଅଦିନ୍ନପୁବ୍ବମଞ୍ଞେସଂ, ଭୱିସ୍ସଂ ଆଦିକମ୍ମିକୋ ॥
‘‘‘ଚିନ୍ତେତ୍ୱାହଂ ବହୁୱିଧଂ, ୟାଗେ ୟସ୍ସ ସୁଖଂଫଲଂ ।
ପରିକ୍ଖାରଦାନମଦ୍ଦକ୍ଖିଂ, ମମ ସଙ୍କପ୍ପପୂରଣଂ ॥
‘‘‘ପରିକ୍ଖାରାନି ଦସ୍ସାମି, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଅଦିନ୍ନପୁବ୍ବମଞ୍ଞେସଂ, ଭୱିସ୍ସଂ ଆଦିକମ୍ମିକୋ’ ॥
(ଦାନୱତ୍ଥୁସମ୍ପାଦନଂ)
‘‘ନଳକାରେ ଉପାଗମ୍ମ, ଛତ୍ତଂ କାରେସି ତାୱଦେ ।
ଛତ୍ତସତସହସ୍ସାନି, ଏକତୋ ସନ୍ନିପାତୟିଂ ॥
‘‘ଦୁସ୍ସସତସହସ୍ସାନି, ଏକତୋ ସନ୍ନିପାତୟିଂ ।
ପତ୍ତସତସହସ୍ସାନି, ଏକତୋ ସନ୍ନିପାତୟିଂ ॥
‘‘ୱାସିୟୋ ସତ୍ଥକେ ଚାପି, ସୂଚିୟୋ ନଖଛେଦନେ ।
ହେଟ୍ଠାଛତ୍ତେ ଠପାପେସିଂ, କାରେତ୍ୱା ତଦନୁଚ୍ଛୱେ ॥
‘‘ୱିଧୂପନେ ତାଲୱଣ୍ଟେ, ମୋରହତ୍ଥେ ଚ ଚାମରେ ।
ପରିସ୍ସାୱନେ ତେଲଧାରେ [ତେଲଧରେ (ସୀ॰)], କାରୟିଂ ତଦନୁଚ୍ଛୱେ ॥
‘‘ସୂଚିଘରେ ଅଂସବଦ୍ଧେ, ଅଥୋପି କାୟବନ୍ଧନେ ।
ଆଧାରକେ ଚ ସୁକତେ, କାରୟିଂ ତଦନୁଚ୍ଛୱେ ॥
‘‘ପରିଭୋଗଭାଜନେ ଚ, ଅଥୋପି ଲୋହଥାଲକେ ।
ଭେସଜ୍ଜେ ପୂରୟିତ୍ୱାନ, ହେଟ୍ଠାଛତ୍ତେ ଠପେସହଂ ॥
‘‘ୱଚଂ ଉସୀରଂ ଲଟ୍ଠିମଧୁଂ, ପିପ୍ଫଲୀ ମରିଚାନି ଚ ।
ହରୀତକିଂ ସିଙ୍ଗୀୱେରଂ, ସବ୍ବଂ ପୂରେସି ଭାଜନେ ॥
‘‘ଉପାହନା ପାଦୁକାୟୋ, ଅଥୋ ଉଦକପୁଞ୍ଛନେ ।
କତ୍ତରଦଣ୍ଡେ ସୁକତେ, କାରୟିଂ ତଦନୁଚ୍ଛୱେ ॥
‘‘ଓସଧଞ୍ଜନନାଳୀ ଚ [ଓସଧଂ ଅଞ୍ଜନାପିଚ (ସ୍ୟା॰)], ସଲାକା ଧମ୍ମକୁତ୍ତରା ।
କୁଞ୍ଚିକା ପଞ୍ଚୱଣ୍ଣେହି, ସିବ୍ବିତେ କୁଞ୍ଚିକାଘରେ ॥
‘‘ଆୟୋଗେ ଧୂମନେତ୍ତେ ଚ, ଅଥୋପି ଦୀପଧାରକେ ।
ତୁମ୍ବକେ ଚ କରଣ୍ଡେ ଚ, କାରୟିଂ ତଦନୁଚ୍ଛୱେ ॥
‘‘ସଣ୍ଡାସେ ପିପ୍ଫଲେ ଚେୱ, ଅଥୋପି ମଲହାରକେ ।
ଭେସଜ୍ଜଥୱିକେ ଚେୱ, କାରୟିଂ ତଦନୁଚ୍ଛୱେ ॥
‘‘ଆସନ୍ଦିୟୋ ପୀଠକେ ଚ, ପଲ୍ଲଙ୍କେ ଚତୁରୋମୟେ ।
ତଦନୁଚ୍ଛୱେ କାରୟିତ୍ୱା, ହେଟ୍ଠାଛତ୍ତେ ଠପେସହଂ ॥
‘‘ଉଣ୍ଣାଭିସୀ ତୂଲଭିସୀ, ଅଥୋପି ପୀଠିକାଭିସୀ [ପୀଠକାଭିସୀ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ବିମ୍ବୋହନେ [ବିବ୍ବୋହନେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଚ ସୁକତେ, କାରୟିଂ ତଦନୁଚ୍ଛୱେ ॥
‘‘କୁରୁୱିନ୍ଦେ ମଧୁସିତ୍ଥେ, ତେଲଂ ହତ୍ଥପ୍ପତାପକଂ ।
ସିପାଟିଫଲକେ ସୁଚୀ, ମଞ୍ଚଂ ଅତ୍ଥରଣେନ ଚ ॥
‘‘ସେନାସନେ ପାଦପୁଞ୍ଛେ, ସୟନାସନଦଣ୍ଡକେ ।
ଦନ୍ତପୋଣେ ଚ ଆଟଲୀ [କଥଲିଂ (ସ୍ୟା॰)], ସୀସାଲେପନଗନ୍ଧକେ ॥
‘‘ଅରଣୀ ଫଲପୀଠେ [ପଲାଲପୀଠେ (ସୀ॰)] ଚ, ପତ୍ତପିଧାନଥାଲକେ ।
ଉଦକସ୍ସ କଟଚ୍ଛୂ ଚ, ଚୁଣ୍ଣକଂ ରଜନମ୍ବଣଂ [ରଜନମ୍ମଣଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ସମ୍ମଜ୍ଜନଂ [ସମ୍ମୁଞ୍ଜନଂ (ସ୍ୟା॰), ସମ୍ମଜ୍ଜନିଂ, ସମ୍ମୁଞ୍ଜନିଂ ( ?)] ଉଦପତ୍ତଂ, ତଥା ୱସ୍ସିକସାଟିକଂ ।
ନିସୀଦନଂ କଣ୍ଡୁଚ୍ଛାଦି, ଅଥ ଅନ୍ତରୱାସକଂ ॥
‘‘ଉତ୍ତରାସଙ୍ଗସଙ୍ଘାଟୀ, ନତ୍ଥୁକଂ ମୁଖସୋଧନଂ ।
ବିଳଙ୍ଗଲୋଣଂ ପହୂତଞ୍ଚ [ଲୋଣଭୂତଞ୍ଚ (କ॰)], ମଧୁଞ୍ଚ ଦଧିପାନକଂ ॥
‘‘ଧୂପଂ [ଧୂମଂ (କ॰)] ସିତ୍ଥଂ ପିଲୋତିଞ୍ଚ, ମୁଖପୁଞ୍ଛନସୁତ୍ତକଂ ।
ଦାତବ୍ବଂ ନାମ ୟଂ ଅତ୍ଥି, ୟଞ୍ଚ କପ୍ପତି ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ସବ୍ବମେତଂ ସମାନେତ୍ୱା, ଆନନ୍ଦଂ ଉପସଙ୍କମିଂ ।
ଉପସଙ୍କମ୍ମ ରାଜାନଂ, ଜନେତାରଂ ମହେସିନୋ [ମହେସିନଂ (ସୀ॰), ମହାୟସଂ (ସ୍ୟା॰), ମହିସ୍ସରଂ (କ॰)]।
ସିରସା ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
(ଦାନୋକାସୟାଚନା)
‘‘‘ଏକତୋ ଜାତସଂୱଦ୍ଧା, ଉଭିନ୍ନଂ ଏକତୋ ମନଂ [ୟସୋ (ସ୍ୟା॰), ମନୋ ( ?)]।
ସାଧାରଣା ସୁଖଦୁକ୍ଖେ, ଉଭୋ ଚ ଅନୁୱତ୍ତକା ॥
‘‘‘ଅତ୍ଥି ଚେତସିକଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ତୱାଧେୟ୍ୟଂ ଅରିନ୍ଦମ ।
ୟଦି ସକ୍କୋସି ତଂ ଦୁକ୍ଖଂ, ୱିନୋଦେୟ୍ୟାସି ଖତ୍ତିୟ ॥
‘‘‘ତୱ ଦୁକ୍ଖଂ ମମ ଦୁକ୍ଖଂ, ଉଭିନ୍ନଂ ଏକତୋ ମନୋ [ମନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ନିଟ୍ଠିତନ୍ତି ୱିଜାନାହି, ମମାଧେୟ୍ୟଂ ସଚେ ତୁୱଂ ॥
‘‘‘ଜାନାହି ଖୋ ମହାରାଜ, ଦୁକ୍ଖଂ ମେ ଦୁବ୍ବିନୋଦୟଂ ।
ପହୁ ସମାନୋ ଗଜ୍ଜସୁ, ଏକଂ ତେ ଦୁଚ୍ଚଜଂ ୱରଂ ॥
‘‘‘ୟାୱତା ୱିଜିତେ ଅତ୍ଥି, ୟାୱତା ମମ ଜୀୱିତଂ ।
ଏତେହି ୟଦି ତେ ଅତ୍ଥୋ, ଦସ୍ସାମି ଅୱିକମ୍ପିତୋ ॥
‘‘‘ଗଜ୍ଜିତଂ ଖୋ ତୟା ଦେୱ, ମିଚ୍ଛା ତଂ ବହୁ ଗଜ୍ଜିତଂ ।
ଜାନିସ୍ସାମି ତୁୱଂ ଅଜ୍ଜ, ସବ୍ବଧମ୍ମେ [ସଚ୍ଚଧମ୍ମେ ( ?)] ପତିଟ୍ଠିତଂ ॥
‘‘‘ଅତିବାଳ୍ହଂ ନିପୀଳେସି, ଦଦମାନସ୍ସ ମେ ସତୋ ।
କିଂ ତେ ମେ ପୀଳିତେନତ୍ଥୋ, ପତ୍ଥିତଂ ତେ କଥେହି ମେ ॥
‘‘‘ଇଚ୍ଛାମହଂ ମହାରାଜ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅନୁତ୍ତରଂ ।
ଭୋଜୟିସ୍ସାମି ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ୱଜ୍ଜଂ [ୱଞ୍ଚୁଂ ( ?)] ମେ ମାହୁ ଜୀୱିତଂ ॥
‘‘‘ଅଞ୍ଞଂ ତେହଂ ୱରଂ ଦମ୍ମି, ମା ୟାଚିତ୍ଥୋ ତଥାଗତଂ [ଅୟାଚିତୋ ତଥାଗତୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ଅଦେୟ୍ୟୋ କସ୍ସଚି ବୁଦ୍ଧୋ, ମଣି ଜୋତିରସୋ ୟଥା ॥
‘‘‘ନନୁ ତେ ଗଜ୍ଜିତଂ ଦେୱ, ୟାୱ ଜୀୱିତମତ୍ତନୋ [ୱିଜିତମତ୍ଥିତଂ (କ॰), ଜୀୱିତମତ୍ଥିକଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଜୀୱିତଂ [ୱିଜିତଂ (କ॰)] ଦଦମାନେନ, ୟୁତ୍ତଂ ଦାତୁଂ ତଥାଗତଂ ॥
‘‘‘ଠପନୀୟୋ ମହାୱୀରୋ, ଅଦେୟ୍ୟୋ କସ୍ସଚି ଜିନୋ ।
ନ ମେ ପଟିସ୍ସୁତୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ୱରସ୍ସୁ ଅମିତଂ ଧନଂ ॥
‘‘‘ୱିନିଚ୍ଛୟଂ ପାପୁଣାମ, ପୁଚ୍ଛିସ୍ସାମ ୱିନିଚ୍ଛୟେ ।
ୟଥାସଣ୍ଠଂ [ୟଥାସନ୍ତଂ (ସୀ॰)] କଥେସ୍ସନ୍ତି, ପଟିପୁଚ୍ଛାମ ତଂ ତଥା ॥
‘‘‘ରଞ୍ଞୋ ହତ୍ଥେ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଗମାସିଂ ୱିନିଚ୍ଛୟଂ ।
ପୁରତୋ ଅକ୍ଖଦସ୍ସାନଂ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ସୁଣନ୍ତୁ ମେ ଅକ୍ଖଦସ୍ସା, ରାଜା ୱରମଦାସି ମେ ।
ନ କିଞ୍ଚି ଠପୟିତ୍ୱାନ, ଜୀୱିତମ୍ପି [ୱିଜିତଂପି (କ॰)] ପୱାରୟି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ମେ ୱରଦିନ୍ନସ୍ସ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ୱରିଂ ଅହଂ ।
ସୁଦିନ୍ନୋ ହୋତି ମେ ବୁଦ୍ଧୋ, ଛିନ୍ଦଥ ସଂସୟଂ ମମ ॥
‘‘‘ସୋସ୍ସାମ ତୱ ୱଚନଂ, ଭୂମିପାଲସ୍ସ ରାଜିନୋ ।
ଉଭିନ୍ନଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ଛିନ୍ଦିସ୍ସାମେତ୍ଥ ସଂସୟଂ ॥
‘‘‘ସବ୍ବଂ ଦେୱ ତୟା ଦିନ୍ନଂ, ଇମସ୍ସ ସବ୍ବଗାହିକଂ [ସବ୍ବଗାହିତଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ନ କିଞ୍ଚି ଠପୟିତ୍ୱାନ, ଜୀୱିତମ୍ପି ପୱାରୟି ॥
‘‘‘କିଚ୍ଛପ୍ପତ୍ତୋୱ ହୁତ୍ୱାନ, ୟାଚୀ ୱରମନୁତ୍ତରଂ [ୟାୱଜୀୱମନୁତ୍ତରଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ଇମଂ ସୁଦୁକ୍ଖିତଂ ଞତ୍ୱା, ଅଦାସିଂ ସବ୍ବଗାହିକଂ ॥
‘‘‘ପରାଜୟୋ ତୁୱଂ [ତୱଂ (ସୀ॰)] ଦେୱ, ଅସ୍ସ ଦେୟ୍ୟୋ ତଥାଗତୋ ।
ଉଭିନ୍ନଂ ସଂସୟୋ ଛିନ୍ନୋ, ୟଥାସଣ୍ଠମ୍ହି [ୟଥାସନ୍ତମ୍ହି (ସୀ॰)] ତିଟ୍ଠଥ ॥
‘‘‘ରାଜା ତତ୍ଥେୱ ଠତ୍ୱାନ, ଅକ୍ଖଦସ୍ସେତଦବ୍ରୱି ।
ସମ୍ମା ମୟ୍ହମ୍ପି ଦେୟ୍ୟାଥ, ପୁନ ବୁଦ୍ଧଂ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘‘ପୂରେତ୍ୱା ତୱ ସଙ୍କପ୍ପଂ, ଭୋଜୟିତ୍ୱା ତଥାଗତଂ ।
ପୁନ ଦେୟ୍ୟାସି [ଦେୟ୍ୟାଥ (କ॰)] ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଆନନ୍ଦସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ’ ॥
(ନିମନ୍ତନକଥା)
‘‘ଅକ୍ଖଦସ୍ସେଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଆନନ୍ଦଞ୍ଚାପି ଖତ୍ତିୟଂ ।
ତୁଟ୍ଠୋ ପମୁଦିତୋ ହୁତ୍ୱା, ସମ୍ବୁଦ୍ଧମୁପସଙ୍କମିଂ ॥
‘‘ଉପସଙ୍କମ୍ମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଓଘତିଣ୍ଣମନାସୱଂ ।
ସିରସା ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘ୱସୀସତସହସ୍ସେହି, ଅଧିୱାସେହି ଚକ୍ଖୁମ ।
ହାସୟନ୍ତୋ ମମ ଚିତ୍ତଂ, ନିୱେସନମୁପେହି ମେ’ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଅଧିୱାସେସି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ଅଧିୱାସନମଞ୍ଞାୟ, ଅଭିୱାଦିୟ ସତ୍ଥୁନୋ ।
ହଟ୍ଠୋ ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋହଂ, ନିୱେସନମୁପାଗମିଂ ॥
(ଦାନପଟିୟାଦନଂ)
‘‘ମିତ୍ତାମଚ୍ଚେ ସମାନେତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ।
‘ସୁଦୁଲ୍ଲଭୋ ମୟା ଲଦ୍ଧୋ, ମଣି ଜୋତିରସୋ ୟଥା ॥
‘‘‘କେନ ତଂ ପୂଜୟିସ୍ସାମ, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟୋ ଅନୂପମୋ ।
ଅତୁଲୋ ଅସମୋ ଧୀରୋ, ଜିନୋ ଅପ୍ପଟିପୁଗ୍ଗଲୋ ॥
‘‘‘ତଥାସମସମୋ ଚେୱ, ଅଦୁତିୟୋ ନରାସଭୋ ।
ଦୁକ୍କରଂ ଅଧିକାରଞ୍ହି, ବୁଦ୍ଧାନୁଚ୍ଛୱିକଂ ମୟା ॥
‘‘‘ନାନାପୁପ୍ଫେ ସମାନେତ୍ୱା, କରୋମ ପୁପ୍ଫମଣ୍ଡପଂ ।
ବୁଦ୍ଧାନୁଚ୍ଛୱିକଂ ଏତଂ, ସବ୍ବପୂଜା ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଉପ୍ପଲଂ ପଦୁମଂ ୱାପି, ୱସ୍ସିକଂ ଅଧିମୁତ୍ତକଂ [ଅତିମୁତ୍ତକଂ ( ?)]।
ଚମ୍ପକଂ [ଚନ୍ଦନଂ (କ॰)] ନାଗପୁପ୍ଫଞ୍ଚ, ମଣ୍ଡପଂ କାରୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ସତାସନସହସ୍ସାନି, ଛତ୍ତଚ୍ଛାୟାୟ ପଞ୍ଞପିଂ ।
ପଚ୍ଛିମଂ ଆସନଂ ମୟ୍ହଂ, ଅଧିକଂ ସତମଗ୍ଘତି ॥
‘‘ସତାସନସହସ୍ସାନି, ଛତ୍ତଚ୍ଛାୟାୟ ପଞ୍ଞପିଂ ।
ପଟିୟାଦେତ୍ୱା ଅନ୍ନପାନଂ, କାଲଂ ଆରୋଚୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଆରୋଚିତମ୍ହି କାଲମ୍ହି, ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ମହାମୁନି ।
ୱସୀସତସହସ୍ସେହି, ନିୱେସନମୁପେସି ମେ ॥
‘‘ଧାରେନ୍ତଂ ଉପରିଚ୍ଛତ୍ତଂ [ଧାରେନ୍ତମୁପରିଚ୍ଛତ୍ତେ (ସୀ॰)], ସୁଫୁଲ୍ଲପୁପ୍ଫମଣ୍ଡପେ ।
ୱସୀସତସହସ୍ସେହି, ନିସୀଦି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘‘ଛତ୍ତସତସହସ୍ସାନି, ସତସହସ୍ସମାସନଂ ।
କପ୍ପିୟଂ ଅନୱଜ୍ଜଞ୍ଚ, ପଟିଗଣ୍ହାହି ଚକ୍ଖୁମ’ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମଂ ତାରେତୁକାମୋ ସୋ, ସମ୍ପଟିଚ୍ଛି ମହାମୁନି ॥
(ଦାନକଥା)
‘‘ଭିକ୍ଖୁନୋ ଏକମେକସ୍ସ, ପଚ୍ଚେକଂ ପତ୍ତମଦାସହଂ ।
ଜହିଂସୁ ସୁମ୍ଭକଂ [ପୁବ୍ବକଂ (ସୀ॰), ସମ୍ଭତଂ (ସ୍ୟା॰), ମତ୍ତିକଂ ( ?)] ପତ୍ତଂ, ଲୋହପତ୍ତଂ ଅଧାରୟୁଂ ॥
‘‘ସତ୍ତରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ବୁଦ୍ଧୋ, ନିସୀଦି ପୁପ୍ଫମଣ୍ଡପେ ।
ବୋଧୟନ୍ତୋ ବହୂ ସତ୍ତେ, ଧମ୍ମଚକ୍କଂ ପୱତ୍ତୟି ॥
‘‘ଧମ୍ମଚକ୍କଂ ପୱତ୍ତେନ୍ତୋ, ହେଟ୍ଠତୋ ପୁପ୍ଫମଣ୍ଡପେ ।
ଚୁଲ୍ଲାସୀତିସହସ୍ସାନଂ, ଧମ୍ମାଭିସମୟୋ ଅହୁ ॥
‘‘ସତ୍ତମେ ଦିୱସେ ପତ୍ତେ, ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ମହାମୁନି ।
ଛତ୍ତଚ୍ଛାୟାୟମାସୀନୋ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
(ବ୍ୟାକରଣଂ)
‘‘‘ଅନୂନକଂ ଦାନୱରଂ, ୟୋ ମେ ପାଦାସି ମାଣୱୋ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ହତ୍ଥୀ ଅସ୍ସା ରଥା ପତ୍ତୀ, ସେନା ଚ ଚତୁରଙ୍ଗିନୀ ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ [ତଂ (ସ୍ୟା॰)] ନିଚ୍ଚଂ, ସବ୍ବଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ହତ୍ଥିୟାନଂ ଅସ୍ସୟାନଂ, ସିୱିକା ସନ୍ଦମାନିକା ।
ଉପଟ୍ଠିସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ସବ୍ବଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠି ରଥସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତା ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ସବ୍ବଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠି ତୂରିୟସହସ୍ସାନି, ଭେରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ୱଜ୍ଜୟିସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ସବ୍ବଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ଛଳାସୀତିସହସ୍ସାନି, ନାରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ୱିଚିତ୍ତୱତ୍ଥାଭରଣା, ଆମୁକ୍କମଣିକୁଣ୍ଡଲା [ଆମୁତ୍ତମଣିକୁଣ୍ଡଲା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ଅଳାରପମ୍ହା ହସୁଲା, ସୁସଞ୍ଞା ତନୁମଜ୍ଝିମା ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ସବ୍ବଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକେ ୱସନ୍ତସ୍ସ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମଙ୍ଗିନୋ ।
ଦେୱଲୋକପରିୟନ୍ତଂ, ରତନଛତ୍ତଂ ଧରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଇଚ୍ଛିସ୍ସତି ୟଦା ଛାୟଂ [ୟଦା ୱାୟଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଛଦନଂ ଦୁସ୍ସପୁପ୍ଫଜଂ ।
ଇମସ୍ସ ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ, ନିବଦ୍ଧଂ ଛାଦୟିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତୋ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ [ନାମେନ (ସବ୍ବତ୍ଥ) ଏୱମୁପରିପି । ଅଟ୍ଠଥାୟଂ ପନ ପୁବ୍ବେ ଗୋତ୍ତେନାତିପଦଂ ୱଣ୍ଣିତଂ], ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସବ୍ବମେତଂ ଅଭିଞ୍ଞାୟ, ଗୋତମୋ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପିଲିନ୍ଦୱଚ୍ଛନାମେନ [ପିଲିନ୍ଦିୱଚ୍ଛନାମେନ (ସୀ॰)], ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁସାୱକୋ ।
ଦେୱାନଂ ଅସୁରାନଞ୍ଚ, ଗନ୍ଧବ୍ବାନଞ୍ଚ ସକ୍କତୋ ॥
‘‘‘ଭିକ୍ଖୂନଂ ଭିକ୍ଖୁନୀନଞ୍ଚ, ଗିହୀନଞ୍ଚ ତଥେୱ ସୋ ।
ପିୟୋ ହୁତ୍ୱାନ ସବ୍ବେସଂ, ୱିହରିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
(ଦାନାନିସଂସକଥା)
‘‘ସତସହସ୍ସେ କତଂ କମ୍ମଂ, ଫଲଂ ଦସ୍ସେସି ମେ ଇଧ ।
ସୁମୁତ୍ତୋ ସରୱେଗୋୱ, କିଲେସେ ଝାପୟୀ ମମ [ଝାପୟିସ୍ସତି (ସୀ॰ କ॰), ଝାପୟିଂ ଅହଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅହୋ ମେ ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରେ ।
ୟତ୍ଥ କାରଂ କରିତ୍ୱାନ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ଅନୂନକଂ ଦାନୱରଂ, ଅଦାସି ୟୋ [ସୋ (କ॰)] ହି ମାଣୱୋ ।
ଆଦିପୁବ୍ବଙ୍ଗମୋ ଆସି, ତସ୍ସ ଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
(୧. ଛତ୍ତାନିସଂସୋ)
‘‘ଛତ୍ତେ ଚ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା [ଛତ୍ତେ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱାନ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଅଟ୍ଠାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସୀତଂ ଉଣ୍ହଂ ନ ଜାନାମି, ରଜୋଜଲ୍ଲଂ ନ ଲିମ୍ପତି ।
ଅନୁପଦ୍ଦୱୋ ଅନୀତି ଚ, ହୋମି ଅପଚିତୋ ସଦା ॥
‘‘ସୁଖୁମଚ୍ଛୱିକୋ ହୋମି, ୱିସଦଂ ହୋତି ମାନସଂ ।
ଛତ୍ତସତସହସ୍ସାନି, ଭୱେ ସଂସରତୋ ମମ ॥
‘‘ସବ୍ବାଲଙ୍କାରୟୁତ୍ତାନି, ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱାହସା ।
ଇମଂ ଜାତିଂ ଠପେତ୍ୱାନ, ମତ୍ଥକେ ଧାରୟନ୍ତି ମେ ॥
‘‘କସ୍ମା [ତସ୍ମା (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଇମାୟ ଜାତିୟା, ନତ୍ଥି ମେ ଛତ୍ତଧାରଣା ।
ମମ ସବ୍ବଂ କତଂ କମ୍ମଂ, ୱିମୁତ୍ତିଛତ୍ତପତ୍ତିୟା ॥
(୨. ଦୁସ୍ସାନିସଂସୋ)
‘‘ଦୁସ୍ସାନି ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଅଟ୍ଠାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ୱିରଜୋ, ସପ୍ପଭାସୋ ପତାପୱା ।
ସିନିଦ୍ଧଂ ହୋତି ମେ ଗତ୍ତଂ, ଭୱେ ସଂସରତୋ ମମ ॥
‘‘ଦୁସ୍ସସତସହସ୍ସାନି, ସେତା ପୀତା ଚ ଲୋହିତା ।
ଧାରେନ୍ତି ମତ୍ଥକେ ମୟ୍ହଂ, ଦୁସ୍ସଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କୋସେୟ୍ୟକମ୍ବଲିୟାନି, ଖୋମକପ୍ପାସିକାନି ଚ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ପଟିଲଭାମି, ତେସଂ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ଅହଂ ॥
(୩. ପତ୍ତାନିସଂସୋ)
‘‘ପତ୍ତେ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱାନ, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଦସାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣଥାଲେ ମଣିଥାଲେ, ରଜତେପି ଚ ଥାଲକେ ।
ଲୋହିତଙ୍ଗମୟେ ଥାଲେ, ପରିଭୁଞ୍ଜାମି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘ଅନୁପଦ୍ଦୱୋ ଅନୀତି ଚ, ହୋମି ଅପଚିତୋ ସଦା ।
ଲାଭୀ ଅନ୍ନସ୍ସ ପାନସ୍ସ, ୱତ୍ଥସ୍ସ ସୟନସ୍ସ ଚ ॥
‘‘ନ ୱିନସ୍ସନ୍ତି ମେ ଭୋଗା, ଠିତଚିତ୍ତୋ ଭୱାମହଂ ।
ଧମ୍ମକାମୋ ସଦା ହୋମି, ଅପ୍ପକ୍ଲେସୋ ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ଅନୁବନ୍ଧା ଇମେ ଗୁଣା ।
ଛାୟା ୟଥାପି ରୁକ୍ଖସ୍ସ, ସବ୍ବତ୍ଥ ନ ଜହନ୍ତି ମଂ ॥
(୪. ୱାସିଆନିସଂସୋ)
‘‘ଚିତ୍ତବନ୍ଧନସମ୍ବଦ୍ଧା [ଚିତ୍ତବନ୍ଧନସମ୍ପନ୍ନା (କ॰)], ସୁକତା ୱାସିୟୋ ବହୂ ।
ଦତ୍ୱାନ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ, ସଙ୍ଘସ୍ସ ଚ ତଥେୱହଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ।
ସୂରୋ ହୋମୱିସାରୀ ଚ, ୱେସାରଜ୍ଜେସୁ ପାରମୀ ॥
‘‘ଧିତିୱୀରିୟୱା ହୋମି, ପଗ୍ଗହୀତମନୋ ସଦା ।
କିଲେସଚ୍ଛେଦନଂ ଞାଣଂ, ସୁଖୁମଂ ଅତୁଲଂ ସୁଚିଂ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ପଟିଲଭାମି, ତସ୍ସ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ଅହଂ ॥
(୫. ସତ୍ଥକାନିସଂସୋ)
‘‘ଅକକ୍କସେ ଅଫରୁସେ, ସୁଧୋତେ ସତ୍ଥକେ ବହୂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ଦତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧେ ସଙ୍ଘେ ତଥେୱ ଚ ॥
‘‘ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ।
କଲ୍ୟାଣମିତ୍ତଂ [କଲ୍ୟାଣଚିତ୍ତଂ (ସୀ॰)] ୱୀରିୟଂ, ଖନ୍ତିଞ୍ଚ ମେତ୍ତସତ୍ଥକଂ ॥
‘‘ତଣ୍ହାସଲ୍ଲସ୍ସ ଛିନ୍ନତ୍ତା, ପଞ୍ଞାସତ୍ଥଂ ଅନୁତ୍ତରଂ ।
ୱଜିରେନ ସମଂ ଞାଣଂ, ତେସଂ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ଲଭେ ॥
(୬. ସୂଚିଆନିସଂସୋ)
‘‘ସୂଚିୟୋ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ନ ସଂସୟୋ କଙ୍ଖଚ୍ଛେଦୋ, ଅଭିରୂପୋ ଚ ଭୋଗୱା ।
ତିକ୍ଖପଞ୍ଞୋ ସଦା ହୋମି, ସଂସରନ୍ତୋ ଭୱାଭୱେ ॥
‘‘ଗମ୍ଭୀରଂ ନିପୁଣଂ ଠାନଂ, ଅତ୍ଥଂ ଞାଣେନ ପସ୍ସୟିଂ ।
ୱଜିରଗ୍ଗସମଂ ଞାଣଂ, ହୋତି ମେ ତମଘାତନଂ ॥
(୭. ନଖଚ୍ଛେଦନାନିସଂସୋ)
‘‘ନଖଚ୍ଛେଦନେ ସୁଗତେ, ଦତ୍ୱା ସଙ୍ଘେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ଦାସିଦାସେ [ଦାସିଦାସ (କ॰)] ଗୱସ୍ସେ ଚ, ଭତକେ ନାଟକେ [ଆରକ୍ଖକେ (ସୀ॰)] ବହୂ ।
ନ୍ହାପିତେ ଭତ୍ତକେ ସୂଦେ, ସବ୍ବତ୍ଥେୱ ଲଭାମହଂ ॥
(୮. ୱିଧୂପନତାଲୱଣ୍ଟାନିସଂସୋ)
‘‘ୱିଧୂପନେ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ତାଲୱଣ୍ଟେ ଚ ସୋଭଣେ ।
ଅଟ୍ଠାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସୀତଂ ଉଣ୍ହଂ ନ ଜାନାମି, ପରିଳାହୋ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ଦରଥଂ ନାଭିଜାନାମି, ଚିତ୍ତସନ୍ତାପନଂ ମମ ॥
‘‘ରାଗଗ୍ଗି ଦୋସମୋହଗ୍ଗି, ମାନଗ୍ଗି ଦିଟ୍ଠିଅଗ୍ଗି ଚ ।
ସବ୍ବଗ୍ଗୀ ନିବ୍ବୁତା ମୟ୍ହଂ, ତସ୍ସ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ମମ ॥
(୯. ମୋରହତ୍ଥ-ଚାମରଂ)
‘‘ମୋରହତ୍ଥେ ଚାମରିୟୋ, ଦତ୍ୱା ସଙ୍ଘେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ଉପସନ୍ତକିଲେସୋହଂ, ୱିହରାମି ଅନଙ୍ଗଣୋ ॥
(୧୦. ପରିସ୍ସାୱନ-ଧମ୍ମକରଂ)
‘‘ପରିସ୍ସାୱନେ ସୁଗତେ, ଦତ୍ୱା ଧମ୍ମକରୁତ୍ତମେ [ଦତ୍ୱା ସୁକତେ ଧମ୍ମକୁତ୍ତରେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସବ୍ବେସଂ ସମତିକ୍କମ୍ମ, ଦିବ୍ବଂ ଆୟୁଂ ଲଭାମହଂ ।
ଅପ୍ପସୟ୍ହୋ ସଦା ହୋମି, ଚୋରପଚ୍ଚତ୍ଥିକେହି ୱା ॥
‘‘ସତ୍ଥେନ ୱା ୱିସେନ ୱା, ୱିହେସମ୍ପି ନ କୁବ୍ବତେ ।
ଅନ୍ତରାମରଣଂ ନତ୍ଥି, ତେସଂ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ମମ ॥
(୧୧. ତେଲଧାରାନିସଂସୋ)
‘‘ତେଲଧାରେ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସୁଚାରୁରୂପୋ ସୁଭଦ୍ଦୋ [ସୁଗଦୋ (ସୀ॰), ସୁୱାଚୋ ( ?)], ସୁସମୁଗ୍ଗତମାନସୋ ।
ଅୱିକ୍ଖିତ୍ତମନୋ ହୋମି, ସବ୍ବାରକ୍ଖେହି ରକ୍ଖିତୋ ॥
(୧୨. ସୂଚିଘରାନିସଂସୋ)
‘‘ସୂଚିଘରେ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ତୀଣାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ଚେତୋସୁଖଂ କାୟସୁଖଂ, ଇରିୟାପଥଜଂ ସୁଖଂ ।
ଇମେ ଗୁଣେ ପଟିଲଭେ, ତସ୍ସ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ଅହଂ ॥
(୧୩. ଅଂସବଦ୍ଧାନିସଂସୋ)
‘‘ଅଂସବଦ୍ଧେ ଜିନେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ତୀଣାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସଦ୍ଧମ୍ମେ ଗାଧଂ [ଚେତୋଞାଣଂ ଚ (ସୀ॰)] ୱିନ୍ଦାମି, ସରାମି ଦୁତିୟଂ ଭୱଂ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଚ୍ଛୱୀ ହୋମି, ତସ୍ସ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ଅହଂ ॥
(୧୪. କାୟବନ୍ଧନାନିସଂସୋ)
‘‘କାୟବନ୍ଧେ ଜିନେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଛାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସମାଧୀସୁ ନ କମ୍ପାମି, ୱସୀ ହୋମି ସମାଧିସୁ ।
ଅଭେଜ୍ଜପରିସୋ ହୋମି, ଆଦେୟ୍ୟୱଚନୋ ସଦା ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠିତସତି ହୋମି, ତାସୋ ମୟ୍ହଂ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ଅନୁବନ୍ଧା ଇମେ ଗୁଣା ॥
(୧୫. ଆଧାରକାନିସଂସୋ)
‘‘ଆଧାରକେ ଜିନେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ପଞ୍ଚୱଣ୍ଣେହି ଦାୟାଦୋ [ପଞ୍ଚୱଣ୍ଣେ ଭୟାଭାୱୋ (ସ୍ୟା॰)], ଅଚଲୋ ହୋମି କେନଚି ॥
‘‘ୟେ କେଚି ମେ ସୁତା ଧମ୍ମା, ସତିଞାଣପ୍ପବୋଧନା ।
ଧତା [ଠିତା (କ॰)] ମେ ନ ୱିନସ୍ସନ୍ତି, ଭୱନ୍ତି ସୁୱିନିଚ୍ଛିତା ॥
(୧୬. ଭାଜନାନିସଂସୋ)
‘‘ଭାଜନେ ପରିଭୋଗେ ଚ, ଦତ୍ୱା ବୁଦ୍ଧେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ତୀଣାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣମୟେ ମଣିମୟେ, ଅଥୋପି ଫଲିକାମୟେ ।
ଲୋହିତଙ୍ଗମୟେ ଚେୱ, ଲଭାମି ଭାଜନେ ଅହଂ ॥
‘‘ଭରିୟା ଦାସଦାସୀ [ସବ୍ବତ୍ଥପି ଏୱମେୱ ଦିସ୍ସତି] ଚ, ହତ୍ଥିସ୍ସରଥପତ୍ତିକେ ।
ଇତ୍ଥୀ ପତିବ୍ବତା ଚେୱ, ପରିଭୋଗାନି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘ୱିଜ୍ଜା ମନ୍ତପଦେ ଚେୱ, ୱିୱିଧେ ଆଗମେ ବହୂ ।
ସବ୍ବଂ ସିପ୍ପଂ ନିସାମେମି, ପରିଭୋଗାନି ସବ୍ବଦା ॥
(୧୭. ଥାଲକାନିସଂସୋ)
‘‘ଥାଲକେ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ତୀଣାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣମୟେ ମଣିମୟେ, ଅଥୋପି ଫଲିକାମୟେ ।
ଲୋହିତଙ୍ଗମୟେ ଚେୱ, ଲଭାମି ଥାଲକେ ଅହଂ ॥
‘‘ଅସତ୍ଥକେ [ଅସତ୍ଥକେ (ସୀ॰), ଅସ୍ସଟ୍ଠକେ (ସ୍ୟା॰)] ଫଲମୟେ, ଅଥୋ ପୋକ୍ଖରପତ୍ତକେ ।
ମଧୁପାନକସଙ୍ଖେ ଚ, ଲଭାମି ଥାଲକେ ଅହଂ ॥
‘‘ୱତ୍ତେ ଗୁଣେ ପଟିପତ୍ତି, ଆଚାରକିରିୟାସୁ ଚ ।
ଇମେ ଗୁଣେ ପଟିଲଭେ, ତସ୍ସ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ଅହଂ ॥
(୧୮. ଭେସଜ୍ଜାନିସଂସୋ)
‘‘ଭେସଜ୍ଜଂ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଦସାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ଆୟୁୱା ବଲୱା ଧୀରୋ, ୱଣ୍ଣୱା ୟସୱା ସୁଖୀ ।
ଅନୁପଦ୍ଦୱୋ ଅନୀତି ଚ, ହୋମି ଅପଚିତୋ ସଦା ।
ନ ମେ ପିୟୱିୟୋଗତ୍ଥି, ତସ୍ସ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ମମ ॥
(୧୯. ଉପାହନାନିସଂସୋ)
‘‘ଉପାହନେ ଜିନେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ତୀଣାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ହତ୍ଥିୟାନଂ ଅସ୍ସୟାନଂ, ସିୱିକା ସନ୍ଦମାନିକା ।
ସଟ୍ଠିସତସହସ୍ସାନି, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘ମଣିମୟା ତମ୍ବମୟା [କମ୍ବଲିକା (ସୀ॰ କ॰)], ସୋଣ୍ଣରଜତପାଦୁକା ।
ନିବ୍ବତ୍ତନ୍ତି ପଦୁଦ୍ଧାରେ, ଭୱେ ସଂସରତୋ ମମ ॥
‘‘ନିୟାମଂ ସତି ଧାୱନ୍ତି [ନିୟମଂ ପଟିଧାୱନ୍ତୀ (ସୀ॰), ନିୟାମଂ ପଟିଧାୱନ୍ତି (ସ୍ୟା॰)], ଆଗୁଆଚାରସୋଧନଂ [ଆଚାରଗୁଣସୋଧନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ଇମେ ଗୁଣେ ପଟିଲଭେ, ତସ୍ସ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ଅହଂ ॥
(୨୦. ପାଦୁକାନିସଂସୋ)
‘‘ପାଦୁକେ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଇଦ୍ଧିପାଦୁକମାରୁୟ୍ହ, ୱିହରାମି ୟଦିଚ୍ଛକଂ ॥
(୨୧. ଉଦକପୁଞ୍ଛନାନିସଂସୋ)
‘‘ଉଦକପୁଚ୍ଛନଚୋଳେ, ଦତ୍ୱା ବୁଦ୍ଧେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣୋ ୱିରଜୋ, ସପ୍ପଭାସୋ ପତାପୱା ।
ସିନିଦ୍ଧଂ ହୋତି ମେ ଗତ୍ତଂ, ରଜୋଜଲ୍ଲଂ ନ ଲିମ୍ପତି ।
ଇମେ ଗୁଣେ ପଟିଲଭେ, ତସ୍ସ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ଅହଂ ॥
(୨୨. କତ୍ତରଦଣ୍ଡାନିସଂସୋ)
‘‘କତ୍ତରଦଣ୍ଡେ ସୁଗତେ, ଦତ୍ୱା ସଙ୍ଘେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ଛାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ପୁତ୍ତା ମୟ୍ହଂ ବହୂ ହୋନ୍ତି, ତାସୋ ମୟ୍ହଂ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ଅପ୍ପସୟ୍ହୋ ସଦା ହୋମି, ସବ୍ବାରକ୍ଖେହି ରକ୍ଖିତୋ ।
ଖଲିତମ୍ପି [ଖଲିତଂ ମଂ (ସୀ॰ କ॰)] ନ ଜାନାମି, ଅଭନ୍ତଂ ମାନସଂ ମମ ॥
(୨୩. ଓସଧଞ୍ଜନାନିସଂସୋ)
‘‘ଓସଧଂ ଅଞ୍ଜନଂ ଦତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧେ ସଙ୍ଘେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ଅଟ୍ଠାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ୱିସାଲନୟନୋ ହୋମି, ସେତପୀତୋ ଚ ଲୋହିତୋ ।
ଅନାୱିଲପସନ୍ନକ୍ଖୋ, ସବ୍ବରୋଗୱିୱଜ୍ଜିତୋ ॥
‘‘ଲଭାମି ଦିବ୍ବନୟନଂ, ପଞ୍ଞାଚକ୍ଖୁଂ ଅନୁତ୍ତରଂ ।
ଇମେ ଗୁଣେ ପଟିଲଭେ, ତସ୍ସ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ଅହଂ ॥
(୨୪. କୁଞ୍ଚିକାନିସଂସୋ)
‘‘କୁଞ୍ଚିକେ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଧମ୍ମଦ୍ୱାରୱିୱରଣଂ, ଲଭାମି ଞାଣକୁଞ୍ଚିକଂ ॥
(୨୫. କୁଞ୍ଚିକାଘରାନିସଂସୋ)
‘‘କୁଞ୍ଚିକାନଂ ଘରେ ଦତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧେ ସଙ୍ଘେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ଦ୍ୱାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ।
ଅପ୍ପକୋଧୋ ଅନାୟାସୋ, ସଂସରନ୍ତୋ ଭୱେ ଅହଂ ॥
(୨୬. ଆୟୋଗାନିସଂସୋ)
‘‘ଆୟୋଗେ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସମାଧୀସୁ ନ କମ୍ପାମି, ୱସୀ ହୋମି ସମାଧିସୁ ।
ଅଭେଜ୍ଜପରିସୋ ହୋମି, ଆଦେୟ୍ୟୱଚନୋ ସଦା ।
ଜାୟତି ଭୋଗସମ୍ପତ୍ତି, ଭୱେ ସଂସରତୋ ମମ ॥
(୨୭. ଧୂମନେତ୍ତାନିସଂସୋ)
‘‘ଧୂମନେତ୍ତେ ଜିନେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ତୀଣାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସତି ମେ ଉଜୁକା ହୋତି, ସୁସମ୍ବନ୍ଧା ଚ ନ୍ହାରୱୋ ।
ଲଭାମି ଦିବ୍ବନୟନଂ [ଦିବ୍ବସୟନଂ (ସ୍ୟା॰)], ତସ୍ସ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ଅହଂ ॥
(୨୮. ଦୀପଧାରାନିସଂସୋ)
‘‘ଦୀପଧାରେ [ଦୀପଟ୍ଠାନେ (ସୀ॰), ଦୀପଦାନେ (ସ୍ୟା॰), ଦୀପଟ୍ଠାପେ (କ॰)] ଜିନେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ତୀଣାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ଜାତିମା ଅଙ୍ଗସମ୍ପନ୍ନୋ, ପଞ୍ଞୱା ବୁଦ୍ଧସମ୍ମତୋ [ବୁଦ୍ଧିସମ୍ମତୋ (ସୀ॰ କ॰)]।
ଇମେ ଗୁଣେ ପଟିଲଭେ, ତସ୍ସ ନିସ୍ସନ୍ଦତୋ ଅହଂ ॥
(୨୯. ତୁମ୍ବକ-କରଣ୍ଡୋ)
‘‘ତୁମ୍ବକେ ଚ କରଣ୍ଡେ ଚ, ଦତ୍ୱା ବୁଦ୍ଧେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ଦସାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସୁଗୁତ୍ତୋ [ସଦାଗୁତ୍ତୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰) ସଂଗୁତ୍ତୋ (କ॰)] ସୁଖସମଙ୍ଗୀ, ମହାୟସୋ ତଥାଗତି ।
ୱିପତ୍ତିୱିଗତୋ [ୱିଭତ୍ତିଗତ୍ତୋ (ସ୍ୟା॰)] ସୁଖୁମାଲୋ, ସବ୍ବୀତିପରିୱଜ୍ଜିତୋ ॥
‘‘ୱିପୁଲେ ଚ ଗୁଣେ ଲାଭୀ, ସମାୱ ଚଲନା ମମ ।
ସୁୱିୱଜ୍ଜିତଉବ୍ବେଗୋ, ତୁମ୍ବକେ ଚ କରଣ୍ଡକେ ॥
‘‘ଲଭାମି ଚତୁରୋ ୱଣ୍ଣେ, ହତ୍ଥିସ୍ସରତନାନି ଚ ।
ତାନି ମେ ନ ୱିନସ୍ସନ୍ତି, ତୁମ୍ବଦାନେ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
(୩୦. ମଲହରଣାନିସଂସୋ)
‘‘ମଲହରଣିୟୋ [ଅଞ୍ଜନନାଳିୟୋ (ସୀ॰), ହତ୍ଥଲିଲଙ୍ଗକେ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰), ହତ୍ଥଲିଲଙ୍ଗତେ (କ॰)] ଦତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧେ ସଙ୍ଘେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସବ୍ବଲକ୍ଖଣସମ୍ପନ୍ନୋ, ଆୟୁପଞ୍ଞାସମାହିତୋ ।
ସବ୍ବାୟାସୱିନିମୁତ୍ତୋ, କାୟୋ ମେ ହୋତି ସବ୍ବଦା ॥
(୩୧. ପିପ୍ଫଲାନିସଂସୋ)
‘‘ତଣୁଧାରେ ସୁନିସିତେ, ସଙ୍ଘେ ଦତ୍ୱାନ ପିପ୍ଫଲେ ।
କିଲେସକନ୍ତନଂ ଞାଣଂ, ଲଭାମି ଅତୁଲଂ ସୁଚିଂ ॥
(୩୨. ଭଣ୍ଡାସାନିସଂସୋ)
‘‘ସଣ୍ଡାସେ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
କିଲେସଭଞ୍ଜନଂ [କିଲେସଲୁଞ୍ଚନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଞାଣଂ, ଲଭାମି ଅତୁଲଂ ସୁଚିଂ ॥
(୩୩. ନତ୍ଥୁକାନିସଂସୋ)
‘‘ନତ୍ଥୁକେ [ଥୱିକେ ( ?) ଭେସଜ୍ଜଥୱିକେତି ହି ପୁବ୍ବେ ୱୁତ୍ତଂ] ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଅଟ୍ଠାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସଦ୍ଧଂ ସୀଲଂ ହିରିଞ୍ଚାପି, ଅଥ ଓତ୍ତପ୍ପିୟଂ ଗୁଣଂ ।
ସୁତଂ ଚାଗଞ୍ଚ ଖନ୍ତିଞ୍ଚ, ପଞ୍ଞଂ ମେ ଅଟ୍ଠମଂ ଗୁଣଂ ॥
(୩୪. ପୀଠକାନିସଂସୋ)
‘‘ପୀଠକେ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ଉଚ୍ଚେ କୁଲେ ପଜାୟାମି, ମହାଭୋଗୋ ଭୱାମହଂ ।
ସବ୍ବେ ମଂ ଅପଚାୟନ୍ତି, କିତ୍ତି ଅବ୍ଭୁଗ୍ଗତା ମମ ॥
‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସାନି, ପଲ୍ଲଙ୍କା ଚତୁରସ୍ସକା ।
ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ସଂୱିଭାଗରତୋ ଅହଂ ॥
(୩୫. ଭିସିଆନିସଂସୋ)
‘‘ଭିସିୟୋ ସୁଗତେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଛାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସମସୁଗତ୍ତୋପଚିତୋ, ମୁଦୁକୋ ଚାରୁଦସ୍ସନୋ ।
ଲଭାମି ଞାଣପରିୱାରଂ, ଭିସିଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତୂଲିକା ୱିକତିକାୟୋ, କଟ୍ଟିସ୍ସା [କଟ୍ଠିସ୍ସା (ସୀ॰), କୁଟ୍ଟକା (କ॰)] ଚିତ୍ତକା ବହୂ ।
ୱରପୋତ୍ଥକେ କମ୍ବଲେ ଚ, ଲଭାମି ୱିୱିଧେ ଅହଂ ॥
‘‘ପାୱାରିକେ ଚ ମୁଦୁକେ, ମୁଦୁକାଜିନୱେଣିୟୋ ।
ଲଭାମି ୱିୱିଧତ୍ଥାରେ [ୱିୱିଧଟ୍ଠାନେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଭିସିଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୟତୋ ସରାମି ଅତ୍ତାନଂ, ୟତୋ ପତ୍ତୋସ୍ମି ୱିଞ୍ଞୁତଂ ।
ଅତୁଚ୍ଛୋ ଝାନମଞ୍ଚୋମ୍ହି, ଭିସିଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
(୩୬. ବିବ୍ବୋହନାନିସଂସୋ)
‘‘ବିବ୍ବୋହନେ ଜିନେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଛାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ଉଣ୍ଣିକେ ପଦୁମକେ ଚ, ଅଥୋ ଲୋହିତଚନ୍ଦନେ ।
ବିବ୍ବୋହନେ ଉପାଧେମି, ଉତ୍ତମଙ୍ଗଂ ସଦା ମମ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠଙ୍ଗିକେ ମଗ୍ଗୱରେ, ସାମଞ୍ଞେ ଚତୁରୋ ଫଲେ ।
ତେସୁ ଞାଣଂ ଉପ୍ପାଦେତ୍ୱା [ଉପନେତ୍ୱା (ସୀ॰)], ୱିହରେ ନିଚ୍ଚକାଲିକଂ ॥
‘‘ଦାନେ ଦମେ ସଂୟମେ ଚ, ଅପ୍ପମଞ୍ଞାସୁ ରୂପିସୁ ।
ତେସୁ ଞାଣଂ ଉପ୍ପାଦେତ୍ୱା [ଉପନେତ୍ୱା (ସୀ॰)], ୱିହରେ ସବ୍ବକାଲିକଂ ॥
‘‘ୱତ୍ତେ ଗୁଣେ ପଟିପତ୍ତି, ଆଚାରକିରିୟାସୁ ଚ ।
ତେସୁ ଞାଣଂ ଉପ୍ପାଦେତ୍ୱା [ଞାଣଂ ଉପଦହିତ୍ୱାନ (ସୀ॰)], ୱିହରେ ସବ୍ବଦା ଅହଂ ॥
‘‘ଚଙ୍କମେ ୱା ପଧାନେ ୱା, ୱୀରିୟେ ବୋଧିପକ୍ଖିୟେ ।
ତେସୁ ଞାଣଂ ଉପ୍ପାଦେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ୟଦିଚ୍ଛକଂ ॥
‘‘ସୀଲଂ ସମାଧି ପଞ୍ଞା ଚ, ୱିମୁତ୍ତି ଚ ଅନୁତ୍ତରା ।
ତେସୁ ଞାଣଂ ଉପ୍ପାଦେତ୍ୱା [ଞାଣଂ ଉପଦହିତ୍ୱାନ (ସୀ॰)], ୱିହରାମି ସୁଖଂ ଅହଂ ॥
(୩୭. ଫଲପୀଠାନିସଂସୋ)
‘‘ଫଲପୀଠେ [ପଲାଲପୀଟ୍ଠେ (ସୀ॰)] ଜିନେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଦ୍ୱାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସୋଣ୍ଣମୟେ ମଣିମୟେ, ଦନ୍ତସାରମୟେ ବହୂ ।
ପଲ୍ଲଙ୍କସେଟ୍ଠେ ୱିନ୍ଦାମି, ଫଲପୀଠସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
(୩୮. ପାଦପୀଠାନିସଂସୋ)
‘‘ପାଦପୀଠେ ଜିନେ ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଦ୍ୱାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ।
ଲଭାମି ବହୁକେ ୟାନେ, ପାଦପୀଠସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦାସୀ ଦାସା ଚ ଭରିୟା, ୟେ ଚଞ୍ଞେ ଅନୁଜୀୱିନୋ ।
ସମ୍ମା ପରିଚରନ୍ତେ ମଂ, ପାଦପୀଠସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
(୩୯. ତେଲବ୍ଭଞ୍ଜନାନିସଂସୋ)
‘‘ତେଲଅବ୍ଭଞ୍ଜନେ [ତେଲାନବ୍ଭଞ୍ଜନେ (ସୀ॰)] ଦତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ଅବ୍ୟାଧିତା ରୂପୱତା, ଖିପ୍ପଂ ଧମ୍ମନିସନ୍ତିତା ।
ଲାଭିତା ଅନ୍ନପାନସ୍ସ, ଆୟୁପଞ୍ଚମକଂ ମମ ॥
(୪୦. ସପ୍ପିତେଲାନିସଂସୋ)
‘‘ସପ୍ପିତେଲଞ୍ଚ ଦତ୍ୱାନ, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ଥାମୱା ରୂପସମ୍ପନ୍ନୋ, ପହଟ୍ଠତନୁଜୋ ସଦା ।
ଅବ୍ୟାଧି ୱିସଦୋ ହୋମି, ସପ୍ପିତେଲସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
(୪୧. ମୁଖସୋଧନକାନିସଂସୋ)
‘‘ମୁଖସୋଧନକଂ ଦତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧେ ସଙ୍ଘେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ୱିସୁଦ୍ଧକଣ୍ଠୋ ମଧୁରସ୍ସରୋ, କାସସାସୱିୱଜ୍ଜିତୋ ।
ଉପ୍ପଲଗନ୍ଧୋ ମୁଖତୋ, ଉପୱାୟତି ମେ ସଦା ॥
(୪୨. ଦଧିଆନିସଂସୋ)
‘‘ଦଧିଂ ଦତ୍ୱାନ ସମ୍ପନ୍ନଂ, ବୁଦ୍ଧେ ସଙ୍ଘେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ଭୁଞ୍ଜାମି ଅମତଂ ଭତ୍ତଂ [ୱିତ୍ତଂ (ସୀ॰ କ॰)], ୱରଂ କାୟଗତାସତିଂ ॥
(୪୩. ମଧୁଆନିସଂସୋ)
‘‘ୱଣ୍ଣଗନ୍ଧରସୋପେତଂ, ମଧୁଂ ଦତ୍ୱା ଜିନେ ଗଣେ ।
ଅନୂପମଂ ଅତୁଲିୟଂ, ପିୱେ ମୁତ୍ତିରସଂ ଅହଂ ॥
(୪୪.ରସାନିସଂସୋ)
‘‘ୟଥାଭୂତଂ ରସଂ ଦତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧେ ସଙ୍ଘେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ଚତୁରୋ ଫଲେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
(୪୫. ଅନ୍ନପାନାନିସଂସୋ)
‘‘ଅନ୍ନଂ ପାନଞ୍ଚ ଦତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧେ ସଙ୍ଘେ ଗଣୁତ୍ତମେ ।
ଦସାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ଆୟୁୱା ବଲୱା ଧୀରୋ, ୱଣ୍ଣୱା ୟସୱା ସୁଖୀ ।
ଲାଭୀ ଅନ୍ନସ୍ସ ପାନସ୍ସ, ସୂରୋ ପଞ୍ଞାଣୱା ସଦା ।
ଇମେ ଗୁଣେ ପଟିଲଭେ, ସଂସରନ୍ତୋ ଭୱେ ଅହଂ ॥
(୪୬. ଧୂପାନିସଂସୋ)
‘‘ଧୂପଂ [ଧୂମଂ (ସୀ॰ କ॰)] ଦତ୍ୱାନ ସୁଗତେ, ସଙ୍ଘେ ଗଣୱରୁତ୍ତମେ ।
ଦସାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, କମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିକେ ମମ ॥
‘‘ସୁଗନ୍ଧଦେହୋ ୟସୱା, ସୀଘପଞ୍ଞୋ ଚ କିତ୍ତିମା ।
ତିକ୍ଖପଞ୍ଞୋ ଭୂରିପଞ୍ଞୋ, ହାସଗମ୍ଭୀରପଞ୍ଞୱା ॥
‘‘ୱେପୁଲ୍ଲଜୱନପଞ୍ଞୋ, ସଂସରନ୍ତୋ ଭୱାଭୱେ ।
ତସ୍ସେୱ ୱାହସା ଦାନି, ପତ୍ତୋ ସନ୍ତିସୁଖଂ ସିୱଂ ॥
(ସାଧାରଣାନିସଂସୋ)
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ [ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ( ?) ଏୱମୁପରିପି । ଏତଦେୱ ହି ଉପାଲିତ୍ଥେରାପଦାନଟ୍ଠକଥାୟଂ ୱଣ୍ଣିତଂ]।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପିଲିନ୍ଦୱଚ୍ଛୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପିଲିନ୍ଦୱଚ୍ଛତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ସେଲତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ୱୀଥିସାମୀ ଅହୋସହଂ ।
ମମ ଞାତୀ ସମାନେତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତୋ ଅନୁତ୍ତରୋ [ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତଂ ଅନୁତ୍ତରଂ (ସୀ॰)]।
ଆସି ସୋ [ଆସୀସୋ (ସୀ॰), ଆଧାରୋ (ପୀ॰)] ସବ୍ବଲୋକସ୍ସ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ॥
‘‘‘ଖତ୍ତିୟା ନେଗମା ଚେୱ, ମହାସାଲା ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣା ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସୁମନା, ପୂଗଧମ୍ମଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ହତ୍ଥାରୋହା ଅନୀକଟ୍ଠା, ରଥିକା ପତ୍ତିକାରକା ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସୁମନା, ପୂଗଧମ୍ମଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ଉଗ୍ଗା ଚ ରାଜପୁତ୍ତା ଚ, ୱେସିୟାନା ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣା ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସୁମନା, ପୂଗଧମ୍ମଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ଆଳାରିକା କପ୍ପକା [ଆଳାରିକା ଚ ସୂଦା (ସ୍ୟା॰)] ଚ, ନ୍ହାପକା ମାଲକାରକା ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସୁମନା, ପୂଗଧମ୍ମଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ରଜକା ପେସକାରା ଚ, ଚମ୍ମକାରା ଚ ନ୍ହାପିତା ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସୁମନା, ପୂଗଧମ୍ମଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ଉସୁକାରା ଭମକାରା, ଚମ୍ମକାରା ଚ ତଚ୍ଛକା ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସୁମନା, ପୂଗଧମ୍ମଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘କମ୍ମାରା ସୋଣ୍ଣକାରା ଚ, ତିପୁଲୋହକରା ତଥା ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସୁମନା, ପୂଗଧମ୍ମଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ଭତକା ଚେଟକା ଚେୱ, ଦାସକମ୍ମକରା ବହୂ ।
ୟଥାସକେନ ଥାମେନ, ପୂଗଧମ୍ମଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ଉଦହାରା କଟ୍ଠହାରା, କସ୍ସକା ତିଣହାରକା ।
ୟଥାସକେନ ଥାମେନ, ପୂଗଧମ୍ମଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ପୁପ୍ଫିକା ମାଲିକା ଚେୱ, ପଣ୍ଣିକା ଫଲହାରକା ।
ୟଥାସକେନ ଥାମେନ, ପୂଗଧମ୍ମଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ଗଣିକା କୁମ୍ଭଦାସୀ ଚ, ପୂୱିକା [ସୂପିକା (କ॰)] ମଚ୍ଛିକାପି ଚ ।
ୟଥାସକେନ ଥାମେନ, ପୂଗଧମ୍ମଂ ଅକଂସୁ ତେ ॥
‘‘‘ଏଥ ସବ୍ବେ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଗଣଂ ବନ୍ଧାମ ଏକତୋ ।
ଅଧିକାରଂ କରିସ୍ସାମ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରେ’ ॥
‘‘ତେ ମେ ସୁତ୍ୱାନ ୱଚନଂ, ଗଣଂ ବନ୍ଧିଂସୁ ତାୱଦେ ।
ଉପଟ୍ଠାନସାଲଂ ସୁକତଂ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସ କାରୟୁଂ ॥
‘‘ନିଟ୍ଠାପେତ୍ୱାନ ତଂ ସାଲଂ, ଉଦଗ୍ଗୋ ତୁଟ୍ଠମାନସୋ ।
ପରେତୋ ତେହି ସବ୍ବେହି, ସମ୍ବୁଦ୍ଧମୁପସଙ୍କମିଂ ॥
‘‘ଉପସଙ୍କମ୍ମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଲୋକନାଥଂ ନରାସଭଂ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ଇମେ ତୀଣି ସତା ୱୀର, ପୁରିସା ଏକତୋ ଗଣା ।
ଉପଟ୍ଠାନସାଲଂ ସୁକତଂ, ନିୟ୍ୟାଦେନ୍ତି [ନିୟ୍ୟାତେନ୍ତି (ସୀ॰)] ତୁୱଂ [ତୱଂ (ସୀ॰), ତୱ (ସ୍ୟା॰)] ମୁନି’ ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସ ପୁରତୋ, ସମ୍ପଟିଚ୍ଛତ୍ୱ ଚକ୍ଖୁମା ।
ତିଣ୍ଣଂ ସତାନଂ ପୁରତୋ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ତିସତାପି ଚ ଜେଟ୍ଠୋ ଚ, ଅନୁୱତ୍ତିଂସୁ ଏକତୋ ।
ସମ୍ପତ୍ତିଞ୍ହି [ସମ୍ପତ୍ତୀହି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] କରିତ୍ୱାନ, ସବ୍ବେ ଅନୁଭୱିସ୍ସଥ ॥
‘‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ସୀତିଭାୱମନୁତ୍ତରଂ ।
ଅଜରଂ ଅମତଂ ସନ୍ତଂ, ନିବ୍ବାନଂ ଫସ୍ସୟିସ୍ସଥ’ ॥
‘‘ଏୱଂ ବୁଦ୍ଧୋ ୱିୟାକାସି, ସବ୍ବଞ୍ଞୂ ସମଣୁତ୍ତରୋ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ସୋମନସ୍ସଂ ପୱେଦୟିଂ ॥
‘‘ତିଂସ କପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିଂ ଅହଂ ।
ଦେୱାଧିପୋ ପଞ୍ଚସତଂ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ॥
‘‘ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରୋନ୍ତସ୍ସ, ମହାଦେୱା ଅୱନ୍ଦିସୁଂ ॥
‘‘ଇଧ ମାନୁସକେ ରଜ୍ଜଂ [ରଜ୍ଜେ (ସୀ॰)], ପରିସା ହୋନ୍ତି ବନ୍ଧୱା ।
ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ୱାସେଟ୍ଠୋ ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ॥
‘‘ଅସୀତିକୋଟି ନିଚୟୋ, ତସ୍ସ ପୁତ୍ତୋ ଅହୋସହଂ ।
ସେଲୋ ଇତି ମମ ନାମଂ, ଛଳଙ୍ଗେ ପାରମିଂ ଗତୋ ॥
‘‘ଜଙ୍ଘାୱିହାରଂ ୱିଚରଂ, ସସିସ୍ସେହି ପୁରକ୍ଖତୋ ।
ଜଟାଭାରିକଭରିତଂ, କେଣିୟଂ ନାମ ତାପସଂ ॥
‘‘ପଟିୟତ୍ତାହୁତିଂ ଦିସ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ।
‘ଆୱାହୋ ୱା ୱିୱାହୋ ୱା, ରାଜା ୱା ତେ ନିମନ୍ତିତୋ’ ॥
‘‘ଆହୁତିଂ [ନାହୁତିଂ ( ?)] ୟିଟ୍ଠୁକାମୋହଂ, ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦେୱସମ୍ମତେ ।
ନ ନିମନ୍ତେମି ରାଜାନଂ, ଆହୁତୀ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ନ ଚତ୍ଥି ମୟ୍ହମାୱାହୋ, ୱିୱାହୋ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ସକ୍ୟାନଂ ନନ୍ଦିଜନନୋ, ସେଟ୍ଠୋ ଲୋକେ ସଦେୱକେ ॥
‘‘ସବ୍ବଲୋକହିତତ୍ଥାୟ, ସବ୍ବସତ୍ତସୁଖାୱହୋ ।
ସୋ ମେ ନିମନ୍ତିତୋ ଅଜ୍ଜ, ତସ୍ସେତଂ ପଟିୟାଦନଂ ॥
‘‘ତିମ୍ବରୂସକୱଣ୍ଣାଭୋ, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟୋ ଅନୂପମୋ ।
ରୂପେନାସଦିସୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ସ୍ୱାତନାୟ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ଉକ୍କାମୁଖପହଟ୍ଠୋୱ, ଖଦିରଙ୍ଗାରସନ୍ନିଭୋ ।
ୱିଜ୍ଜୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ପବ୍ବତଗ୍ଗେ ୟଥା ଅଚ୍ଚି, ପୁଣ୍ଣମାୟେୱ ଚନ୍ଦିମା ।
ନଳଗ୍ଗିୱଣ୍ଣସଙ୍କାସୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ଅସମ୍ଭୀତୋ ଭୟାତୀତୋ, ଭୱନ୍ତକରଣୋ ମୁନି ।
ସୀହୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘କୁସଲୋ ବୁଦ୍ଧଧମ୍ମେହି, ଅପସୟ୍ହୋ ପରେହି ସୋ ।
ନାଗୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ସଦ୍ଧମ୍ମାଚାରକୁସଲୋ, ବୁଦ୍ଧନାଗୋ ଅସାଦିସୋ ।
ଉସଭୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ଅନନ୍ତୱଣ୍ଣୋ ଅମିତୟସୋ, ୱିଚିତ୍ତସବ୍ବଲକ୍ଖଣୋ ।
ସକ୍କୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ୱସୀ ଗଣୀ ପତାପୀ ଚ, ତେଜସ୍ସୀ ଚ ଦୁରାସଦୋ ।
ବ୍ରହ୍ମୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ପତ୍ତଧମ୍ମୋ ଦସବଲୋ, ବଲାତିବଲପାରଗୋ ।
ଧରଣୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ସୀଲୱୀଚିସମାକିଣ୍ଣୋ, ଧମ୍ମୱିଞ୍ଞାଣଖୋଭିତୋ ।
ଉଦଧୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ଦୁରାସଦୋ ଦୁପ୍ପସହୋ, ଅଚଲୋ ଉଗ୍ଗତୋ ବ୍ରହା ।
ନେରୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ଅନନ୍ତଞାଣୋ ଅସମସମୋ, ଅତୁଲୋ ଅଗ୍ଗତଂ ଗତୋ ।
ଗଗନୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
ପନ୍ନରସମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
‘‘ପତିଟ୍ଠା ଭୟଭୀତାନଂ, ତାଣୋ ସରଣଗାମିନଂ ।
ଅସ୍ସାସକୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ଆସୟୋ ବୁଦ୍ଧିମନ୍ତାନଂ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତଂ ସୁଖେସିନଂ ।
ରତନାକରୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ଅସ୍ସାସକୋ ୱେଦକରୋ, ସାମଞ୍ଞଫଲଦାୟକୋ ।
ମେଘୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ଲୋକଚକ୍ଖୁ ମହାତେଜୋ, ସବ୍ବତମୱିନୋଦନୋ ।
ସୂରିୟୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ଆରମ୍ମଣୱିମୁତ୍ତୀସୁ, ସଭାୱଦସ୍ସନୋ ମୁନି ।
ଚନ୍ଦୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ସମୁସ୍ସିତୋ ଲୋକେ, ଲକ୍ଖଣେହି ଅଲଙ୍କତୋ ।
ଅପ୍ପମେୟ୍ୟୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ୟସ୍ସ ଞାଣଂ ଅପ୍ପମେୟ୍ୟଂ, ସୀଲଂ ୟସ୍ସ ଅନୂପମଂ ।
ୱିମୁତ୍ତି ଅସଦିସା ୟସ୍ସ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ୟସ୍ସ ଧୀତି ଅସଦିସା, ଥାମୋ ୟସ୍ସ ଅଚିନ୍ତିୟୋ ।
ୟସ୍ସ ପରକ୍କମୋ ଜେଟ୍ଠୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ରାଗୋ ଦୋସୋ ଚ ମୋହୋ ଚ, ୱିସା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ଅଗଦୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘କ୍ଲେସବ୍ୟାଧିବହୁଦୁକ୍ଖ ସବ୍ବତମୱିନୋଦନୋ [ୱିନୋଦକୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ୱେଜ୍ଜୂପମୋ ମହାୱୀରୋ, ସୋ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ନିମନ୍ତିତୋ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୋତି ଭୋ ୟଂ ୱଦେସି, ଘୋସୋପେସୋ ସୁଦୁଲ୍ଲଭୋ ।
ବୁଦ୍ଧୋ ବୁଦ୍ଧୋତି ସୁତ୍ୱାନ, ପୀତି ମେ ଉଦପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ଅବ୍ଭନ୍ତରଂ ଅଗଣ୍ହନ୍ତଂ, ପୀତି ମେ ବହି ନିଚ୍ଛରେ ।
ସୋହଂ ପୀତିମନୋ ସନ୍ତୋ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘କହଂ ନୁ ଖୋ ସୋ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ତତ୍ଥ ଗନ୍ତ୍ୱା ନମସ୍ସିସ୍ସଂ, ସାମଞ୍ଞଫଲଦାୟକଂ’ ॥
‘‘‘ପଗ୍ଗୟ୍ହ ଦକ୍ଖିଣଂ ବାହୁଂ, ୱେଦଜାତୋ କତଞ୍ଜଲୀ ।
ଆଚିକ୍ଖି ମେ ଧମ୍ମରାଜଂ, ସୋକସଲ୍ଲୱିନୋଦନଂ ॥
‘‘‘ଉଦେନ୍ତଂୱ ମହାମେଘଂ, ନୀଲଂ ଅଞ୍ଜନସନ୍ନିଭଂ ।
ସାଗରଂ ୱିୟ ଦିସ୍ସନ୍ତଂ, ପସ୍ସସେତଂ ମହାୱନଂ ॥
‘‘‘ଏତ୍ଥ ସୋ ୱସତେ ବୁଦ୍ଧୋ, ଅଦନ୍ତଦମକୋ ମୁନି ।
ୱିନୟନ୍ତୋ ଚ ୱେନେୟ୍ୟେ, ବୋଧେନ୍ତୋ ବୋଧିପକ୍ଖିୟେ ॥
‘‘‘ପିପାସିତୋୱ ଉଦକଂ, ଭୋଜନଂୱ ଜିଘଚ୍ଛିତୋ ।
ଗାୱୀ ୟଥା ୱଚ୍ଛଗିଦ୍ଧା, ଏୱାହଂ ୱିଚିନିଂ ଜିନଂ ॥
‘‘‘ଆଚାରଉପଚାରଞ୍ଞୂ, ଧମ୍ମାନୁଚ୍ଛୱିସଂୱରଂ ।
ସିକ୍ଖାପେମି ସକେ ସିସ୍ସେ, ଗଚ୍ଛନ୍ତେ ଜିନସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘‘ଦୁରାସଦା ଭଗୱନ୍ତୋ, ସୀହାୱ ଏକଚାରିନୋ ।
ପଦେ ପଦଂ ନିକ୍ଖିପନ୍ତା, ଆଗଚ୍ଛେୟ୍ୟାଥ ମାଣୱା ॥
‘‘‘ଆସୀୱିସୋ ୟଥା ଘୋରୋ, ମିଗରାଜାୱ କେସରୀ ।
ମତ୍ତୋୱ କୁଞ୍ଜରୋ ଦନ୍ତୀ, ଏୱଂ ବୁଦ୍ଧା ଦୁରାସଦା ॥
‘‘‘ଉକ୍କାସିତଞ୍ଚ ଖିପିତଂ, ଅଜ୍ଝୁପେକ୍ଖିୟ ମାଣୱା ।
ପଦେ ପଦଂ ନିକ୍ଖିପନ୍ତା, ଉପେଥ ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘‘ପଟିସଲ୍ଲାନଗରୁକା, ଅପ୍ପସଦ୍ଦା ଦୁରାସଦା ।
ଦୁରୂପସଙ୍କମା ବୁଦ୍ଧା, ଗରୂ ହୋନ୍ତି ସଦେୱକେ ॥
‘‘‘ୟଦାହଂ ପଞ୍ହଂ ପୁଚ୍ଛାମି, ପଟିସମ୍ମୋଦୟାମି ୱା ।
ଅପ୍ପସଦ୍ଦା ତଦା ହୋଥ, ମୁନିଭୂତାୱ ତିଟ୍ଠଥ ॥
‘‘‘ୟଂ ସୋ ଦେସେତି ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ [ସଦ୍ଧମ୍ମଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଖେମଂ ନିବ୍ବାନପତ୍ତିୟା ।
ତମେୱତ୍ଥଂ ନିସାମେଥ, ସଦ୍ଧମ୍ମସୱନଂ ସୁଖଂ’ ॥
‘‘ଉପସଙ୍କମ୍ମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସମ୍ମୋଦିଂ ମୁନିନା ଅହଂ ।
ତଂ କଥଂ ୱୀତିସାରେତ୍ୱା, ଲକ୍ଖଣେ ଉପଧାରୟିଂ ॥
‘‘ଲକ୍ଖଣେ ଦ୍ୱେ ଚ କଙ୍ଖାମି, ପସ୍ସାମି ତିଂସଲକ୍ଖଣେ ।
କୋସୋହିତୱତ୍ଥଗୁୟ୍ହଂ, ଇଦ୍ଧିୟା ଦସ୍ସୟୀ ମୁନି ॥
‘‘ଜିୱ୍ହଂ ନିନ୍ନାମୟିତ୍ୱାନ, କଣ୍ଣସୋତେ ଚ ନାସିକେ ।
ପଟିମସି ନଲାଟନ୍ତଂ, କେୱଲଂ ଛାଦୟୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ଲକ୍ଖଣେ ଦିସ୍ୱା, ପରିପୁଣ୍ଣେ ସବ୍ୟଞ୍ଜନେ ।
ବୁଦ୍ଧୋତି ନିଟ୍ଠଂ ଗନ୍ତ୍ୱାନ, ସହ ସିସ୍ସେହି ପବ୍ବଜିଂ ॥
‘‘ସତେହି ତୀହି ସହିତୋ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଅଦ୍ଧମାସେ ଅସମ୍ପତ୍ତେ, ସବ୍ବେ ପତ୍ତାମ୍ହ ନିବ୍ବୁତିଂ ॥
‘‘ଏକତୋ କମ୍ମଂ କତ୍ୱାନ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରେ ।
ଏକତୋ ସଂସରିତ୍ୱାନ, ଏକତୋ ୱିନିୱତ୍ତୟୁଂ ॥
‘‘ଗୋପାନସିୟୋ ଦତ୍ୱାନ, ପୂଗଧମ୍ମେ ୱସିଂ ଅହଂ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଅଟ୍ଠ ହେତୂ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ଦିସାସୁ ପୂଜିତୋ ହୋମି, ଭୋଗା ଚ ଅମିତା ମମ ।
ପତିଟ୍ଠା ହୋମି ସବ୍ବେସଂ, ତାସୋ ମମ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ବ୍ୟାଧୟୋ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜନ୍ତି, ଦୀଘାୟୁଂ ପାଲୟାମି ଚ ।
ସୁଖୁମଚ୍ଛୱିକୋ ହୋମି, ଆୱାସେ ପତ୍ଥିତେ ୱସେ [ଆୱାସେ ପତ୍ତେ ୱସ୍ସେ (ସ୍ୟା॰), ଆୱାସେୱ ଠିତେ ୱସେ (କ॰)]॥
‘‘ଅଟ୍ଠ ଗୋପାନସୀ ଦତ୍ୱା, ପୂଗଧମ୍ମେ ୱସିଂ ଅହଂ ।
ପଟିସମ୍ଭିଦାରହତ୍ତଞ୍ଚ, ଏତଂ ମେ ଅପରଟ୍ଠମଂ ॥
‘‘ସବ୍ବୱୋସିତୱୋସାନୋ, କତକିଚ୍ଚୋ ଅନାସୱୋ ।
ଅଟ୍ଠଗୋପାନସୀ ନାମ, ତୱ ପୁତ୍ତୋ ମହାମୁନି ॥
‘‘ପଞ୍ଚ ଥମ୍ଭାନି ଦତ୍ୱାନ, ପୂଗଧମ୍ମେ ୱସିଂ ଅହଂ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ପଞ୍ଚ ହେତୂ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ଅଚଲୋ ହୋମି ମେତ୍ତାୟ, ଅନୂନଙ୍ଗୋ ଭୱାମହଂ ।
ଆଦେୟ୍ୟୱଚନୋ ହୋମି, ନ ଧଂସେମି ୟଥା ଅହଂ ॥
‘‘ଅଭନ୍ତଂ ହୋତି ମେ ଚିତ୍ତଂ, ଅଖିଲୋ ହୋମି କସ୍ସଚି ।
ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ୱିମଲୋ ହୋମି ସାସନେ ॥
‘‘ସଗାରୱୋ ସପ୍ପତିସ୍ସୋ, କତକିଚ୍ଚୋ ଅନାସୱୋ ।
ସାୱକୋ ତେ ମହାୱୀର, ଭିକ୍ଖୁ ତଂ ୱନ୍ଦତେ ମୁନି ॥
‘‘କତ୍ୱା ସୁକତପଲ୍ଲଙ୍କଂ, ସାଲାୟଂ ପଞ୍ଞପେସହଂ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ପଞ୍ଚ ହେତୂ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ଉଚ୍ଚେ କୁଲେ ପଜାୟିତ୍ୱା, ମହାଭୋଗୋ ଭୱାମହଂ ।
ସବ୍ବସମ୍ପତ୍ତିକୋ ହୋମି, ମଚ୍ଛେରଂ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ଗମନେ ପତ୍ଥିତେ ମୟ୍ହଂ, ପଲ୍ଲଙ୍କୋ ଉପତିଟ୍ଠତି ।
ସହ ପଲ୍ଲଙ୍କସେଟ୍ଠେନ, ଗଚ୍ଛାମି ମମ ପତ୍ଥିତଂ ॥
‘‘ତେନ ପଲ୍ଲଙ୍କଦାନେନ, ତମଂ ସବ୍ବଂ ୱିନୋଦୟିଂ ।
ସବ୍ବାଭିଞ୍ଞାବଲପ୍ପତ୍ତୋ, ଥେରୋ [ସେଲୋ ( ?)] ୱନ୍ଦତି ତଂ ମୁନି ॥
‘‘ପରକିଚ୍ଚତ୍ତକିଚ୍ଚାନି, ସବ୍ବକିଚ୍ଚାନି ସାଧୟିଂ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ପାୱିସିଂ ଅଭୟଂ ପୁରଂ ॥
‘‘ପରିନିଟ୍ଠିତସାଲମ୍ହି, ପରିଭୋଗମଦାସହଂ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ସେଟ୍ଠତ୍ତଂ ଅଜ୍ଝୁପାଗତୋ ॥
‘‘ୟେ କେଚି ଦମକା ଲୋକେ, ହତ୍ଥିଅସ୍ସେ ଦମେନ୍ତି ୟେ ।
କରିତ୍ୱା କାରଣା ନାନା, ଦାରୁଣେନ ଦମେନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ନ ହେୱଂ ତ୍ୱଂ ମହାୱୀର, ଦମେସି ନରନାରିୟୋ ।
ଅଦଣ୍ଡେନ ଅସତ୍ଥେନ, ଦମେସି ଉତ୍ତମେ ଦମେ ॥
‘‘ଦାନସ୍ସ ୱଣ୍ଣେ କିତ୍ତେନ୍ତୋ, ଦେସନାକୁସଲୋ ମୁନି ।
ଏକପଞ୍ହଂ କଥେନ୍ତୋୱ, ବୋଧେସି ତିସତେ ମୁନି ॥
‘‘ଦନ୍ତା ମୟଂ ସାରଥିନା, ସୁୱିମୁତ୍ତା ଅନାସୱା ।
ସବ୍ବାଭିଞ୍ଞାବଲପତ୍ତା, ନିବ୍ବୁତା ଉପଧିକ୍ଖୟେ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଅତିକ୍କନ୍ତା ଭୟା ସବ୍ବେ, ସାଲାଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସେଲୋ ସପରିସୋ ଭଗୱତୋ ସନ୍ତିକେ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସେଲତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ସବ୍ବକିତ୍ତିକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘କଣିକାରଂୱ ଜଲିତଂ [ଜୋତନ୍ତଂ (ସୀ॰)], ଦୀପରୁକ୍ଖଂୱ ଉଜ୍ଜଲଂ [ଜୋତିତଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଓସଧିଂୱ ୱିରୋଚନ୍ତଂ, ୱିଜ୍ଜୁତଂ ଗଗନେ ୟଥା ॥
‘‘ଅସମ୍ଭୀତଂ ଅନୁତ୍ତାସିଂ, ମିଗରାଜଂୱ କେସରିଂ ।
ଞାଣାଲୋକଂ ପକାସେନ୍ତଂ, ମଦ୍ଦନ୍ତଂ ତିତ୍ଥିୟେ ଗଣେ ॥
‘‘ଉଦ୍ଧରନ୍ତଂ ଇମଂ ଲୋକଂ, ଛିଦ୍ଦନ୍ତଂ ସବ୍ବସଂସୟଂ ।
ଗଜ୍ଜନ୍ତଂ [ଅସମ୍ଭୀତଂ (ସ୍ୟା॰), ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ (କ॰)] ମିଗରାଜଂୱ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଜଟାଜିନଧରୋ ଆସିଂ, ବ୍ରହା ଉଜୁ ପତାପୱା ।
ୱାକଚୀରଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପାଦମୂଲେ ଅପତ୍ଥରିଂ ॥
‘‘କାଳାନୁସାରିୟଂ ଗୟ୍ହ, ଅନୁଲିମ୍ପିଂ ତଥାଗତଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧମନୁଲିମ୍ପେତ୍ୱା, ସନ୍ଥୱିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ସମୁଦ୍ଧରସିମଂ ଲୋକଂ, ଓଘତିଣ୍ଣ [ଓଘତିଣ୍ଣୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ମହାମୁନି ।
ଞାଣାଲୋକେନ ଜୋତେସି, ନାୱଟଂ [ପୱରଂ (ସ୍ୟା॰), ୱଜିର (ପୀ॰)] ଞାଣମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଧମ୍ମଚକ୍କଂ [ତୁୱଂ ଚକ୍କଂ (କ॰)] ପୱତ୍ତେସି, ମଦ୍ଦସେ ପରତିତ୍ଥିୟେ ।
ଉସଭୋ ଜିତସଙ୍ଗାମୋ, ସମ୍ପକମ୍ପେସି ମେଦନିଂ ॥
‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦେ ଊମିୟୋ, ୱେଲନ୍ତମ୍ହି ପଭିଜ୍ଜରେ ।
ତଥେୱ ତୱ ଞାଣମ୍ହି, ସବ୍ବଦିଟ୍ଠୀ ପଭିଜ୍ଜରେ ॥
‘‘ସୁଖୁମଚ୍ଛିକଜାଲେନ, ସରମ୍ହି ସମ୍ପତାନିତେ ।
ଅନ୍ତୋଜାଲିକତା [ଜାଲଗତା (ସୀ॰)] ପାଣା, ପୀଳିତା ହୋନ୍ତି ତାୱଦେ ॥
‘‘ତଥେୱ ତିତ୍ଥିୟା ଲୋକେ, ପୁଥୁପାସଣ୍ଡନିସ୍ସିତା [ମୂଳ୍ହା ସଚ୍ଚୱିନିସ୍ସଟା (ସ୍ୟା॰), ମୁଟ୍ଠସଚ୍ଚୱିନିସ୍ସଟା (କ॰)]।
ଅନ୍ତୋଞାଣୱରେ ତୁୟ୍ହଂ, ପରିୱତ୍ତନ୍ତି ମାରିସ ॥
‘‘ପତିଟ୍ଠା ୱୁୟ୍ହତଂ ଓଘେ, ତ୍ୱଞ୍ହି ନାଥୋ ଅବନ୍ଧୁନଂ ।
ଭୟଟ୍ଟିତାନଂ ସରଣଂ, ମୁତ୍ତିତ୍ଥୀନଂ ପରାୟଣଂ ॥
‘‘ଏକୱୀରୋ ଅସଦିସୋ, ମେତ୍ତାକରୁଣସଞ୍ଚୟୋ [ସଞ୍ଞୁତୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ଅସମୋ ସୁସମୋ ସନ୍ତୋ [ସୁସୀଲୋ ଅସମୋ ସନ୍ତୋ (ସୀ॰), ପଞ୍ଞୱା ୟୁତ୍ତଚାଗୋ ଚ (ସ୍ୟା॰)], ୱସୀ ତାଦୀ ଜିତଞ୍ଜୟୋ ॥
‘‘ଧୀରୋ ୱିଗତସମ୍ମୋହୋ, ଅନେଜୋ ଅକଥଂକଥୀ ।
ତୁସିତୋ [ୱୁସିତୋ (ସୀ॰)] ୱନ୍ତଦୋସୋସି, ନିମ୍ମଲୋ ସଂୟତୋ ସୁଚି ॥
‘‘ସଙ୍ଗାତିଗୋ ହତମଦୋ [ଗତମଦୋ (ସ୍ୟା॰), ତମନୁଦୋ (କ॰)], ତେୱିଜ୍ଜୋ ତିଭୱନ୍ତଗୋ ।
ସୀମାତିଗୋ ଧମ୍ମଗରୁ, ଗତତ୍ଥୋ ହିତୱବ୍ଭୁତୋ [ହିତୱପ୍ପଥୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ତାରକୋ ତ୍ୱଂ ୟଥା ନାୱା, ନିଧୀୱସ୍ସାସକାରକୋ ।
ଅସମ୍ଭୀତୋ ୟଥା ସୀହୋ, ଗଜରାଜାୱ ଦପ୍ପିତୋ ॥
‘‘ଥୋମେତ୍ୱା ଦସଗାଥାହି, ପଦୁମୁତ୍ତରଂ ମହାୟସଂ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ତୁଣ୍ହୀ ଅଟ୍ଠାସହଂ ତଦା ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ଠିତୋ ସତ୍ଥା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ସୀଲଞ୍ଚ ଞାଣଞ୍ଚ, ସଦ୍ଧମ୍ମଞ୍ଚାପି ୱଣ୍ଣୟି [ଧମ୍ମଞ୍ଚାପି ପକିତ୍ତୟି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠି କପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ଅଞ୍ଞେ ଦେୱେଭିଭୱିତ୍ୱା, ଇସ୍ସରଂ କାରୟିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସୋ ପଚ୍ଛା ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସାସନେ ପବ୍ବଜିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ କାୟେନ, ପାପକମ୍ମଂ ୱିୱଜ୍ଜିୟ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ୟଥାପି ମେଘୋ ଥନୟଂ, ତପ୍ପେତି ମେଦିନିଂ ଇମଂ ।
ତଥେୱ ତ୍ୱଂ ମହାୱୀର, ଧମ୍ମେନ ତପ୍ପୟୀ ମମଂ ॥
‘‘ସୀଲଂ ପଞ୍ଞଞ୍ଚ ଧମ୍ମଞ୍ଚ, ଥୱିତ୍ୱା ଲୋକନାୟକଂ ।
ପତ୍ତୋମ୍ହି ପରମଂ ସନ୍ତିଂ, ନିବ୍ବାନଂ ପଦମଚ୍ଚୁତଂ ॥
‘‘ଅହୋ ନୂନ ସ ଭଗୱା, ଚିରଂ ତିଟ୍ଠେୟ୍ୟ ଚକ୍ଖୁମା ।
ଅଞ୍ଞାତଞ୍ଚ ୱିଜାନେୟ୍ୟୁଂ, ଫୁସେୟ୍ୟୁଂ [ଅଞ୍ଞାତଞ୍ଚାପି ଜାନେୟ୍ୟ, ପସ୍ସେୟ୍ୟ (କ॰)] ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ଅୟଂ ମେ ପଚ୍ଛିମା ଜାତି, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିଥୋମୟିଂ
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, କିତ୍ତନାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସବ୍ବକିତ୍ତିକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସବ୍ବକିତ୍ତିକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ମଧୁଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସିନ୍ଧୁୟା ନଦିୟା ତୀରେ, ସୁକତୋ ଅସ୍ସମୋ ମମ ।
ତତ୍ଥ ୱାଚେମହଂ ସିସ୍ସେ, ଇତିହାସଂ ସଲକ୍ଖଣଂ ॥
‘‘ଧମ୍ମକାମା ୱିନୀତା ତେ, ସୋତୁକାମା ସୁସାସନଂ ।
ଛଳଙ୍ଗେ ପାରମିପ୍ପତ୍ତା, ସିନ୍ଧୁକୂଲେ ୱସନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ଉପ୍ପାତଗମନେ ଚେୱ, ଲକ୍ଖଣେସୁ ଚ କୋୱିଦା ।
ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ ଗୱେସନ୍ତା, ୱସନ୍ତି ୱିପିନେ ତଦା ॥
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଲୋକେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ତାୱଦେ ।
ଅମ୍ହାକଂ ଅନୁକମ୍ପନ୍ତୋ, ଉପାଗଚ୍ଛି ୱିନାୟକୋ ॥
‘‘ଉପାଗତଂ ମହାୱୀରଂ, ସୁମେଧଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ତିଣସନ୍ଥାରକଂ କତ୍ୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ୱିପିନାତୋ ମଧୁଂ ଗୟ୍ହ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ପରିଭୁଞ୍ଜିତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘‘ୟୋ ତଂ ଅଦାସି ମଧୁଂ ମେ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଇମିନା ମଧୁଦାନେନ, ତିଣସନ୍ଥାରକେନ ଚ ।
ତିଂସ କପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତିଂସ କପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକା ଇଧାଗନ୍ତ୍ୱା, ମାତୁକୁଚ୍ଛିଂ ଉପାଗତେ ।
ମଧୁୱସ୍ସଂ ପୱସ୍ସିତ୍ଥ, ଛାଦୟଂ ମଧୁନା ମହିଂ’ ॥
‘‘ମୟି ନିକ୍ଖନ୍ତମତ୍ତମ୍ହି, କୁଚ୍ଛିୟା ଚ ସୁଦୁତ୍ତରା ।
ତତ୍ରାପି ମଧୁୱସ୍ସଂ ମେ, ୱସ୍ସତେ ନିଚ୍ଚକାଲିକଂ ॥
‘‘ଅଗାରା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଲାଭୀ ଅନ୍ନସ୍ସ ପାନସ୍ସ, ମଧୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧୋହଂ, ଭୱିତ୍ୱା ଦେୱମାନୁସେ ।
ତେନେୱ ମଧୁଦାନେନ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ୱୁଟ୍ଠମ୍ହି ଦେୱେ ଚତୁରଙ୍ଗୁଲେ ତିଣେ, ସମ୍ପୁପ୍ଫିତେ [ସୁପୁପ୍ଫିତେ (ସ୍ୟା॰)] ଧରଣୀରୁହେ ସଞ୍ଛନ୍ନେ [ୱପ୍ପଦେସେ (ସ୍ୟା॰)]।
ସୁଞ୍ଞେ ଘରେ ମଣ୍ଡପରୁକ୍ଖମୂଲକେ, ୱସାମି ନିଚ୍ଚଂ ସୁଖିତୋ ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ମଜ୍ଝେ ମହନ୍ତେ ହୀନେ ଚ [ମଜ୍ଝେ ମୟ୍ହଂ ଭୱା ଅସ୍ସୁ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)], ଭୱେ ସବ୍ବେ ଅତିକ୍କମିଂ [ୟେ ଭୱେ ସମତିକ୍କମିଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰), ୟୋ ଭୱେସୁ ପକିତ୍ତୟି (କ॰)]।
ଅଜ୍ଜ ମେ ଆସୱା ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମଧୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଧୁଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଧୁଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ପଦୁମକୂଟାଗାରିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପିୟଦସ୍ସୀ ନାମ ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଲୋକନାୟକୋ ।
ୱିୱେକକାମୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସମାଧିକୁସଲୋ ମୁନି ॥
‘‘ୱନସଣ୍ଡଂ ସମୋଗୟ୍ହ, ପିୟଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି ।
ପଂସୁକୂଲଂ ପତ୍ଥରିତ୍ୱା, ନିସୀଦି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ [ୱିପିନେ (ସୀ॰), ଇରିନେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] କାନନେ ଅହଂ ।
ପସଦଂ ମିଗମେସନ୍ତୋ, ଆହିଣ୍ଡାମି ଅହଂ ତଦା ॥
‘‘ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଓଘତିଣ୍ଣମନାସୱଂ ।
ପୁପ୍ଫିତଂ ସାଲରାଜଂୱ, ସତରଂସିଂୱ ଉଗ୍ଗତଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନହଂ ଦେୱଦେୱଂ, ପିୟଦସ୍ସିଂ ମହାୟସଂ ।
ଜାତସ୍ସରଂ ସମୋଗୟ୍ହ, ପଦୁମଂ ଆହରିଂ ତଦା ॥
‘‘ଆହରିତ୍ୱାନ ପଦୁମଂ, ସତପତ୍ତଂ ମନୋରମଂ ।
କୂଟାଗାରଂ କରିତ୍ୱାନ, ଛାଦୟିଂ ପଦୁମେନହଂ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ପିୟଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି ।
ସତ୍ତରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ବୁଦ୍ଧୋ, କୂଟାଗାରେ ୱସୀ ଜିନୋ ॥
‘‘ପୁରାଣଂ ଛଡ୍ଡୟିତ୍ୱାନ, ନୱେନ ଛାଦୟିଂ ଅହଂ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଟ୍ଠାସିଂ ତାୱଦେ ଅହଂ ॥
‘‘ୱୁଟ୍ଠହିତ୍ୱା ସମାଧିମ୍ହା, ପିୟଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି ।
ଦିସଂ ଅନୁୱିଲୋକେନ୍ତୋ, ନିସୀଦି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ତଦା ସୁଦସ୍ସନୋ ନାମ, ଉପଟ୍ଠାକୋ ମହିଦ୍ଧିକୋ ।
ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ପିୟଦସ୍ସିସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ଅସୀତିୟା ସହସ୍ସେହି, ଭିକ୍ଖୂହି ପରିୱାରିତୋ ।
ୱନନ୍ତେ ସୁଖମାସୀନଂ, ଉପେସି ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ୟାୱତା ୱନସଣ୍ଡମ୍ହି, ଅଧିୱତ୍ଥା ଚ ଦେୱତା ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ, ସବ୍ବେ ସନ୍ନିପତୁଂ ତଦା ॥
‘‘ସମାଗତେସୁ ୟକ୍ଖେସୁ, କୁମ୍ଭଣ୍ଡେ ସହରକ୍ଖସେ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ଚ ସମ୍ପତ୍ତେ, ଗାଥା ପବ୍ୟାହରୀ [ସବ୍ୟାହରୀ (ସ୍ୟା॰), ମାବ୍ୟାହରୀ (ସୀ॰)] ଜିନୋ ॥
‘‘‘ୟୋ ମଂ ସତ୍ତାହଂ ପୂଜେସି, ଆୱାସଞ୍ଚ ଅକାସି ମେ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ସୁଦୁଦ୍ଦସଂ ସୁନିପୁଣଂ, ଗମ୍ଭୀରଂ ସୁପ୍ପକାସିତଂ ।
ଞାଣେନ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଚତୁଦ୍ଦସାନି କପ୍ପାନି, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
କୂଟାଗାରଂ ମହନ୍ତସ୍ସ [ବ୍ରହଂ ତସ୍ସ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ପଦ୍ମପୁପ୍ଫେହି ଛାଦିତଂ ॥
‘‘‘ଆକାସେ ଧାରୟିସ୍ସତି, ପୁପ୍ଫକମ୍ମସ୍ସିଦଂ [ପୁବ୍ବକମ୍ମସ୍ସିଦଂ (ସ୍ୟା॰)] ଫଲଂ ।
ଚତୁବ୍ବୀସେ [ଚତୁଦ୍ଦସେ (ସ୍ୟା॰)] କପ୍ପସତେ, ୱୋକିଣ୍ଣଂ ସଂସରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତତ୍ଥ ପୁପ୍ଫମୟଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ଆକାସେ ଧାରୟିସ୍ସତି ।
ୟଥା ପଦୁମପତ୍ତମ୍ହି, ତୋୟଂ ନ ଉପଲିମ୍ପତି ॥
‘‘‘ତଥେୱୀମସ୍ସ ଞାଣମ୍ହି, କିଲେସା ନୋପଲିମ୍ପରେ ।
ମନସା ୱିନିୱଟ୍ଟେତ୍ୱା, ପଞ୍ଚ ନୀୱରଣେ ଅୟଂ ॥
‘‘‘ଚିତ୍ତଂ ଜନେତ୍ୱା ନେକ୍ଖମ୍ମେ, ଅଗାରା ପବ୍ବଜିସ୍ସତି ।
ତତୋ ପୁପ୍ଫମୟେ ବ୍ୟମ୍ହେ, ଧାରେନ୍ତେ [ପୁପ୍ଫମୟଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ଧାରେନ୍ତଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ନିକ୍ଖମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱସନ୍ତସ୍ସ, ନିପକସ୍ସ ସତୀମତୋ ।
ତତ୍ଥ ପୁପ୍ଫମୟଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ମତ୍ଥକେ ଧାରୟିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଚୀୱରଂ ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୟଂ ସୟନାସନଂ ।
ଦତ୍ୱାନ ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘କୂଟାଗାରେନ ଚରତା [ଚରଣା (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰), ଚରିତେ (ସ୍ୟା॰)], ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ଅଭିନିକ୍ଖମିଂ ।
ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱସନ୍ତମ୍ପି [ୱସନ୍ତମ୍ହି (ସୀ॰), ୱସତୋପି ( ?)], କୂଟାଗାରଂ ଧରୀୟତି ॥
‘‘ଚୀୱରେ ପିଣ୍ଡପାତେ ଚ, ଚେତନା ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତୋ, ଲଭାମି ପରିନିଟ୍ଠିତଂ ॥
‘‘ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖେୟ୍ୟା, କପ୍ପକୋଟୀ ବହୂ ମମ ।
ରିତ୍ତକା ତେ ଅତିକ୍କନ୍ତା, ପମୁତ୍ତା ଲୋକନାୟକା ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ପିୟଦସ୍ସୀ ୱିନାୟକୋ ।
ତମହଂ ପୟିରୁପାସିତ୍ୱା, ଇମଂ ୟୋନିଂ ଉପାଗତୋ ॥
‘‘ଇଧ ପସ୍ସାମି [ଇଧଦ୍ଦସାସିଂ (ସୀ॰)] ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଅନୋମଂ ନାମ ଚକ୍ଖୁମଂ ।
ତମହଂ ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତକରୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ମଗ୍ଗଂ ମେ ଦେସୟୀ ଜିନୋ ।
ତସ୍ସ ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ତୋସୟିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗୋତମଂ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପଦୁମକୂଟାଗାରିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପଦୁମକୂଟାଗାରିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ବାକୁଲତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ସୋଭିତୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ଅସ୍ସମୋ ସୁକତୋ ମୟ୍ହଂ, ସକସିସ୍ସେହି ମାପିତୋ ॥
‘‘ମଣ୍ଡପା ଚ ବହୂ ତତ୍ଥ, ପୁପ୍ଫିତା ସିନ୍ଦୁୱାରକା ।
କପିତ୍ଥା ଚ ବହୂ ତତ୍ଥ, ପୁପ୍ଫିତା ଜୀୱଜୀୱକା [ଚମ୍ପକା ନାଗକେତକା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡିୟୋ ବହୂ ତତ୍ଥ, ବଦରାମଲକାନି ଚ ।
ଫାରୁସକା ଅଲାବୂ ଚ, ପୁଣ୍ଡରୀକା ଚ ପୁପ୍ଫିତା ॥
‘‘ଆଳକା [ଅଳକ୍କା (ସ୍ୟା॰)] ବେଲୁୱା ତତ୍ଥ, କଦଲୀ ମାତୁଲୁଙ୍ଗକା ।
ମହାନାମା ବହୂ ତତ୍ଥ, ଅଜ୍ଜୁନା ଚ ପିୟଙ୍ଗୁକା ॥
‘‘କୋସମ୍ବା ସଳଲା ନିମ୍ବା [ନୀପା (ସୀ॰)], ନିଗ୍ରୋଧା ଚ କପିତ୍ଥନା ।
ଏଦିସୋ ଅସ୍ସମୋ ମୟ୍ହଂ, ସସିସ୍ସୋହଂ ତହିଂ ୱସିଂ ॥
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସୀ ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଗୱେସଂ ପଟିସଲ୍ଲାନଂ, ମମସ୍ସମମୁପାଗମି ॥
‘‘ଉପେତମ୍ହି ମହାୱୀରେ, ଅନୋମଦସ୍ସିମହାୟସେ ।
ଖଣେନ ଲୋକନାଥସ୍ସ, ୱାତାବାଧୋ ସମୁଟ୍ଠହି ॥
‘‘ୱିଚରନ୍ତୋ ଅରଞ୍ଞମ୍ହି, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଚକ୍ଖୁମନ୍ତଂ ମହାୟସଂ ॥
‘‘ଇରିୟଞ୍ଚାପି ଦିସ୍ୱାନ, ଉପଲକ୍ଖେସହଂ ତଦା ।
ଅସଂସୟଞ୍ହି ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ବ୍ୟାଧି ନୋ ଉଦପଜ୍ଜଥ ॥
‘‘ଖିପ୍ପଂ ଅସ୍ସମମାଗଞ୍ଛିଂ, ମମ ସିସ୍ସାନ ସନ୍ତିକେ ।
ଭେସଜ୍ଜଂ କତ୍ତୁକାମୋହଂ, ସିସ୍ସେ ଆମନ୍ତୟିଂ ତଦା ॥
‘‘ପଟିସ୍ସୁଣିତ୍ୱାନ ମେ ୱାକ୍ୟଂ, ସିସ୍ସା ସବ୍ବେ ସଗାରୱା ।
ଏକଜ୍ଝଂ ସନ୍ନିପତିଂସୁ, ସତ୍ଥୁଗାରୱତା ମମ ॥
‘‘ଖିପ୍ପଂ ପବ୍ବତମାରୁୟ୍ହ, ସବ୍ବୋସଧମହାସହଂ [ମକାସହଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ପାନୀୟୟୋଗଂ [ପାନୀୟୟୋଗ୍ଗଂ (ସୀ॰)] କତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ପରିଭୁତ୍ତେ ମହାୱୀରେ, ସବ୍ବଞ୍ଞୁଲୋକନାୟକେ ।
ଖିପ୍ପଂ ୱାତୋ ୱୂପସମି, ସୁଗତସ୍ସ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ପସ୍ସଦ୍ଧଂ ଦରଥଂ ଦିସ୍ୱା, ଅନୋମଦସ୍ସୀ ମହାୟସୋ ।
ସକାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ପାଦାସି ଭେସଜ୍ଜଂ, ବ୍ୟାଧିଞ୍ଚ ସମୟୀ ମମ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ୱାଦିତେ ତୂରିୟେ ତତ୍ଥ, ମୋଦିସ୍ସତି ସଦା ଅୟଂ ॥
‘‘‘ମନୁସ୍ସଲୋକମାଗନ୍ତ୍ୱା, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପଞ୍ଚପଞ୍ଞାସକପ୍ପମ୍ହି, ଅନୋମୋ ନାମ ଖତ୍ତିୟୋ ।
ଚାତୁରନ୍ତୋ ୱିଜିତାୱୀ, ଜମ୍ବୁମଣ୍ଡସ୍ସ [ଜମ୍ବୁଦୀପସ୍ସ (ସ୍ୟା॰)] ଇସ୍ସରୋ ॥
‘‘‘ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନୋ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ମହବ୍ବଲୋ ।
ତାୱତିଂସେପି ଖୋଭେତ୍ୱା, ଇସ୍ସରଂ କାରୟିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦେୱଭୂତୋ ମନୁସ୍ସୋ ୱା, ଅପ୍ପାବାଧୋ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପରିଗ୍ଗହଂ ୱିୱଜ୍ଜେତ୍ୱା, ବ୍ୟାଧିଂ ଲୋକେ ତରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅପ୍ପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘‘କିଲେସେ ଝାପୟିତ୍ୱାନ, ତଣ୍ହାସୋତଂ ତରିସ୍ସତି ।
ବାକୁଲୋ [ବକ୍କୁଲୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ ॥
‘‘‘ଇଦଂ ସବ୍ବଂ ଅଭିଞ୍ଞାୟ, ଗୋତମୋ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସ୍ସତି’ ॥
‘‘ଅନୋମଦସ୍ସୀ ଭଗୱା, ସୟମ୍ଭୂ ଲୋକନାୟକୋ ।
ୱିୱେକାନୁୱିଲୋକେନ୍ତୋ, ମମସ୍ସମମୁପାଗମି ॥
‘‘ଉପାଗତଂ ମହାୱୀରଂ, ସବ୍ବଞ୍ଞୁଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ସବ୍ବୋସଧେନ ତପ୍ପେସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତସ୍ସ ମେ ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ସୁଖେତ୍ତେ ବୀଜସମ୍ପଦା ।
ଖେପେତୁଂ ନେୱ ସକ୍କୋମି, ତଦା ହି ସୁକତଂ ମମ ॥
‘‘ଲାଭା ମମ ସୁଲଦ୍ଧଂ ମେ, ୟୋହଂ ଅଦ୍ଦକ୍ଖି ନାୟକଂ ।
ତେନ କମ୍ମାୱସେସେନ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ସବ୍ବମେତଂ ଅଭିଞ୍ଞାୟ, ଗୋତମୋ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଏତଦଗ୍ଗେ ଠପେସି ମଂ ॥
‘‘ଅପରିମେୟ୍ୟେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଭେସଜ୍ଜସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ବାକୁଲୋ [ବକ୍କୁଲୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ବାକୁଲତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଗିରିମାନନ୍ଦତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଭରିୟା ମେ କାଲଙ୍କତା, ପୁତ୍ତୋ ସୀୱଥିକଂ ଗତୋ ।
ମାତା ପିତା ମତା ଭାତା, ଏକଚିତମ୍ହି [ମାତା ପିତା ଚ ଭାତା ଚ, ଏକଚିତକମ୍ହି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଡୟ୍ହରେ ॥
‘‘ତେନ ସୋକେନ ସନ୍ତତ୍ତୋ, କିସୋ ପଣ୍ଡୁ ଅହୋସହଂ ।
ଚିତ୍ତକ୍ଖେପୋ ଚ ମେ ଆସି, ତେନ ସୋକେନ ଅଟ୍ଟିତୋ ॥
‘‘ସୋକସଲ୍ଲପରେତୋହଂ, ୱନନ୍ତମୁପସଙ୍କମିଂ ।
ପୱତ୍ତଫଲଂ ଭୁଞ୍ଜିତ୍ୱା, ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱସାମହଂ ॥
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତକରୋ ଜିନୋ ।
ମମୁଦ୍ଧରିତୁକାମୋ ସୋ, ଆଗଞ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ପଦସଦ୍ଦଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ସୁମେଧସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନହଂ ସୀସଂ, ଉଲ୍ଲୋକେସିଂ ମହାମୁନିଂ ॥
‘‘ଉପାଗତେ ମହାୱୀରେ, ପୀତି ମେ ଉଦପଜ୍ଜଥ ।
ତଦାସିମେକଗ୍ଗମନୋ, ଦିସ୍ୱା ତଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ସତିଂ ପଟିଲଭିତ୍ୱାନ, ପଣ୍ଣମୁଟ୍ଠିମଦାସହଂ ।
ନିସୀଦି ଭଗୱା ତତ୍ଥ, ଅନୁକମ୍ପାୟ ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘ନିସଜ୍ଜ ତତ୍ଥ ଭଗୱା, ସୁମେଧୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଧମ୍ମଂ ମେ କଥୟୀ ବୁଦ୍ଧୋ, ସୋକସଲ୍ଲୱିନୋଦନଂ ॥
‘‘‘ଅନୱ୍ହିତା ତତୋ ଆଗୁଂ, ଅନନୁଞ୍ଞାତା ଇତୋ ଗତା ।
ୟଥାଗତା ତଥା ଗତା, ତତ୍ଥ କା ପରିଦେୱନା ॥
‘‘‘ୟଥାପି ପଥିକା ସତ୍ତା, ୱସ୍ସମାନାୟ ୱୁଟ୍ଠିୟା ।
ସଭଣ୍ଡା ଉପଗଚ୍ଛନ୍ତି, ୱସ୍ସସ୍ସାପତନାୟ ତେ ॥
‘‘‘ୱସ୍ସେ ଚ ତେ ଓରମିତେ, ସମ୍ପୟନ୍ତି ୟଦିଚ୍ଛକଂ ।
ଏୱଂ ମାତା ପିତା ତୁୟ୍ହଂ, ତତ୍ଥ କା ପରିଦେୱନା ॥
‘‘‘ଆଗନ୍ତୁକା ପାହୁନକା, ଚଲିତେରିତକମ୍ପିତା ।
ଏୱଂ ମାତା ପିତା ତୁୟ୍ହଂ, ତତ୍ଥ କା ପରିଦେୱନା ॥
‘‘‘ୟଥାପି ଉରଗୋ ଜିଣ୍ଣଂ, ହିତ୍ୱା ଗଚ୍ଛତି ସଂ ତଚଂ [ସଂତନୁଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ଏୱଂ ମାତା ପିତା ତୁୟ୍ହଂ, ସଂ ତନୁଂ ଇଧ ହୀୟରେ’ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଗିରମଞ୍ଞାୟ, ସୋକସଲ୍ଲଂ ୱିୱଜ୍ଜୟିଂ ।
ପାମୋଜ୍ଜଂ ଜନୟିତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅୱନ୍ଦହଂ ॥
‘‘ୱନ୍ଦିତ୍ୱାନ ମହାନାଗଂ, ପୂଜୟିଂ ଗିରିମଞ୍ଜରିଂ [ଗିରିମଞ୍ଜରିମପୂଜୟିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତଂ [ଦିବ୍ବଗନ୍ଧେନ ସମ୍ପନ୍ନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ସୁମେଧଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ପୂଜୟିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସିରେ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
ଅନୁସ୍ସରଂ ଗୁଣଗ୍ଗାନି, ସନ୍ଥୱିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ନିତ୍ତିଣ୍ଣୋସି [ନିତ୍ତଣ୍ହୋସି (ସୀ॰), ୱିତିଣ୍ଣୋସି (ସ୍ୟା॰)] ମହାୱୀର, ସବ୍ବଞ୍ଞୁ ଲୋକନାୟକ ।
ସବ୍ବେ ସତ୍ତେ ଉଦ୍ଧରସି, ଞାଣେନ ତ୍ୱଂ ମହାମୁନେ ॥
‘‘ୱିମତିଂ ଦ୍ୱେଳ୍ହକଂ ୱାପି, ସଞ୍ଛିନ୍ଦସି ମହାମୁନେ ।
ପଟିପାଦେସି ମେ ମଗ୍ଗଂ, ତୱ ଞାଣେନ ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘ଅରହା ୱସିପତ୍ତା [ସିଦ୍ଧିପତ୍ତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଚ, ଛଳଭିଞ୍ଞା ମହିଦ୍ଧିକା ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖଚରା ଧୀରା, ପରିୱାରେନ୍ତି ତାୱଦେ ॥
‘‘ପଟିପନ୍ନା ଚ ସେଖା ଚ, ଫଲଟ୍ଠା ସନ୍ତି ସାୱକା ।
ସୂରୋଦୟେୱ ପଦୁମା, ପୁପ୍ଫନ୍ତି ତୱ ସାୱକା ॥
‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦୋୱକ୍ଖୋଭୋ, ଅତୁଲୋପି [ୟଥା ସମୁଦ୍ଦୋ ଅକ୍ଖୋଭୋ, ଅତୁଲୋ ଚ (ସୀ॰)] ଦୁରୁତ୍ତରୋ ।
ଏୱଂ ଞାଣେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟୋସି ଚକ୍ଖୁମ ॥
‘‘ୱନ୍ଦିତ୍ୱାହଂ ଲୋକଜିନଂ, ଚକ୍ଖୁମନ୍ତଂ ମହାୟସଂ ।
ପୁଥୁ ଦିସା ନମସ୍ସନ୍ତୋ, ପଟିକୁଟିକୋ ଅଗଞ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ସମ୍ପଜାନୋ ପତିସ୍ସତୋ ।
ଓକ୍କମିଂ ମାତୁୟା କୁଚ୍ଛିଂ, ସନ୍ଧାୱନ୍ତୋ ଭୱାଭୱେ ॥
‘‘ଅଗାରା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଆତାପୀ ନିପକୋ ଝାୟୀ, ପଟିସଲ୍ଲାନଗୋଚରୋ ॥
‘‘ପଧାନଂ ପଦହିତ୍ୱାନ, ତୋସୟିତ୍ୱା ମହାମୁନିଂ ।
ଚନ୍ଦୋୱବ୍ଭଘନା ମୁତ୍ତୋ, ୱିଚରାମି ଅହଂ ସଦା ॥
‘‘ୱିୱେକମନୁୟୁତ୍ତୋମ୍ହି, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଗିରିମାନନ୍ଦୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଗିରିମାନନ୍ଦତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ସଳଲମଣ୍ଡପିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନିବ୍ବୁତେ କକୁସନ୍ଧମ୍ହି, ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ହି ୱୁସୀମତି ।
ଗହେତ୍ୱା ସଳଲଂ ମାଲଂ, ମଣ୍ଡପଂ କାରୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ତାୱତିଂସଗତୋ ସନ୍ତୋ, ଲଭାମି ବ୍ୟମ୍ହମୁତ୍ତମଂ ।
ଅଞ୍ଞେ ଦେୱେତିରୋଚାମି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦିୱା ୱା ୟଦି ୱା ରତ୍ତିଂ, ଚଙ୍କମନ୍ତୋ ଠିତୋ ଚହଂ ।
ଛନ୍ନୋ ସଳଲପୁପ୍ଫେହି, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂୟେୱ କପ୍ପମ୍ହି, ୟଂ ବୁଦ୍ଧମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସଳଲମଣ୍ଡପିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସଳଲମଣ୍ଡପିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସବ୍ବଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦଂ ଓଗୟ୍ହ, ଭୱନଂ ମେ ସୁନିମ୍ମିତଂ ।
ସୁନିମ୍ମିତା ପୋକ୍ଖରଣୀ, ଚକ୍କୱାକପକୂଜିତା ॥
‘‘ମନ୍ଦାଲକେହି ସଞ୍ଛନ୍ନା, ପଦୁମୁପ୍ପଲକେହି ଚ ।
ନଦୀ ଚ ସନ୍ଦତେ ତତ୍ଥ, ସୁପତିତ୍ଥା ମନୋରମା ॥
‘‘ମଚ୍ଛକଚ୍ଛପସଞ୍ଛନ୍ନା, ନାନାଦିଜସମୋତ୍ଥତା ।
ମୟୂରକୋଞ୍ଚାଭିରୁଦା, କୋକିଲାଦୀହି ୱଗ୍ଗୁହି ॥
‘‘ପାରେୱତା ରୱିହଂସା ଚ, ଚକ୍କୱାକା ନଦୀଚରା ।
ଦିନ୍ଦିଭା ସାଳିକା ଚେତ୍ଥ, ପମ୍ମକା [ପମ୍ପକା (ସୀ॰), ଚପ୍ପକା (ସ୍ୟା॰)] ଜୀୱଜୀୱକା ॥
‘‘ହଂସା କୋଞ୍ଚାପି ନଦିତା [କୋଞ୍ଚାଭିନଦିତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], କୋସିୟା ପିଙ୍ଗଲା ବହୂ ।
ସତ୍ତରତନସମ୍ପନ୍ନା, ମଣିମୁତ୍ତିକୱାଲୁକା ॥
‘‘ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟା ରୁକ୍ଖା, ନାନାଗନ୍ଧସମେରିତା ।
ଉଜ୍ଜୋତେନ୍ତି ଦିୱାରତ୍ତିଂ, ଭୱନଂ ସବ୍ବକାଲିକଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠି ତୂରିୟସହସ୍ସାନି, ସାୟଂ ପାତୋ ପୱଜ୍ଜରେ ।
ସୋଳସିତ୍ଥିସହସ୍ସାନି, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ ଭୱନା, ସୁମେଧଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱନ୍ଦୟିଂ ତଂ ମହାୟସଂ ॥
‘‘ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ସସଙ୍ଘଂ ତଂ ନିମନ୍ତୟିଂ ।
ଅଧିୱାସେସି ସୋ ଧୀରୋ, ସୁମେଧୋ ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ମମ ଧମ୍ମକଥଂ କତ୍ୱା, ଉୟ୍ୟୋଜେସି ମହାମୁନି ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଭୱନଂ ମେ ଉପାଗମିଂ ॥
‘‘ଆମନ୍ତୟିଂ ପରିଜନଂ, ସବ୍ବେ ସନ୍ନିପତାଥ [ସନ୍ନିପତତ୍ଥ (କ॰)] ୱୋ ।
ପୁବ୍ବଣ୍ହସମୟଂ ବୁଦ୍ଧୋ, ଭୱନଂ ଆଗମିସ୍ସତି ॥
‘‘ଲାଭା ଅମ୍ହଂ ସୁଲଦ୍ଧଂ ନୋ, ୟେ ୱସାମ ତୱନ୍ତିକେ ।
ମୟମ୍ପି ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ, ପୂଜଂ କସ୍ସାମ ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ଅନ୍ନପନଂ ପଟ୍ଠପେତ୍ୱା, କାଲଂ ଆରୋଚୟିଂ ଅହଂ ।
ୱସୀସତସହସ୍ସେହି, ଉପେସି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକେହି ତୂରିୟେହି, ପଚ୍ଚୁଗ୍ଗମନମକାସହଂ ।
ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟେ ପୀଠେ, ନିସୀଦି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ଉପରିଚ୍ଛଦନଂ ଆସି, ସବ୍ବସୋଣ୍ଣମୟଂ ତଦା ।
ବୀଜନିୟୋ ପୱାୟନ୍ତି, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସ ଅନ୍ତରେ ॥
‘‘ପହୂତେନନ୍ନପାନେନ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘମତପ୍ପୟିଂ ।
ପଚ୍ଚେକଦୁସ୍ସୟୁଗଳେ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ୟଂ ୱଦନ୍ତି ସୁମେଧୋତି, ଲୋକାହୁତିପଟିଗ୍ଗହଂ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘ୟୋ ମେ ଅନ୍ନେନ ପାନେନ, ସବ୍ବେ ଇମେ ଚ ତପ୍ପୟିଂ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ଉପ୍ପଜ୍ଜତି [ଉପଗଚ୍ଛତି (ସୀ॰)] ୟଂ ୟୋନିଂ, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ସବ୍ବଦା ସବ୍ବସୋୱଣ୍ଣଂ, ଛଦନଂ ଧାରୟିସ୍ସତି ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁସଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘‘ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ସୀହନାଦଂ ନଦିସ୍ସତି ।
ଚିତକେ ଛତ୍ତଂ ଧାରେନ୍ତି, ହେଟ୍ଠା ଛତ୍ତମ୍ହି ଡୟ୍ହଥ’ ॥
‘‘ସାମଞ୍ଞଂ ମେ ଅନୁପ୍ପତ୍ତଂ, କିଲେସା ଝାପିତା ମୟା ।
ମଣ୍ଡପେ ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱା, ସନ୍ତାପୋ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ସବ୍ବଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ସବ୍ବଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ସବ୍ବଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଅଜିତତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ଅଜ୍ଝୋଗାହେତ୍ୱା ହିମୱନ୍ତଂ, ନିସୀଦି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ନାହଂ ଅଦ୍ଦକ୍ଖିଂ [ପସ୍ସାମି ( ?)] ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ନପି ସଦ୍ଦଂ ସୁଣୋମହଂ ।
ମମ ଭକ୍ଖଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଆହିଣ୍ଡାମି ୱନେ ଅହଂ [ତଦା (ସୀ॰)]॥
‘‘ତତ୍ଥଦ୍ଦସ୍ସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଦ୍ୱତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣଂ ।
ଦିସ୍ୱାନ ୱିତ୍ତିମାପଜ୍ଜିଂ [ଚିତ୍ତମାପଜ୍ଜି (ସୀ॰), ଚିତ୍ତମାପଜ୍ଜିଂ (ସ୍ୟା॰)], ସତ୍ତୋ କୋ ନାମୟଂ ଭୱେ ॥
‘‘ଲକ୍ଖଣାନି ୱିଲୋକେତ୍ୱା, ମମ ୱିଜ୍ଜଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ସୁତଞ୍ହି ମେତଂ ୱୁଡ୍ଢାନଂ, ପଣ୍ଡିତାନଂ ସୁଭାସିତଂ ॥
‘‘ତେସଂ ୟଥା ତଂ ୱଚନଂ, ଅୟଂ ବୁଦ୍ଧୋ ଭୱିସ୍ସତି ।
ୟଂନୂନାହଂ ସକ୍କରେୟ୍ୟଂ, ଗତିଂ ମେ ସୋଧୟିସ୍ସତି ॥
‘‘ଖିପ୍ପଂ ଅସ୍ସମମାଗନ୍ତ୍ୱା, ମଧୁତେଲଂ ଗହିଂ ଅହଂ ।
କୋଲମ୍ବକଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ୱିନାୟକଂ [ନରାସଭଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ତିଦଣ୍ଡକେ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅବ୍ଭୋକାସେ ଠପେସହଂ ।
ପଦୀପଂ ପଜ୍ଜଲିତ୍ୱାନ, ଅଟ୍ଠକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଅୱନ୍ଦହଂ ॥
‘‘ସତ୍ତରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ବୁଦ୍ଧୋ, ନିସୀଦି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ।
ତତୋ ରତ୍ୟା ୱିୱସାନେ, ୱୁଟ୍ଠାସି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସବ୍ବରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ଅହଂ ।
ଦୀପଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ପାଦାସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ସବ୍ବେ ୱନା ଗନ୍ଧମୟା, ପବ୍ବତେ ଗନ୍ଧମାଦନେ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଆନୁଭାୱେନ, ଆଗଚ୍ଛୁଂ ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକଂ [ଉପଗଚ୍ଛୁଂ ତଦା ଜିନଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ୟେ କେଚି ପୁପ୍ଫଗନ୍ଧାସେ, ପୁପ୍ଫିତା ଧରଣୀରୁହା ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଆନୁଭାୱେନ, ସବ୍ବେ ସନ୍ନିପତୁଂ ତଦା ॥
‘‘ୟାୱତା ହିମୱନ୍ତମ୍ହି, ନାଗା ଚ ଗରୁଳା ଉଭୋ ।
ଧମ୍ମଞ୍ଚ ସୋତୁକାମା ତେ, ଆଗଚ୍ଛୁଂ ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋ ନାମ ସମଣୋ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଗ୍ଗସାୱକୋ ।
ୱସୀସତସହସ୍ସେହି, ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକୁପାଗମି ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ଦୀପଂ ପଦୀପେସି, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠି କପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
ସୋଳସମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
‘‘‘ଛତ୍ତିସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ପଥୱିୟଂ ସତ୍ତସତଂ, ୱିପୁଲଂ ରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ଇମିନା ଦୀପଦାନେନ, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସମନ୍ତତୋ ଅଟ୍ଠକୋସଂ [ଅଡ୍ଢକୋସଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ପସ୍ସିସ୍ସତି ଅୟଂ ସଦା ।
ଦେୱଲୋକା ଚୱନ୍ତସ୍ସ, ନିବ୍ବତ୍ତନ୍ତସ୍ସ ଜନ୍ତୁନୋ ॥
‘‘‘ଦିୱା ୱା ୟଦି ୱା ରତ୍ତିଂ, ପଦୀପଂ ଧାରୟିସ୍ସତି ।
ଜାୟମାନସ୍ସ ସତ୍ତସ୍ସ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମଙ୍ଗିନୋ ॥
‘‘‘ୟାୱତା ନଗରଂ ଆସି, ତାୱତା ଜୋତୟିସ୍ସତି ।
ଉପପଜ୍ଜତି ୟଂ ୟୋନିଂ, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ॥
‘‘‘ଅସ୍ସେୱ ଦୀପଦାନସ୍ସ, [ଅଟ୍ଠଦୀପଫଲେନ ହି । ଉପଟ୍ଠିସ୍ସନ୍ତିମଂ ଜନ୍ତୁଂ (ସ୍ୟା॰), ଅଟ୍ଠ ଦୀପା ଫଲେନ ହି । ନ ଜହିସ୍ସନ୍ତି’ମଂ ଜନ୍ତୁଂ ( ?)] ଅଟ୍ଠଦୀପଫଲେନ ହି ।
ନ ଜୟିସ୍ସନ୍ତିମଂ ଜନ୍ତୂ [ଅଟ୍ଠଦୀପଫଲେନ ହି । ଉପଟ୍ଠିସ୍ସନ୍ତିମଂ ଜନ୍ତୁଂ (ସ୍ୟା॰), ଅଟ୍ଠ ଦୀପା ଫଲେନ ହି । ନ ଜହିସ୍ସନ୍ତି’ମଂ ଜନ୍ତୁଂ ( ?)], ଦୀପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ ॥
‘‘‘ତୋସୟିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗୋତମଂ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ।
ଅଜିତୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ’ ॥
‘‘ସଟ୍ଠି କପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିଂ ଅହଂ ।
ତତ୍ରାପି ମେ ଦୀପସତଂ, ଜୋତତେ ନିଚ୍ଚକାଲିକଂ [ସବ୍ବକାଲିକଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ନିଦ୍ଧାୱନ୍ତି ପଭା ମମ ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ସରିତ୍ୱାନ, ଭିୟ୍ୟୋ ହାସଂ ଜନେସହଂ ॥
‘‘ତୁସିତାହଂ ଚୱିତ୍ୱାନ, ଓକ୍କମିଂ ମାତୁକୁଚ୍ଛିୟଂ ।
ଜାୟମାନସ୍ସ ସନ୍ତସ୍ସ, ଆଲୋକୋ ୱିପୁଲୋ ଅହୁ ॥
‘‘ଅଗାରା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ବାୱରିଂ ଉପସଙ୍କମ୍ମ, ସିସ୍ସତ୍ତଂ ଅଜ୍ଝୁପାଗମିଂ ॥
‘‘ହିମୱନ୍ତେ ୱସନ୍ତୋହଂ, ଅସ୍ସୋସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ଦନ୍ତୋ ବୁଦ୍ଧୋ ଦମେତାୱୀ, ଓଘତିଣ୍ଣୋ ନିରୂପଧି ।
ନିବ୍ବାନଂ କଥୟୀ ବୁଦ୍ଧୋ, ସବ୍ବଦୁକ୍ଖପ୍ପମୋଚନଂ ॥
‘‘ତଂ ମେ ଆଗମନଂ ସିଦ୍ଧଂ, ତୋସିତୋହଂ ମହାମୁନିଂ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦୀପମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଦୀପଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଅଜିତୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଅଜିତତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ପିଲିନ୍ଦୱଚ୍ଛୱଗ୍ଗୋ ଚତ୍ତାଲୀସମୋ ।
ପିଲିନ୍ଦୱଚ୍ଛୋ ସେଲୋ ଚ, ସବ୍ବକିତ୍ତୀ ମଧୁଂଦଦୋ ।
କୂଟାଗାରୀ ବାକୁଲୋ ଚ, ଗିରି ସଳଲସୱ୍ହୟୋ ॥
ସବ୍ବଦୋ ଅଜିତୋ ଚେୱ, ଗାଥାୟୋ ଗଣିତା ଇହ ।
ସତାନି ପଞ୍ଚ ଗାଥାନଂ, ୱୀସତି ଚ ତଦୁତ୍ତରୀତି ॥
ଅଥ ୱଗ୍ଗୁଦ୍ଦାନଂ –
ପଦୁମାରକ୍ଖଦୋ ଚେୱ, ଉମା ଗନ୍ଧୋଦକେନ ଚ ।
ଏକପଦ୍ମ ସଦ୍ଦସଞ୍ଞୀ, ମନ୍ଦାରଂ ବୋଧିୱନ୍ଦକୋ ॥
ଅୱଟଞ୍ଚ ପିଲିନ୍ଦି [ଏୱମେୱ ଦିସ୍ସତି] ଚ, ଗାଥାୟୋ ଗଣିତା ଇହ ।
ଚତୁସତ୍ତତି ଗାଥାୟୋ, ଏକାଦସ ସତାନି ଚ ॥
ପଦୁମୱଗ୍ଗଦସକଂ ।
ଚତୁତ୍ଥସତକଂ ସମତ୍ତଂ ।
୪୧. ମେତ୍ତେୟ୍ୟୱଗ୍ଗୋ
୧. ତିସ୍ସମେତ୍ତେୟ୍ୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ଭାରକୂଟଂ ନିସ୍ସାୟ, ସୋଭିତୋ ନାମ ତାପସୋ ।
ପୱତ୍ତଫଲଂ ଭୁଞ୍ଜିତ୍ୱା, ୱସତି ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ଅଗ୍ଗିଂ ଦାରୁଂ ଆହରିତ୍ୱା, ଉଜ୍ଜାଲେସିଂ ଅହଂ ତଦା ।
ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକୂପପତ୍ତିୟା ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମୁଦ୍ଧରିତୁକାମୋ ସୋ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘କିଂ କରୋସି ମହାପୁଞ୍ଞ, ଦେହି ମେ ଅଗ୍ଗିଦାରୁକଂ ।
ଅହମଗ୍ଗିଂ ପରିଚରେ, ତତୋ ମେ ସୁଦ୍ଧି ହୋହିତି [ହେହିତି (ସୀ॰)]॥
‘‘ସୁଭଦ୍ଦକୋ ତ୍ୱଂ ମନୁଜେ, ଦେୱତେ ତ୍ୱଂ ପଜାନସି ।
ତୁୱଂ ଅଗ୍ଗିଂ ପରିଚର, ହନ୍ଦ ତେ ଅଗ୍ଗିଦାରୁକଂ ॥
‘‘ତତୋ କଟ୍ଠଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଗ୍ଗିଂ ଉଜ୍ଜାଲୟୀ ଜିନୋ ।
ନ ତତ୍ଥ କଟ୍ଠଂ ପଜ୍ଝାୟି, ପାଟିହେରଂ ମହେସିନୋ ॥
‘‘ନ ତେ ଅଗ୍ଗି ପଜ୍ଜଲତି, ଆହୁତୀ ତେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ନିରତ୍ଥକଂ ୱତଂ ତୁୟ୍ହଂ, ଅଗ୍ଗିଂ ପରିଚରସ୍ସୁ ମେ ॥
‘‘କୀଦିସୋ ସୋ [ତେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ମହାୱୀର, ଅଗ୍ଗି ତୱ ପୱୁଚ୍ଚତି ।
ମୟ୍ହମ୍ପି କଥୟସ୍ସେତଂ, ଉଭୋ ପରିଚରାମସେ ॥
‘‘ହେତୁଧମ୍ମନିରୋଧାୟ, କିଲେସସମଣାୟ ଚ ।
ଇସ୍ସାମଚ୍ଛରିୟଂ ହିତ୍ୱା, ତୟୋ ଏତେ ମମାହୁତୀ ॥
‘‘କୀଦିସୋ ତ୍ୱଂ ମହାୱୀର, କଥଂ ଗୋତ୍ତୋସି ମାରିସ ।
ଆଚାରପଟିପତ୍ତି ତେ, ବାଳ୍ହଂ ଖୋ ମମ ରୁଚ୍ଚତି ॥
‘‘ଖତ୍ତିୟମ୍ହି କୁଲେ ଜାତୋ, ଅଭିଞ୍ଞାପାରମିଂ ଗତୋ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣୋ, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ୟଦି ବୁଦ୍ଧୋସି ସବ୍ବଞ୍ଞୂ, ପଭଙ୍କର ତମୋନୁଦ ।
ନମସ୍ସିସ୍ସାମି ତଂ ଦେୱ, ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତକରୋ ତୁୱଂ ॥
‘‘ପତ୍ଥରିତ୍ୱାଜିନଚମ୍ମଂ, ନିସୀଦନମଦାସହଂ ।
ନିସୀଦ ନାଥ ସବ୍ବଞ୍ଞୁ, ଉପଟ୍ଠିସ୍ସାମହଂ ତୁୱଂ ॥
‘‘ନିସୀଦି ଭଗୱା ତତ୍ଥ, ଅଜିନମ୍ହି ସୁୱିତ୍ଥତେ ।
ନିମନ୍ତୟିତ୍ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପବ୍ବତଂ ଅଗମାସହଂ ॥
‘‘ଖାରିଭାରଞ୍ଚ ପୂରେତ୍ୱା, ତିନ୍ଦୁକଫଲମାହରିଂ ।
ମଧୁନା ୟୋଜୟିତ୍ୱାନ, ଫଲଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ମମ ନିଜ୍ଝାୟମାନସ୍ସ, ପରିଭୁଞ୍ଜି ତଦା ଜିନୋ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେସିଂ, ପେକ୍ଖନ୍ତୋ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ମମସ୍ସମେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମଂ ଫଲେନ ତପ୍ପେସି, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ପଞ୍ଚୱୀସତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ସୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ପୁବ୍ବକମ୍ମସମଙ୍ଗିନୋ ।
ଅନ୍ନଂ ପାନଞ୍ଚ ୱତ୍ଥଞ୍ଚ, ସୟନଞ୍ଚ ମହାରହଂ ॥
‘‘‘ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତା, ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସନ୍ତି ତାୱଦେ ।
ସଦା ପମୁଦିତୋ ଚାୟଂ, ଭୱିସ୍ସତି ଅନାମୟୋ ॥
‘‘‘ଉପପଜ୍ଜତି ୟଂ ୟୋନିଂ, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତୋ ହୁତ୍ୱା, ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଗମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅଜ୍ଝାୟକୋ ମନ୍ତଧରୋ, ତିଣ୍ଣଂ ୱେଦାନ ପାରଗୂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ, ଅରହା ସୋ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ୟତୋ ସରାମି ଅତ୍ତାନଂ, ୟତୋ ପତ୍ତୋସ୍ମି ୱିଞ୍ଞୁତଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ଫଲଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୱରଧମ୍ମମନୁପ୍ପତ୍ତୋ, ରାଗଦୋସେ ସମୂହନିଂ ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣୋ, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିସ୍ସମେତ୍ତେୟ୍ୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିସ୍ସମେତ୍ତେୟ୍ୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ପୁଣ୍ଣକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ଭାରକୂଟଂ ନିସ୍ସାୟ, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ଆବାଧିକୋ ଚ ସୋ [ଆବାଧିକୋ ଗରୁ (ସୀ॰)] ବୁଦ୍ଧୋ, ୱସତି ପବ୍ବତନ୍ତରେ ॥
‘‘ମମ ଅସ୍ସମସାମନ୍ତା, ପନାଦୋ ଆସି ତାୱଦେ ।
ବୁଦ୍ଧେ ନିବ୍ବାୟମାନମ୍ହି, ଆଲୋକୋ ଉଦପଜ୍ଜଥ [ଆସି ତାୱଦେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ୟାୱତା ୱନସଣ୍ଡସ୍ମିଂ, ଅଚ୍ଛକୋକତରଚ୍ଛକା ।
ୱାଳା ଚ [ବ୍ୟଗ୍ଘା (ସୀ॰)] କେସରୀ ସବ୍ବେ, ଅଭିଗଜ୍ଜିଂସୁ ତାୱଦେ ॥
‘‘ଉପ୍ପାତଂ ତମହଂ ଦିସ୍ୱା, ପବ୍ଭାରଂ ଅଗମାସହଂ ।
ତତ୍ଥଦ୍ଦସ୍ସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ନିବ୍ବୁତଂ ଅପରାଜିତଂ ॥
‘‘ସୁଫୁଲ୍ଲଂ ସାଲରାଜଂୱ, ସତରଂସିଂୱ ଉଗ୍ଗତଂ ।
ୱୀତଚ୍ଚିକଂୱ ଅଙ୍ଗାରଂ, ନିବ୍ବୁତଂ ଅପରାଜିତଂ ॥
‘‘ତିଣଂ କଟ୍ଠଞ୍ଚ ପୂରେତ୍ୱା, ଚିତକଂ ତତ୍ଥକାସହଂ ।
ଚିତକଂ ସୁକତଂ କତ୍ୱା, ସରୀରଂ ଝାପୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ସରୀରଂ ଝାପୟିତ୍ୱାନ, ଗନ୍ଧତୋୟଂ ସମୋକିରିଂ ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ଠିତୋ ୟକ୍ଖୋ, ନାମମଗ୍ଗହି ତାୱଦେ ॥
‘‘ୟଂ ପୂରିତଂ [ତଂ ପୂରିତଂ (ସ୍ୟା॰), ସପ୍ପୁରିସ (କ॰)] ତୟା କିଚ୍ଚଂ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ମହେସିନୋ ।
ପୁଣ୍ଣକୋ ନାମ ନାମେନ, ସଦା ହୋହି ତୁୱଂ [ୟଦା ହୋସି ତୁୱଂ (ସ୍ୟା॰), ସଦା ହୋହିତି ତ୍ୱଂ (କ॰)] ମୁନେ ॥
‘‘ତମ୍ହା କାୟା ଚୱିତ୍ୱାନ, ଦେୱଲୋକଂ ଅଗଚ୍ଛହଂ ।
ତତ୍ଥ ଦିବ୍ବମୟୋ ଗନ୍ଧୋ, ଅନ୍ତଲିକ୍ଖା ପୱସ୍ସତି [ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ପୱାୟତି (ସୀ॰)]॥
‘‘ତତ୍ରାପି ନାମଧେୟ୍ୟଂ ମେ, ପୁଣ୍ଣକୋତି ଅହୂ ତଦା ।
ଦେୱଭୂତୋ ମନୁସ୍ସୋ ୱା, ସଙ୍କପ୍ପଂ ପୂରୟାମହଂ ॥
‘‘ଇଦଂ ପଚ୍ଛିମକଂ ମୟ୍ହଂ, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ଇଧାପି ପୁଣ୍ଣକୋ ନାମ, ନାମଧେୟ୍ୟଂ ପକାସତି ॥
‘‘ତୋସୟିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗୋତମଂ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ କମ୍ମମକରିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ତନୁକିଚ୍ଚସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପୁଣ୍ଣକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପୁଣ୍ଣକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ମେତ୍ତଗୁତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ଅସୋକୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ତତ୍ଥାସି ଅସ୍ସମୋ ମୟ୍ହଂ, ୱିସ୍ସକମ୍ମେନ [ୱିସୁକମ୍ମେନ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰)] ମାପିତୋ ॥
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅଗ୍ଗୋ କାରୁଣିକୋ ମୁନି ।
ନିୱାସୟିତ୍ୱା ପୁବ୍ବଣ୍ହେ, ପିଣ୍ଡାୟ ମେ [ମଂ (ସୀ॰)] ଉପାଗମି ॥
‘‘ଉପାଗତଂ ମହାୱୀରଂ, ସୁମେଧଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ପଗ୍ଗୟ୍ହ ସୁଗତପତ୍ତଂ [ସୁଗତଂ ପତ୍ତଂ (ସୀ॰), ସୁଭକଂ ପତ୍ତଂ (ପୀ॰)], ସପ୍ପିତେଲଂ ଅପୂରୟିଂ [ସପ୍ପିତେଲେନ ପୂରୟିଂ (ସୀ॰), ସପ୍ପିତେଲସ୍ସ’ପୂରୟିଂ ( ?)]॥
‘‘ଦତ୍ୱାନହଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠେ, ସୁମେଧେ ଲୋକନାୟକେ ।
ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ଭିୟ୍ୟୋ [ଭୀୟୋ (ସୀ॰), ଭୀୟ୍ୟୋ (ପୀ॰)] ହାସଂ ଜନେସହଂ ॥
‘‘ଇମିନା ସପ୍ପିଦାନେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଦେୱଭୂତୋ ମନୁସ୍ସୋ ୱା, ଲଭାମି ୱିପୁଲଂ ସୁଖଂ ॥
‘‘ୱିନିପାତଂ ୱିୱଜ୍ଜେତ୍ୱା, ସଂସରାମି ଭୱାଭୱେ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପଣିଧିତ୍ୱା, ଲଭାମି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ଲାଭା ତୁୟ୍ହଂ ସୁଲଦ୍ଧଂ ତେ, ୟଂ ମଂ ଅଦ୍ଦକ୍ଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ।
ମମ ଦସ୍ସନମାଗମ୍ମ, ଅରହତ୍ତଂ ଭୱିସ୍ସତି [ଅରହା ତ୍ୱଂ ଭୱିସ୍ସସି (ସୀ॰ ପୀ॰), ଅରହତ୍ତଂ ଗମିସ୍ସସି (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ୱିସ୍ସତ୍ଥୋ [ୱିସ୍ସଟ୍ଠୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰), ୱିସଟ୍ଠୋ (କ॰)] ହୋହି ମା ଭାୟି, ଅଧିଗନ୍ତ୍ୱା ମହାୟସଂ ।
ମମଞ୍ହି ସପ୍ପିଂ ଦତ୍ୱାନ, ପରିମୋକ୍ଖସି ଜାତିୟା ॥
‘‘ଇମିନା ସପ୍ପିଦାନେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଦେୱଭୂତୋ ମନୁସ୍ସୋ ୱା, ଲଭସେ ୱିପୁଲଂ ସୁଖଂ ॥
‘‘ଇମିନା ସପ୍ପିଦାନେନ, ମେତ୍ତଚିତ୍ତୱତାୟ ଚ ।
ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସସି ॥
‘‘ଅଟ୍ଠତିଂସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରାଜା ଭୱିସ୍ସସି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଏକପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସସି ।
ଚାତୁରନ୍ତୋ ୱିଜିତାୱୀ, ଜମ୍ବୁମଣ୍ଡସ୍ସ [ଜମ୍ବୁସଣ୍ଡସ୍ସ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ଇସ୍ସରୋ ॥
‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦୋୱକ୍ଖୋଭୋ, ଦୁଦ୍ଧରୋ ପଥୱୀ ୟଥା ।
ଏୱମେୱ ଚ ତେ ଭୋଗା, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟା ଭୱିସ୍ସରେ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିକୋଟୀ ହିରଞ୍ଞସ୍ସ, ଚଜିତ୍ୱା [ଚତ୍ୱାନ (ସୀ॰ କ॰), ଦତ୍ୱାନ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ପବ୍ବଜିଂ ଅହଂ ।
କିଂ କୁସଲଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ବାୱରିଂ ଉପସଙ୍କମିଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମନ୍ତେ ଅଧୀୟାମି, ଛଳଙ୍ଗଂ ନାମ ଲକ୍ଖଣଂ ।
ତମନ୍ଧକାରଂ ୱିଧମଂ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ତ୍ୱଂ ମହାମୁନି ॥
‘‘ତୱ ଦସ୍ସନକାମୋହଂ, ଆଗତୋମ୍ହି ମହାମୁନି ।
ତୱ ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ସପ୍ପିଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସଦାସହଂ ।
ଏତ୍ଥନ୍ତରେ ନାଭିଜାନେ, ସପ୍ପିଂ ୱିଞ୍ଞାପିତଂ [ୱିଞ୍ଞାପିତା ( ?)] ମୟା ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଉପ୍ପଜ୍ଜତି ୟଦିଚ୍ଛକଂ ।
ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ ନିବ୍ବତ୍ତଂ, ସବ୍ବେ ସନ୍ତପ୍ପୟାମହଂ ॥
‘‘ଅହୋ ବୁଦ୍ଧା ଅହୋ ଧମ୍ମା [ଅହୋ ବୁଦ୍ଧୋ ଅହୋ ଧମ୍ମୋ (ସୀ॰) ଥେରଗା॰ ୨୦୧ ଥେରଗାଥାୟ ତଦଟ୍ଠକଥାୟ ଚ ସଂସନ୍ଦେତବ୍ବଂ], ଅହୋ ନୋ ସତ୍ଥୁ ସମ୍ପଦା ।
ଥୋକଞ୍ହି ସପ୍ପିଂ ଦତ୍ୱାନ, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟଂ ଲଭାମହଂ ॥
‘‘ମହାସମୁଦ୍ଦେ ଉଦକଂ, ୟାୱତା ନେରୁପସ୍ସତୋ ।
ମମ ସପ୍ପିଂ ଉପାଦାୟ, କଲଭାଗଂ ନ ହେସ୍ସତି [ହିସ୍ସତି (ସ୍ୟା॰ କ॰), ଏସ୍ସତି (ସୀ॰)]॥
‘‘ୟାୱତା ଚକ୍କୱାଳସ୍ସ, କରିୟନ୍ତସ୍ସ [କାରୟନ୍ତସ୍ସ (ସ୍ୟା॰), କୟିରନ୍ତସ୍ସ (ପୀ॰), ଆହରନ୍ତସ୍ସ (କ॰)] ରାସିତୋ ।
ମମ ନିବ୍ବତ୍ତୱତ୍ଥାନଂ [ମୟା ନିୱତ୍ଥୱତ୍ଥାନଂ (ପୀ॰)], ଓକାସୋ ସୋ ନ ସମ୍ମତି ॥
‘‘ପବ୍ବତରାଜା ହିମୱା, ପୱରୋପି ସିଲୁଚ୍ଚୟୋ ।
ମମାନୁଲିତ୍ତଗନ୍ଧସ୍ସ, ଉପନିଧିଂ [ଉପନିଧଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰), ଉପନୀୟଂ (ପୀ॰)] ନ ହେସ୍ସତି ॥
‘‘ୱତ୍ଥଂ ଗନ୍ଧଞ୍ଚ ସପ୍ପିଞ୍ଚ, ଅଞ୍ଞଞ୍ଚ ଦିଟ୍ଠଧମ୍ମିକଂ ।
ଅସଙ୍ଖତଞ୍ଚ ନିବ୍ବାନଂ, ସପ୍ପିଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତିପଟ୍ଠାନସୟନୋ, ସମାଧିଝାନଗୋଚରୋ ।
ବୋଜ୍ଝଙ୍ଗଭୋଜନୋ [… ଜନନୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଅଜ୍ଜ, ସପ୍ପିଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମେତ୍ତଗୂ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମେତ୍ତଗୁତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଧୋତକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଗଙ୍ଗା ଭାଗୀରଥୀ ନାମ, ହିମୱନ୍ତା ପଭାୱିତା [ହିମୱନ୍ତପ୍ପଭାୱିତା (ସୀ॰)]।
ହଂସୱତିୟା ଦ୍ୱାରେନ, ଅନୁସନ୍ଦତି ତାୱଦେ ॥
‘‘ସୋଭିତୋ ନାମ ଆରାମୋ, ଗଙ୍ଗାକୂଲେ ସୁମାପିତୋ ।
ତତ୍ଥ ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ବୁଦ୍ଧୋ, ୱସତେ ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ତିଦସେହି ୟଥା ଇନ୍ଦୋ, ମନୁଜେହି ପୁରକ୍ଖତୋ ।
ନିସୀଦି ତତ୍ଥ ଭଗୱା, ଅସମ୍ଭୀତୋୱ କେସରୀ ॥
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ୱସାମି [ଅହୋସିଂ (ସ୍ୟା॰)] ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଅହଂ ।
ଛଳଙ୍ଗୋ ନାମ ନାମେନ, ଏୱଂନାମୋ ମହାମୁନି ॥
‘‘ଅଟ୍ଠାରସ ସିସ୍ସସତା, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ତଦା ।
ତେହି ସିସ୍ସେହି ସମିତୋ, ଗଙ୍ଗାତୀରଂ ଉପାଗମିଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମଣେ, ନିକ୍କୁହେ ଧୋତପାପକେ ।
ଭାଗୀରଥିଂ ତରନ୍ତେହଂ [ତରନ୍ତୋହଂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଏୱଂ ଚିନ୍ତେସି ତାୱଦେ ॥
‘‘ସାୟଂ ପାତଂ [ସାୟପାତଂ (ପୀ॰)] ତରନ୍ତାମେ, ବୁଦ୍ଧପୁତ୍ତା ମହାୟସା ।
ୱିହେସୟନ୍ତି ଅତ୍ତାନଂ, ତେସଂ ଅତ୍ତା ୱିହଞ୍ଞତି ॥
‘‘ସଦେୱକସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ, ବୁଦ୍ଧୋ ଅଗ୍ଗୋ ପୱୁଚ୍ଚତି ।
ନତ୍ଥି ମେ ଦକ୍ଖିଣେ କାରଂ, ଗତିମଗ୍ଗୱିସୋଧନଂ ॥
‘‘ୟଂନୂନ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ, ସେତୁଂ ଗଙ୍ଗାୟ କାରୟେ ।
କାରାପେତ୍ୱା ଇମଂ କମ୍ମଂ [ସେତୁଂ (ସ୍ୟା॰)], ସନ୍ତରାମି ଇମଂ ଭୱଂ ॥
‘‘ସତସହସ୍ସଂ ଦତ୍ୱାନ, ସେତୁଂ କାରାପୟିଂ ଅହଂ ।
ସଦ୍ଦହନ୍ତୋ କତଂ କାରଂ, ୱିପୁଲଂ ମେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘କାରାପେତ୍ୱାନ ତଂ ସେତୁଂ, ଉପେସିଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ସିରସି ଅଞ୍ଜଲିଂ କତ୍ୱା, ଇମଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ସତସହସ୍ସସ୍ସ ୱୟଂ [ୱୟଂ ସତସହସ୍ସଂୱ (କ॰)], ଦତ୍ୱା [କତ୍ୱା (ସୀ॰ ପୀ॰)] କାରାପିତୋ ମୟା ।
ତୱତ୍ଥାୟ ମହାସେତୁ, ପଟିଗ୍ଗଣ୍ହ ମହାମୁନେ ॥
‘‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ସେତୁଂ ଅକାରେସି, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
(ସେତୁଦାନଆନିସଂସୋ)
‘‘‘ଦରିତୋ ପବ୍ବତତୋ ୱା, ରୁକ୍ଖତୋ ପତିତୋପିୟଂ ।
ଚୁତୋପି ଲଚ୍ଛତୀ ଠାନଂ, ସେତୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ୱିରୂଳ୍ହମୂଲସନ୍ତାନଂ, ନିଗ୍ରୋଧମିୱ ମାଲୁତୋ ।
ଅମିତ୍ତା ନପ୍ପସହନ୍ତି, ସେତୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ନାସ୍ସ ଚୋରା ପସହନ୍ତି, ନାତିମଞ୍ଞନ୍ତି ଖତ୍ତିୟା ।
ସବ୍ବେ ତରିସ୍ସତାମିତ୍ତେ, ସେତୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ଅବ୍ଭୋକାସଗତଂ ସନ୍ତଂ, କଠିନାତପତାପିତଂ ।
ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତଂ, ନ ଭୱିସ୍ସତି ୱେଦନା [ତାୱଦେ (କ॰)]॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ହତ୍ଥିୟାନଂ ସୁନିମ୍ମିତଂ ।
ତସ୍ସ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସତି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ସହସ୍ସସ୍ସା ୱାତଜୱା, ସିନ୍ଧୱା ସୀଘୱାହନା ।
ସାୟଂ ପାତଂ ଉପେସ୍ସନ୍ତି, ସେତୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ଆଗନ୍ତ୍ୱାନ ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ, ସୁଖିତୋୟଂ ଭୱିସ୍ସତି ।
ୱେହାସଂ [ଇହାପି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ମନୁଜସ୍ସେୱ, ହତ୍ଥିୟାନଂ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ଅହୋ ମେ ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାମକେ ।
ତତ୍ଥ କାରଂ କରିତ୍ୱାନ, ପତ୍ତୋହଂ ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ପଧାନଂ ପହିତତ୍ତୋମ୍ହି, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଧୋତକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଧୋତକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଉପସୀୱତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ଅନୋମୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ଅସ୍ସମୋ ସୁକତୋ ମୟ୍ହଂ, ପଣ୍ଣସାଲା ସୁମାପିତା ॥
‘‘ନଦୀ ଚ ସନ୍ଦତୀ ତତ୍ଥ, ସୁପତିତ୍ଥା ମନୋରମା ।
ଅନୂପତିତ୍ଥେ ଜାୟନ୍ତି, ପଦୁମୁପ୍ପଲକା ବହୂ ॥
‘‘ପାଠୀନା ପାୱୁସା ମଚ୍ଛା, ବଲଜା ମୁଞ୍ଜରୋହିତା ।
ମଚ୍ଛକଚ୍ଛପସଞ୍ଛନ୍ନା [ମଚ୍ଛକଚ୍ଛପସମ୍ପନ୍ନା ( ?)], ନଦିକା ସନ୍ଦତେ ତଦା ॥
‘‘ତିମିରା ପୁପ୍ଫିତା ତତ୍ଥ, ଅସୋକା ଖୁଦ୍ଦମାଲକା ।
ପୁନ୍ନାଗା ଗିରିପୁନ୍ନାଗା, ସମ୍ପୱନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘କୁଟଜା ପୁପ୍ଫିତା ତତ୍ଥ, ତିଣସୂଲୱନାନି ଚ ।
ସାଲା ଚ ସଳଲା ତତ୍ଥ, ଚମ୍ପକା ପୁପ୍ଫିତା ବହୂ ॥
‘‘ଅଜ୍ଜୁନା ଅତିମୁତ୍ତା ଚ, ମହାନାମା ଚ ପୁପ୍ଫିତା ।
ଅସନା ମଧୁଗନ୍ଧୀ ଚ, ପୁପ୍ଫିତା ତେ ମମସ୍ସମେ ॥
‘‘ଉଦ୍ଦାଲକା ପାଟଲିକା, ୟୂଥିକା ଚ ପିୟଙ୍ଗୁକା ।
ବିମ୍ବିଜାଲକସଞ୍ଛନ୍ନା, ସମନ୍ତା ଅଡ୍ଢୟୋଜନଂ ॥
‘‘ମାତଗ୍ଗାରା [ମାତଙ୍ଗୱା (ସୀ॰), ମାତକରା (ସ୍ୟା॰), ମାତଙ୍ଗା ୱା (ପୀ॰)] ସତ୍ତଲିୟୋ, ପାଟଲୀ ସିନ୍ଦୁୱାରକା ।
ଅଙ୍କୋଲକା ବହୂ ତତ୍ଥ, ତାଲକୁଟ୍ଠି [ତାଲକୂଟା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ତାଲକୁଟ୍ଠା (ପୀ॰)] ଚ ପୁପ୍ଫିତା ।
ସେଲେୟ୍ୟକା ବହୂ ତତ୍ଥ, ପୁପ୍ଫିତା ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ଏତେସୁ ପୁପ୍ଫଜାତେସୁ [ପୁପ୍ଫମାନେସୁ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ସୋଭନ୍ତି ପାଦପା ବହୂ ।
ସମନ୍ତା ତେନ ଗନ୍ଧେନ, ୱାୟତେ ମମ ଅସ୍ସମୋ ॥
‘‘ହରୀତକା ଆମଲକା, ଅମ୍ବଜମ୍ବୁୱିଭୀତକା [ୱିଭିଟକା (ସୀ॰)]।
କୋଲା ଭଲ୍ଲାତକା ବିଲ୍ଲା, ଫାରୁସକଫଲାନି ଚ ॥
‘‘ତିନ୍ଦୁକା ଚ ପିୟାଲା ଚ, ମଧୁକା କାସୁମାରୟୋ ।
ଲବୁଜା ପନସା ତତ୍ଥ, କଦଲୀ ବଦରୀଫଲା [ମନ୍ଦରିଫଲା (କ॰), ଚନ୍ଦରୀଫଲା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ଅମ୍ବାଟକା ବହୂ ତତ୍ଥ, ୱଲ୍ଲିକାରଫଲାନି ଚ ।
ବୀଜପୂରସପାରିୟୋ [ଚିରସଂରସପାକା ଚ (ସ୍ୟା॰), ୱିଟପା ଚ ସପାକା ଚ (ପୀ), ୱିଦପରପଦାଦୟୋ (କ॰)], ଫଲିତା ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ଆଳକା ଇସିମୁଗ୍ଗା ଚ, ତତୋ ମୋଦଫଲା ବହୂ ।
ଅୱଟା ପକ୍କଭରିତା [ସକ୍କରାରିତା (କ॰)], ପିଲକ୍ଖୁଦୁମ୍ବରାନି ଚ ॥
‘‘ପିପ୍ଫିଲୀ ମରୀଚା ତତ୍ଥ, ନିଗ୍ରୋଧା ଚ କପିତ୍ଥନା ।
ଉଦୁମ୍ବରକା ବହୱୋ, କଣ୍ଡୁପଣ୍ଣା ଚ ହରିୟୋ [କଣ୍ଡପକ୍କା ଚ ପାରିୟୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ଏତେ ଚଞ୍ଞେ ଚ ବହୱୋ, ଫଲିତା ଅସ୍ସମେ ମମ ।
ପୁପ୍ଫରୁକ୍ଖାପି ବହୱୋ, ପୁପ୍ଫିତା ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ଆଲୁୱା ଚ କଳମ୍ବା ଚ, ବିଳାଲୀ ତକ୍କଲାନି ଚ ।
ଆଲକା ତାଲକା ଚେୱ, ୱିଜ୍ଜନ୍ତି ଅସ୍ସମେ ମମ ॥
‘‘ଅସ୍ସମସ୍ସାୱିଦୂରେ ମେ, ମହାଜାତସ୍ସରୋ ଅହୁ ।
ଅଚ୍ଛୋଦକୋ ସୀତଜଲୋ, ସୁପତିତ୍ଥୋ ମନୋରମୋ ॥
‘‘ପଦୁମୁପ୍ପଲା ବହୂ ତତ୍ଥ, ପୁଣ୍ଡରୀକସମାୟୁତା ।
ମନ୍ଦାଲକେହି ସଞ୍ଛନ୍ନା, ନାନାଗନ୍ଧସମେରିତା ॥
‘‘ଗବ୍ଭଂ ଗଣ୍ହନ୍ତି ପଦୁମା, ଅଞ୍ଞେ ପୁପ୍ଫନ୍ତି କେସରୀ ।
ଓପୁପ୍ଫପତ୍ତା ତିଟ୍ଠନ୍ତି, ପଦୁମାକଣ୍ଣିକା ବହୂ ॥
‘‘ମଧୁ ଭିସମ୍ହା ସୱତି, ଖୀରଂ ସପ୍ପି ମୁଲାଳିଭି ।
ସମନ୍ତା ତେନ ଗନ୍ଧେନ, ନାନାଗନ୍ଧସମେରିତା ॥
‘‘କୁମୁଦା ଅମ୍ବଗନ୍ଧି ଚ, ନୟିତା ଦିସ୍ସରେ ବହୂ ।
ଜାତସ୍ସରସ୍ସାନୁକୂଲଂ, କେତକା ପୁପ୍ଫିତା ବହୂ ॥
‘‘ସୁଫୁଲ୍ଲା ବନ୍ଧୁଜୀୱା ଚ, ସେତୱାରୀ ସୁଗନ୍ଧିକା ।
କୁମ୍ଭିଲା ସୁସୁମାରା ଚ, ଗହକା ତତ୍ଥ ଜାୟରେ ॥
‘‘ଉଗ୍ଗାହକା ଅଜଗରା, ତତ୍ଥ ଜାତସ୍ସରେ ବହୂ ।
ପାଠୀନା ପାୱୁସା ମଚ୍ଛା, ବଲଜା ମୁଞ୍ଜରୋହିତା ॥
‘‘ମଚ୍ଛକଚ୍ଛପସଞ୍ଛନ୍ନା, ଅଥୋ ପପଟକାହି [ପମ୍ପଟକେହି (ସୀ॰), ସପଟକେହି (ସ୍ୟା॰), ପପ୍ପଟକେହି (ପୀ)] ଚ ।
ପାରେୱତା ରୱିହଂସା, କୁକୁତ୍ଥା [କୁକ୍କୁତ୍ଥା (ସ୍ୟା॰ କ॰), କୁତ୍ଥକା (ପୀ॰)] ଚ ନଦୀଚରା ॥
‘‘ଦିନ୍ଦିଭା [ଟିଟ୍ଟିଭା (ପୀ॰)] ଚକ୍କୱାକା ଚ, ପମ୍ପକା ଜୀୱଜୀୱକା ।
କଲନ୍ଦକା ଉକ୍କୁସା ଚ, ସେନକା ଉଦ୍ଧରା ବହୂ ॥
‘‘କୋଟ୍ଠକା ସୁକପୋତା ଚ, ତୁଲିୟା ଚମରା ବହୂ ।
କାରେନିୟୋ [କାସେନିୟା (ସ୍ୟା॰)] ଚ ତିଲକା [କିଲକା (କ॰)], ଉପଜୀୱନ୍ତି ତଂ ସରଂ ॥
‘‘ସୀହା ବ୍ୟଗ୍ଘା ଚ ଦୀପୀ ଚ, ଅଚ୍ଛକୋକତରଚ୍ଛକା ।
ୱାନରା କିନ୍ନରା ଚେୱ, ଦିସ୍ସନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ତାନି ଗନ୍ଧାନି ଘାୟନ୍ତୋ, ଭକ୍ଖୟନ୍ତୋ ଫଲାନହଂ ।
ଗନ୍ଧୋଦକଂ ପିୱନ୍ତୋ ଚ, ୱସାମି ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ଏଣୀମିଗା ୱରାହା ଚ, ପସଦା ଖୁଦ୍ଦରୂପକା ।
ଅଗ୍ଗିକା ଜୋତିକା ଚେୱ, ୱସନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ହଂସା କୋଞ୍ଚା ମୟୂରା ଚ, ସାଲିକାପି ଚ କୋକିଲା ।
ମଜ୍ଜାରିକା [ମଞ୍ଜରିକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ବହୂ ତତ୍ଥ, କୋସିକା ପୋଟ୍ଠସୀସକା ॥
‘‘ପିସାଚା ଦାନୱା ଚେୱ, କୁମ୍ଭଣ୍ଡା ରକ୍ଖସା ବହୂ ।
ଗରୁଳା ପନ୍ନଗା ଚେୱ, ୱସନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ମହାନୁଭାୱା ଇସୟୋ, ସନ୍ତଚିତ୍ତା ସମାହିତା ।
କମଣ୍ଡଲୁଧରା ସବ୍ବେ, ଅଜିନୁତ୍ତରୱାସନା ।
ଜଟାଭାରଭରିତାୱ [ତେ ଜଟାଭାରଭରିତା (ସୀ॰ ପୀ॰), ଜଟାଭାରଭରିତା ଚ (ସ୍ୟା॰)], ୱସନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ୟୁଗମତ୍ତଞ୍ଚ ପେକ୍ଖନ୍ତା, ନିପକା ସନ୍ତୱୁତ୍ତିନୋ ।
ଲାଭାଲାଭେନ ସନ୍ତୁଟ୍ଠା, ୱସନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ୱାକଚୀରଂ ଧୁନନ୍ତା ତେ, ଫୋଟେନ୍ତାଜିନଚମ୍ମକଂ ।
ସବଲେହି ଉପତ୍ଥଦ୍ଧା, ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଅମ୍ବରେ ତଦା ॥
‘‘ନ ତେ ଦକଂ ଆହରନ୍ତି, କଟ୍ଠଂ ୱା ଅଗ୍ଗିଦାରୁକଂ ।
ସୟଞ୍ଚ ଉପସମ୍ପନ୍ନା, ପାଟିହୀରସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଲୋହଦୋଣିଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ୱନମଜ୍ଝେ ୱସନ୍ତି ତେ ।
କୁଞ୍ଜରାୱ ମହାନାଗା, ଅସମ୍ଭୀତାୱ କେସରୀ ॥
‘‘ଅଞ୍ଞେ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଗୋୟାନଂ, ଅଞ୍ଞେ ପୁବ୍ବୱିଦେହକଂ [ପୁବ୍ବୱିଦେହନଂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)]।
ଅଞ୍ଞେ ଚ ଉତ୍ତରକୁରୁଂ, ସକଂ ବଲମୱସ୍ସିତା [ବଲମପସ୍ସିତା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)]॥
‘‘ତତୋ ପିଣ୍ଡଂ ଆହରିତ୍ୱା, ପରିଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ଏକତୋ ।
ସବ୍ବେସଂ ପକ୍କମନ୍ତାନଂ, ଉଗ୍ଗତେଜାନ ତାଦିନଂ ॥
‘‘ଅଜିନଚମ୍ମସଦ୍ଦେନ, ୱନଂ ସଦ୍ଦାୟତେ ତଦା ।
ଏଦିସା ତେ ମହାୱୀର, ସିସ୍ସା ଉଗ୍ଗତପା ମମ ॥
‘‘ପରିୱୁତୋ ଅହଂ ତେହି, ୱସାମି ମମ ଅସ୍ସମେ ।
ତୋସିତା ସକକମ୍ମେନ, ୱିନୀତାପି ସମାଗତା ॥
‘‘ଆରାଧୟିଂସୁ ମଂ ଏତେ, ସକକମ୍ମାଭିଲାସିନୋ ।
ସୀଲୱନ୍ତୋ ଚ ନିପକା, ଅପ୍ପମଞ୍ଞାସୁ କୋୱିଦା ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ସମୟଂ ସଂୱିଦିତ୍ୱାନ, ଉପଗଚ୍ଛି ୱିନାୟକୋ ॥
‘‘ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଆତାପୀ ନିପକୋ ମୁନି ।
ପତ୍ତଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଭିକ୍ଖାୟ ମମୁପାଗମି ॥
‘‘ଉପାଗତଂ ମହାୱୀରଂ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାୟକଂ ।
ତିଣସନ୍ଥରଂ [ତିଣତ୍ଥରଂ (ସ୍ୟା॰), ତିଣତ୍ଥତଂ (କ॰)] ପଞ୍ଞାପେତ୍ୱା, ସାଲପୁପ୍ଫେହି ଓକିରିଂ ॥
‘‘ନିସାଦେତ୍ୱାନ [ନିସୀଦେତ୍ୱାନ (ସୀ॰), ନିସୀଦିତ୍ୱାନ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ହଟ୍ଠୋ ସଂୱିଗ୍ଗମାନସୋ ।
ଖିପ୍ପଂ ପବ୍ବତମାରୁୟ୍ହ, ଅଗଳୁଂ [ଅଗରୁଂ (ସୀ॰)] ଅଗ୍ଗହିଂ ଅହଂ ॥
‘‘କୁମ୍ଭମତ୍ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପନସଂ ଦେୱଗନ୍ଧିକଂ ।
ଖନ୍ଧେ ଆରୋପୟିତ୍ୱାନ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ଫଲଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଦତ୍ୱାନ, ଅଗଳୁଂ ଅନୁଲିମ୍ପହଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅୱନ୍ଦିହଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଇସିମଜ୍ଝେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ଫଲଞ୍ଚ ଅଗଳୁଂ, ଆସନଞ୍ଚ ଅଦାସି ମେ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଗାମେ ୱା ୟଦି ୱାରଞ୍ଞେ, ପବ୍ଭାରେସୁ ଗୁହାସୁ ୱା ।
ଇମସ୍ସ ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସତି ଭୋଜନଂ ॥
‘‘‘ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ଉପପନ୍ନୋ ଅୟଂ ନରୋ ।
ଭୋଜନେହି ଚ ୱତ୍ଥେହି, ପରିସଂ ତପ୍ପୟିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଉପପଜ୍ଜତି ୟଂ ୟୋନିଂ, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ଅକ୍ଖୋଭଭୋଗୋ ହୁତ୍ୱାନ, ସଂସରିସ୍ସତିୟଂ ନରୋ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଏକସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ [(ଉପସୀୱୋ ନାମ ନାମେନ, ହେସ୍ସତି ସତ୍ଥୁ ସାୱକୋ) (ସ୍ୟା॰)]।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ସୁଲଦ୍ଧଲାଭୋ ଲଦ୍ଧୋ ମେ, ୟୋହଂ ଅଦ୍ଦକ୍ଖିଂ ନାୟକଂ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ଗାମେ ୱା ୟଦି ୱାରଞ୍ଞେ, ପବ୍ଭାରେସୁ ଗୁହାସୁ ୱା ।
ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ଭୋଜନଂ ହୋତି ମେ ସଦା ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉପସୀୱୋ [ଉପସିୱୋ (କ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉପସୀୱତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ନନ୍ଦକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଅରଞ୍ଞେ କାନନେ ଅହଂ ।
ପସଦଂ ମିଗମେସନ୍ତୋ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅଦ୍ଦସଂ ଅହଂ [ଜିନଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଅନୁରୁଦ୍ଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ସୟମ୍ଭୂ ଅପରାଜିତୋ ।
ୱିୱେକକାମୋ ସୋ ଧୀରୋ, ୱନମଜ୍ଝୋଗହୀ ତଦା ॥
‘‘ଚତୁଦଣ୍ଡେ ଗହେତ୍ୱାନ, ଚତୁଟ୍ଠାନେ ଠପେସହଂ ।
ମଣ୍ଡପଂ ସୁକତଂ କତ୍ୱା, ପଦ୍ମପୁପ୍ଫେହି ଛାଦୟିଂ ॥
‘‘ମଣ୍ଡପଂ ଛାଦୟିତ୍ୱାନ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅଭିୱାଦୟିଂ ।
ଧନୁଂ ତତ୍ଥେୱ ନିକ୍ଖିପ୍ପ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ନଚିରଂ ପବ୍ବଜିତସ୍ସ [ପବ୍ବଜିତସ୍ସ ଅଚିରଂ (ସୀ॰)], ବ୍ୟାଧି ମେ ଉଦପଜ୍ଜଥ ।
ପୁବ୍ବକମ୍ମଂ ସରିତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ॥
‘‘ପୁବ୍ବକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତୋ, ତୁସିତଂ ଅଗମାସହଂ ।
ତତ୍ଥ ସୋଣ୍ଣମୟଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ନିବ୍ବତ୍ତତି ୟଦିଚ୍ଛକଂ ॥
‘‘ସହସ୍ସୟୁତ୍ତଂ ହୟୱାହିଂ, ଦିବ୍ବୟାନମଧିଟ୍ଠିତୋ ।
ଆରୁହିତ୍ୱାନ ତଂ ୟାନଂ, ଗଚ୍ଛାମହଂ ୟଦିଚ୍ଛକଂ ॥
‘‘ତତୋ ମେ ନିୟ୍ୟମାନସ୍ସ, ଦେୱଭୂତସ୍ସ ମେ ସତୋ ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, ମଣ୍ଡପୋ ମେ ଧରୀୟତି ॥
‘‘ସୟନେହଂ ତୁୱଟ୍ଟାମି, ଅଚ୍ଛନ୍ନେ [ଅଚ୍ଚନ୍ତଂ (ସୀ॰), ଅଚ୍ଚନ୍ତ (ପୀ॰)] ପୁପ୍ଫସନ୍ଥତେ ।
ଅନ୍ତଲିକ୍ଖା ଚ ପଦୁମା, ୱସ୍ସନ୍ତେ ନିଚ୍ଚକାଲିକଂ ॥
‘‘ମରୀଚିକେ ଫନ୍ଦମାନେ, ତପ୍ପମାନେ ଚ ଆତପେ ।
ନ ମଂ ତାପେତି ଆତାପୋ, ମଣ୍ଡପସ୍ସ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦୁଗ୍ଗତିଂ ସମତିକ୍କନ୍ତୋ, ଅପାୟା ପିହିତା ମମ ।
ମଣ୍ଡପେ ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱା, ସନ୍ତାପୋ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ମହୀସଞ୍ଞଂ ଅଧିଟ୍ଠାୟ, ଲୋଣତୋୟଂ ତରାମହଂ ।
ତସ୍ସ ମେ ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅପଥମ୍ପି [ଅବ୍ଭମ୍ହି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ପଥଂ କତ୍ୱା, ଗଚ୍ଛାମି ଅନିଲଞ୍ଜସେ ।
ଅହୋ ମେ ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପୁବ୍ବେନିୱାସଂ ଜାନାମି, ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁ ୱିସୋଧିତଂ ।
ଆସୱା ମେ ପରିକ୍ଖୀଣା, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଜହିତା ପୁରିମା ଜାତି, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଓରସୋ ଅହଂ ।
ଦାୟାଦୋମ୍ହି ଚ ସଦ୍ଧମ୍ମେ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଆରାଧିତୋମ୍ହି ସୁଗତଂ, ଗୋତମଂ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ।
ଧମ୍ମଧଜୋ ଧମ୍ମଦାୟାଦୋ [ଧମ୍ମାଦାସୋ (କ॰)], ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଉପଟ୍ଠିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗୋତମଂ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ।
ପାରଙ୍ଗମନିୟଂ ମଗ୍ଗଂ, ଅପୁଚ୍ଛିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଅଜ୍ଝିଟ୍ଠୋ କଥୟୀ ବୁଦ୍ଧୋ, ଗମ୍ଭୀରଂ ନିପୁଣଂ ପଦଂ ।
ତସ୍ସାହଂ ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱାନ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ଅହୋ ମେ ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ପରିମୁତ୍ତୋମ୍ହି ଜାତିୟା ।
ସବ୍ବାସୱପରିକ୍ଖୀଣୋ, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନନ୍ଦକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନନ୍ଦକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ହେମକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପବ୍ଭାରକୂଟଂ ନିସ୍ସାୟ, ଅନୋମୋ ନାମ ତାପସୋ ।
ଅସ୍ସମଂ ସୁକତଂ କତ୍ୱା, ପଣ୍ଣସାଲେ ୱସୀ ତଦା ॥
‘‘ସିଦ୍ଧଂ ତସ୍ସ ତପୋ କମ୍ମଂ, ସିଦ୍ଧିପତ୍ତୋ ସକେ ବଲେ ।
ସକସାମଞ୍ଞୱିକ୍କନ୍ତୋ, ଆତାପୀ ନିପକୋ ମୁନି ॥
‘‘ୱିସାରଦୋ ସସମୟେ, ପରୱାଦେ ଚ କୋୱିଦୋ ।
ପଟ୍ଠୋ ଭୂମନ୍ତଲିକ୍ଖମ୍ହି, ଉପ୍ପାତମ୍ହି ଚ କୋୱିଦୋ ॥
‘‘ୱୀତସୋକୋ ନିରାରମ୍ଭୋ, ଅପ୍ପାହାରୋ ଅଲୋଲୁପୋ ।
ଲାଭାଲାଭେନ ସନ୍ତୁଟ୍ଠୋ, ଝାୟୀ ଝାନରତୋ ମୁନି ॥
‘‘ପିୟଦସ୍ସୀ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅଗ୍ଗୋ କାରୁଣିକୋ ମୁନି ।
ସତ୍ତେ ତାରେତୁକାମୋ ସୋ, କରୁଣାୟ ଫରୀ ତଦା ॥
‘‘ବୋଧନେୟ୍ୟଂ ଜନଂ ଦିସ୍ୱା, ପିୟଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି ।
ଚକ୍କୱାଳସହସ୍ସମ୍ପି, ଗନ୍ତ୍ୱା ଓୱଦତେ ମୁନି ॥
‘‘ମମୁଦ୍ଧରିତୁକାମୋ ସୋ, ମମସ୍ସମମୁପାଗମି ।
ନ ଦିଟ୍ଠୋ ମେ ଜିନୋ ପୁବ୍ବେ, ନ ସୁତୋପି ଚ କସ୍ସଚି ॥
‘‘ଉପ୍ପାତା ସୁପିନା ମୟ୍ହଂ, ଲକ୍ଖଣା ସୁପ୍ପକାସିତା ।
ପଟ୍ଠୋ ଭୂମନ୍ତଲିକ୍ଖମ୍ହି, ନକ୍ଖତ୍ତପଦକୋୱିଦୋ ॥
‘‘ସୋହଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସୁତ୍ୱାନ, ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ।
ତିଟ୍ଠନ୍ତୋ [ଭୁଞ୍ଜନ୍ତୋ (ସୀ॰ ପୀ॰ କ॰)] ୱା ନିସିନ୍ନୋ ୱା, ସରାମି ନିଚ୍ଚକାଲିକଂ ॥
‘‘ମୟି ଏୱଂ ସରନ୍ତମ୍ହି, ଭଗୱାପି ଅନୁସ୍ସରି ।
ବୁଦ୍ଧଂ ଅନୁସ୍ସରନ୍ତସ୍ସ, ପୀତି ମେ ହୋତି ତାୱଦେ ॥
‘‘କାଲଞ୍ଚ ପୁନରାଗମ୍ମ, ଉପେସି ମଂ ମହାମୁନି ।
ସମ୍ପତ୍ତେପି ନ ଜାନାମି, ଅୟଂ ବୁଦ୍ଧୋ ମହାମୁନି ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକୋ କାରୁଣିକୋ, ପିୟଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି ।
ସଞ୍ଜାନାପେସି ଅତ୍ତାନଂ, ‘ଅହଂ ବୁଦ୍ଧୋ ସଦେୱକେ’ ॥
‘‘ସଞ୍ଜାନିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପିୟଦସ୍ସିଂ ମହାମୁନିଂ ।
ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ଅଞ୍ଞେ [ସବ୍ବେ (ସ୍ୟା॰)] ପୀଠେ ଚ ପଲ୍ଲଙ୍କେ, ଆସନ୍ଦୀସୁ ନିସୀଦରେ ।
ତୁୱମ୍ପି ସବ୍ବଦସ୍ସାୱୀ, ନିସୀଦ ରତନାସନେ’ ॥
‘‘ସବ୍ବରତନମୟଂ ପୀଠଂ, ନିମ୍ମିନିତ୍ୱାନ ତାୱଦେ ।
ପିୟଦସ୍ସିସ୍ସ ମୁନିନୋ, ଅଦାସିଂ ଇଦ୍ଧିନିମ୍ମିତଂ ॥
‘‘ରତନେ ଚ ନିସିନ୍ନସ୍ସ, ପୀଠକେ ଇଦ୍ଧିନିମ୍ମିତେ ।
କୁମ୍ଭମତ୍ତଂ ଜମ୍ବୁଫଲଂ, ଅଦାସିଂ ତାୱଦେ ଅହଂ ॥
‘‘ମମ ହାସଂ ଜନେତ୍ୱାନ, ପରିଭୁଞ୍ଜି ମହାମୁନି ।
ତଦା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ସତ୍ଥାରଂ ଅଭିୱାଦୟିଂ ॥
‘‘ପିୟଦସ୍ସୀ ତୁ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ରତନାସନମାସୀନୋ, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ରତନମୟଂ ପୀଠଂ, ଅମତଞ୍ଚ ଫଲଂ ଅଦା ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ସତ୍ତସତ୍ତତି କପ୍ପାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ପଞ୍ଚସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଦ୍ୱତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ସୋଣ୍ଣମୟଂ ରୂପିମୟଂ, ପଲ୍ଲଙ୍କଂ ସୁକତଂ ବହୁଂ ।
ଲୋହିତଙ୍ଗମୟଞ୍ଚେୱ, ଲଚ୍ଛତି ରତନାମୟଂ ॥
‘‘‘ଚଙ୍କମନ୍ତମ୍ପି ମନୁଜଂ, ପୁଞ୍ଞକମ୍ମସମଙ୍ଗିନଂ ।
ପଲ୍ଲଙ୍କାନି ଅନେକାନି, ପରିୱାରେସ୍ସରେ ତଦା ॥
‘‘‘କୂଟାଗାରା ଚ ପାସାଦା, ସୟନଞ୍ଚ ମହାରହଂ ।
ଇମସ୍ସ ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବତ୍ତିସ୍ସନ୍ତି ତାୱଦେ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠି ନାଗସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତା ।
ସୁୱଣ୍ଣକଚ୍ଛା ମାତଙ୍ଗା, ହେମକପ୍ପନୱାସସା [ହେମକପ୍ପନିୱାସନା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ହେମକପ୍ପନିୱାସସା (କ॰)]॥
‘‘‘ଆରୂଳ୍ହା ଗାମଣୀୟେହି, ତୋମରଙ୍କୁସପାଣିଭି ।
ଇମଂ ପରିଚରିସ୍ସନ୍ତି, ରତ୍ନପୀଠସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠି ଅସ୍ସସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତା ।
ଆଜାନୀୟାୱ ଜାତିୟା, ସିନ୍ଧୱା ସୀଘୱାହିନୋ ॥
‘‘‘ଆରୂଳ୍ହା ଗାମଣୀୟେହି, ଇଲ୍ଲିୟାଚାପଧାରିଭି ।
ତେପିମଂ ପରିଚରିସ୍ସନ୍ତି, ରତ୍ନପୀଠସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠି ରଥସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତା ।
ଦୀପା ଅଥୋପି ୱେୟଗ୍ଘା, ସନ୍ନଦ୍ଧା ଉସ୍ସିତଦ୍ଧଜା ॥
‘‘‘ଆରୂଳ୍ହା ଗାମଣୀୟେହି, ଚାପହତ୍ଥେହି ୱମ୍ମିଭି ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ରତ୍ନପୀଠସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠି ଧେନୁସହସ୍ସାନି, ଦୋହଞ୍ଞା ପୁଙ୍ଗୱୂସଭେ ।
ୱଚ୍ଛକେ ଜନୟିସ୍ସନ୍ତି, ରତ୍ନପୀଠସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସୋଳସିତ୍ଥିସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତା ।
ୱିଚିତ୍ତୱତ୍ଥାଭରଣା, ଆମୁକ୍କମଣିକୁଣ୍ଡଲା ॥
‘‘‘ଅଳାରପମ୍ହା ହସୁଲା, ସୁସଞ୍ଞା ତନୁମଜ୍ଝିମା ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ରତ୍ନପୀଠସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ଗୋତମୋ ନାମ ଚକ୍ଖୁମା ।
ତମନ୍ଧକାରଂ ୱିଧମିତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଦସ୍ସନମାଗମ୍ମ, ପବ୍ବଜିସ୍ସତିକିଞ୍ଚନୋ ।
ତୋସୟିତ୍ୱାନ ସତ୍ଥାରଂ, ସାସନେଭିରମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, କିଲେସେ ଘାତୟିସ୍ସତି ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ୱୀରିୟଂ ମେ ଧୁରଧୋରୟ୍ହଂ, ୟୋଗକ୍ଖେମାଧିୱାହନଂ ।
ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ ପତ୍ଥୟନ୍ତୋ, ସାସନେ ୱିହରାମହଂ ॥
‘‘ଇଦଂ ପଚ୍ଛିମକଂ ମୟ୍ହଂ, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ହେମକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ହେମକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
ସତ୍ତରସମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
୮. ତୋଦେୟ୍ୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ରାଜା ଅଜିତଞ୍ଜୟୋ [ରାଜାସି ୱିଜୟୋ (ସୀ॰ ଅଟ୍ଠ॰), ରାଜା ୱିଜିତଜୟୋ (ସ୍ୟା॰)] ନାମ, କେତୁମତୀପୁରୁତ୍ତମେ ।
ସୂରୋ ୱିକ୍କମସମ୍ପନ୍ନୋ, ପୁରମଜ୍ଝାୱସୀ ତଦା ॥
‘‘ତସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ ପମତ୍ତସ୍ସ, ଅଟୱିୟୋ ସମୁଟ୍ଠହୁଂ ।
ଓତାରା [ଉତ୍ତରା (ସ୍ୟା॰), ଓଚରା (ପୀ॰)] ତୁଣ୍ଡିକା ଚେୱ, ରଟ୍ଠଂ ୱିଦ୍ଧଂସୟୁଂ ତଦା ॥
‘‘ପଚ୍ଚନ୍ତେ କୁପିତେ ଖିପ୍ପଂ, ସନ୍ନିପାତେସିରିନ୍ଦମୋ ।
ଭଟେ ଚେୱ ବଲତ୍ଥେ ଚ, ଅରିଂ ନିଗ୍ଗାହୟି ତଦା ॥
‘‘ହତ୍ଥାରୋହା ଅନୀକଟ୍ଠା, ସୂରା ଚ ଚମ୍ମୟୋଧିନୋ ।
ଧନୁଗ୍ଗହା ଚ ଉଗ୍ଗା ଚ, ସବ୍ବେ ସନ୍ନିପତୁଂ ତଦା ॥
‘‘ଆଳାରିକା ଚ କପ୍ପକା, ନ୍ହାପକା ମାଲକାରକା ।
ସୂରା ୱିଜିତସଙ୍ଗାମା, ସବ୍ବେ ସନ୍ନିପତୁଂ ତଦା ॥
‘‘ଖଗ୍ଗହତ୍ଥା ଚ ପୁରିସା, ଚାପହତ୍ଥା ଚ ୱମ୍ମିନୋ ।
ଲୁଦ୍ଦା ୱିଜିତସଙ୍ଗାମା, ସବ୍ବେ ସନ୍ନିପତୁଂ ତଦା ॥
‘‘ତିଧାପଭିନ୍ନା ମାତଙ୍ଗା, କୁଞ୍ଜରା ସଟ୍ଠିହାୟନା ।
ସୁୱଣ୍ଣକଚ୍ଛାଲଙ୍କାରା, ସବ୍ବେ ସନ୍ନିପତୁଂ ତଦା ॥
‘‘ଖମା ସୀତସ୍ସ ଉଣ୍ହସ୍ସ, ଉକ୍କାରୁହରଣସ୍ସ ଚ ।
ୟୋଧାଜୀୱା କତକମ୍ମା, ସବ୍ବେ ସନ୍ନିପତୁଂ ତଦା ॥
‘‘ସଙ୍ଖସଦ୍ଦଂ ଭେରିସଦ୍ଦଂ, ଅଥୋ ଉତୁଜ [ଉଦ୍ଧୱ (ସୀ॰), ଉଦ୍ଦଟ (ସ୍ୟା॰)] ସଦ୍ଦକଂ ।
ଏତେହି ତେ ହାସୟନ୍ତା, ସବ୍ବେ ସନ୍ନିପତୁଂ ତଦା ॥
‘‘ତିସୂଲକୋନ୍ତିମନ୍ତେହି [ତିସୂଲକୋନ୍ତମନ୍ତେହି (ସୀ॰), କୱଚେହି ତୋମରେହି (ସୀ॰), ଧନୂହି ତୋମରେହି (ସ୍ୟା॰)] ଚ ।
କୋଟ୍ଟେନ୍ତାନଂ ନିପାତେନ୍ତା [କୋଟ୍ଟୟନ୍ତା ନିୱତ୍ତେନ୍ତା (ସ୍ୟା॰)], ସବ୍ବେ ସନ୍ନିପତୁଂ ତଦା ॥
‘‘କିମେୱାତିନିସାମେତ୍ୱା [କୱଚାନିୱାସେତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰)], ସରାଜା ଅଜିତଞ୍ଜୟୋ [ଅଜିନଂ ଜିନୋ (ସୀ॰), ଅଜିତଞ୍ଜିନୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ସଟ୍ଠି ପାଣସହସ୍ସାନି, ସୂଲେ ଉତ୍ତାସୟିଂ ତଦା ॥
‘‘ସଦ୍ଦଂ ମାନୁସକାକଂସୁ, ଅହୋ ରାଜା ଅଧମ୍ମିକୋ ।
ନିରୟେ ପଚ୍ଚମାନସ୍ସ, କଦା ଅନ୍ତୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ସୟନେହଂ ତୁୱଟ୍ଟେନ୍ତୋ, ପସ୍ସାମି ନିରୟେ ତଦା ।
ନ ସୁପାମି ଦିୱାରତ୍ତିଂ, ସୂଲେନ ତଜ୍ଜୟନ୍ତି ମଂ ॥
‘‘କିଂ ପମାଦେନ ରଜ୍ଜେନ, ୱାହନେନ ବଲେନ ଚ ।
ନ ତେ ପହୋନ୍ତି ଧାରେତୁଂ, ତାପୟନ୍ତି [ତାସୟନ୍ତି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ମମଂ ସଦା ॥
‘‘କିଂ ମେ ପୁତ୍ତେହି ଦାରେହି, ରଜ୍ଜେନ ସକଲେନ ଚ ।
ୟଂନୂନ ପବ୍ବଜେୟ୍ୟାହଂ, ଗତିମଗ୍ଗଂ ୱିସୋଧୟେ ॥
‘‘ସଟ୍ଠି ନାଗସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତେ ।
ସୁୱଣ୍ଣକଚ୍ଛେ ମାତଙ୍ଗେ, ହେମକପ୍ପନୱାସସେ ॥
‘‘ଆରୂଳ୍ହେ ଗାମଣୀୟେହି, ତୋମରଙ୍କୁସପାଣିଭି ।
ସଙ୍ଗାମାୱଚରେ ଠାନେ, ଅନପେକ୍ଖୋ ୱିହାୟହଂ ।
ସକକମ୍ମେନ ସନ୍ତତ୍ତୋ, ନିକ୍ଖମିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠି ଅସ୍ସସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତେ ।
ଆଜାନୀୟେୱ ଜାତିୟା, ସିନ୍ଧୱେ ସୀଘୱାହନେ ॥
‘‘ଆରୂଳ୍ହେ ଗାମଣୀୟେହି, ଚାପହତ୍ଥେହି ୱମ୍ମିଭି ।
ପହାରେତ୍ୱାନ [ପହାୟିତ୍ୱାନ (ସୀ॰ ପୀ॰), ଛଡ୍ଡୟିତ୍ୱାନ (ସ୍ୟା॰)] ତେ ସବ୍ବେ, ନିକ୍ଖମିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠି ରଥସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତେ ।
ଦୀପେ ଅଥୋପି ୱେୟଗ୍ଘେ, ସନ୍ନଦ୍ଧେ ଉସ୍ସିତଦ୍ଧଜେ ।
ତେ ସବ୍ବେ ପରିହାରେତ୍ୱା [ପରିୱଜ୍ଜେତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰), ପରିହାୟିତ୍ୱା (ପୀ॰)], ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠି ଧେନୁସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବା କଂସୂପଧାରଣା ।
ତାୟୋପି [ଗାୱିୟୋ (ସ୍ୟା॰), ଧେନୁୟୋ (କ॰)] ଛଡ୍ଡୟିତ୍ୱାନ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠି ଇତ୍ଥିସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତା ।
ୱିଚିତ୍ତୱତ୍ଥାଭରଣା, ଆମୁକ୍କମଣିକୁଣ୍ଡଲା ॥
‘‘ଅଳାରପମ୍ହା ହସୁଲା, ସୁସଞ୍ଞା ତନୁମଜ୍ଝିମା ।
ତା ହିତ୍ୱା କନ୍ଦମାନାୟୋ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠି ଗାମସହସ୍ସାନି, ପରିପୁଣ୍ଣାନି ସବ୍ବସୋ ।
ଛଡ୍ଡୟିତ୍ୱାନ ତଂ ରଜ୍ଜଂ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ନଗରା ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ, ହିମୱନ୍ତମୁପାଗମିଂ ।
ଭାଗୀରଥୀନଦୀତୀରେ, ଅସ୍ସମଂ ମାପୟିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ପଣ୍ଣସାଲଂ କରିତ୍ୱାନ, ଅଗ୍ୟାଗାରଂ ଅକାସହଂ ।
ଆରଦ୍ଧୱୀରିୟୋ ପହିତତ୍ତୋ, ୱସାମି ଅସ୍ସମେ ଅହଂ ॥
‘‘ମଣ୍ଡପେ ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱା, ସୁଞ୍ଞାଗାରେ ଚ ଝାୟତୋ ।
ନ ତୁ ୱିଜ୍ଜତି ତାସୋ ମେ, ନ ପସ୍ସେ ଭୟଭେରୱଂ ॥
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅଗ୍ଗୋ କାରୁଣିକୋ ମୁନି ।
ଞାଣାଲୋକେନ ଜୋତନ୍ତୋ, ଲୋକେ ଉପ୍ପଜ୍ଜି ତାୱଦେ ॥
‘‘ମମ ଅସ୍ସମସାମନ୍ତା, ୟକ୍ଖୋ ଆସି ମହିଦ୍ଧିକୋ ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠମ୍ହି ଉପ୍ପନ୍ନେ, ଆରୋଚେସି ମମଂ ତଦା ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ସୁମେଧୋ ନାମ ଚକ୍ଖୁମା ।
ତାରେତି ଜନତଂ ସବ୍ବଂ, ତମ୍ପି ସୋ ତାରୟିସ୍ସତି ॥
‘‘ୟକ୍ଖସ୍ସ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ସଂୱିଗ୍ଗୋ ଆସି ତାୱଦେ ।
ବୁଦ୍ଧୋ ବୁଦ୍ଧୋତି ଚିନ୍ତେନ୍ତୋ, ଅସ୍ସମଂ ପଟିସାମୟିଂ ॥
‘‘ଅଗ୍ଗିଦାରୁଞ୍ଚ ଛଡ୍ଡେତ୍ୱା, ସଂସାମେତ୍ୱାନ ସନ୍ଥତଂ ।
ଅସ୍ସମଂ ଅଭିୱନ୍ଦିତ୍ୱା, ନିକ୍ଖମିଂ ୱିପିନା ଅହଂ ॥
‘‘ତତୋ ଚନ୍ଦନମାଦାୟ, ଗାମା ଗାମଂ ପୁରା ପୁରଂ ।
ଦେୱଦେୱଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଉପଗଚ୍ଛିଂ ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ସୁମେଧୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେନ୍ତୋ, ବୋଧେତି ଜନତଂ ବହୁଂ ॥
‘‘ଅଞ୍ଜଲିଂ ପଗ୍ଗହେତ୍ୱାନ, ସୀସେ କତ୍ୱାନ ଚନ୍ଦନଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସହଂ ॥
‘‘‘ୱସ୍ସିକେ ପୁପ୍ଫମାନମ୍ହି, ସନ୍ତିକେ ଉପୱାୟତି ।
ତ୍ୱଂ ୱୀର ଗୁଣଗନ୍ଧେନ, ଦିସା ସବ୍ବା ପୱାୟସି ॥
‘‘‘ଚମ୍ପକେ ନାଗୱନିକେ, ଅତିମୁତ୍ତକକେତକେ ।
ସାଲେସୁ ପୁପ୍ଫମାନେସୁ, ଅନୁୱାତଂ ପୱାୟତି ॥
‘‘‘ତୱ ଗନ୍ଧଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ହିମୱନ୍ତା ଇଧାଗମିଂ ।
ପୂଜେମି ତଂ ମହାୱୀର, ଲୋକଜେଟ୍ଠ ମହାୟସ’ ॥
‘‘ୱରଚନ୍ଦନେନାନୁଲିମ୍ପିଂ, ସୁମେଧଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ସକଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ତୁଣ୍ହୀ ଅଟ୍ଠାସି ତାୱଦେ ॥
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ଗୁଣେ ପକିତ୍ତେସି, ଚନ୍ଦନଞ୍ଚ ଅପୂଜୟି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଆଦେୟ୍ୟୱାକ୍ୟୱଚନୋ, ବ୍ରହ୍ମା ଉଜୁ ପତାପୱା ।
ପଞ୍ଚୱୀସତିକପ୍ପାନି, ସପ୍ପଭାସୋ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଛବ୍ବୀସତିକପ୍ପସତେ, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତେତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ତତୋ ଚୁତୋୟଂ ମନୁଜୋ, ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଗମିସ୍ସତି ।
ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତୋ, ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅଜ୍ଝାୟକୋ ମନ୍ତଧରୋ, ତିଣ୍ଣଂ ୱେଦାନ ପାରଗୂ ।
ତିଲକ୍ଖଣେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ, ବାୱରୀ ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ସିସ୍ସୋ ଭୱିତ୍ୱାନ, ହେସ୍ସତି ମନ୍ତପାରଗୂ ।
ଉପଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗୋତମଂ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ॥
‘‘‘ପୁଚ୍ଛିତ୍ୱା ନିପୁଣେ ପଞ୍ହେ, ଭାୱୟିତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜସଂ [ହାସୟିତ୍ୱାନ ମାନସଂ (ସ୍ୟା॰), ଭାୱୟିତ୍ୱାନ ସଞ୍ଚୟଂ (କ॰)]।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ତିୱିଧଗ୍ଗି ନିବ୍ବୁତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତୋଦେୟ୍ୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତୋଦେୟ୍ୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଜତୁକଣ୍ଣିତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ହଂସୱତିୟା, ସେଟ୍ଠିପୁତ୍ତୋ ଅହୋସହଂ ।
ସମପ୍ପିତୋ କାମଗୁଣେ, ପରିଚାରେମହଂ ତଦା ॥
‘‘ତତୋ [ତୟୋ (ସୀ॰)] ପାସାଦମାରୁୟ୍ହ, ମହାଭୋଗେ ୱଲଞ୍ଜକୋ [ଉବ୍ବିଦ୍ଧା ଗେହଲୁଞ୍ଜକା (କ॰), ଉବ୍ବିଦ୍ଧାଗେହଲଞ୍ଛକା (ସୀ॰)]।
ତତ୍ଥ ନଚ୍ଚେହି ଗୀତେହି, ପରିଚାରେମହଂ ତଦା ॥
‘‘ତୂରିୟା ଆହତା ମୟ୍ହଂ, ସମ୍ମତାଳସମାହିତା ।
ନଚ୍ଚନ୍ତା [ରଞ୍ଜନ୍ତୀ (ସ୍ୟା॰), ରଜ୍ଜନ୍ତା (କ॰)] ଇତ୍ଥିୟୋ ସବ୍ବା, ହରନ୍ତିୟେୱ ମେ ମନୋ ॥
‘‘ଚେଲାପିକା [ଚେଲାୱକା (ସ୍ୟା॰), ୱେଲାମିକା (ପୀ॰)] ଲାମଣିକା [ୱାମନିକା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], କୁଞ୍ଜୱାସୀ ତିମଜ୍ଝିକା [କୁଞ୍ଜୱା ସୀହିମଜ୍ଝିତା (ସ୍ୟା॰), କୁଜ୍ଜା ୱା ସୀହିମଜ୍ଝିକା (ପୀ॰)]।
ଲଙ୍ଘିକା ସୋକଜ୍ଝାୟୀ ଚ, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘ୱେତାଳିନୋ କୁମ୍ଭଥୂନୀ, ନଟା ଚ ନଚ୍ଚକା ବହୂ ।
ନଟକା ନାଟକା ଚେୱ, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘କପ୍ପକା ନ୍ହାପକା ସୂଦା, ମାଲାକାରା ସୁପାସକା [ସୁମାପକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ଜଲ୍ଲା ମଲ୍ଲା ଚ ତେ ସବ୍ବେ, ପରିୱାରେନ୍ତି ମଂ ସଦା ॥
‘‘ଏତେସୁ କୀଳମାନେସୁ, ସିକ୍ଖିତେ କତୁପାସନେ ।
ରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ନ ଜାନାମି, ଇନ୍ଦୋୱ ତିଦସଙ୍ଗଣେ ॥
‘‘ଅଦ୍ଧିକା ପଥିକା ସବ୍ବେ, ୟାଚକା ୱରକା ବହୂ ।
ଉପଗଚ୍ଛନ୍ତି ତେ ନିଚ୍ଚଂ, ଭିକ୍ଖୟନ୍ତା ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ସମଣା ବ୍ରାହ୍ମଣା ଚେୱ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତା ଅନୁତ୍ତରା ।
ୱଡ୍ଢୟନ୍ତା ମମଂ ପୁଞ୍ଞଂ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ପଟଗା [ପଟକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ପଦକା (ପୀ॰)] ଲଟୁକା [ଲଟକା (ସୀ॰)] ସବ୍ବେ, ନିଗଣ୍ଠା ପୁପ୍ଫସାଟକା ।
ତେଦଣ୍ଡିକା ଏକସିଖା, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ଆଜୀୱକା ୱିଲୁତ୍ତାୱୀ, ଗୋଧମ୍ମା ଦେୱଧମ୍ମିକା ।
ରଜୋଜଲ୍ଲଧରା ଏତେ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ପରିତ୍ତକା ସନ୍ତିପତ୍ତା [ପରିୱତ୍ତକା ସିଦ୍ଧିପତ୍ତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], କୋଧପୁଗ୍ଗନିକା [କୋଣ୍ଡପୁଗ୍ଗଣିକା (ସୀ॰), କୋଣ୍ଡପୁଗ୍ଗଲିକା (ପୀ॰)] ବହୂ ।
ତପସ୍ସୀ ୱନଚାରୀ ଚ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ଓଡ୍ଡକା ଦମିଳା ଚେୱ, ସାକୁଳା ମଲୱାଳକା [ମଲୟାଲକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ସୱରା ୟୋନକା ଚେୱ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ଅନ୍ଧକା ମୁଣ୍ଡକା ସବ୍ବେ, କୋଟଲା ହନୁୱିନ୍ଦକା [କୋଲକା ସାନୁୱିନ୍ଦକା (ସୀ॰ ପୀ॰)]।
ଆରାୱଚୀନରଟ୍ଠା ଚ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ଅଲସନ୍ଦକା [ଅଲସନ୍ତା (କ॰)] ପଲ୍ଲୱକା, ଧମ୍ମରା ନିଗ୍ଗମାନୁସା [ବବ୍ବରା ଭଗ୍ଗକାରୁସା (ସୀ॰)]।
ଗେହିକା [ରୋହିତା (ସୀ॰), ବାହିକା (ପୀ॰)] ଚେତପୁତ୍ତା ଚ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ମାଧୁରକା କୋସଲକା, କଲିଙ୍ଗା [କାସିକା (ସୀ॰)] ହତ୍ଥିପୋରିକା ।
ଇସିଣ୍ଡା ମକ୍କଲା ଚେୱ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ଚେଲାୱକା ଆରବ୍ଭା [ଅରମ୍ମା (ସୀ॰ ପୀ॰)] ଚ, ଓଘୁଳ୍ହା [ଓକ୍କଲା (ସୀ॰)] ମେଘଲା ବହୂ ।
ଖୁଦ୍ଦକା ସୁଦ୍ଦକା ଚେୱ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ରୋହଣା ସିନ୍ଧୱା ଚେୱ, ଚିତକା ଏକକଣ୍ଣିକା ।
ସୁରଟ୍ଠା ଅପରନ୍ତା ଚ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ସୁପ୍ପାରକା କୁମାରା [କିକୁମାରା (ସୀ॰ ପୀ॰)] ଚ, ମଲ୍ଲସୋୱଣ୍ଣଭୂମିକା [ମଲୟା ସୋଣ୍ଣଭୂମିକା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ୱଜ୍ଜୀତଙ୍ଗା [ୱଜ୍ଜୀ ତାରା (ସୀ॰), ୱଜ୍ଜୀହାରା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଚ ତେ ସବ୍ବେ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ନଳକାରା ପେସକାରା, ଚମ୍ମକାରା ଚ ତଚ୍ଛକା ।
କମ୍ମାରା କୁମ୍ଭକାରା ଚ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ମଣିକାରା ଲୋହକାରା, ସୋଣ୍ଣକାରା ଚ ଦୁସ୍ସିକା ।
ତିପୁକାରା ଚ ତେ ସବ୍ବେ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ଉସୁକାରା ଭମକାରା, ପେସକାରା ଚ ଗନ୍ଧିକା ।
ରଜକା ତୁନ୍ନୱାୟା ଚ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ତେଲିକା କଟ୍ଠହାରା ଚ, ଉଦହାରା ଚ ପେସ୍ସିକା ।
ସୂପିକା ସୂପରକ୍ଖା ଚ, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ଦୋୱାରିକା ଅନୀକଟ୍ଠା, ବନ୍ଧିକା [ୱନ୍ଦିକା (ସୀ॰), ଗନ୍ଥିକା (ସ୍ୟା॰), ସନ୍ଦିକା (ପୀ॰)] ପୁପ୍ଫଛଡ୍ଡକା ।
ହତ୍ଥାରୁହା ହତ୍ଥିପାଲା, ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ମମଂ ଘରଂ ॥
‘‘ଆନନ୍ଦସ୍ସ ମହାରଞ୍ଞୋ [ଆନନ୍ଦସ୍ସ ନାମ ରଞ୍ଞୋ (ସ୍ୟା॰), ଅରିନ୍ଦମନାମ ରଞ୍ଞୋ (ପୀ॰)], ମମତ୍ଥସ୍ସ [ପମତ୍ତସ୍ସ (ସୀ॰ ପୀ॰), ସମଗ୍ଗସ୍ସ (ସ୍ୟା॰)] ଅଦାସହଂ ।
ସତ୍ତୱଣ୍ଣେନ ରତନେନ, ଊନତ୍ଥଂ [ଊନତ୍ତଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ପୂରୟାମହଂ ॥
‘‘ୟେ ମୟା କିତ୍ତିତା ସବ୍ବେ, ନାନାୱଣ୍ଣା ବହୂ ଜନା ।
ତେସାହଂ ଚିତ୍ତମଞ୍ଞାୟ, ତପ୍ପୟିଂ ରତନେନହଂ ॥
‘‘ୱଗ୍ଗୂସୁ ଭାସମାନାସୁ, ୱଜ୍ଜମାନାସୁ ଭେରିସୁ ।
ସଙ୍ଖେସୁ ଧମୟନ୍ତେସୁ, ସକଗେହେ ରମାମହଂ ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ପଦୁମୁତ୍ତରନାୟକୋ ।
ୱସୀସତସହସ୍ସେହି, ପରିକ୍ଖୀଣାସୱେହି ସୋ ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୂହି ସହିତୋ ୱୀଥିଂ, ପଟିପଜ୍ଜିତ୍ଥ ଚକ୍ଖୁମା ।
ଓଭାସେନ୍ତୋ ଦିସା ସବ୍ବା, ଦୀପରୁକ୍ଖୋୱ ଜୋତତି ॥
‘‘ୱଜ୍ଜନ୍ତି ଭେରିୟୋ ସବ୍ବା, ଗଚ୍ଛନ୍ତେ ଲୋକନାୟକେ ।
ପଭା ନିଦ୍ଧାୱତେ ତସ୍ସ, ସତରଂସୀୱ ଉଗ୍ଗତୋ ॥
‘‘କୱାଟନ୍ତରିକାୟାପି, ପୱିଟ୍ଠେନ ଚ ରସ୍ମିନା ।
ଅନ୍ତୋଘରେସୁ ୱିପୁଲୋ, ଆଲୋକୋ ଆସି ତାୱଦେ ॥
‘‘ପଭଂ ଦିସ୍ୱାନ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ପାରିସଜ୍ଜେ ଅୱୋଚହଂ ।
ନିସ୍ସଂସୟଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠୋ, ଇମଂ ୱୀଥିମୁପାଗତୋ ॥
‘‘ଖିପ୍ପଂ ଓରୁୟ୍ହ ପାସାଦା, ଅଗମିଂ ଅନ୍ତରାପଣଂ ।
ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ଅନୁକମ୍ପତୁ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାୟକୋ ।
ୱସୀସତସହସ୍ସେହି, ଅଧିୱାସେସି ସୋ ମୁନି’ ॥
‘‘ନିମନ୍ତେତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଅଭିନେସିଂ ସକଂ ଘରଂ ।
ତତ୍ଥ ଅନ୍ନେନ ପାନେନ, ସନ୍ତପ୍ପେସିଂ ମହାମୁନିଂ ॥
‘‘ଭୁତ୍ତାୱିଂ କାଲମଞ୍ଞାୟ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ସତଙ୍ଗିକେନ ତୂରିୟେନ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଉପଟ୍ଠହିଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଅନ୍ତୋଘରେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମଂ ତୂରିୟେହୁପଟ୍ଠାସି, ଅନ୍ନପାନଞ୍ଚଦାସି ମେ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ପହୂତଭକ୍ଖୋ ହୁତ୍ୱାନ, ସହିରଞ୍ଞୋ ସଭୋଜନୋ ।
ଚତୁଦୀପେ ଏକରଜ୍ଜଂ, କାରୟିସ୍ସତିୟଂ ନରୋ ॥
‘‘‘ପଞ୍ଚସୀଲେ ସମାଦାୟ, ଦସକମ୍ମପଥେ ତତୋ ।
ସମାଦାୟ ପୱତ୍ତେନ୍ତୋ, ପରିସଂ ସିକ୍ଖାପୟିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତୂରିୟସତସହସ୍ସାନି, ଭେରିୟୋ ସମଲଙ୍କତା ।
ୱଜ୍ଜୟିସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ଉପଟ୍ଠାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ଚତୁସଟ୍ଠିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଚତୁସଟ୍ଠିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘କପ୍ପସତସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଉପପଜ୍ଜତି ୟଂ ୟୋନିଂ, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ଅନୂନଭୋଗୋ ହୁତ୍ୱାନ, ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ ଗମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଅଜ୍ଝାୟକୋ ଭୱିତ୍ୱାନ, ତିଣ୍ଣଂ ୱେଦାନ ପାରଗୂ ।
ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଚରିସ୍ସତି ମହିଂ ଇମଂ ॥
‘‘‘ସୋ ପଚ୍ଛା ପବ୍ବଜିତ୍ୱାନ, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ଗୋତମସ୍ସ ଭଗୱତୋ, ସାସନେଭିରମିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ଆରାଧୟିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଗୋତମଂ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱଂ ।
କିଲେସେ ଝାପୟିତ୍ୱାନ, ଅରହାୟଂ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ୱିପିନେ ବ୍ୟଗ୍ଘରାଜାୱ, ମିଗରାଜାୱ କେସରୀ ।
ଅଭୀତୋ ୱିହରାମଜ୍ଜ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସାସନେ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ଦଲିଦ୍ଦେ ଦୁଗ୍ଗତିମ୍ହି ୱା ।
ନିବ୍ବତ୍ତିଂ ମେ ନ ପସ୍ସାମି, ଉପଟ୍ଠାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୱିୱେକମନୁୟୁତ୍ତୋମ୍ହି, ଉପସନ୍ତୋ ନିରୂପଧି ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଜତୁକଣ୍ଣିତ୍ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଜତୁକଣ୍ଣିତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଉଦେନତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ହିମୱନ୍ତସ୍ସାୱିଦୂରେ, ପଦୁମୋ ନାମ ପବ୍ବତୋ ।
ଅସ୍ସମୋ ସୁକତୋ ମୟ୍ହଂ, ପଣ୍ଣସାଲା ସୁମାପିତା ॥
‘‘ନଦିୟୋ ସନ୍ଦରେ ତତ୍ଥ, ସୁପତିତ୍ଥା ମନୋରମା ।
ଅଚ୍ଛୋଦକା ସୀତଜଲା, ସନ୍ଦରେ ନଦିୟୋ ସଦା ॥
‘‘ପାଠୀନା ପାୱୁସା ମଚ୍ଛା, ବଲଜା ମୁଞ୍ଜରୋହିତା ।
ସୋଭେନ୍ତା ନଦିୟୋ ଏତେ, ୱସନ୍ତି ନଦିୟା ସଦା ॥
‘‘ଅମ୍ବଜମ୍ବୂହି ସଞ୍ଛନ୍ନା, କରେରିତିଲକା ତଥା ।
ଉଦ୍ଦାଲକା ପାଟଲିୟୋ, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଅଙ୍କୋଲକା ବିମ୍ବିଜାଲା, ମାୟାକାରୀ ଚ ପୁପ୍ଫିତା ।
ଗନ୍ଧେନ ଉପୱାୟନ୍ତା, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଅତିମୁତ୍ତା ସତ୍ତଲିକା, ନାଗା ସାଲା ଚ ପୁପ୍ଫିତା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘କୋସମ୍ବା ସଳଲା ନୀପା, ଅଟ୍ଠଙ୍ଗାପି ଚ ପୁପ୍ଫିତା [ଅଟ୍ଠଙ୍ଗା ଚ ସୁପୁପ୍ଫିତା (ସୀ॰), କଟ୍ଠଙ୍ଗା ଚ ସୁପୁପ୍ଫିତା (ପୀ॰)]।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ହରୀତକା ଆମଲକା, ଅମ୍ବଜମ୍ବୁୱିଭୀତକା ।
କୋଲା ଭଲ୍ଲାତକା ବିଲ୍ଲା, ଫଲାନି ବହୁ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘କଲମ୍ବା କନ୍ଦଲୀ ତତ୍ଥ, ପୁପ୍ଫନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମେ ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ [ଦିବ୍ବଗନ୍ଧା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰) ଏୱଂ ପରତ୍ଥପି] ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଅସୋକପିଣ୍ଡିୱାରୀ ଚ [ଅସୋକପିଣ୍ଡୀ ଚ ୱରୀ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ଅସୋକପିଣ୍ଡୀ ଚ ୱାରୀ (ପୀ॰)], ନିମ୍ବରୁକ୍ଖା ଚ ପୁପ୍ଫିତା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ପୁନ୍ନାଗା ଗିରିପୁନ୍ନାଗା, ତିମିରା ତତ୍ଥ ପୁପ୍ଫିତା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡୀ ସିରିନିଗ୍ଗୁଣ୍ଡୀ, ଚମ୍ପରୁକ୍ଖେତ୍ଥ ପୁପ୍ଫିତା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଅୱିଦୂରେ ପୋକ୍ଖରଣୀ, ଚକ୍କୱାକୂପକୂଜିତା ।
ମନ୍ଦାଲକେହି ସଞ୍ଛନ୍ନା, ପଦୁମୁପ୍ପଲକେହି ଚ ॥
‘‘ଅଚ୍ଛୋଦକା ସୀତଜଲା, ସୁପତିତ୍ଥା ମନୋରମା ।
ଅଚ୍ଛା ଫଲିକସମାନା, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ପଦୁମା ପୁପ୍ଫରେ ତତ୍ଥ, ପୁଣ୍ଡରୀକା ଚ ଉପ୍ପଲା ।
ମନ୍ଦାଲକେହି ସଞ୍ଛନ୍ନା, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ପାଠୀନା ପାୱୁସା ମଚ୍ଛା, ବଲଜା ମୁଞ୍ଜରୋହିତା ।
ୱିଚରନ୍ତାୱ ତେ ତତ୍ଥ, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘କୁମ୍ଭୀଲା ସୁସୁମାରା ଚ, କଚ୍ଛପା ଚ ଗହା ବହୂ ।
ଓଗହା ଅଜଗରା ଚ, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ପାରେୱତା ରୱିହଂସା, ଚକ୍କୱାକା ନଦୀଚରା ।
ଦିନ୍ଦିଭା ସାଳିକା ଚେତ୍ଥ, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ନୟିତା ଅମ୍ବଗନ୍ଧୀ ଚ, କେତକା ତତ୍ଥ ପୁପ୍ଫିତା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ସୀହା ବ୍ୟଗ୍ଘା ଚ ଦୀପୀ ଚ, ଅଚ୍ଛକୋକତରଚ୍ଛକା ।
ଅନୁସଞ୍ଚରନ୍ତା ପୱନେ, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଜଟାଭାରେନ ଭରିତା, ଅଜିନୁତ୍ତରୱାସନା ।
ଅନୁସଞ୍ଚରନ୍ତା ପୱନେ, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଅଜିନାନିଧରା ଏତେ, ନିପକା ସନ୍ତୱୁତ୍ତିନୋ ।
ଅପ୍ପାହାରାୱ ତେ ସବ୍ବେ, ସୋଭେନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଖାରିଭାରଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଜ୍ଝୋଗୟ୍ହ ୱନଂ ତଦା ।
ମୂଲଫଲାନି ଭୁଞ୍ଜନ୍ତା, ୱସନ୍ତି ଅସ୍ସମେ ତଦା ॥
‘‘ନ ତେ ଦାରୁଂ ଆହରନ୍ତି, ଉଦକଂ ପାଦଧୋୱନଂ ।
ସବ୍ବେସଂ ଆନୁଭାୱେନ, ସୟମେୱାହରୀୟତି ॥
‘‘ଚୁଲ୍ଲାସୀତିସହସ୍ସାନି, ଇସୟେତ୍ଥ ସମାଗତା ।
ସବ୍ବେୱ ଝାୟିନୋ ଏତେ, ଉତ୍ତମତ୍ଥଗୱେସକା ॥
‘‘ତପସ୍ସିନୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଚୋଦେନ୍ତା ଅପ୍ପନାୱ ତେ ।
ଅମ୍ବରାୱଚରା ସବ୍ବେ, ୱସନ୍ତି ଅସ୍ସମେ ତଦା ॥
‘‘ପଞ୍ଚାହଂ ସନ୍ନିପତନ୍ତି, ଏକଗ୍ଗା ସନ୍ତୱୁତ୍ତିନୋ ।
ଅଞ୍ଞୋଞ୍ଞଂ ଅଭିୱାଦେତ୍ୱା, ପକ୍କମନ୍ତି ଦିସାମୁଖା ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ନାମ ଜିନୋ, ସବ୍ବଧମ୍ମାନ ପାରଗୂ ।
ତମନ୍ଧକାରଂ ୱିଧମଂ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ତାୱଦେ ଜିନୋ ॥
‘‘ମମ ଅସ୍ସମସାମନ୍ତା, ୟକ୍ଖୋ ଆସି ମହିଦ୍ଧିକୋ ।
ସୋ ମେ ସଂସିତ୍ଥ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାୟକଂ ॥
‘‘ଏସ ବୁଦ୍ଧୋ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ମହାମୁନି ।
ଖିପ୍ପଂ ଗନ୍ତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ପୟିରୂପାସ ମାରିସ ॥
‘‘ୟକ୍ଖସ୍ସ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ଅସ୍ସମଂ ସଂସାମେତ୍ୱାନ, ନିକ୍ଖମିଂ ୱିପିନା ତଦା ॥
‘‘ଚେଳେୱ ଡୟ୍ହମାନମ୍ହି, ନିକ୍ଖମିତ୍ୱାନ ଅସ୍ସମା ।
ଏକରତ୍ତିଂ ନିୱାସେତ୍ୱା [ନିୱସିତ୍ୱା (ସୀ॰), ନିୱାସେନ ( ?)], ଉପଗଚ୍ଛିଂ ୱିନାୟକଂ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେନ୍ତୋ, ଦେସେସି ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ସୁଫୁଲ୍ଲଂ ପଦୁମଂ ଗୟ୍ହ, ଉପଗନ୍ତ୍ୱା ମହେସିନୋ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ପୂଜୟିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଜଲଜୁତ୍ତମନାୟକଂ ।
ଏକଂସଂ ଅଜିନଂ କତ୍ୱା, ସନ୍ଥୱିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ୟେନ ଞାଣେନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ୱସତୀହ ଅନାସୱୋ ।
ତଂ ଞାଣଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ସଂସାରସୋତଂ ଛିନ୍ଦିତ୍ୱା, ତାରେସି ସବ୍ବପାଣିନଂ ।
ତୱ ଧମ୍ମଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ତଣ୍ହାସୋତଂ ତରନ୍ତି ତେ ॥
‘‘‘ତୁୱଂ ସତ୍ଥା ଚ କେତୁ ଚ, ଧଜୋ ୟୂପୋ ଚ ପାଣିନଂ ।
ପରାୟଣୋ ପତିଟ୍ଠା ଚ, ଦୀପୋ ଚ ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମ [ଦିପଦୁତ୍ତମ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘‘ୟାୱତା ଗଣିନୋ ଲୋକେ, ସତ୍ଥୱାହା ପୱୁଚ୍ଚରେ ।
ତୁୱଂ ଅଗ୍ଗୋସି ସବ୍ବଞ୍ଞୁ, ତୱ ଅନ୍ତୋଗଧାୱ ତେ ॥
‘‘‘ତୱ ଞାଣେନ ସବ୍ବଞ୍ଞୁ, ତାରେସି ଜନତଂ ବହୁଂ ।
ତୱ ଦସ୍ସନମାଗମ୍ମ, ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତଂ କରିସ୍ସରେ ॥
‘‘‘ୟେ କେଚିମେ ଗନ୍ଧଜାତା, ଲୋକେ ୱାୟନ୍ତି ଚକ୍ଖୁମ ।
ତୱ ଗନ୍ଧସମୋ ନତ୍ଥି, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତେ ମହାମୁନେ’ ॥
‘‘‘ତିରଚ୍ଛାନୟୋନିଂ ନିରୟଂ, ପରିମୋଚେସି [ପରିମୋଚେହି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଚକ୍ଖୁମ ।
ଅସଙ୍ଖତଂ ପଦଂ ସନ୍ତଂ, ଦେସେସି [ଦେସେହି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ତ୍ୱଂ ମହାମୁନେ’ ॥
‘‘ପଦୁମୁତ୍ତରୋ ଲୋକୱିଦୂ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ଞାଣଂ ଅପୂଜେସି, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି’ ॥
‘‘ସୁଲଦ୍ଧଲାଭଂ ଲଦ୍ଧୋମ୍ହି, ତୋସୟିତ୍ୱାନ ସୁବ୍ବତଂ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉଦେନୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଦେନତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ମେତ୍ତେୟ୍ୟୱଗ୍ଗୋ ଏକଚତ୍ତାଲୀସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ମେତ୍ତେୟ୍ୟୋ ପୁଣ୍ଣକୋ ଥେରୋ, ମେତ୍ତଗୂ ଧୋତକୋପି ଚ ।
ଉପସିୱୋ ଚ ନନ୍ଦୋ ଚ, ହେମକୋ ସତ୍ତମୋ ତହିଂ ॥
ତୋଦେୟ୍ୟୋ ଜତୁକଣ୍ଣୀ ଚ, ଉଦେନୋ ଚ ମହାୟସୋ ।
ତୀଣି ଗାଥାସତାନେତ୍ଥ, ଅସୀତି ତୀଣି ଚୁତ୍ତରିଂ ॥
୪୨. ଭଦ୍ଦାଲିୱଗ୍ଗୋ
୧. ଭଦ୍ଦାଲିତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅଗ୍ଗୋ କାରୁଣିକୋ ମୁନି ।
ୱିୱେକକାମୋ ଲୋକଗ୍ଗୋ, ହିମୱନ୍ତମୁପାଗମି ॥
‘‘ଅଜ୍ଝୋଗାହେତ୍ୱା ହିମୱଂ, ସୁମେଧୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ପଲ୍ଲଙ୍କଂ ଆଭୁଜିତ୍ୱାନ, ନିସୀଦି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ସମାଧିଂ ସୋ ସମାପନ୍ନୋ, ସୁମେଧୋ ଲୋକନାୟକୋ ।
ସତ୍ତରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ବୁଦ୍ଧୋ, ନିସୀଦି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ଖାରିଭାରଂ [ଖାରିକାଜଂ (ସୀ॰)] ଗହେତ୍ୱାନ, ୱନମଜ୍ଝୋଗହିଂ ଅହଂ ।
ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଓଘତିଣ୍ଣମନାସୱଂ ॥
‘‘ସମ୍ମଜ୍ଜନିଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସମ୍ମଜ୍ଜିତ୍ୱାନ ଅସ୍ସମଂ ।
ଚତୁଦଣ୍ଡେ ଠପେତ୍ୱାନ, ଅକାସିଂ ମଣ୍ଡପଂ ତଦା ॥
‘‘ସାଲପୁପ୍ଫଂ ଆହରିତ୍ୱା, ମଣ୍ଡପଂ ଛାଦୟିଂ ଅହଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଅଭିୱନ୍ଦିଂ ତଥାଗତଂ ॥
‘‘ୟଂ ୱଦନ୍ତି ସୁମେଧୋତି, ଭୂରିପଞ୍ଞଂ ସୁମେଧସଂ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଗିରମଞ୍ଞାୟ, ସବ୍ବେ ଦେୱା ସମାଗମୁଂ ।
ଅସଂସୟଂ ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠୋ, ଧମ୍ମଂ ଦେସେତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘‘ସୁମେଧୋ ନାମ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଆହୁତୀନଂ ପଟିଗ୍ଗହୋ ।
ଦେୱସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ସତ୍ତାହଂ ମଣ୍ଡପଂ, ଧାରୟୀ ସାଲଛାଦିତଂ ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଦେୱଭୂତୋ ମନୁସ୍ସୋ ୱା, ହେମୱଣ୍ଣୋ ଭୱିସ୍ସତି ।
ପହୂତଭୋଗୋ ହୁତ୍ୱାନ, କାମଭୋଗୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠି ନାଗସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତା ।
ସୁୱଣ୍ଣକଚ୍ଛା ମାତଙ୍ଗା, ହେମକପ୍ପନୱାସସା ॥
‘‘‘ଆରୂଳ୍ହା ଗାମଣୀୟେହି, ତୋମରଙ୍କୁସପାଣିଭି ।
ସାୟଂ ପାତୋ [ସାୟପାତୋ (ପୀ॰)] ଉପଟ୍ଠାନଂ, ଆଗମିସ୍ସନ୍ତିମଂ ନରଂ ।
ତେହି ନାଗେହି ପରିୱୁତୋ, ରମିସ୍ସତି ଅୟଂ ନରୋ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠି ଅସ୍ସସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତା ।
ଆଜାନୀୟାୱ ଜାତିୟା, ସିନ୍ଧୱା ସୀଘୱାହିନୋ ॥
‘‘‘ଆରୂଳ୍ହା ଗାମଣୀୟେହି, ଇଲ୍ଲିୟାଚାପଧାରିଭି ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠି ରଥସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତା ।
ଦୀପା ଅଥୋପି ୱେୟଗ୍ଘା, ସନ୍ନଦ୍ଧା ଉସ୍ସିତଦ୍ଧଜା ॥
‘‘‘ଆରୂଳ୍ହା ଗାମଣୀୟେହି, ଚାପହତ୍ଥେହି ୱମ୍ମିଭି ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସଟ୍ଠି ଗାମସହସ୍ସାନି, ପରିପୁଣ୍ଣାନି ସବ୍ବସୋ ।
ପହୂତଧନଧଞ୍ଞାନି, ସୁସମିଦ୍ଧାନି ସବ୍ବସୋ ।
ସଦା ପାତୁଭୱିସ୍ସନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ହତ୍ଥୀ ଅସ୍ସା ରଥା ପତ୍ତୀ, ସେନା ଚ ଚତୁରଙ୍ଗିନୀ ।
ପରିୱାରେସ୍ସନ୍ତିମଂ ନିଚ୍ଚଂ, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସତାନଂ ତୀଣିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ଗୋତମୋ ନାମ ଗୋତ୍ତେନ, ସତ୍ଥା ଲୋକେ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ।
ଏତ୍ଥନ୍ତରମୁପାଦାୟ, ଗୱେସିଂ ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ଲାଭା ମୟ୍ହଂ ସୁଲଦ୍ଧଂ ମେ, ୟମହଞ୍ଞାସି ସାସନଂ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ନମୋ ତେ ପୁରିସାଜଞ୍ଞ, ନମୋ ତେ ପୁରିସୁତ୍ତମ ।
ତୱ ଞାଣଂ ପକିତ୍ତେତ୍ୱା, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ୟଂ ୟଂ ୟୋନୁପପଜ୍ଜାମି, ଦେୱତ୍ତଂ ଅଥ ମାନୁସଂ ।
ସବ୍ବତ୍ଥ ସୁଖିତୋ ହୋମି, ଫଲଂ ମେ ଞାଣକିତ୍ତନେ ॥
‘‘ଇଦଂ ପଚ୍ଛିମକଂ ମୟ୍ହଂ, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ନାଗୋୱ ବନ୍ଧନଂ ଛେତ୍ୱା, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି, ମମ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ, ୱିମୋକ୍ଖାପି ଚ ଅଟ୍ଠିମେ ।
ଛଳଭିଞ୍ଞା ସଚ୍ଛିକତା, କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଭଦ୍ଦାଲିତ୍ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଭଦ୍ଦାଲିତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଏକଛତ୍ତିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଚନ୍ଦଭାଗାନଦୀତୀରେ, ଅସ୍ସମୋ ସୁକତୋ ମମ ।
ସୁସୁଦ୍ଧପୁଲିନାକିଣ୍ଣୋ, ପନ୍ନସାଲା ସୁମାପିତା ॥
‘‘ଉତ୍ତାନକୂଲା ନଦିକା, ସୁପତିତ୍ଥା ମନୋରମା ।
ମଚ୍ଛକଚ୍ଛପସମ୍ପନ୍ନା [… ସଞ୍ଛନ୍ନା (କ॰)], ସୁସୁମାରନିସେୱିତା ॥
‘‘ଅଚ୍ଛା ଦୀପୀ ଚ ମୟୂରା, କରୱୀକା ଚ ସାଳିକା ।
କୂଜନ୍ତି ସବ୍ବଦା ଏତେ, ସୋଭୟନ୍ତା ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘କୋକିଲା ମଞ୍ଜୁଭାଣୀ ଚ, ହଂସା ଚ ମଧୁରସ୍ସରା ।
ଅଭିକୂଜନ୍ତି ତେ ତତ୍ଥ, ସୋଭୟନ୍ତା ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ସୀହା ବ୍ୟଗ୍ଘା ୱରାହା ଚ, ଅଚ୍ଛ [ୱକ (ସୀ॰ ପୀ॰), ବକା (ସ୍ୟା॰), ୱକା (କ॰)] କୋକତରଚ୍ଛକା ।
ଗିରିଦୁଗ୍ଗମ୍ହି ନାଦେନ୍ତି, ସୋଭୟନ୍ତା ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଏଣୀମିଗା ଚ ସରଭା, ଭେରଣ୍ଡା ସୂକରା ବହୂ ।
ଗିରିଦୁଗ୍ଗମ୍ହି ନାଦେନ୍ତି, ସୋଭୟନ୍ତା ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଉଦ୍ଦାଲକା ଚମ୍ପକା ଚ, ପାଟଲୀ ସିନ୍ଦୁୱାରକା ।
ଅତିମୁତ୍ତା ଅସୋକା ଚ, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ [ପୁପ୍ଫନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମେ (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ଅଙ୍କୋଲା ୟୂଥିକା ଚେୱ, ସତ୍ତଲୀ ବିମ୍ବିଜାଲିକା ।
କଣିକାରା ଚ ପୁପ୍ଫନ୍ତି, ସୋଭୟନ୍ତା ମମସ୍ସମଂ [କଣିକାକଣିକାରା ଚ, ପୁପ୍ଫନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ନାଗା ସାଲା ଚ ସଳଲା, ପୁଣ୍ଡରୀକେତ୍ଥ ପୁପ୍ଫିତା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଅଜ୍ଜୁନା ଅସନା ଚେତ୍ଥ, ମହାନାମା ଚ ପୁପ୍ଫିତା ।
ସାଲା ଚ କଙ୍ଗୁପୁପ୍ଫା ଚ, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଅମ୍ବା ଜମ୍ବୂ ଚ ତିଲକା, ନିମ୍ବା ଚ ସାଲକଲ୍ୟାଣୀ ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଅସୋକା ଚ କପିଟ୍ଠା ଚ, ଗିରିମାଲେତ୍ଥ [ଭଗିନିମାଲେତ୍ଥ (ସୀ॰ ପୀ॰), ଭଗିନିମାଲା ଚ (ସ୍ୟା॰)] ପୁପ୍ଫିତା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘କଦମ୍ବା କଦଲୀ ଚେୱ, ଇସିମୁଗ୍ଗା ଚ ରୋପିତା ।
ଧୁୱଂ ଫଲାନି ଧାରେନ୍ତି, ସୋଭୟନ୍ତା ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ହରୀତକା ଆମଲକା, ଅମ୍ବଜମ୍ବୁୱିଭୀତକା ।
କୋଲା ଭଲ୍ଲାତକା ବିଲ୍ଲା, ଫଲିନୋ ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ଅୱିଦୂରେ ପୋକ୍ଖରଣୀ, ସୁପତିତ୍ଥା ମନୋରମା ।
ମନ୍ଦାଲକେହି ସଞ୍ଛନ୍ନା, ପଦୁମୁପ୍ପଲକେହି ଚ ॥
‘‘ଗବ୍ଭଂ ଗଣ୍ହନ୍ତି ପଦୁମା, ଅଞ୍ଞେ ପୁପ୍ଫନ୍ତି କେସରୀ ।
ଓପତ୍ତକଣ୍ଣିକା ଚେୱ, ପୁପ୍ଫନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ପାଠୀନା ପାୱୁସା ମଚ୍ଛା, ବଲଜା ମୁଞ୍ଜରୋହିତା ।
ଅଚ୍ଛୋଦକମ୍ହି ୱିଚରଂ, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ନୟିତା ଅମ୍ବଗନ୍ଧୀ ଚ, ଅନୁକୂଲେ ଚ କେତକା ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ମଧୁ ଭିସମ୍ହା ସୱତି, ଖୀରସପ୍ପି ମୁଳାଲିଭି ।
ଦିବ୍ବଗନ୍ଧଂ ସମ୍ପୱନ୍ତା, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ପୁଲିନା ସୋଭନା ତତ୍ଥ, ଆକିଣ୍ଣା ଜଲସେୱିତା ।
ଓପୁପ୍ଫା ପୁପ୍ଫିତା ସେନ୍ତି, ସୋଭୟନ୍ତା ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ଜଟାଭାରେନ ଭରିତା, ଅଜିନୁତ୍ତରୱାସନା ।
ୱାକଚୀରଧରା ସବ୍ବେ, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ୟୁଗମତ୍ତମପେକ୍ଖନ୍ତା, ନିପକା ସନ୍ତୱୁତ୍ତିନୋ ।
କାମଭୋଗେ ଅନପେକ୍ଖା, ୱସନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ପରୂଳ୍ହକଚ୍ଛନଖଲୋମା, ପଙ୍କଦନ୍ତା ରଜସ୍ସିରା ।
ରଜୋଜଲ୍ଲଧରା ସବ୍ବେ, ୱସନ୍ତି ମମ ଅସ୍ସମେ ॥
‘‘ଅଭିଞ୍ଞାପାରମିପ୍ପତ୍ତା, ଅନ୍ତଲିକ୍ଖଚରା ଚ ତେ ।
ଉଗ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତା ନଭଂ ଏତେ, ସୋଭୟନ୍ତି ମମସ୍ସମଂ ॥
‘‘ତେହି ସିସ୍ସେହି ପରିୱୁତୋ, ୱସାମି ୱିପିନେ ତଦା ।
ରତ୍ତିନ୍ଦିୱଂ ନ ଜାନାମି, ସଦା ଝାନସମପ୍ପିତୋ ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି ।
ତମନ୍ଧକାରଂ ନାସେନ୍ତୋ, ଉପ୍ପଜ୍ଜି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ଅଥ ଅଞ୍ଞତରୋ ସିସ୍ସୋ, ଆଗଚ୍ଛି ମମ ସନ୍ତିକଂ ।
ମନ୍ତେ ଅଜ୍ଝେତୁକାମୋ ସୋ, ଛଳଙ୍ଗଂ ନାମ ଲକ୍ଖଣଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ମହାମୁନି ।
ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେନ୍ତୋ, ଦେସେତି ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ତୁଟ୍ଠହଟ୍ଠୋ ପମୁଦିତୋ, ଧମ୍ମନ୍ତରଗତାସୟୋ ।
ଅସ୍ସମା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱିଂ ॥
‘‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଲୋକେ ସମୁପ୍ପନ୍ନୋ, ଦ୍ୱତ୍ତିଂସୱରଲକ୍ଖଣୋ ।
ଏଥ ସବ୍ବେ ଗମିସ୍ସାମ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସନ୍ତିକଂ’ ॥
‘‘ଓୱାଦପଟିକରା ତେ, ସଧମ୍ମେ ପାରମିଂ ଗତା ।
ସାଧୂତି ସମ୍ପଟିଚ୍ଛିଂସୁ, ଉତ୍ତମତ୍ଥଗୱେସକା ॥
‘‘ଜଟାଭାରଭରିତା ତେ [ଜଟାଭାରେନ ଭରିତା (କ॰)], ଅଜିନୁତ୍ତରୱାସନା ।
ଉତ୍ତମତ୍ଥଂ ଗୱେସନ୍ତା, ନିକ୍ଖମିଂସୁ ୱନା ତଦା ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ମହାୟସୋ ।
ଚତୁସଚ୍ଚଂ ପକାସେନ୍ତୋ, ଦେସେତି ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘ସେତଚ୍ଛତ୍ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠସ୍ସ ଧାରୟିଂ ।
ଏକାହଂ ଧାରୟିତ୍ୱାନ, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅୱନ୍ଦହଂ ॥
‘‘ଅତ୍ଥଦସ୍ସୀ ତୁ ଭଗୱା, ଲୋକଜେଟ୍ଠୋ ନରାସଭୋ ।
ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମେ ଛତ୍ତଂ ଅଧାରେସି, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ଇମସ୍ସ ଜାୟମାନସ୍ସ, ଦେୱତ୍ତେ ଅଥ ମାନୁସେ ।
ଧାରେସ୍ସତି ସଦା ଛତ୍ତଂ, ଛତ୍ତଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘‘ସତ୍ତସତ୍ତତିକପ୍ପାନି, ଦେୱଲୋକେ ରମିସ୍ସତି ।
ସହସ୍ସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସତ୍ତସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘‘ଅଟ୍ଠାରସେ କପ୍ପସତେ, ଗୋତମୋ ସକ୍ୟପୁଙ୍ଗୱୋ ।
ତମନ୍ଧକାରଂ ନାସେନ୍ତୋ, ଉପ୍ପଜ୍ଜିସ୍ସତି ଚକ୍ଖୁମା ॥
‘‘‘ତସ୍ସ ଧମ୍ମେସୁ ଦାୟାଦୋ, ଓରସୋ ଧମ୍ମନିମ୍ମିତୋ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
‘‘ୟତୋ ଅହଂ କମ୍ମମକଂ, ଛତ୍ତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଧାରୟଂ ।
ଏତ୍ଥନ୍ତରେ ନ ଜାନାମି, ସେତଚ୍ଛତ୍ତଂ ଅଧାରିତଂ ॥
‘‘ଇଦଂ ପଚ୍ଛିମକଂ ମୟ୍ହଂ, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ଛତ୍ତଧାରଣମଜ୍ଜାପି, ୱତ୍ତତେ ନିଚ୍ଚକାଲିକଂ ॥
‘‘ଅହୋ ମେ ସୁକତଂ କମ୍ମଂ, ଅତ୍ଥଦସ୍ସିସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଛତ୍ତିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଛତ୍ତିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ତିଣସୂଲକଛାଦନିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଜାତିଂ ଜରଞ୍ଚ ମରଣଂ, ପଚ୍ଚୱେକ୍ଖିଂ ଅହଂ ତଦା ।
ଏକକୋ ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ॥
‘‘ଚରମାନୋନୁପୁବ୍ବେନ, ଗଙ୍ଗାତୀରଂ ଉପାଗମିଂ ।
ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ ପଥୱିଂ, ଗଙ୍ଗାତୀରେ ସମୁନ୍ନତଂ ॥
‘‘ଅସ୍ସମଂ ତତ୍ଥ ମାପେତ୍ୱା, ୱସାମି ଅସ୍ସମେ ଅହଂ ।
ସୁକତୋ ଚଙ୍କମୋ ମୟ୍ହଂ, ନାନାଦିଜଗଣାୟୁତୋ ॥
‘‘ମମୁପେନ୍ତି ଚ ୱିସ୍ସତ୍ଥା, କୂଜନ୍ତି ଚ ମନୋହରଂ ।
ରମମାନୋ ସହ ତେହି, ୱସାମି ଅସ୍ସମେ ଅହଂ ॥
‘‘ମମ ଅସ୍ସମସାମନ୍ତା, ମିଗରାଜା ଚତୁକ୍କମୋ ।
ଆସୟା ଅଭିନିକ୍ଖମ୍ମ, ଗଜ୍ଜି ସୋ ଅସନୀ ୱିୟ ॥
‘‘ନଦିତେ ମିଗରାଜେ ଚ, ହାସୋ ମେ ଉଦପଜ୍ଜଥ ।
ମିଗରାଜଂ ଗୱେସନ୍ତୋ, ଅଦ୍ଦସଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନାହଂ ଦେୱଦେୱଂ, ତିସ୍ସଂ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକଂ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ପୂଜୟିଂ ନାଗକେସରଂ ॥
‘‘ଉଗ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତଂୱ ସୂରିୟଂ, ସାଲରାଜଂୱ ପୁପ୍ଫିତଂ ।
ଓସଧିଂୱ ୱିରୋଚନ୍ତଂ, ସନ୍ଥୱିଂ ଲୋକନାୟକଂ ॥
‘‘‘ତୱ ଞାଣେନ ସବ୍ବଞ୍ଞୁ, ମୋଚେସିମଂ ସଦେୱକଂ ।
ତୱଂ ଆରାଧୟିତ୍ୱାନ, ଜାତିୟା ପରିମୁଚ୍ଚରେ ॥
‘‘‘ଅଦସ୍ସନେନ ସବ୍ବଞ୍ଞୁ, ବୁଦ୍ଧାନଂ ସବ୍ବଦସ୍ସିନଂ ।
ପତନ୍ତିୱୀଚିନିରୟଂ, ରାଗଦୋସେହି ଓଫୁଟା [ଓତ୍ଥଟା (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘‘ତୱ ଦସ୍ସନମାଗମ୍ମ, ସବ୍ବଞ୍ଞୁ ଲୋକନାୟକ ।
ପମୁଚ୍ଚନ୍ତି ଭୱା ସବ୍ବା, ଫୁସନ୍ତି ଅମତଂ ପଦଂ ॥
‘‘‘ୟଦା ବୁଦ୍ଧା ଚକ୍ଖୁମନ୍ତୋ, ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ପଭଙ୍କରା ।
କିଲେସେ ଝାପୟିତ୍ୱାନ, ଆଲୋକଂ ଦସ୍ସୟନ୍ତି ତେ’ ॥
‘‘କିତ୍ତୟିତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ତିସ୍ସଂ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକଂ ।
ହଟ୍ଠୋ ହଟ୍ଠେନ ଚିତ୍ତେନ, ତିଣସୂଲଂ ଅପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ମମ ସଙ୍କପ୍ପମଞ୍ଞାୟ, ତିସ୍ସୋ ଲୋକଗ୍ଗନାୟକୋ ।
ସକାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଇମା ଗାଥା ଅଭାସଥ ॥
‘‘‘ୟୋ ମଂ ପୁପ୍ଫେହି ଛାଦେସି, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
ତମହଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସାମି, ସୁଣାଥ ମମ ଭାସତୋ ॥
‘‘‘ପଞ୍ଚୱୀସତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ସୋ, ଦେୱରଜ୍ଜଂ କରିସ୍ସତି ।
ପଞ୍ଚସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ତସ୍ସ କମ୍ମନିସ୍ସନ୍ଦେନ [କମ୍ମସ୍ସ ନିସ୍ସନ୍ଦୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ପୁପ୍ଫାନଂ ପୂଜନାୟ ଚ [ସୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘‘ସୀସଂନ୍ହାତୋ ଚୟଂ ପୋସୋ, ପୁପ୍ଫମାକଙ୍ଖତେ ୟଦି [ସାୟଂ ପାତୋ ଚୟଂ ପୋସୋ, ପୁପ୍ଫେହି ମଂ ଅଛାଦୟି (ସ୍ୟା॰)]।
ପୁଞ୍ଞକମ୍ମେନ ସଂୟୁତ୍ତଂ [ସଂୟୁତ୍ତୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ପୁରତୋ ପାତୁଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘‘ୟଂ ୟଂ ଇଚ୍ଛତି କାମେହି, ତଂ ତଂ ପାତୁଭୱିସ୍ସତି ।
ସଙ୍କପ୍ପଂ ପରିପୂରେତ୍ୱା, ନିବ୍ବାୟିସ୍ସତିନାସୱୋ’ ॥
ଅଟ୍ଠାରସମଂ ଭାଣୱାରଂ ।
‘‘କିଲେସେ ଝାପୟିତ୍ୱାନ, ସମ୍ପଜାନୋ ପତିସ୍ସତୋ ।
ଏକାସନେ ନିସୀଦିତ୍ୱା, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଚଙ୍କମନ୍ତୋ ନିପଜ୍ଜନ୍ତୋ, ନିସିନ୍ନୋ ଉଦ ୱା ଠିତୋ ।
ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ସରିତ୍ୱାନ, ୱିହରାମି ଅହଂ ସଦା ॥
‘‘ଚୀୱରେ ପିଣ୍ଡପାତେ ଚ, ପଚ୍ଚୟେ ସୟନାସନେ ।
ତତ୍ଥ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୋ ଦାନି ପତ୍ତୋ ଅମତଂ, ସନ୍ତଂ ପଦମନୁତ୍ତରଂ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ଦ୍ୱେନୱୁତେ ଇତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ତିଣସୂଲକଛାଦନିୟୋ [ତିଣସୂଲିକଛାଦନିୟୋ (କ॰)] ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ତିଣସୂଲକଛାଦନିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ମଧୁମଂସଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ସୂକରିକୋ ଅହୋସହଂ ।
ଉକ୍କୋଟଂ ରନ୍ଧୟିତ୍ୱାନ [ଉକ୍କୋଟକଂ ରନ୍ଧୟିତ୍ୱା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ମଧୁମଂସମ୍ହି [ମଧୁସପ୍ପିମ୍ହି (ପୀ॰), ମଧୁଂ ମଂସମ୍ହି (କ॰)] ଓକିରିଂ ॥
‘‘ସନ୍ନିପାତଂ ଅହଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ଏକଂ ପତ୍ତଂ ଗହେସହଂ ।
ପୂରୟିତ୍ୱାନ ତଂ ପତ୍ତଂ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ୟୋତ୍ଥ ଥେରତରୋ ଭିକ୍ଖୁ, ନିୟ୍ୟାଦେସି ମମଂ ତଦା ।
ଇମିନା ପତ୍ତପୂରେନ, ଲଭସ୍ସୁ ୱିପୁଲଂ ସୁଖଂ ॥
‘‘ଦୁୱେ ସମ୍ପତ୍ତିୟୋ ଭୁତ୍ୱା, ସୁକ୍କମୂଲେନ ଚୋଦିତୋ ।
ପଚ୍ଛିମେ ୱତ୍ତମାନମ୍ହି, କିଲେସେ ଝାପୟିସ୍ସତି ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ।
ତତ୍ଥ ଭୁତ୍ୱା ପିୱିତ୍ୱା ଚ, ଲଭାମି ୱିପୁଲଂ ସୁଖଂ ॥
‘‘ମଣ୍ଡପେ ରୁକ୍ଖମୂଲେ ୱା, ପୁବ୍ବକମ୍ମଂ ଅନୁସ୍ସରିଂ ।
ଅନ୍ନପାନାଭିୱସ୍ସୋ ମେ, ଅଭିୱସ୍ସତି ତାୱଦେ ॥
‘‘ଇଦଂ ପଚ୍ଛିମକଂ ମୟ୍ହଂ, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ଇଧାପି ଅନ୍ନପାନଂ ମେ, ୱସ୍ସତେ ସବ୍ବକାଲିକଂ ॥
‘‘ତେନେୱ ମଧୁଦାନେନ [ମଂସଦାନେନ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ସନ୍ଧାୱିତ୍ୱା ଭୱେ ଅହଂ ।
ସବ୍ବାସୱେ ପରିଞ୍ଞାୟ, ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମଧୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଧୁମଂସଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଧୁମଂସଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ନାଗପଲ୍ଲୱତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ରାଜୁୟ୍ୟାନେ ୱସାମହଂ ।
ମମ ଅସ୍ସମସାମନ୍ତା, ନିସୀଦି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ନାଗପଲ୍ଲୱମାଦାୟ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଅଭିରୋପୟିଂ ।
ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ସୁଗତଂ ଅଭିୱାଦୟିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପଲ୍ଲୱମପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ନାଗପଲ୍ଲୱୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ନାଗପଲ୍ଲୱତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଏକଦୀପିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପରିନିବ୍ବୁତେ ସୁଗତେ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥେ ଲୋକନାୟକେ ।
ସଦେୱମାନୁସା ସବ୍ବେ, ପୂଜେନ୍ତି ଦ୍ୱିପଦୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ଆରୋପିତେ ଚ ଚିତକେ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥେ ଲୋକନାୟକେ ।
ୟଥାସକେନ ଥାମେନ, ଚିତଂ ପୂଜେନ୍ତି ସତ୍ଥୁନୋ ॥
‘‘ଅୱିଦୂରେ ଚିତକସ୍ସ, ଦୀପଂ ଉଜ୍ଜାଲୟିଂ ଅହଂ ।
ୟାୱ ଉଦେତି ସୂରିୟୋ, ଦୀପଂ ମେ ତାୱ ଉଜ୍ଜଲି ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ମେ ସୁକତଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ଏକଦୀପୀତି ଞାୟତି ।
ଦୀପସତସହସ୍ସାନି, ବ୍ୟମ୍ହେ ପଜ୍ଜଲରେ ମମ ॥
‘‘ଉଦୟନ୍ତୋୱ ସୂରିୟୋ, ଦେହୋ ମେ ଜୋତତେ ସଦା ।
ସପ୍ପଭାହି ସରୀରସ୍ସ, ଆଲୋକୋ ହୋତି ମେ ସଦା ॥
‘‘ତିରୋକୁଟ୍ଟଂ [ତିରୋକୁଡ୍ଡଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰)] ତିରୋସେଲଂ, ସମତିଗ୍ଗୟ୍ହ [ସବ୍ବତ୍ଥପି ଏୱମେୱ ଦିସ୍ସତି] ପବ୍ବତଂ ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, ପସ୍ସାମି ଚକ୍ଖୁନା ଅହଂ ॥
‘‘ସତ୍ତସତ୍ତତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱଲୋକେ ରମିଂ ଅହଂ ।
ଏକତିଂସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠୱୀସତିକ୍ଖତ୍ତୁଞ୍ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ।
ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ନିବ୍ବତ୍ତିଂ ମାତୁକୁଚ୍ଛିୟଂ ।
ମାତୁକୁଚ୍ଛିଗତସ୍ସାପି, ଅକ୍ଖି ମେ ନ ନିମୀଲତି ॥
‘‘ଜାତିୟା ଚତୁୱସ୍ସୋହଂ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ଅଡ୍ଢମାସେ ଅସମ୍ପତ୍ତେ, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ଦିବ୍ବଚକ୍ଖୁଂ ୱିସୋଧେସିଂ, ଭୱା ସବ୍ବେ ସମୂହତା ।
ସବ୍ବେ କିଲେସା ସଞ୍ଛିନ୍ନା, ଏକଦୀପସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ତିରୋକୁଟ୍ଟଂ ତିରୋସେଲଂ, ପବ୍ବତଞ୍ଚାପି କେୱଲଂ ।
ସମତିକ୍କମ୍ମ [ସବ୍ବତ୍ଥପୀ ଏୱମେୱ ଦିସ୍ସତି] ପସ୍ସାମି, ଏକଦୀପସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୱିସମା ମେ ସମା ହୋନ୍ତି, ଅନ୍ଧକାରୋ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ନାହଂ ପସ୍ସାମି ତିମିରଂ, ଏକଦୀପସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦୀପମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ଏକଦୀପସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଏକଦୀପିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଏକଦୀପିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଉଚ୍ଛଙ୍ଗପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ନଗରେ ବନ୍ଧୁମତିୟା, ଅହୋସିଂ ମାଲିକୋ ତଦା ।
ଉଚ୍ଛଙ୍ଗଂ ପୂରୟିତ୍ୱାନ, ଅଗମଂ ଅନ୍ତରାପଣଂ ॥
‘‘ଭଗୱା ତମ୍ହି ସମୟେ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘପୁରକ୍ଖତୋ ।
ମହତା ଆନୁଭାୱେନ, ନିୟ୍ୟାତି ଲୋକନାୟକୋ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନ ଲୋକପଜ୍ଜୋତଂ, ୱିପସ୍ସିଂ ଲୋକତାରଣଂ ।
ପୁପ୍ଫଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ ଉଚ୍ଛଙ୍ଗା, ବୁଦ୍ଧସେଟ୍ଠଂ ଅପୂଜୟିଂ ॥
‘‘ଏକନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ପୁପ୍ଫମଭିପୂଜୟିଂ ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ବୁଦ୍ଧପୂଜାୟିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ଉଚ୍ଛଙ୍ଗପୁପ୍ଫିୟୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ଉଚ୍ଛଙ୍ଗପୁପ୍ଫିୟତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ୟାଗୁଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ଅତିଥିଂ [ଅତୀତଂ (କ॰)] ମେ ଗହେତ୍ୱାନ, ଅଗଚ୍ଛିଂ ଗାମକଂ ତଦା ।
ସମ୍ପୁଣ୍ଣନଦିକଂ ଦିସ୍ୱା, ସଙ୍ଘାରାମଂ ଉପାଗମିଂ ॥
‘‘ଆରଞ୍ଞକା ଧୁତଧରା, ଝାୟିନୋ ଲୂଖଚୀୱରା ।
ୱିୱେକାଭିରତା ଧୀରା, ସଙ୍ଘାରାମେ ୱସନ୍ତି ତେ ॥
‘‘ଗତି ତେସଂ ଉପଚ୍ଛିନ୍ନା, ସୁୱିମୁତ୍ତାନ ତାଦିନଂ ।
ପିଣ୍ଡାୟ ତେ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି, ଓରୁଦ୍ଧନଦିତାୟ ହି [ଓରୁଦ୍ଧନଦିକାୟତିଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ୱେଦଜାତୋ କତଞ୍ଜଲୀ ।
ତଣ୍ଡୁଲଂ ମେ ଗହେତ୍ୱାନ, ୟାଗୁଦାନଂ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଚନ୍ନଂ ୟାଗୁଂ ଦତ୍ୱାନ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
ସକକମ୍ମାଭିରଦ୍ଧୋହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ମଣିମୟଞ୍ଚ ମେ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ନିବ୍ବତ୍ତି ତିଦସେ ଗଣେ ।
ନାରୀଗଣେହି ସହିତୋ, ମୋଦାମି ବ୍ୟମ୍ହମୁତ୍ତମେ ॥
‘‘ତେତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଚକ୍କୱତ୍ତୀ, ମହାରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ଦେୱଲୋକେ ମନୁସ୍ସେ ୱା, ଅନୁଭୋତ୍ୱା ସୟଂ [ୟସଂ (ସ୍ୟା॰)] ଅହଂ ॥
‘‘ପଚ୍ଛିମେ ଭୱେ ସମ୍ପତ୍ତେ, ପବ୍ବଜିଂ ଅନଗାରିୟଂ ।
ସହ ଓରୋପିତେ କେସେ, ସବ୍ବଂ ସମ୍ପଟିୱିଜ୍ଝହଂ ॥
‘‘ଖୟତୋ ୱୟତୋ ଚାପି, ସମ୍ମସନ୍ତୋ କଳେୱରଂ ।
ପୁରେ ସିକ୍ଖାପଦାଦାନା, ଅରହତ୍ତମପାପୁଣିଂ ॥
‘‘ସୁଦିନ୍ନଂ ମେ ଦାନୱରଂ, ୱାଣିଜ୍ଜଂ ସମ୍ପୟୋଜିତଂ ।
ତେନେୱ ୟାଗୁଦାନେନ, ପତ୍ତୋମ୍ହି ଅଚଲଂ ପଦଂ ॥
‘‘ସୋକଂ ପରିଦ୍ଦୱଂ ବ୍ୟାଧିଂ, ଦରଥଂ ଚିତ୍ତତାପନଂ ।
ନାଭିଜାନାମି ଉପ୍ପନ୍ନଂ, ୟାଗୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୟାଗୁଂ ସଙ୍ଘସ୍ସ ଦତ୍ୱାନ, ପୁଞ୍ଞକ୍ଖେତ୍ତେ ଅନୁତ୍ତରେ ।
ପଞ୍ଚାନିସଂସେ ଅନୁଭୋମି, ଅହୋ ୟାଗୁସୁୟିଟ୍ଠତା ॥
‘‘ଅବ୍ୟାଧିତା ରୂପୱତା, ଖିପ୍ପଂ ଧମ୍ମନିସନ୍ତିତା [ନିବୁଜ୍ଝିତା (ସ୍ୟା॰)]।
ଲାଭିତା ଅନ୍ନପାନସ୍ସ, ଆୟୁ ପଞ୍ଚମକଂ ମମ ॥
‘‘ୟୋ କୋଚି ୱେଦଂ ଜନୟଂ, ସଙ୍ଘେ ୟାଗୁଂ ଦଦେୟ୍ୟ ସୋ ।
ଇମାନି ପଞ୍ଚ ଠାନାନି, ପଟିଗଣ୍ହେୟ୍ୟ ପଣ୍ଡିତୋ ॥
‘‘କରଣୀୟଂ କତଂ ସବ୍ବଂ, ଭୱା ଉଗ୍ଘାଟିତା ମୟା ।
ସବ୍ବାସୱା ପରିକ୍ଖୀଣା, ନତ୍ଥି ଦାନି ପୁନବ୍ଭୱୋ ॥
‘‘ସୋ ଅହଂ ୱିଚରିସ୍ସାମି, ଗାମା ଗାମଂ ପୁରା ପୁରଂ ।
ନମସ୍ସମାନୋ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଧମ୍ମସ୍ସ ଚ ସୁଧମ୍ମତଂ ॥
‘‘ତିଂସକପ୍ପସହସ୍ସମ୍ହି, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ୟାଗୁଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ୟାଗୁଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ୟାଗୁଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ପତ୍ଥୋଦନଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ୱନଚାରୀ ପୁରେ ଆସିଂ, ସତତଂ ୱନକମ୍ମିକୋ ।
ପତ୍ଥୋଦନଂ ଗହେତ୍ୱାନ, କମ୍ମନ୍ତଂ ଅଗମାସହଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସୟମ୍ଭୁଂ ଅପରାଜିତଂ ।
ୱନା ପିଣ୍ଡାୟ ନିକ୍ଖନ୍ତଂ, ଦିସ୍ୱା ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ପରକମ୍ମାୟନେ [ୱୟକମ୍ମାୟନେ (କ॰)] ୟୁତ୍ତୋ, ପୁଞ୍ଞଞ୍ଚ ମେ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ଅୟଂ ପତ୍ଥୋଦନୋ ଅତ୍ଥି, ଭୋଜୟିସ୍ସାମହଂ [ଭୋଜୟିସ୍ସାମି ମଂ (ସ୍ୟା॰)] ମୁନିଂ ॥
‘‘ପତ୍ଥୋଦନଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସୟମ୍ଭୁସ୍ସ ଅଦାସହଂ ।
ମମ ନିଜ୍ଝାୟମାନସ୍ସ, ପରିଭୁଞ୍ଜି ତଦା ମୁନି ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଛତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ତେତ୍ତିଂସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ସୁଖିତୋ ୟସୱା ହୋମି, ପତ୍ଥୋଦନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଭୱାଭୱେ ସଂସରନ୍ତୋ, ଲଭାମି ଅମିତଂ ଧନଂ ।
ଭୋଗେ ମେ ଊନତା ନତ୍ଥି, ପତ୍ଥୋଦନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ନଦୀସୋତପଟିଭାଗା, ଭୋଗା ନିବ୍ବତ୍ତରେ ମମ ।
ପରିମେତୁଂ ନ ସକ୍କୋମି, ପତ୍ଥୋଦନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇମଂ ଖାଦ ଇମଂ ଭୁଞ୍ଜ, ଇମମ୍ହି ସୟନେ ସୟ ।
ତେନାହଂ ସୁଖିତୋ ହୋମି, ପତ୍ଥୋଦନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ପତ୍ଥୋଦନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ପତ୍ଥୋଦନଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ପତ୍ଥୋଦନଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ମଞ୍ଚଦାୟକତ୍ଥେରଅପଦାନଂ
‘‘ପରିନିବ୍ବୁତେ କାରୁଣିକେ, ସିଦ୍ଧତ୍ଥେ ଲୋକନାୟକେ ।
ୱିତ୍ଥାରିକେ ପାୱଚନେ, ଦେୱମାନୁସସକ୍କତେ ॥
‘‘ଚଣ୍ଡାଲୋ ଆସହଂ ତତ୍ଥ, ଆସନ୍ଦିପୀଠକାରକୋ ।
ତେନ କମ୍ମେନ ଜୀୱାମି, ତେନ ପୋସେମି ଦାରକେ ॥
‘‘ଆସନ୍ଦିଂ ସୁକତଂ କତ୍ୱା, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
ସୟମେୱୁପଗନ୍ତ୍ୱାନ, ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସଦାସହଂ ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ସୁକତେନ, ଚେତନାପଣିଧୀହି ଚ ।
ଜହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସମଗଚ୍ଛହଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକଗତୋ ସନ୍ତୋ, ମୋଦାମି ତିଦସେ ଗଣେ ।
ସୟନାନି ମହଗ୍ଘାନି, ନିବ୍ବତ୍ତନ୍ତି ୟଦିଚ୍ଛକଂ ॥
‘‘ପଞ୍ଞାସକ୍ଖତ୍ତୁଂ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ଦେୱରଜ୍ଜମକାରୟିଂ ।
ଅସୀତିକ୍ଖତ୍ତୁଂ ରାଜା ଚ, ଚକ୍କୱତ୍ତୀ ଅହୋସହଂ ॥
‘‘ପଦେସରଜ୍ଜଂ ୱିପୁଲଂ, ଗଣନାତୋ ଅସଙ୍ଖିୟଂ ।
ସୁଖିତୋ ୟସୱା ହୋମି, ମଞ୍ଚଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦେୱଲୋକା ଚୱିତ୍ୱାନ, ଏମି ଚେ ମାନୁସଂ ଭୱଂ ।
ମହାରହା ସୁସୟନା, ସୟମେୱ ଭୱନ୍ତି ମେ ॥
‘‘ଅୟଂ ପଚ୍ଛିମକୋ ମୟ୍ହଂ, ଚରିମୋ ୱତ୍ତତେ ଭୱୋ ।
ଅଜ୍ଜାପି ସୟନେ କାଲେ [ସୟନକାଲେ (ସ୍ୟା॰)], ସୟନଂ ଉପତିଟ୍ଠତି ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନୱୁତିତୋ କପ୍ପେ, ୟଂ ଦାନମଦଦିଂ ତଦା ।
ଦୁଗ୍ଗତିଂ ନାଭିଜାନାମି, ମଞ୍ଚଦାନସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କିଲେସା ଝାପିତା ମୟ୍ହଂ…ପେ॰… ୱିହରାମି ଅନାସୱୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଆସି…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ ॥
‘‘ପଟିସମ୍ଭିଦା ଚତସ୍ସୋ…ପେ॰… କତଂ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସାସନଂ’’ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସୁଦଂ ଆୟସ୍ମା ମଞ୍ଚଦାୟକୋ ଥେରୋ ଇମା ଗାଥାୟୋ
ଅଭାସିତ୍ଥାତି ।
ମଞ୍ଚଦାୟକତ୍ଥେରସ୍ସାପଦାନଂ ଦସମଂ ।
ଭଦ୍ଦାଲିୱଗ୍ଗୋ ବାଚତ୍ତାଲୀସମୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଭଦ୍ଦାଲୀ ଏକଛତ୍ତୋ ଚ, ତିଣସୂଲୋ ଚ ମଂସଦୋ ।
ନାଗପଲ୍ଲୱିକୋ ଦୀପୀ, ଉଚ୍ଛଙ୍ଗି ୟାଗୁଦାୟକୋ ॥
ପତ୍ଥୋଦନୀ ମଞ୍ଚଦଦୋ, ଗାଥାୟୋ ଗଣିତା ଚିହ ।
ଦ୍ୱେସତାନି ଚ ଗାଥାନଂ, ଗାଥା ଚେକା ତଦୁତ୍ତରି ॥