ପେତୱତ୍ଥୁପାଳି
॥ ନମୋ ତସ୍ସ ଭଗୱତୋ ଅରହତୋ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ॥
ଖୁଦ୍ଦକନିକାୟେ
ପେତୱତ୍ଥୁପାଳି
୧. ଉରଗୱଗ୍ଗୋ
୧. ଖେତ୍ତୂପମପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ଖେତ୍ତୂପମା ଅରହନ୍ତୋ, ଦାୟକା କସ୍ସକୂପମା ।
ବୀଜୂପମଂ ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମଂ, ଏତ୍ତୋ ନିବ୍ବତ୍ତତେ ଫଲଂ ॥
‘‘ଏତଂ ବୀଜଂ କସି ଖେତ୍ତଂ, ପେତାନଂ ଦାୟକସ୍ସ ଚ ।
ତଂ ପେତା ପରିଭୁଞ୍ଜନ୍ତି, ଦାତା ପୁଞ୍ଞେନ ୱଡ୍ଢତି ॥
‘‘ଇଧେୱ କୁସଲଂ କତ୍ୱା, ପେତେ ଚ ପଟିପୂଜିୟ ।
ସଗ୍ଗଞ୍ଚ କମତି [ଗମତି (କ॰)] ଟ୍ଠାନଂ, କମ୍ମଂ କତ୍ୱାନ ଭଦ୍ଦକ’’ନ୍ତି ॥
ଖେତ୍ତୂପମପେତୱତ୍ଥୁ ପଠମଂ ।
୨. ସୂକରମୁଖପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘କାୟୋ ତେ ସବ୍ବସୋୱଣ୍ଣୋ, ସବ୍ବା ଓଭାସତେ ଦିସା ।
ମୁଖଂ ତେ ସୂକରସ୍ସେୱ, କିଂ କମ୍ମମକରୀ ପୁରେ’’ [ମକରା ପୁରେ (କ॰)]॥
‘‘କାୟେନ ସଞ୍ଞତୋ ଆସିଂ, ୱାଚାୟାସିମସଞ୍ଞତୋ ।
ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ୟଥା ପସ୍ସସି ନାରଦ ॥
‘‘ତଂ ତ୍ୟାହଂ [ତାହଂ (କ॰)] ନାରଦ ବ୍ରୂମି, ସାମଂ ଦିଟ୍ଠମିଦଂ ତୟା ।
ମାକାସି ମୁଖସା ପାପଂ, ମା ଖୋ ସୂକରମୁଖୋ ଅହୂ’’ତି ॥
ସୂକରମୁଖପେତୱତ୍ଥୁ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ପୂତିମୁଖପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ଦିବ୍ବଂ ସୁଭଂ ଧାରେସି ୱଣ୍ଣଧାତୁଂ, ୱେହାୟସଂ ତିଟ୍ଠସି ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ।
ମୁଖଞ୍ଚ ତେ କିମୟୋ ପୂତିଗନ୍ଧଂ, ଖାଦନ୍ତି କିଂ କମ୍ମମକାସି ପୁବ୍ବେ’’ ॥
‘‘ସମଣୋ ଅହଂ ପାପୋତିଦୁଟ୍ଠୱାଚୋ [ପାପୋ ଦୁଟ୍ଠୱାଚୋ (ସୀ॰), ପାପୋ ଦୁକ୍ଖୱାଚୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ତପସ୍ସିରୂପୋ ମୁଖସା ଅସଞ୍ଞତୋ ।
ଲଦ୍ଧା ଚ ମେ ତପସା ୱଣ୍ଣଧାତୁ, ମୁଖଞ୍ଚ ମେ ପେସୁଣିୟେନ ପୂତି ॥
‘‘ତୟିଦଂ ତୟା ନାରଦ ସାମଂ ଦିଟ୍ଠଂ,
ଅନୁକମ୍ପକା ୟେ କୁସଲା ୱଦେୟ୍ୟୁଂ ।
‘ମା ପେସୁଣଂ ମା ଚ ମୁସା ଅଭାଣି,
ୟକ୍ଖୋ ତୁୱଂ ହୋହିସି କାମକାମୀ’’’ତି ॥
ପୂତିମୁଖପେତୱତ୍ଥୁ ତତିୟଂ ।
୪. ପିଟ୍ଠଧୀତଲିକପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ୟଂ କିଞ୍ଚାରମ୍ମଣଂ କତ୍ୱା, ଦଜ୍ଜା ଦାନଂ ଅମଚ୍ଛରୀ ।
ପୁବ୍ବପେତେ ଚ ଆରବ୍ଭ, ଅଥ ୱା ୱତ୍ଥୁଦେୱତା ॥
‘‘ଚତ୍ତାରୋ ଚ ମହାରାଜେ, ଲୋକପାଲେ ୟସସ୍ସିନେ [ୟସସ୍ସିନୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
କୁୱେରଂ ଧତରଟ୍ଠଞ୍ଚ, ୱିରୂପକ୍ଖଂ ୱିରୂଳ୍ହକଂ ।
ତେ ଚେୱ ପୂଜିତା ହୋନ୍ତି, ଦାୟକା ଚ ଅନିପ୍ଫଲା ॥
‘‘ନ ହି ରୁଣ୍ଣଂ ୱା ସୋକୋ ୱା, ୟା ଚଞ୍ଞା ପରିଦେୱନା ।
ନ ତଂ ପେତସ୍ସ ଅତ୍ଥାୟ, ଏୱଂ ତିଟ୍ଠନ୍ତି ଞାତୟୋ ॥
‘‘ଅୟଞ୍ଚ ଖୋ ଦକ୍ଖିଣା ଦିନ୍ନା, ସଙ୍ଘମ୍ହି ସୁପ୍ପତିଟ୍ଠିତା ।
ଦୀଘରତ୍ତଂ ହିତାୟସ୍ସ, ଠାନସୋ ଉପକପ୍ପତୀ’’ତି ॥
ପିଟ୍ଠଧୀତଲିକପେତୱତ୍ଥୁ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ତିରୋକୁଟ୍ଟପେତୱତ୍ଥୁ
[ଖୁ॰ ପା॰ ୭.୧ ଖୁଦ୍ଦକପାଠେ] ‘‘ତିରୋକୁଟ୍ଟେସୁ [ତିରୋକୁଡ୍ଡେସୁ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ତିଟ୍ଠନ୍ତି, ସନ୍ଧିସିଙ୍ଘାଟକେସୁ ଚ ।
ଦ୍ୱାରବାହାସୁ ତିଟ୍ଠନ୍ତି, ଆଗନ୍ତ୍ୱାନ ସକଂ ଘରଂ ॥
‘‘ପହୂତେ ଅନ୍ନପାନମ୍ହି, ଖଜ୍ଜଭୋଜ୍ଜେ ଉପଟ୍ଠିତେ ।
ନ ତେସଂ କୋଚି ସରତି, ସତ୍ତାନଂ କମ୍ମପଚ୍ଚୟା ॥
‘‘ଏୱଂ ଦଦନ୍ତି ଞାତୀନଂ, ୟେ ହୋନ୍ତି ଅନୁକମ୍ପକା ।
ସୁଚିଂ ପଣୀତଂ କାଲେନ, କପ୍ପିୟଂ ପାନଭୋଜନଂ ।
‘ଇଦଂ ୱୋ ଞାତୀନଂ ହୋତୁ, ସୁଖିତା ହୋନ୍ତୁ ଞାତୟୋ’ ॥
‘‘ତେ ଚ ତତ୍ଥ ସମାଗନ୍ତ୍ୱା, ଞାତିପେତା ସମାଗତା ।
ପହୂତେ ଅନ୍ନପାନମ୍ହି, ସକ୍କଚ୍ଚଂ ଅନୁମୋଦରେ ॥
‘‘‘ଚିରଂ ଜୀୱନ୍ତୁ ନୋ ଞାତୀ, ୟେସଂ ହେତୁ ଲଭାମସେ ।
ଅମ୍ହାକଞ୍ଚ କତା ପୂଜା, ଦାୟକା ଚ ଅନିପ୍ଫଲା’ ॥
‘‘‘ନ ହି ତତ୍ଥ କସି ଅତ୍ଥି, ଗୋରକ୍ଖେତ୍ଥ ନ ୱିଜ୍ଜତି ।
ୱଣିଜ୍ଜା ତାଦିସୀ ନତ୍ଥି, ହିରଞ୍ଞେନ କୟାକୟଂ [କୟୋକ୍କୟଂ (ସୀ॰ କ॰) କୟୋକୟଂ (ଖୁ॰ ପା॰ ୭.୬)]।
ଇତୋ ଦିନ୍ନେନ ୟାପେନ୍ତି, ପେତା କାଲଗତା [କାଲକତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ତହିଂ’ ॥
‘‘‘ଉନ୍ନମେ ଉଦକଂ ୱୁଟ୍ଠଂ, ୟଥା ନିନ୍ନଂ ପୱତ୍ତତି ।
ଏୱମେୱ ଇତୋ ଦିନ୍ନଂ, ପେତାନଂ ଉପକପ୍ପତି’ ॥
‘‘‘ୟଥା ୱାରିୱହା ପୂରା, ପରିପୂରେନ୍ତି ସାଗରଂ ।
ଏୱମେୱ ଇତୋ ଦିନ୍ନଂ, ପେତାନଂ ଉପକପ୍ପତି’ ॥
‘‘‘ଅଦାସି ମେ ଅକାସି ମେ, ଞାତି ମିତ୍ତା [ଞାତି ମିତ୍ତୋ ( ?)] ସଖା ଚ ମେ ।
ପେତାନଂ ଦକ୍ଖିଣଂ ଦଜ୍ଜା, ପୁବ୍ବେ କତମନୁସ୍ସରଂ’ ॥
‘‘‘ନ ହି ରୁଣ୍ଣଂ ୱା ସୋକୋ ୱା, ୟା ଚଞ୍ଞା ପରିଦେୱନା ।
ନ ତଂ ପେତାନମତ୍ଥାୟ, ଏୱଂ ତିଟ୍ଠନ୍ତି ଞାତୟୋ’ ॥
‘‘‘ଅୟଞ୍ଚ ଖୋ ଦକ୍ଖିଣା ଦିନ୍ନା, ସଙ୍ଘମ୍ହି ସୁପ୍ପତିଟ୍ଠିତା ।
ଦୀଘରତ୍ତଂ ହିତାୟସ୍ସ, ଠାନସୋ ଉପକପ୍ପତି’ ॥
‘‘ସୋ ଞାତିଧମ୍ମୋ ଚ ଅୟଂ ନିଦସ୍ସିତୋ, ପେତାନ ପୂଜା ଚ କତା ଉଳାରା ।
ବଲଞ୍ଚ ଭିକ୍ଖୂନମନୁପ୍ପଦିନ୍ନଂ, ତୁମ୍ହେହି ପୁଞ୍ଞଂ ପସୁତଂ ଅନପ୍ପକ’’ନ୍ତି ॥
ତିରୋକୁଟ୍ଟପେତୱତ୍ଥୁ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ପଞ୍ଚପୁତ୍ତଖାଦପେତିୱତ୍ଥୁ
‘‘ନଗ୍ଗା ଦୁବ୍ବଣ୍ଣରୂପାସି, ଦୁଗ୍ଗନ୍ଧା ପୂତି ୱାୟସି ।
ମକ୍ଖିକାହି ପରିକିଣ୍ଣା [ମକ୍ଖିକାପରିକିଣ୍ଣା ଚ (ସୀ॰)], କା ନୁ ତ୍ୱଂ ଇଧ ତିଟ୍ଠସୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ଭଦନ୍ତେ [ଭଦ୍ଦନ୍ତେ (କ॰)] ପେତୀମ୍ହି, ଦୁଗ୍ଗତା ୟମଲୋକିକା ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା ॥
‘‘କାଲେନ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ତାନି, ସାୟଂ ପଞ୍ଚ ପୁନାପରେ ।
ୱିଜାୟିତ୍ୱାନ ଖାଦାମି, ତେପି ନା ହୋନ୍ତି ମେ ଅଲଂ ॥
‘‘ପରିଡୟ୍ହତି ଧୂମାୟତି, ଖୁଦାୟ [ଖୁଦ୍ଦାୟ (କ॰)] ହଦୟଂ ମମ ।
ପାନୀୟଂ ନ ଲଭେ ପାତୁଂ, ପସ୍ସ ମଂ ବ୍ୟସନଂ ଗତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପୁତ୍ତମଂସାନି ଖାଦସୀ’’ତି ॥
‘‘ସପତୀ [ସପତ୍ତୀ (ସୀ॰)] ମେ ଗବ୍ଭିନୀ ଆସି, ତସ୍ସା ପାପଂ ଅଚେତୟିଂ ।
ସାହଂ ପଦୁଟ୍ଠମନସା, ଅକରିଂ ଗବ୍ଭପାତନଂ ॥
‘‘ତସ୍ସା ଦ୍ୱେମାସିକୋ ଗବ୍ଭୋ, ଲୋହିତଞ୍ଞେୱ ପଗ୍ଘରି ।
ତଦସ୍ସା ମାତା କୁପିତା, ମୟ୍ହଂ ଞାତୀ ସମାନୟି ।
ସପଥଞ୍ଚ ମଂ କାରେସି, ପରିଭାସାପୟୀ ଚ ମଂ ॥
‘‘ସାହଂ ଘୋରଞ୍ଚ ସପଥଂ, ମୁସାୱାଦଂ ଅଭାସିସଂ ।
ପୁତ୍ତମଂସାନି ଖାଦାମି, ସଚେ ତଂ ପକତଂ ମୟା ॥
‘‘ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱିପାକେନ [ୱିପାକଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ମୁସାୱାଦସ୍ସ ଚୂଭୟଂ ।
ପୁତ୍ତମଂସାନି ଖାଦାମି, ପୁବ୍ବଲୋହିତମକ୍ଖିତା’’ତି ॥
ପଞ୍ଚପୁତ୍ତଖାଦପେତିୱତ୍ଥୁ [ପଞ୍ଚପୁତ୍ତଖାଦପେତୱତ୍ଥୁ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰) ଏୱମୁପରିପି] ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ସତ୍ତପୁତ୍ତଖାଦପେତିୱତ୍ଥୁ
‘‘ନଗ୍ଗା ଦୁବ୍ବଣ୍ଣରୂପାସି, ଦୁଗ୍ଗନ୍ଧା ପୂତି ୱାୟସି ।
ମକ୍ଖିକାହି ପରିକିଣ୍ଣା, କା ନୁ ତ୍ୱଂ ଇଧ ତିଟ୍ଠସୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ଭଦନ୍ତେ ପେତୀମ୍ହି, ଦୁଗ୍ଗତା ୟମଲୋକିକା ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା ॥
‘‘କାଲେନ ସତ୍ତ ପୁତ୍ତାନି, ସାୟଂ ସତ୍ତ ପୁନାପରେ ।
ୱିଜାୟିତ୍ୱାନ ଖାଦାମି, ତେପି ନା ହୋନ୍ତି ମେ ଅଲଂ ॥
‘‘ପରିଡୟ୍ହତି ଧୂମାୟତି, ଖୁଦାୟ ହଦୟଂ ମମ ।
ନିବ୍ବୁତିଂ ନାଧିଗଚ୍ଛାମି, ଅଗ୍ଗିଦଡ୍ଢାୱ ଆତପେ’’ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପୁତ୍ତମଂସାନି ଖାଦସୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହୂ ମୟ୍ହଂ ଦୁୱେ ପୁତ୍ତା, ଉଭୋ ସମ୍ପତ୍ତୟୋବ୍ବନା ।
ସାହଂ ପୁତ୍ତବଲୂପେତା, ସାମିକଂ ଅତିମଞ୍ଞିସଂ ॥
‘‘ତତୋ ମେ ସାମିକୋ କୁଦ୍ଧୋ, ସପତ୍ତିଂ ମୟ୍ହମାନୟି ।
ସା ଚ ଗବ୍ଭଂ ଅଲଭିତ୍ଥ, ତସ୍ସା ପାପଂ ଅଚେତୟିଂ ॥
‘‘ସାହଂ ପଦୁଟ୍ଠମନସା, ଅକରିଂ ଗବ୍ଭପାତନଂ ।
ତସ୍ସା ତେମାସିକୋ ଗବ୍ଭୋ, ପୁବ୍ବଲୋହିତକୋ [ପୁବ୍ବଲୋହିତକୋ (କ॰)] ପତି ॥
‘‘ତଦସ୍ସା ମାତା କୁପିତା, ମୟ୍ହଂ ଞାତୀ ସମାନୟି ।
ସପଥଞ୍ଚ ମଂ କାରେସି, ପରିଭାସାପୟୀ ଚ ମଂ ॥
‘‘ସାହଂ ଘୋରଞ୍ଚ ସପଥଂ, ମୁସାୱାଦଂ ଅଭାସିସଂ ।
‘ପୁତ୍ତମଂସାନି ଖାଦାମି, ସଚେ ତଂ ପକତଂ ମୟା’ ॥
‘‘ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱିପାକେନ, ମୁସାୱାଦସ୍ସ ଚୂଭୟଂ ।
ପୁତ୍ତମଂସାନି ଖାଦାମି, ପୁବ୍ବଲୋହିତମକ୍ଖିତା’’ତି ॥
ସତ୍ତପୁତ୍ତଖାଦପେତିୱତ୍ଥୁ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଗୋଣପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘କିଂ ନୁ ଉମ୍ମତ୍ତରୂପୋୱ, ଲାୟିତ୍ୱା ହରିତଂ ତିଣଂ ।
ଖାଦ ଖାଦାତି ଲପସି, ଗତସତ୍ତଂ ଜରଗ୍ଗୱଂ ॥
‘‘ନ ହି ଅନ୍ନେନ ପାନେନ, ମତୋ ଗୋଣୋ ସମୁଟ୍ଠହେ ।
ତ୍ୱଂସି ବାଲୋ ଚ [ବାଲୋୱ (କ॰)] ଦୁମ୍ମେଧୋ, ୟଥା ତଞ୍ଞୋୱ ଦୁମ୍ମତୀ’’ତି ॥
‘‘ଇମେ ପାଦା ଇଦଂ ସୀସଂ, ଅୟଂ କାୟୋ ସୱାଲଧି ।
ନେତ୍ତା ତଥେୱ ତିଟ୍ଠନ୍ତି, ଅୟଂ ଗୋଣୋ ସମୁଟ୍ଠହେ ॥
‘‘ନାୟ୍ୟକସ୍ସ ହତ୍ଥପାଦା, କାୟୋ ସୀସଞ୍ଚ ଦିସ୍ସତି ।
ରୁଦଂ ମତ୍ତିକଥୂପସ୍ମିଂ, ନନୁ ତ୍ୱଞ୍ଞେୱ ଦୁମ୍ମତୀ’’ତି ॥
‘‘ଆଦିତ୍ତଂ ୱତ ମଂ ସନ୍ତଂ, ଘତସିତ୍ତଂୱ ପାୱକଂ ।
ୱାରିନା ୱିୟ ଓସିଞ୍ଚଂ, ସବ୍ବଂ ନିବ୍ବାପୟେ ଦରଂ ॥
‘‘ଅବ୍ବହୀ [ଅବ୍ବୂଳ୍ହଂ (ବହୂସୁ)] ୱତ ମେ ସଲ୍ଲଂ, ସୋକଂ ହଦୟନିସ୍ସିତଂ ।
ୟୋ ମେ ସୋକପରେତସ୍ସ, ପିତୁସୋକଂ ଅପାନୁଦି ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ଅବ୍ବୂଳ୍ହସଲ୍ଲୋସ୍ମି, ସୀତିଭୂତୋସ୍ମି ନିବ୍ବୁତୋ ।
ନ ସୋଚାମି ନ ରୋଦାମି, ତୱ ସୁତ୍ୱାନ ମାଣୱ’ ॥
ଏୱଂ କରୋନ୍ତି ସପ୍ପଞ୍ଞା, ୟେ ହୋନ୍ତି ଅନୁକମ୍ପକା ।
ୱିନିୱତ୍ତୟନ୍ତି ସୋକମ୍ହା, ସୁଜାତୋ ପିତରଂ ୟଥାତି ॥
ଗୋଣପେତୱତ୍ଥୁ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ମହାପେସକାରପେତିୱତ୍ଥୁ
‘‘ଗୂଥଞ୍ଚ ମୁତ୍ତଂ ରୁହିରଞ୍ଚ ପୁବ୍ବଂ, ପରିଭୁଞ୍ଜତି କିସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ।
ଅୟଂ ନୁ କିଂ କମ୍ମମକାସି ନାରୀ, ୟା ସବ୍ବଦା ଲୋହିତପୁବ୍ବଭକ୍ଖା ॥
‘‘ନୱାନି ୱତ୍ଥାନି ସୁଭାନି ଚେୱ, ମୁଦୂନି ସୁଦ୍ଧାନି ଚ ଲୋମସାନି ।
ଦିନ୍ନାନି ମିସ୍ସା କିତକା [କିଟକା (କ॰)] ଭୱନ୍ତି, ଅୟଂ ନୁ କିଂ କମ୍ମମକାସି ନାରୀ’’ତି ॥
‘‘ଭରିୟା ମମେସା ଅହୂ ଭଦନ୍ତେ, ଅଦାୟିକା ମଚ୍ଛରିନୀ କଦରିୟା ।
ସା ମଂ ଦଦନ୍ତଂ ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ, ଅକ୍କୋସତି ଚ ପରିଭାସତି ଚ ॥
‘‘‘ଗୂଥଞ୍ଚ ମୁତ୍ତଂ ରୁହିରଞ୍ଚ ପୁବ୍ବଂ, ପରିଭୁଞ୍ଜ ତ୍ୱଂ ଅସୁଚିଂ ସବ୍ବକାଲଂ ।
ଏତଂ ତେ ପରଲୋକସ୍ମିଂ ହୋତୁ, ୱତ୍ଥା ଚ ତେ କିଟକସମା ଭୱନ୍ତୁ’ ।
ଏତାଦିସଂ ଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଚରିତ୍ୱା, ଇଧାଗତା ଚିରରତ୍ତାୟ ଖାଦତୀ’’ତି ॥
ମହାପେସକାରପେତିୱତ୍ଥୁ ନୱମଂ ।
୧୦. ଖଲ୍ଲାଟିୟପେତିୱତ୍ଥୁ
‘‘କା ନୁ ଅନ୍ତୋୱିମାନସ୍ମିଂ, ତିଟ୍ଠନ୍ତୀ ନୂପନିକ୍ଖମି ।
ଉପନିକ୍ଖମସ୍ସୁ ଭଦ୍ଦେ, ପସ୍ସାମ ତଂ ବହିଟ୍ଠିତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅଟ୍ଟୀୟାମି ହରାୟାମି, ନଗ୍ଗା ନିକ୍ଖମିତୁଂ ବହି ।
କେସେହମ୍ହି ପଟିଚ୍ଛନ୍ନା, ପୁଞ୍ଞଂ ମେ ଅପ୍ପକଂ କତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ହନ୍ଦୁତ୍ତରୀୟଂ ଦଦାମି ତେ, ଇଦଂ ଦୁସ୍ସଂ ନିୱାସୟ ।
ଇଦଂ ଦୁସ୍ସଂ ନିୱାସେତ୍ୱା, ଏହି ନିକ୍ଖମ ସୋଭନେ ।
ଉପନିକ୍ଖମସ୍ସୁ ଭଦ୍ଦେ, ପସ୍ସାମ ତଂ ବହିଟ୍ଠିତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ହତ୍ଥେନ ହତ୍ଥେ ତେ ଦିନ୍ନଂ, ନ ମୟ୍ହଂ ଉପକପ୍ପତି ।
ଏସେତ୍ଥୁପାସକୋ ସଦ୍ଧୋ, ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସାୱକୋ ॥
‘‘ଏତଂ ଅଚ୍ଛାଦୟିତ୍ୱାନ, ମମ ଦକ୍ଖିଣମାଦିସ ।
ତଥାହଂ [ଅଥାହଂ (ସୀ॰)] ସୁଖିତା ହେସ୍ସଂ, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିନୀ’’ତି ॥
ତଞ୍ଚ ତେ ନ୍ହାପୟିତ୍ୱାନ, ୱିଲିମ୍ପେତ୍ୱାନ ୱାଣିଜା ।
ୱତ୍ଥେହଚ୍ଛାଦୟିତ୍ୱାନ, ତସ୍ସା ଦକ୍ଖିଣମାଦିସୁଂ ॥
ସମନନ୍ତରାନୁଦ୍ଦିଟ୍ଠେ [ସମନନ୍ତରା ଅନୁଦ୍ଦିଟ୍ଠେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ୱିପାକୋ ଉଦପଜ୍ଜଥ [ଉପପଜ୍ଜଥ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ଭୋଜନଚ୍ଛାଦନପାନୀୟଂ [ଭୋଜନଚ୍ଛାଦନଂ ପାନୀୟଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଦକ୍ଖିଣାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
ତତୋ ସୁଦ୍ଧା ସୁଚିୱସନା, କାସିକୁତ୍ତମଧାରିନୀ ।
ହସନ୍ତୀ ୱିମାନା ନିକ୍ଖମି, ‘ଦକ୍ଖିଣାୟ ଇଦଂ ଫଲ’’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସୁଚିତ୍ତରୂପଂ ରୁଚିରଂ, ୱିମାନଂ ତେ ପଭାସତି ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୁନୋ ଚରମାନସ୍ସ, ଦୋଣିନିମ୍ମଜ୍ଜନିଂ ଅହଂ ।
ଅଦାସିଂ ଉଜୁଭୂତସ୍ସ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ କୁସଲସ୍ସ, ୱିପାକଂ ଦୀଘମନ୍ତରଂ ।
ଅନୁଭୋମି ୱିମାନସ୍ମିଂ, ତଞ୍ଚ ଦାନି ପରିତ୍ତକଂ ॥
‘‘ଉଦ୍ଧଂ ଚତୂହି ମାସେହି, କାଲଂକିରିୟା [କାଲଂକିରିୟା (କ॰)] ଭୱିସ୍ସତି ।
ଏକନ୍ତକଟୁକଂ ଘୋରଂ, ନିରୟଂ ପପତିସ୍ସହଂ ॥
[ମ॰ ନି॰ ୩.୨୫୦, ୨୬୭; ଅ॰ ନି॰ ୩.୩୬; ପେ॰ ୱ॰ ୨୪୦, ୬୯୩] ‘‘ଚତୁକ୍କଣ୍ଣଂ ଚତୁଦ୍ୱାରଂ, ୱିଭତ୍ତଂ ଭାଗସୋ ମିତଂ ।
ଅୟୋପାକାରପରିୟନ୍ତଂ, ଅୟସା ପଟିକୁଜ୍ଜିତଂ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଅୟୋମୟା ଭୂମି, ଜଲିତା ତେଜସା ୟୁତା ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, ଫରିତ୍ୱା ତିଟ୍ଠତି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘ତତ୍ଥାହଂ ଦୀଘମଦ୍ଧାନଂ, ଦୁକ୍ଖଂ ୱେଦିସ୍ସ ୱେଦନଂ ।
ଫଲଞ୍ଚ ପାପକମ୍ମସ୍ସ, ତସ୍ମା ସୋଚାମହଂ ଭୁସ’’ନ୍ତି ॥
ଖଲ୍ଲାଟିୟପେତିୱତ୍ଥୁ ଦସମଂ ।
୧୧. ନାଗପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ପୁରତୋୱ [ପୁରତୋ ଚ (ସ୍ୟା॰)] ସେତେନ ପଲେତି ହତ୍ଥିନା, ମଜ୍ଝେ ପନ ଅସ୍ସତରୀରଥେନ ।
ପଚ୍ଛା ଚ କଞ୍ଞା ସିୱିକାୟ ନୀୟତି, ଓଭାସୟନ୍ତୀ ଦସ ସବ୍ବତୋ [ସବ୍ବତୋ (କ॰)] ଦିସା ॥
‘‘ତୁମ୍ହେ ପନ ମୁଗ୍ଗରହତ୍ଥପାଣିନୋ, ରୁଦଂମୁଖା ଛିନ୍ନପଭିନ୍ନଗତ୍ତା ।
ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକତ୍ଥ ପାପଂ, ୟେନଞ୍ଞମଞ୍ଞସ୍ସ ପିୱାଥ ଲୋହିତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ପୁରତୋୱ ୟୋ ଗଚ୍ଛତି କୁଞ୍ଜରେନ, ସେତେନ ନାଗେନ ଚତୁକ୍କମେନ ।
ଅମ୍ହାକ ପୁତ୍ତୋ ଅହୁ ଜେଟ୍ଠକୋ ସୋ [ସୋୱ ଜେଟ୍ଠୋ (କ॰)], ଦାନାନି ଦତ୍ୱାନ ସୁଖୀ ପମୋଦତି ॥
‘‘ୟୋ ସୋ ମଜ୍ଝେ ଅସ୍ସତରୀରଥେନ, ଚତୁବ୍ଭି ୟୁତ୍ତେନ ସୁୱଗ୍ଗିତେନ ।
ଅମ୍ହାକ ପୁତ୍ତୋ ଅହୁ ମଜ୍ଝିମୋ ସୋ, ଅମଚ୍ଛରୀ ଦାନୱତୀ ୱିରୋଚତି ॥
‘‘ୟା ସା ଚ ପଚ୍ଛା ସିୱିକାୟ ନୀୟତି, ନାରୀ ସପଞ୍ଞା ମିଗମନ୍ଦଲୋଚନା ।
ଅମ୍ହାକ ଧୀତା ଅହୁ ସା କନିଟ୍ଠିକା, ଭାଗଡ୍ଢଭାଗେନ ସୁଖୀ ପମୋଦତି ॥
‘‘ଏତେ ଚ ଦାନାନି ଅଦଂସୁ ପୁବ୍ବେ, ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ ।
ମୟଂ ପନ ମଚ୍ଛରିନୋ ଅହୁମ୍ହ, ପରିଭାସକା ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ ।
ଏତେ ଚ ଦତ୍ୱା ପରିଚାରୟନ୍ତି, ମୟଞ୍ଚ ସୁସ୍ସାମ ନଳୋୱ ଛିନ୍ନୋ’’ତି [ଖିତ୍ତୋତି (ସୀ॰)]॥
‘‘କିଂ ତୁମ୍ହାକଂ ଭୋଜନଂ କିଂ ସୟାନଂ, କଥଞ୍ଚ ୟାପେଥ ସୁପାପଧମ୍ମିନୋ ।
ପହୂତଭୋଗେସୁ ଅନପ୍ପକେସୁ, ସୁଖଂ ୱିରାଧାୟ [ୱିରାଗାୟ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଦୁକ୍ଖଜ୍ଜ ପତ୍ତା’’ତି ॥
‘‘ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଂ ୱଧିତ୍ୱାନ, ପିୱାମ ପୁବ୍ବଲୋହିତଂ ।
ବହୁଂ ପିତ୍ୱା ନ ଧାତା ହୋମ, ନଚ୍ଛାଦିମ୍ହସେ [ନରୁଚ୍ଚାଦିମ୍ହସେ (କ॰)] ମୟଂ ॥
‘‘ଇଚ୍ଚେୱ ମଚ୍ଚା ପରିଦେୱୟନ୍ତି, ଅଦାୟକା ପେଚ୍ଚ [ମଚ୍ଛରିନୋ (କ॰)] ୟମସ୍ସ ଠାୟିନୋ ।
ୟେ ତେ ୱିଦିଚ୍ଚ [ୱିଦିତ୍ୱା (ସୀ॰)] ଅଧିଗମ୍ମ ଭୋଗେ, ନ ଭୁଞ୍ଜରେ ନାପି କରୋନ୍ତି ପୁଞ୍ଞଂ ॥
‘‘ତେ ଖୁପ୍ପିପାସୂପଗତା ପରତ୍ଥ, ପଚ୍ଛା [ପେତା (ସୀ॰)] ଚିରଂ ଝାୟରେ ଡୟ୍ହମାନା ।
କମ୍ମାନି କତ୍ୱାନ ଦୁଖୁଦ୍ରାନି, ଅନୁଭୋନ୍ତି ଦୁକ୍ଖଂ କଟୁକପ୍ଫଲାନି ॥
‘‘ଇତ୍ତରଂ ହି ଧନଂ ଧଞ୍ଞଂ, ଇତ୍ତରଂ ଇଧ ଜୀୱିତଂ ।
ଇତ୍ତରଂ ଇତ୍ତରତୋ ଞତ୍ୱା, ଦୀପଂ କୟିରାଥ ପଣ୍ଡିତୋ ॥
‘‘ୟେ ତେ ଏୱଂ ପଜାନନ୍ତି, ନରା ଧମ୍ମସ୍ସ କୋୱିଦା ।
ତେ ଦାନେ ନପ୍ପମଜ୍ଜନ୍ତି, ସୁତ୍ୱା ଅରହତଂ ୱଚୋ’’ତି ॥
ନାଗପେତୱତ୍ଥୁ ଏକାଦସମଂ ।
୧୨. ଉରଗପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉରଗୋୱ ତଚଂ ଜିଣ୍ଣଂ, ହିତ୍ୱା ଗଚ୍ଛତି ସନ୍ତନୁଂ ।
ଏୱଂ ସରୀରେ ନିବ୍ଭୋଗେ, ପେତେ କାଲଙ୍କତେ ସତି ॥
‘‘ଡୟ୍ହମାନୋ ନ ଜାନାତି, ଞାତୀନଂ ପରିଦେୱିତଂ ।
ତସ୍ମା ଏତଂ ନ ରୋଦାମି, ଗତୋ ସୋ ତସ୍ସ ୟା ଗତି’’ ॥
‘‘ଅନବ୍ଭିତୋ [ଅନୱ୍ହିତୋ (ସୀ॰)] ତତୋ ଆଗା, ନାନୁଞ୍ଞାତୋ ଇତୋ ଗତୋ ।
ୟଥାଗତୋ ତଥା ଗତୋ, ତତ୍ଥ କା [କା ତତ୍ଥ (ସୀ॰)] ପରିଦେୱନା ॥
‘‘ଡୟ୍ହମାନୋ ନ ଜାନାତି, ଞାତୀନଂ ପରିଦେୱିତଂ ।
ତସ୍ମା ଏତଂ ନ ରୋଦାମି, ଗତୋ ସୋ ତସ୍ସ ୟା ଗତି’’ ॥
‘‘ସଚେ ରୋଦେ କିସା ଅସ୍ସଂ, ତତ୍ଥ ମେ କିଂ ଫଲଂ ସିୟା ।
ଞାତିମିତ୍ତସୁହଜ୍ଜାନଂ, ଭିୟ୍ୟୋ ନୋ ଅରତୀ ସିୟା ॥
‘‘ଡୟ୍ହମାନୋ ନ ଜାନାତି, ଞାତୀନଂ ପରିଦେୱିତଂ ।
ତସ୍ମା ଏତଂ ନ ରୋଦାମି, ଗତୋ ସୋ ତସ୍ସ ୟା ଗତି’’ ॥
‘‘ୟଥାପି ଦାରକୋ ଚନ୍ଦଂ, ଗଚ୍ଛନ୍ତମନୁରୋଦତି ।
ଏୱଂ ସମ୍ପଦମେୱେତଂ, ୟୋ ପେତମନୁସୋଚତି ॥
‘‘ଡୟ୍ହମାନୋ ନ ଜାନାତି, ଞାତୀନଂ ପରିଦେୱିତଂ ।
ତସ୍ମା ଏତଂ ନ ରୋଦାମି, ଗତୋ ସୋ ତସ୍ସ ୟା ଗତି’’ ॥
‘‘ୟଥାପି ବ୍ରହ୍ମେ ଉଦକୁମ୍ଭୋ, ଭିନ୍ନୋ ଅପ୍ପଟିସନ୍ଧିୟୋ ।
ଏୱଂ ସମ୍ପଦମେୱେତଂ, ୟୋ ପେତମନୁସୋଚତି ॥
‘‘ଡୟ୍ହମାନୋ ନ ଜାନାତି, ଞାତୀନଂ ପରିଦେୱିତଂ ।
ତସ୍ମା ଏତଂ ନ ରୋଦାମି, ଗତୋ ସୋ ତସ୍ସ ୟା ଗତୀ’’ତି ॥
ଉରଗପେତୱତ୍ଥୁ ଦ୍ୱାଦସମଂ ।
ଉରଗୱଗ୍ଗୋ ପଠମୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଖେତ୍ତଞ୍ଚ ସୂକରଂ ପୂତି, ପିଟ୍ଠଂ ଚାପି ତିରୋକୁଟ୍ଟଂ ।
ପଞ୍ଚାପି ସତ୍ତପୁତ୍ତଞ୍ଚ, ଗୋଣଂ ପେସକାରକଞ୍ଚ ।
ତଥା ଖଲ୍ଲାଟିୟଂ ନାଗଂ, ଦ୍ୱାଦସଂ ଉରଗଞ୍ଚେୱାତି ॥
୨. ଉବ୍ବରିୱଗ୍ଗୋ
୧. ସଂସାରମୋଚକପେତିୱତ୍ଥୁ
‘‘ନଗ୍ଗା ଦୁବ୍ବଣ୍ଣରୂପାସି, କିସା ଧମନିସନ୍ଥତା ।
ଉପ୍ଫାସୁଲିକେ [ଉପ୍ପାସୁଳିକେ (କ॰)] କିସିକେ, କା ନୁ ତ୍ୱଂ ଇଧ ତିଟ୍ଠସୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ଭଦନ୍ତେ ପେତୀମ୍ହି, ଦୁଗ୍ଗତା ୟମଲୋକିକା ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକା ମୟ୍ହଂ ନାହେସୁଂ ଭନ୍ତେ, ପିତା ଚ ମାତା ଅଥୱାପି ଞାତକା ।
ୟେ ମଂ ନିୟୋଜେୟ୍ୟୁଂ ଦଦାହି ଦାନଂ, ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ ॥
‘‘ଇତୋ ଅହଂ ୱସ୍ସସତାନି ପଞ୍ଚ, ୟଂ ଏୱରୂପା ୱିଚରାମି ନଗ୍ଗା ।
ଖୁଦାୟ ତଣ୍ହାୟ ଚ ଖଜ୍ଜମାନା, ପାପସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ଫଲଂ ମମେଦଂ ॥
‘‘ୱନ୍ଦାମି ତଂ ଅୟ୍ୟ ପସନ୍ନଚିତ୍ତା, ଅନୁକମ୍ପ ମଂ ୱୀର ମହାନୁଭାୱ ।
ଦତ୍ୱା ଚ ମେ ଆଦିସ ୟଂ ହି କିଞ୍ଚି, ମୋଚେହି ମଂ ଦୁଗ୍ଗତିୟା ଭଦନ୍ତେ’’ତି ॥
ସାଧୂତି ସୋ ପଟିସ୍ସୁତ୍ୱା, ସାରିପୁତ୍ତୋନୁକମ୍ପକୋ ।
ଭିକ୍ଖୂନଂ ଆଲୋପଂ ଦତ୍ୱା, ପାଣିମତ୍ତଞ୍ଚ ଚୋଳକଂ ।
ଥାଲକସ୍ସ ଚ ପାନୀୟଂ, ତସ୍ସା ଦକ୍ଖିଣମାଦିସି ॥
ସମନନ୍ତରାନୁଦ୍ଦିଟ୍ଠେ, ୱିପାକୋ ଉଦପଜ୍ଜଥ ।
ଭୋଜନଚ୍ଛାଦନପାନୀୟଂ, ଦକ୍ଖିଣାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
ତତୋ ସୁଦ୍ଧା ସୁଚିୱସନା, କାସିକୁତ୍ତମଧାରିନୀ ।
ୱିଚିତ୍ତୱତ୍ଥାଭରଣା, ସାରିପୁତ୍ତଂ ଉପସଙ୍କମି ॥
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ଉପ୍ପଣ୍ଡୁକିଂ କିସଂ ଛାତଂ, ନଗ୍ଗଂ ସମ୍ପତିତଚ୍ଛୱିଂ [ଆପତିତଚ୍ଛୱିଂ (ସୀ॰)]।
ମୁନି କାରୁଣିକୋ ଲୋକେ, ତଂ ମଂ ଅଦ୍ଦକ୍ଖି ଦୁଗ୍ଗତଂ ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୂନଂ ଆଲୋପଂ ଦତ୍ୱା, ପାଣିମତ୍ତଞ୍ଚ ଚୋଳକଂ ।
ଥାଲକସ୍ସ ଚ ପାନୀୟଂ, ମମ ଦକ୍ଖିଣମାଦିସି ॥
‘‘ଆଲୋପସ୍ସ ଫଲଂ ପସ୍ସ, ଭତ୍ତଂ ୱସ୍ସସତଂ ଦସ ।
ଭୁଞ୍ଜାମି କାମକାମିନୀ, ଅନେକରସବ୍ୟଞ୍ଜନଂ ॥
‘‘ପାଣିମତ୍ତସ୍ସ ଚୋଳସ୍ସ, ୱିପାକଂ ପସ୍ସ ୟାଦିସଂ ।
ୟାୱତା ନନ୍ଦରାଜସ୍ସ, ୱିଜିତସ୍ମିଂ ପଟିଚ୍ଛଦା ॥
‘‘ତତୋ ବହୁତରା ଭନ୍ତେ, ୱତ୍ଥାନଚ୍ଛାଦନାନି ମେ ।
କୋସେୟ୍ୟକମ୍ବଲୀୟାନି, ଖୋମକପ୍ପାସିକାନି ଚ ॥
‘‘ୱିପୁଲା ଚ ମହଗ୍ଘା ଚ, ତେପାକାସେୱଲମ୍ବରେ ।
ସାହଂ ତଂ ପରିଦହାମି, ୟଂ ୟଂ ହି ମନସୋ ପିୟଂ ॥
‘‘ଥାଲକସ୍ସ ଚ ପାନୀୟଂ, ୱିପାକଂ ପସ୍ସ ୟାଦିସଂ ।
ଗମ୍ଭୀରା ଚତୁରସ୍ସା ଚ, ପୋକ୍ଖରଞ୍ଞୋ ସୁନିମ୍ମିତା ॥
‘‘ସେତୋଦକା ସୁପ୍ପତିତ୍ଥା, ସୀତା ଅପ୍ପଟିଗନ୍ଧିୟା ।
ପଦୁମୁପ୍ପଲସଞ୍ଛନ୍ନା, ୱାରିକିଞ୍ଜକ୍ଖପୂରିତା ॥
‘‘ସାହଂ ରମାମି କୀଳାମି, ମୋଦାମି ଅକୁତୋଭୟା ।
ମୁନିଂ କାରୁଣିକଂ ଲୋକେ, ଭନ୍ତେ ୱନ୍ଦିତୁମାଗତା’’ତି ॥
ସଂସାରମୋଚକପେତିୱତ୍ଥୁ ପଠମଂ ।
୨. ସାରିପୁତ୍ତତ୍ଥେରମାତୁପେତିୱତ୍ଥୁ
‘‘ନଗ୍ଗା ଦୁବ୍ବଣ୍ଣରୂପାସି, କିସା ଧମନିସନ୍ଥତା ।
ଉପ୍ଫାସୁଲିକେ କିସିକେ, କା ନୁ ତ୍ୱଂ ଇଧ ତିଟ୍ଠସି’’ ॥
‘‘ଅହଂ ତେ ସକିୟା ମାତା, ପୁବ୍ବେ ଅଞ୍ଞାସୁ ଜାତୀସୁ ।
ଉପପନ୍ନା ପେତ୍ତିୱିସୟଂ, ଖୁପ୍ପିପାସସମପ୍ପିତା ॥
‘‘ଛଡ୍ଡିତଂ ଖିପିତଂ ଖେଳଂ, ସିଙ୍ଘାଣିକଂ ସିଲେସୁମଂ ।
ୱସଞ୍ଚ ଡୟ୍ହମାନାନଂ, ୱିଜାତାନଞ୍ଚ ଲୋହିତଂ ॥
‘‘ୱଣିକାନଞ୍ଚ ୟଂ ଘାନ-ସୀସଚ୍ଛିନ୍ନାନ ଲୋହିତଂ ।
ଖୁଦାପରେତା ଭୁଞ୍ଜାମି, ଇତ୍ଥିପୁରିସନିସ୍ସିତଂ ॥
‘‘ପୁବ୍ବଲୋହିତଂ ଭକ୍ଖାମି [ପୁବ୍ବଲୋହିତଭକ୍ଖାସ୍ମି (ସୀ॰)], ପସୂନଂ ମାନୁସାନ ଚ ।
ଅଲେଣା ଅନଗାରା ଚ, ନୀଲମଞ୍ଚପରାୟଣା ॥
‘‘ଦେହି ପୁତ୍ତକ ମେ ଦାନଂ, ଦତ୍ୱା ଅନ୍ୱାଦିସାହି ମେ ।
ଅପ୍ପେୱ ନାମ ମୁଚ୍ଚେୟ୍ୟଂ, ପୁବ୍ବଲୋହିତଭୋଜନା’’ତି ॥
ମାତୁୟା ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ଉପତିସ୍ସୋନୁକମ୍ପକୋ ।
ଆମନ୍ତୟି ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନଂ, ଅନୁରୁଦ୍ଧଞ୍ଚ କପ୍ପିନଂ ॥
ଚତସ୍ସୋ କୁଟିୟୋ କତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଚାତୁଦ୍ଦିସେ ଅଦା ।
କୁଟିୟୋ ଅନ୍ନପାନଞ୍ଚ, ମାତୁ ଦକ୍ଖିଣମାଦିସୀ ॥
ସମନନ୍ତରାନୁଦ୍ଦିଟ୍ଠେ, ୱିପାକୋ ଉଦପଜ୍ଜଥ ।
ଭୋଜନଂ ପାନୀୟଂ ୱତ୍ଥଂ, ଦକ୍ଖିଣାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
ତତୋ ସୁଦ୍ଧା ସୁଚିୱସନା, କାସିକୁତ୍ତମଧାରିନୀ ।
ୱିଚିତ୍ତୱତ୍ଥାଭରଣା, କୋଲିତଂ ଉପସଙ୍କମି ॥
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ସାରିପୁତ୍ତସ୍ସାହଂ ମାତା, ପୁବ୍ବେ ଅଞ୍ଞାସୁ ଜାତୀସୁ ।
ଉପପନ୍ନା ପେତ୍ତିୱିସୟଂ, ଖୁପ୍ପିପାସସମପ୍ପିତା ॥
‘‘ଛଡ୍ଡିତଂ ଖିପିତଂ ଖେଳଂ, ସିଙ୍ଘାଣିକଂ ସିଲେସୁମଂ ।
ୱସଞ୍ଚ ଡୟ୍ହମାନାନଂ, ୱିଜାତାନଞ୍ଚ ଲୋହିତଂ ॥
‘‘ୱଣିକାନଞ୍ଚ ୟଂ ଘାନ-ସୀସଚ୍ଛିନ୍ନାନ ଲୋହିତଂ ।
ଖୁଦାପରେତା ଭୁଞ୍ଜାମି, ଇତ୍ଥିପୁରିସନିସ୍ସିତଂ ॥
‘‘ପୁବ୍ବଲୋହିତଂ ଭକ୍ଖିସ୍ସଂ, ପସୂନଂ ମାନୁସାନ ଚ ।
ଅଲେଣା ଅନଗାରା ଚ, ନୀଲମଞ୍ଚପରାୟଣା ॥
‘‘ସାରିପୁତ୍ତସ୍ସ ଦାନେନ, ମୋଦାମି ଅକୁତୋଭୟା ।
ମୁନିଂ କାରୁଣିକଂ ଲୋକେ, ଭନ୍ତେ ୱନ୍ଦିତୁମାଗତା’’ତି ॥
ସାରିପୁତ୍ତତ୍ଥେରସ୍ସ ମାତୁପେତିୱତ୍ଥୁ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ମତ୍ତାପେତିୱତ୍ଥୁ
‘‘ନଗ୍ଗା ଦୁବ୍ବଣ୍ଣରୂପାସି, କିସା ଧମନିସନ୍ଥତା ।
ଉପ୍ଫାସୁଲିକେ କିସିକେ, କା ନୁ ତ୍ୱଂ ଇଧ ତିଟ୍ଠସୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ମତ୍ତା ତୁୱଂ ତିସ୍ସା, ସପତ୍ତୀ ତେ ପୁରେ ଅହୁଂ ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘ଚଣ୍ଡୀ ଚ ଫରୁସା ଚାସିଂ, ଇସ୍ସୁକୀ ମଚ୍ଛରୀ ସଠା [ସଠୀ (ସୀ॰)]।
ତାହଂ ଦୁରୁତ୍ତଂ ୱତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
ସବ୍ବଂ [ସଚ୍ଚଂ (କ॰)] ଅହମ୍ପି ଜାନାମି, ୟଥା ତ୍ୱଂ ଚଣ୍ଡିକା ଅହୁ ।
ଅଞ୍ଞଞ୍ଚ ଖୋ ତଂ ପୁଚ୍ଛାମି, କେନାସି ପଂସୁକୁନ୍ଥିତା’’ତି ॥
‘‘ସୀସଂନ୍ହାତା ତୁୱଂ ଆସି, ସୁଚିୱତ୍ଥା ଅଲଙ୍କତା ।
ଅହଞ୍ଚ ଖୋ [ଖୋ ତଂ (ସୀ॰ କ॰)] ଅଧିମତ୍ତଂ, ସମଲଙ୍କତତରା ତୟା ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପେକ୍ଖମାନାୟ, ସାମିକେନ ସମନ୍ତୟି ।
ତତୋ ମେ ଇସ୍ସା ୱିପୁଲା, କୋଧୋ ମେ ସମଜାୟଥ ॥
‘‘ତତୋ ପଂସୁଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ପଂସୁନା ତଂ ହି ଓକିରିଂ [ତଂ ୱିକୀରିହଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ତସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ତେନମ୍ହି ପଂସୁକୁନ୍ଥିତା’’ତି ॥
‘‘ସଚ୍ଚଂ ଅହମ୍ପି ଜାନାମି, ପଂସୁନା ମଂ ତ୍ୱମୋକିରି ।
ଅଞ୍ଞଞ୍ଚ ଖୋ ତଂ ପୁଚ୍ଛାମି, କେନ ଖଜ୍ଜସି କଚ୍ଛୁୟା’’ତି ॥
‘‘ଭେସଜ୍ଜହାରୀ ଉଭୟୋ, ୱନନ୍ତଂ ଅଗମିମ୍ହସେ ।
ତ୍ୱଞ୍ଚ ଭେସଜ୍ଜମାହରି, ଅହଞ୍ଚ କପିକଚ୍ଛୁନୋ ॥
‘‘ତସ୍ସା ତ୍ୟାଜାନମାନାୟ, ସେୟ୍ୟଂ ତ୍ୟାହଂ ସମୋକିରିଂ ।
ତସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ତେନ ଖଜ୍ଜାମି କଚ୍ଛୁୟା’’ତି ॥
‘‘ସଚ୍ଚଂ ଅହମ୍ପି ଜାନାମି, ସେୟ୍ୟଂ ମେ ତ୍ୱଂ ସମୋକିରି ।
ଅଞ୍ଞଞ୍ଚ ଖୋ ତଂ ପୁଚ୍ଛାମି, କେନାସି ନଗ୍ଗିୟା ତୁୱ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସହାୟାନଂ ସମୟୋ ଆସି, ଞାତୀନଂ ସମିତୀ ଅହୁ ।
ତ୍ୱଞ୍ଚ ଆମନ୍ତିତା ଆସି, ସସାମିନୀ ନୋ ଚ ଖୋ ଅହଂ ॥
‘‘ତସ୍ସା ତ୍ୟାଜାନମାନାୟ, ଦୁସ୍ସଂ ତ୍ୟାହଂ ଅପାନୁଦିଂ ।
ତସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ତେନମ୍ହି ନଗ୍ଗିୟା ଅହ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସଚ୍ଚଂ ଅହମ୍ପି ଜାନାମି, ଦୁସ୍ସଂ ମେ ତ୍ୱଂ ଅପାନୁଦି ।
ଅଞ୍ଞଞ୍ଚ ଖୋ ତଂ ପୁଚ୍ଛାମି, କେନାସି ଗୂଥଗନ୍ଧିନୀ’’ତି ॥
‘‘ତୱ ଗନ୍ଧଞ୍ଚ ମାଲଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚଗ୍ଘଞ୍ଚ ୱିଲେପନଂ ।
ଗୂଥକୂପେ ଅଧାରେସିଂ [ଅଧାରେସିଂ (କ॰)], ତଂ ପାପଂ ପକତଂ ମୟା ।
ତସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ତେନମ୍ହି ଗୂଥଗନ୍ଧିନୀ’’ତି ॥
‘‘ସଚ୍ଚଂ ଅହମ୍ପି ଜାନାମି, ତଂ ପାପଂ ପକତଂ ତୟା ।
ଅଞ୍ଞଞ୍ଚ ଖୋ ତଂ ପୁଚ୍ଛାମି, କେନାସି ଦୁଗ୍ଗତା ତୁୱ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଉଭିନ୍ନଂ ସମକଂ ଆସି, ୟଂ ଗେହେ ୱିଜ୍ଜତେ ଧନଂ ।
ସନ୍ତେସୁ ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମେସୁ, ଦୀପଂ ନାକାସିମତ୍ତନୋ ।
ତସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ତେନମ୍ହି ଦୁଗ୍ଗତା ଅହଂ ॥
‘‘ତଦେୱ ମଂ ତ୍ୱଂ ଅୱଚ, ‘ପାପକମ୍ମଂ ନିସେୱସି ।
ନ ହି ପାପେହି କମ୍ମେହି, ସୁଲଭା ହୋତି ସୁଗ୍ଗତୀ’’’ତି ॥
‘‘ୱାମତୋ ମଂ ତ୍ୱଂ ପଚ୍ଚେସି, ଅଥୋପି ମଂ ଉସୂୟସି ।
ପସ୍ସ ପାପାନଂ କମ୍ମାନଂ, ୱିପାକୋ ହୋତି ୟାଦିସୋ ॥
‘‘ତେ ଘରା ତା ଚ ଦାସିୟୋ [ତେ ଘରଦାସିୟୋ ଆସୁଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ତେ ଘରେ ଦାସିୟୋ ଚେୱ (କ॰)], ତାନେୱାଭରଣାନିମେ ।
ତେ ଅଞ୍ଞେ ପରିଚାରେନ୍ତି, ନ ଭୋଗା ହୋନ୍ତି ସସ୍ସତା ॥
‘‘ଇଦାନି ଭୂତସ୍ସ ପିତା, ଆପଣା ଗେହମେହିତି ।
ଅପ୍ପେୱ ତେ ଦଦେ କିଞ୍ଚି, ମା ସୁ ତାୱ ଇତୋ ଅଗା’’ତି ॥
‘‘ନଗ୍ଗା ଦୁବ୍ବଣ୍ଣରୂପାମ୍ହି, କିସା ଧମନିସନ୍ଥତା ।
କୋପୀନମେତଂ ଇତ୍ଥୀନଂ, ମା ମଂ ଭୂତପିତାଦ୍ଦସା’’ତି ॥
‘‘ହନ୍ଦ କିଂ ୱା ତ୍ୟାହଂ [କିଂ ତ୍ୟାହଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), କିଂ ୱତାହଂ (କ॰)] ଦମ୍ମି, କିଂ ୱା ତେଧ [କିଂ ୱା ଚ ତେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), କିଂ ୱିଧ ତେ (କ॰)] କରୋମହଂ ।
ୟେନ ତ୍ୱଂ ସୁଖିତା ଅସ୍ସ, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିନୀ’’ତି ॥
‘‘ଚତ୍ତାରୋ ଭିକ୍ଖୂ ସଙ୍ଘତୋ, ଚତ୍ତାରୋ ପନ ପୁଗ୍ଗଲା ।
ଅଟ୍ଠ ଭିକ୍ଖୂ ଭୋଜୟିତ୍ୱା, ମମ ଦକ୍ଖିଣମାଦିସ ।
ତଦାହଂ ସୁଖିତା ହେସ୍ସଂ, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିନୀ’’ତି ॥
ସାଧୂତି ସା ପଟିସ୍ସୁତ୍ୱା, ଭୋଜୟିତ୍ୱାଟ୍ଠ ଭିକ୍ଖୱୋ ।
ୱତ୍ଥେହଚ୍ଛାଦୟିତ୍ୱାନ, ତସ୍ସା ଦକ୍ଖିଣମାଦିସୀ ॥
ସମନନ୍ତରାନୁଦ୍ଦିଟ୍ଠେ, ୱିପାକୋ ଉଦପଜ୍ଜଥ ।
ଭୋଜନଚ୍ଛାଦନପାନୀୟଂ, ଦକ୍ଖିଣାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
ତତୋ ସୁଦ୍ଧା ସୁଚିୱସନା, କାସିକୁତ୍ତମଧାରିନୀ ।
ୱିଚିତ୍ତୱତ୍ଥାଭରଣା, ସପତ୍ତିଂ ଉପସଙ୍କମି ॥
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ମତ୍ତା ତୁୱଂ ତିସ୍ସା, ସପତ୍ତୀ ତେ ପୁରେ ଅହୁଂ ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା ॥
‘‘ତୱ ଦିନ୍ନେନ ଦାନେନ, ମୋଦାମି ଅକୁତୋଭୟା ।
ଚୀରଂ ଜୀୱାହି ଭଗିନି, ସହ ସବ୍ବେହି ଞାତିଭି ।
ଅସୋକଂ ୱିରଜଂ ଠାନଂ, ଆୱାସଂ ୱସୱତ୍ତିନଂ ॥
‘‘ଇଧ ଧମ୍ମଂ ଚରିତ୍ୱାନ, ଦାନଂ ଦତ୍ୱାନ ସୋଭନେ ।
ୱିନେୟ୍ୟ ମଚ୍ଛେରମଲଂ ସମୂଲଂ, ଅନିନ୍ଦିତା ସଗ୍ଗମୁପେହି ଠାନ’’ନ୍ତି ॥
ମତ୍ତାପେତିୱତ୍ଥୁ ତତିୟଂ ।
୪. ନନ୍ଦାପେତିୱତ୍ଥୁ
‘‘କାଳୀ ଦୁବ୍ବଣ୍ଣରୂପାସି, ଫରୁସା ଭୀରୁଦସ୍ସନା ।
ପିଙ୍ଗଲାସି କଳାରାସି, ନ ତଂ ମଞ୍ଞାମି ମାନୁସି’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅହଂ ନନ୍ଦା ନନ୍ଦିସେନ, ଭରିୟା ତେ ପୁରେ ଅହୁଂ ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘ଚଣ୍ଡୀ ଚ ଫରୁସା ଚାସିଂ [ଚଣ୍ଡୀ ଫରୁସୱାଚା ଚ (ସୀ॰)], ତୟି ଚାପି ଅଗାରୱା ।
ତାହଂ ଦୁରୁତ୍ତଂ ୱତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘ହନ୍ଦୁତ୍ତରୀୟଂ ଦଦାମି ତେ, ଇମଂ [ଇଦଂ (ସୀ॰ ଅଟ୍ଠ॰)] ଦୁସ୍ସଂ ନିୱାସୟ ।
ଇମଂ ଦୁସ୍ସଂ ନିୱାସେତ୍ୱା, ଏହି ନେସ୍ସାମି ତଂ ଘରଂ ॥
‘‘ୱତ୍ଥଞ୍ଚ ଅନ୍ନପାନଞ୍ଚ, ଲଚ୍ଛସି ତ୍ୱଂ ଘରଂ ଗତା ।
ପୁତ୍ତେ ଚ ତେ ପସ୍ସିସ୍ସସି, ସୁଣିସାୟୋ ଚ ଦକ୍ଖସୀ’’ତି ॥
‘‘ହତ୍ଥେନ ହତ୍ଥେ ତେ ଦିନ୍ନଂ, ନ ମୟ୍ହଂ ଉପକପ୍ପତି ।
ଭିକ୍ଖୂ ଚ ସୀଲସମ୍ପନ୍ନେ, ୱୀତରାଗେ ବହୁସ୍ସୁତେ ॥
‘‘ତପ୍ପେହି ଅନ୍ନପାନେନ, ମମ ଦକ୍ଖିଣମାଦିସ ।
ତଦାହଂ ସୁଖିତା ହେସ୍ସଂ, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିନୀ’’ତି ॥
ସାଧୂତି ସୋ ପଟିସ୍ସୁତ୍ୱା, ଦାନଂ ୱିପୁଲମାକିରି ।
ଅନ୍ନଂ ପାନଂ ଖାଦନୀୟଂ, ୱତ୍ଥସେନାସନାନି ଚ ।
ଛତ୍ତଂ ଗନ୍ଧଞ୍ଚ ମାଲଞ୍ଚ, ୱିୱିଧା ଚ ଉପାହନା ॥
ଭିକ୍ଖୂ ଚ ସୀଲସମ୍ପନ୍ନେ, ୱୀତରାଗେ ବହୁସ୍ସୁତେ ।
ତପ୍ପେତ୍ୱା ଅନ୍ନପାନେନ, ତସ୍ସା ଦକ୍ଖିଣମାଦିସୀ ॥
ସମନନ୍ତରାନୁଦ୍ଦିଟ୍ଠେ, ୱିପାକୋ ଉଦପଜ୍ଜଥ ।
ଭୋଜନଚ୍ଛାଦନପାନୀୟଂ, ଦକ୍ଖିଣାୟ ଇଦଂ ଫଲଂ ॥
ତତୋ ସୁଦ୍ଧା ସୁଚିୱସନା, କାସିକୁତ୍ତମଧାରିନୀ ।
ୱିଚିତ୍ତୱତ୍ଥାଭରଣା, ସାମିକଂ ଉପସଙ୍କମି ॥
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ନନ୍ଦା ନନ୍ଦିସେନ, ଭରିୟା ତେ ପୁରେ ଅହୁଂ ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା ॥
‘‘ତୱ ଦିନ୍ନେନ ଦାନେନ, ମୋଦାମି ଅକୁତୋଭୟା ।
ଚିରଂ ଜୀୱ ଗହପତି, ସହ ସବ୍ବେହି ଞାତିଭି ।
ଅସୋକଂ ୱିରଜଂ ଖେମଂ, ଆୱାସଂ ୱସୱତ୍ତିନଂ ॥
‘‘ଇଧ ଧମ୍ମଂ ଚରିତ୍ୱାନ, ଦାନଂ ଦତ୍ୱା ଗହପତି ।
ୱିନେୟ୍ୟ ମଚ୍ଛେରମଲଂ ସମୂଲଂ, ଅନିନ୍ଦିତୋ ସଗ୍ଗମୁପେହି ଠାନ’’ନ୍ତି ॥
ନନ୍ଦାପେତିୱତ୍ଥୁ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ମଟ୍ଠକୁଣ୍ଡଲୀପେତୱତ୍ଥୁ
[ୱି॰ ୱ॰ ୧୨୦୭] ‘‘ଅଲଙ୍କତୋ ମଟ୍ଠକୁଣ୍ଡଲୀ, ମାଲଧାରୀ ହରିଚନ୍ଦନୁସ୍ସଦୋ ।
ବାହା ପଗ୍ଗୟ୍ହ କନ୍ଦସି, ୱନମଜ୍ଝେ କିଂ ଦୁକ୍ଖିତୋ ତୁୱ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସୋୱଣ୍ଣମୟୋ ପଭସ୍ସରୋ, ଉପ୍ପନ୍ନୋ ରଥପଞ୍ଜରୋ ମମ ।
ତସ୍ସ ଚକ୍କୟୁଗଂ ନ ୱିନ୍ଦାମି, ତେନ ଦୁକ୍ଖେନ ଜହାମି ଜୀୱିତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସୋୱଣ୍ଣମୟଂ ମଣିମୟଂ, ଲୋହିତକମୟଂ [ଲୋହିତଙ୍ଗମୟଂ (ସ୍ୟା॰), ଲୋହିତଙ୍କମୟଂ (ସୀ॰), ଲୋହମୟଂ (କତ୍ଥଚି)] ଅଥ ରୂପିୟମୟଂ ।
ଆଚିକ୍ଖ ମେ ଭଦ୍ଦମାଣୱ, ଚକ୍କୟୁଗଂ ପଟିପାଦୟାମି ତେ’’ତି ॥
ସୋ ମାଣୱୋ ତସ୍ସ ପାୱଦି, ‘‘ଚନ୍ଦସୂରିୟା ଉଭୟେତ୍ଥ ଦିସ୍ସରେ ।
ସୋୱଣ୍ଣମୟୋ ରଥୋ ମମ, ତେନ ଚକ୍କୟୁଗେନ ସୋଭତୀ’’ତି ॥
‘‘ବାଲୋ ଖୋ ତ୍ୱଂ ଅସି ମାଣୱ, ୟୋ ତ୍ୱଂ ପତ୍ଥୟସେ ଅପତ୍ଥିୟଂ ।
ମଞ୍ଞାମି ତୁୱଂ ମରିସ୍ସସି, ନ ହି ତ୍ୱଂ ଲଚ୍ଛସି ଚନ୍ଦସୂରିୟେ’’ତି ॥
‘‘ଗମନାଗମନମ୍ପି ଦିସ୍ସତି, ୱଣ୍ଣଧାତୁ ଉଭୟତ୍ଥ ୱୀଥିୟା ।
ପେତୋ କାଲକତୋ ନ ଦିସ୍ସତି, କୋ ନିଧ କନ୍ଦତଂ ବାଲ୍ୟତରୋ’’ତି ॥
‘‘ସଚ୍ଚଂ ଖୋ ୱଦେସି ମାଣୱ, ଅହମେୱ କନ୍ଦତଂ ବାଲ୍ୟତରୋ ।
ଚନ୍ଦଂ ୱିୟ ଦାରକୋ ରୁଦଂ, ପେତଂ କାଲକତାଭିପତ୍ଥୟି’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଆଦିତ୍ତଂ ୱତ ମଂ ସନ୍ତଂ, ଘତସିତ୍ତଂୱ ପାୱକଂ ।
ୱାରିନା ୱିୟ ଓସିଞ୍ଚଂ, ସବ୍ବଂ ନିବ୍ବାପୟେ ଦରଂ ॥
‘‘ଅବ୍ବହୀ [ଅବ୍ବୂଳ୍ହଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୱତ ମେ ସଲ୍ଲଂ, ସୋକଂ ହଦୟନିସ୍ସିତଂ ।
ୟୋ ମେ ସୋକପରେତସ୍ସ, ପୁତ୍ତସୋକଂ ଅପାନୁଦି ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ଅବ୍ବୂଳ୍ହସଲ୍ଲୋସ୍ମି, ସୀତିଭୂତୋସ୍ମି ନିବ୍ବୁତୋ ।
ନ ସୋଚାମି ନ ରୋଦାମି, ତୱ ସୁତ୍ୱାନ ମାଣୱା’’ତି ॥
‘‘ଦେୱତା ନୁସି ଗନ୍ଧବ୍ବୋ, ଅଦୁ ସକ୍କୋ ପୁରିନ୍ଦଦୋ ।
କୋ ୱା ତ୍ୱଂ କସ୍ସ ୱା ପୁତ୍ତୋ, କଥଂ ଜାନେମୁ ତଂ ମୟ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ୟଞ୍ଚ କନ୍ଦସି ୟଞ୍ଚ ରୋଦସି, ପୁତ୍ତଂ ଆଳାହନେ ସୟଂ ଦହିତ୍ୱା ।
ସ୍ୱାହଂ କୁସଲଂ କରିତ୍ୱା କମ୍ମଂ, ତିଦସାନଂ ସହବ୍ୟତଂ ଗତୋ’’ତି ॥
‘‘ଅପ୍ପଂ ୱା ବହୁଂ ୱା ନାଦ୍ଦସାମ, ଦାନଂ ଦଦନ୍ତସ୍ସ ସକେ ଅଗାରେ ।
ଉପୋସଥକମ୍ମଂ ୱା ତାଦିସଂ, କେନ କମ୍ମେନ ଗତୋସି ଦେୱଲୋକ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଆବାଧିକୋହଂ ଦୁକ୍ଖିତୋ ଗିଲାନୋ, ଆତୁରରୂପୋମ୍ହି ସକେ ନିୱେସନେ ।
ବୁଦ୍ଧଂ ୱିଗତରଜଂ ୱିତିଣ୍ଣକଙ୍ଖଂ, ଅଦ୍ଦକ୍ଖିଂ ସୁଗତଂ ଅନୋମପଞ୍ଞଂ ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ମୁଦିତମନୋ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ଅଞ୍ଜଲିଂ ଅକରିଂ ତଥାଗତସ୍ସ ।
ତାହଂ କୁସଲଂ କରିତ୍ୱାନ କମ୍ମଂ, ତିଦସାନଂ ସହବ୍ୟତଂ ଗତୋ’’ତି ॥
‘‘ଅଚ୍ଛରିୟଂ ୱତ ଅବ୍ଭୁତଂ ୱତ, ଅଞ୍ଜଲିକମ୍ମସ୍ସ ଅୟମୀଦିସୋ ୱିପାକୋ ।
ଅହମ୍ପି ମୁଦିତମନୋ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ଅଜ୍ଜେୱ ବୁଦ୍ଧଂ ସରଣଂ ୱଜାମୀ’’ତି ॥
‘‘ଅଜ୍ଜେୱ ବୁଦ୍ଧଂ ସରଣଂ ୱଜାହି, ଧମ୍ମଞ୍ଚ ସଙ୍ଘଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ।
ତଥେୱ ସିକ୍ଖାୟ ପଦାନି ପଞ୍ଚ, ଅଖଣ୍ଡଫୁଲ୍ଲାନି ସମାଦିୟସ୍ସୁ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରମସ୍ସୁ ଖିପ୍ପଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟସ୍ସୁ ।
ଅମଜ୍ଜପୋ ମା ଚ ମୁସା ଭଣାହି, ସକେନ ଦାରେନ ଚ ହୋହି ତୁଟ୍ଠୋ’’ତି ॥
‘‘ଅତ୍ଥକାମୋସି ମେ ୟକ୍ଖ, ହିତକାମୋସି ଦେୱତେ ।
କରୋମି ତୁୟ୍ହଂ ୱଚନଂ, ତ୍ୱଂସି ଆଚରିୟୋ ମମାତି ॥
‘‘ଉପେମି ସରଣଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଧମ୍ମଞ୍ଚାପି ଅନୁତ୍ତରଂ ।
ସଙ୍ଘଞ୍ଚ ନରଦେୱସ୍ସ, ଗଚ୍ଛାମି ସରଣଂ ଅହଂ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରମାମି ଖିପ୍ପଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟାମି ।
ଅମଜ୍ଜପୋ ନୋ ଚ ମୁସା ଭଣାମି । ସକେନ ଦାରେନ ଚ ହୋମି ତୁଟ୍ଠୋ’’ତି ॥
ମଟ୍ଠକୁଣ୍ଡଲୀପେତୱତ୍ଥୁ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. କଣ୍ହପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଟ୍ଠେହି କଣ୍ହ କିଂ ସେସି, କୋ ଅତ୍ଥୋ ସୁପନେନ ତେ ।
ୟୋ ଚ ତୁୟ୍ହଂ ସକୋ ଭାତା, ହଦୟଂ ଚକ୍ଖୁ ଚ [ଚକ୍ଖୁଂୱ (ଅଟ୍ଠ॰)] ଦକ୍ଖିଣଂ ।
ତସ୍ସ ୱାତା ବଲୀୟନ୍ତି, ସସଂ ଜପ୍ପତି [ଘଟୋ ଜପ୍ପତି (କ॰)] କେସୱା’’ତି ॥
‘‘ତସ୍ସ ତଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ରୋହିଣେୟ୍ୟସ୍ସ କେସୱୋ ।
ତରମାନରୂପୋ ୱୁଟ୍ଠାସି, ଭାତୁସୋକେନ ଅଟ୍ଟିତୋ ॥
‘‘କିଂ ନୁ ଉମ୍ମତ୍ତରୂପୋୱ, କେୱଲଂ ଦ୍ୱାରକଂ ଇମଂ ।
ସସୋ ସସୋତି ଲପସି, କୀଦିସଂ ସସମିଚ୍ଛସି ॥
‘‘ସୋୱଣ୍ଣମୟଂ ମଣିମୟଂ, ଲୋହମୟଂ ଅଥ ରୂପିୟମୟଂ ।
ସଙ୍ଖସିଲାପୱାଳମୟଂ, କାରୟିସ୍ସାମି ତେ ସସଂ ॥
‘‘ସନ୍ତି ଅଞ୍ଞେପି ସସକା, ଅରଞ୍ଞୱନଗୋଚରା ।
ତେପି ତେ ଆନୟିସ୍ସାମି, କୀଦିସଂ ସସମିଚ୍ଛସୀ’’ତି ॥
‘‘ନାହମେତେ ସସେ ଇଚ୍ଛେ, ୟେ ସସା ପଥୱିସ୍ସିତା ।
ଚନ୍ଦତୋ ସସମିଚ୍ଛାମି, ତଂ ମେ ଓହର କେସୱା’’ତି ॥
‘‘ସୋ ନୂନ ମଧୁରଂ ଞାତି, ଜୀୱିତଂ ୱିଜହିସ୍ସସି ।
ଅପତ୍ଥିୟଂ ପତ୍ଥୟସି, ଚନ୍ଦତୋ ସସମିଚ୍ଛସୀ’’ତି ॥
‘‘ଏୱଂ ଚେ କଣ୍ହ ଜାନାସି, ୟଥଞ୍ଞମନୁସାସସି ।
କସ୍ମା ପୁରେ ମତଂ ପୁତ୍ତଂ, ଅଜ୍ଜାପି ମନୁସୋଚସି ॥
‘‘ନ ୟଂ ଲବ୍ଭା ମନୁସ୍ସେନ, ଅମନୁସ୍ସେନ ୱା ପନ ।
ଜାତୋ ମେ ମା ମରି ପୁତ୍ତୋ, କୁତୋ ଲବ୍ଭା ଅଲବ୍ଭିୟଂ ॥
‘‘ନ ମନ୍ତା ମୂଲଭେସଜ୍ଜା, ଓସଧେହି ଧନେନ ୱା ।
ସକ୍କା ଆନୟିତୁଂ କଣ୍ହ, ୟଂ ପେତମନୁସୋଚସି ॥
‘‘ମହଦ୍ଧନା ମହାଭୋଗା, ରଟ୍ଠୱନ୍ତୋପି ଖତ୍ତିୟା ।
ପହୂତଧନଧଞ୍ଞାସେ, ତେପି ନୋ [ନତ୍ଥେତ୍ଥପାଠଭେଦୋ] ଅଜରାମରା ॥
‘‘ଖତ୍ତିୟା ବ୍ରାହ୍ମଣା ୱେସ୍ସା, ସୁଦ୍ଦା ଚଣ୍ଡାଲପୁକ୍କୁସା ।
ଏତେ ଚଞ୍ଞେ ଚ ଜାତିୟା, ତେପି ନୋ ଅଜରାମରା ॥
‘‘ୟେ ମନ୍ତଂ ପରିୱତ୍ତେନ୍ତି, ଛଳଙ୍ଗଂ ବ୍ରହ୍ମଚିନ୍ତିତଂ ।
ଏତେ ଚଞ୍ଞେ ଚ ୱିଜ୍ଜାୟ, ତେପି ନୋ ଅଜରାମରା ॥
‘‘ଇସୟୋ ୱାପି [ଇସୟୋ ଚାପି (ୱିମାନୱତ୍ଥୁ ୯୯)] ୟେ ସନ୍ତା, ସଞ୍ଞତତ୍ତା ତପସ୍ସିନୋ ।
ସରୀରଂ ତେପି କାଲେନ, ୱିଜହନ୍ତି ତପସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ଭାୱିତତ୍ତା ଅରହନ୍ତୋ, କତକିଚ୍ଚା ଅନାସୱା ।
ନିକ୍ଖିପନ୍ତି ଇମଂ ଦେହଂ, ପୁଞ୍ଞପାପପରିକ୍ଖୟା’’ତି ॥
‘‘ଆଦିତ୍ତଂ ୱତ ମଂ ସନ୍ତଂ, ଘତସିତ୍ତଂୱ ପାୱକଂ ।
ୱାରିନା ୱିୟ ଓସିଞ୍ଚଂ, ସବ୍ବଂ ନିବ୍ବାପୟେ ଦରଂ ॥
‘‘ଅବ୍ବହୀ ୱତ ମେ ସଲ୍ଲଂ, ସୋକଂ ହଦୟନିସ୍ସିତଂ ।
ୟୋ ମେ ସୋକପରେତସ୍ସ, ପୁତ୍ତସୋକଂ ଅପାନୁଦି ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ଅବ୍ବୂଳ୍ହସଲ୍ଲୋସ୍ମି, ସୀତିଭୂତୋସ୍ମି ନିବ୍ବୁତୋ ।
ନ ସୋଚାମି ନ ରୋଦାମି, ତୱ ସୁତ୍ୱାନ ଭାତିକ’’ [ଭାସିତଂ (ସ୍ୟା॰)]॥
ଏୱଂ କରୋନ୍ତି ସପ୍ପଞ୍ଞା, ୟେ ହୋନ୍ତି ଅନୁକମ୍ପକା ।
ନିୱତ୍ତୟନ୍ତି ସୋକମ୍ହା, ଘଟୋ ଜେଟ୍ଠଂୱ ଭାତରଂ ॥
ୟସ୍ସ ଏତାଦିସା ହୋନ୍ତି, ଅମଚ୍ଚା ପରିଚାରକା ।
ସୁଭାସିତେନ ଅନ୍ୱେନ୍ତି, ଘଟୋ ଜେଟ୍ଠଂୱ ଭାତରନ୍ତି ॥
କଣ୍ହପେତୱତ୍ଥୁ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଧନପାଲସେଟ୍ଠିପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ନଗ୍ଗୋ ଦୁବ୍ବଣ୍ଣରୂପୋସି, କିସୋ ଧମନିସନ୍ଥତୋ ।
ଉପ୍ଫାସୁଲିକୋ କିସିକୋ, କୋ ନୁ ତ୍ୱମସି ମାରିସ’’ ॥
‘‘ଅହଂ ଭଦନ୍ତେ ପେତୋମ୍ହି, ଦୁଗ୍ଗତୋ ୟମଲୋକିକୋ ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତୋ’’ ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତୋ’’ ॥
‘‘ନଗରଂ ଅତ୍ଥି ପଣ୍ଣାନଂ [ଦସନ୍ନାନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ଏରକଚ୍ଛନ୍ତି ୱିସ୍ସୁତଂ ।
ତତ୍ଥ ସେଟ୍ଠି ପୁରେ ଆସିଂ, ଧନପାଲୋତି ମଂ ୱିଦୂ ॥
‘‘ଅସୀତି ସକଟୱାହାନଂ, ହିରଞ୍ଞସ୍ସ ଅହୋସି ମେ ।
ପହୂତଂ ମେ ଜାତରୂପଂ, ମୁତ୍ତା ୱେଳୁରିୟା ବହୂ ॥
‘‘ତାୱ ମହଦ୍ଧନସ୍ସାପି, ନ ମେ ଦାତୁଂ ପିୟଂ ଅହୁ ।
ପିଦହିତ୍ୱା ଦ୍ୱାରଂ ଭୁଞ୍ଜିଂ [ଭୁଞ୍ଜାମି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ମା ମଂ ୟାଚନକାଦ୍ଦସୁଂ ॥
‘‘ଅସ୍ସଦ୍ଧୋ ମଚ୍ଛରୀ ଚାସିଂ, କଦରିୟୋ ପରିଭାସକୋ ।
ଦଦନ୍ତାନଂ କରୋନ୍ତାନଂ, ୱାରୟିସ୍ସଂ ବହୁ ଜନେ [ବହୁଜ୍ଜନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ୱିପାକୋ ନତ୍ଥି ଦାନସ୍ସ, ସଂୟମସ୍ସ କୁତୋ ଫଲଂ ।
ପୋକ୍ଖରଞ୍ଞୋଦପାନାନି, ଆରାମାନି ଚ ରୋପିତେ ।
ପପାୟୋ ଚ ୱିନାସେସିଂ, ଦୁଗ୍ଗେ ସଙ୍କମନାନି ଚ ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ଅକତକଲ୍ୟାଣୋ, କତପାପୋ ତତୋ ଚୁତୋ ।
ଉପପନ୍ନୋ ପେତ୍ତିୱିସୟଂ, ଖୁପ୍ପିପାସସମପ୍ପିତୋ ॥
‘‘ପଞ୍ଚପଣ୍ଣାସୱସ୍ସାନି, ୟତୋ କାଲଙ୍କତୋ ଅହଂ ।
ନାଭିଜାନାମି ଭୁତ୍ତଂ ୱା, ପୀତଂ ୱା ପନ ପାନିୟଂ ॥
‘‘ୟୋ ସଂୟମୋ ସୋ ୱିନାସୋ,ୟୋ ୱିନାସୋ ସୋ ସଂୟମୋ ।
ପେତା ହି କିର ଜାନନ୍ତି, ୟୋ ସଂୟମୋ ସୋ ୱିନାସୋ ॥
‘‘ଅହଂ ପୁରେ ସଂୟମିସ୍ସଂ, ନାଦାସିଂ ବହୁକେ ଧନେ ।
ସନ୍ତେସୁ ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମେସୁ, ଦୀପଂ ନାକାସିମତ୍ତନୋ ।
ସ୍ୱାହଂ ପଚ୍ଛାନୁତପ୍ପାମି, ଅତ୍ତକମ୍ମଫଲୂପଗୋ ॥
[ପେ॰ ୱ॰ ୬୯] ‘‘ଉଦ୍ଧଂ ଚତୂହି ମାସେହି, କାଲଂକିରିୟା ଭୱିସ୍ସତି ।
ଏକନ୍ତକଟୁକଂ ଘୋରଂ, ନିରୟଂ ପପତିସ୍ସହଂ ॥
[ପେ॰ ୱ॰ ୭୦] ‘‘ଚତୁକ୍କଣ୍ଣଂ ଚତୁଦ୍ୱାରଂ, ୱିଭତ୍ତଂ ଭାଗସୋ ମିତଂ ।
ଅୟୋପାକାରପରିୟନ୍ତଂ, ଅୟସା ପଟିକୁଜ୍ଜିତଂ ॥
[ପେ॰ ୱ॰ ୭୧] ‘‘ତସ୍ସ ଅୟୋମୟା ଭୂମି, ଜଲିତା ତେଜସା ୟୁତା ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, ଫରିତ୍ୱା ତିଟ୍ଠତି ସବ୍ବଦା ॥
[ପେ॰ ୱ॰ ୭୨] ‘‘ତତ୍ଥାହଂ ଦୀଘମଦ୍ଧାନଂ, ଦୁକ୍ଖଂ ୱେଦିସ୍ସ ୱେଦନଂ ।
ଫଲଂ ପାପସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ, ତସ୍ମା ସୋଚାମହଂ ଭୁସଂ ॥
‘‘ତଂ ୱୋ ୱଦାମି ଭଦ୍ଦଂ ୱୋ, ୟାୱନ୍ତେତ୍ଥ ସମାଗତା ।
ମାକତ୍ଥ ପାପକଂ କମ୍ମଂ, ଆୱି ୱା ୟଦି ୱା ରହୋ ॥
‘‘ସଚେ ତଂ ପାପକଂ କମ୍ମଂ, କରିସ୍ସଥ କରୋଥ ୱା ।
ନ ୱୋ ଦୁକ୍ଖା ପମୁତ୍ୟତ୍ଥି [ପମୁତ୍ତତ୍ଥି (ସବ୍ବତ୍ଥ) ଉଦା॰ ୪୪ ପସ୍ସିତବ୍ବଂ], ଉପ୍ପଚ୍ଚାପି [ଉପେଚ୍ଚାପି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ପଲାୟତଂ ॥
‘‘ମତ୍ତେୟ୍ୟା ହୋଥ ପେତ୍ତେୟ୍ୟା, କୁଲେ ଜେଟ୍ଠାପଚାୟିକା ।
ସାମଞ୍ଞା ହୋଥ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଞା, ଏୱଂ ସଗ୍ଗଂ ଗମିସ୍ସଥା’’ତି ॥
ଧନପାଲସେଟ୍ଠିପେତୱତ୍ଥୁ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଚୂଳସେଟ୍ଠିପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ନଗ୍ଗୋ କିସୋ ପବ୍ବଜିତୋସି ଭନ୍ତେ, ରତ୍ତିଂ କୁହିଂ ଗଚ୍ଛସି କିସ୍ସ ହେତୁ ।
ଆଚିକ୍ଖ ମେ ତଂ ଅପି ସକ୍କୁଣେମୁ, ସବ୍ବେନ ୱିତ୍ତଂ ପଟିପାଦୟେ ତୁୱ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ବାରାଣସୀ ନଗରଂ ଦୂରଘୁଟ୍ଠଂ, ତତ୍ଥାହଂ ଗହପତି ଅଡ୍ଢକୋ ଅହୁ ଦୀନୋ ।
ଅଦାତା ଗେଧିତମନୋ ଆମିସସ୍ମିଂ, ଦୁସ୍ସୀଲ୍ୟେନ ୟମୱିସୟମ୍ହି ପତ୍ତୋ ॥
‘‘ସୋ ସୂଚିକାୟ କିଲମିତୋ ତେହି,
ତେନେୱ ଞାତୀସୁ ୟାମି ଆମିସକିଞ୍ଚିକ୍ଖହେତୁ ।
ଅଦାନସୀଲା ନ ଚ ସଦ୍ଦହନ୍ତି,
ଦାନଫଲଂ ହୋତି ପରମ୍ହି ଲୋକେ ॥
‘‘ଧୀତା ଚ ମୟ୍ହଂ ଲପତେ ଅଭିକ୍ଖଣଂ, ‘ଦସ୍ସାମି ଦାନଂ ପିତୂନଂ ପିତାମହାନଂ’ ।
ତମୁପକ୍ଖଟଂ ପରିୱିସୟନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣା [ବ୍ରାହ୍ମଣେ (ସୀ॰)], ‘ୟାମି ଅହଂ ଅନ୍ଧକୱିନ୍ଦଂ ଭୋତ୍ତୁ’’’ନ୍ତି ॥
ତମୱୋଚ ରାଜା ‘‘ଅନୁଭୱିୟାନ ତମ୍ପି,
ଏୟ୍ୟାସି ଖିପ୍ପଂ ଅହମପି କସ୍ସଂ ପୂଜଂ ।
ଆଚିକ୍ଖ ମେ ତଂ ୟଦି ଅତ୍ଥି ହେତୁ,
ସଦ୍ଧାୟିତଂ ହେତୁୱଚୋ ସୁଣୋମା’’ତି ॥
‘ତଥା’ତି ୱତ୍ୱା ଅଗମାସି ତତ୍ଥ, ଭୁଞ୍ଜିଂସୁ ଭତ୍ତଂ ନ ଚ ଦକ୍ଖିଣାରହା ।
ପଚ୍ଚାଗମି ରାଜଗହଂ ପୁନାପରଂ, ପାତୁରହୋସି ପୁରତୋ ଜନାଧିପସ୍ସ ॥
ଦିସ୍ୱାନ ପେତଂ ପୁନଦେୱ ଆଗତଂ, ରାଜା ଅୱୋଚ ‘‘ଅହମପି କିଂ ଦଦାମି ।
ଆଚିକ୍ଖ ମେ ତଂ ୟଦି ଅତ୍ଥି ହେତୁ, ୟେନ ତୁୱଂ ଚିରତରଂ ପୀଣିତୋ ସିୟା’’ତି ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧଞ୍ଚ ସଙ୍ଘଂ ପରିୱିସିୟାନ ରାଜ, ଅନ୍ନେନ ପାନେନ ଚ ଚୀୱରେନ ।
ତଂ ଦକ୍ଖିଣଂ ଆଦିସ ମେ ହିତାୟ, ଏୱଂ ଅହଂ ଚିରତରଂ ପୀଣିତୋ ସିୟା’’ତି ॥
ତତୋ ଚ ରାଜା ନିପତିତ୍ୱା ତାୱଦେ [ତାୱଦେୱ (ସ୍ୟା॰), ତଦେୱ (କ॰)], ଦାନଂ ସହତ୍ଥା ଅତୁଲଂ ଦଦିତ୍ୱା [ଅତୁଲଞ୍ଚ ଦତ୍ୱା (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ସଙ୍ଘେ ।
ଆରୋଚେସି ପକତଂ [ଆରୋଚୟୀ ପକତିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ତଥାଗତସ୍ସ, ତସ୍ସ ଚ ପେତସ୍ସ ଦକ୍ଖିଣଂ ଆଦିସିତ୍ଥ ॥
ସୋ ପୂଜିତୋ ଅତିୱିୟ ସୋଭମାନୋ, ପାତୁରହୋସି ପୁରତୋ ଜନାଧିପସ୍ସ ।
‘‘ୟକ୍ଖୋହମସ୍ମି ପରମିଦ୍ଧିପତ୍ତୋ, ନ ମୟ୍ହମତ୍ଥି ସମା ସଦିସା [ମୟ୍ହମିଦ୍ଧିସମସଦିସା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ମାନୁସା ॥
‘‘ପସ୍ସାନୁଭାୱଂ ଅପରିମିତଂ ମମୟିଦଂ, ତୟାନୁଦିଟ୍ଠଂ ଅତୁଲଂ ଦତ୍ୱା ସଙ୍ଘେ ।
ସନ୍ତପ୍ପିତୋ ସତତଂ ସଦା ବହୂହି, ୟାମି ଅହଂ ସୁଖିତୋ ମନୁସ୍ସଦେୱା’’ତି ॥
ଚୂଳସେଟ୍ଠିପେତୱତ୍ଥୁ ଅଟ୍ଠମଂ ନିଟ୍ଠିତଂ ।
ଭାଣୱାରଂ ପଠମଂ ନିଟ୍ଠିତଂ ।
୯. ଅଙ୍କୁରପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ୟସ୍ସ ଅତ୍ଥାୟ ଗଚ୍ଛାମ, କମ୍ବୋଜଂ ଧନହାରକା ।
ଅୟଂ କାମଦଦୋ ୟକ୍ଖୋ, ଇମଂ ୟକ୍ଖଂ ନୟାମସେ ॥
‘‘ଇମଂ ୟକ୍ଖଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ସାଧୁକେନ ପସୟ୍ହ ୱା ।
ୟାନଂ ଆରୋପୟିତ୍ୱାନ, ଖିପ୍ପଂ ଗଚ୍ଛାମ ଦ୍ୱାରକ’’ନ୍ତି ॥
[ଜା॰ ୧.୧୦.୧୫୧; ୧.୧୪.୧୯୬; ୨.୧୮.୧୫୩; ୨.୨୨.୧୦] ‘‘ୟସ୍ସ ରୁକ୍ଖସ୍ସ ଛାୟାୟ, ନିସୀଦେୟ୍ୟ ସୟେୟ୍ୟ ୱା ।
ନ ତସ୍ସ ସାଖଂ ଭଞ୍ଜେୟ୍ୟ, ମିତ୍ତଦୁବ୍ଭୋ ହି ପାପକୋ’’ତି ॥
‘‘ୟସ୍ସ ରୁକ୍ଖସ୍ସ ଛାୟାୟ, ନିସୀଦେୟ୍ୟ ସୟେୟ୍ୟ ୱା ।
ଖନ୍ଧମ୍ପି ତସ୍ସ ଛିନ୍ଦେୟ୍ୟ, ଅତ୍ଥୋ ଚେ ତାଦିସୋ ସିୟା’’ତି ॥
‘‘ୟସ୍ସ ରୁକ୍ଖସ୍ସ ଛାୟାୟ, ନିସୀଦେୟ୍ୟ ସୟେୟ୍ୟ ୱା ।
ନ ତସ୍ସ ପତ୍ତଂ ଭିନ୍ଦେୟ୍ୟ [ହିଂସେୟ୍ୟ (କ॰)], ମିତ୍ତଦୁବ୍ଭୋ ହି ପାପକୋ’’ତି ॥
‘‘ୟସ୍ସ ରୁକ୍ଖସ୍ସ ଛାୟାୟ, ନିସୀଦେୟ୍ୟ ସୟେୟ୍ୟ ୱା ।
ସମୂଲମ୍ପି ତଂ ଅବ୍ବୁହେ [ଉବ୍ବହେ ( ?)], ଅତ୍ଥୋ ଚେ ତାଦିସୋ ସିୟା’’ତି ॥
‘‘ୟସ୍ସେକରତ୍ତିମ୍ପି ଘରେ ୱସେୟ୍ୟ, ୟତ୍ଥନ୍ନପାନଂ ପୁରିସୋ ଲଭେଥ ।
ନ ତସ୍ସ ପାପଂ ମନସାପି ଚିନ୍ତୟେ, କତଞ୍ଞୁତା ସପ୍ପୁରିସେହି ୱଣ୍ଣିତା ॥
‘‘ୟସ୍ସେକରତ୍ତିମ୍ପି ଘରେ ୱସେୟ୍ୟ, ଅନ୍ନେନ ପାନେନ ଉପଟ୍ଠିତୋ ସିୟା ।
ନ ତସ୍ସ ପାପଂ ମନସାପି ଚିନ୍ତୟେ, ଅଦୁବ୍ଭପାଣୀ ଦହତେ ମିତ୍ତଦୁବ୍ଭିଂ ॥
‘‘ୟୋ ପୁବ୍ବେ କତକଲ୍ୟାଣୋ, ପଚ୍ଛା ପାପେନ ହିଂସତି ।
ଅଲ୍ଲପାଣିହତୋ [ଅଦୁବ୍ଭିପାଣୀହତୋ (କ)] ପୋସୋ, ନ ସୋ ଭଦ୍ରାନି ପସ୍ସତୀ’’ତି ॥
‘‘ନାହଂ ଦେୱେନ ୱା ମନୁସ୍ସେନ ୱା, ଇସ୍ସରିୟେନ ୱାହଂ ସୁପ୍ପସୟ୍ହୋ ।
ୟକ୍ଖୋହମସ୍ମି ପରମିଦ୍ଧିପତ୍ତୋ, ଦୂରଙ୍ଗମୋ ୱଣ୍ଣବଲୂପପନ୍ନୋ’’ତି ॥
‘‘ପାଣି ତେ ସବ୍ବସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ପଞ୍ଚଧାରୋ ମଧୁସ୍ସୱୋ ।
ନାନାରସା ପଗ୍ଘରନ୍ତି, ମଞ୍ଞେହଂ ତଂ ପୁରିନ୍ଦଦ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ନାମ୍ହି ଦେୱୋ ନ ଗନ୍ଧବ୍ବୋ, ନାପି ସକ୍କୋ ପୁରିନ୍ଦଦୋ ।
ପେତଂ ମଂ ଅଙ୍କୁର ଜାନାହି, ରୋରୁୱମ୍ହା [ହେରୁୱମ୍ହା (ସୀ॰)] ଇଧାଗତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘କିଂସୀଲୋ କିଂସମାଚାରୋ, ରୋରୁୱସ୍ମିଂ ପୁରେ ତୁୱଂ ।
କେନ ତେ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟେନ, ପୁଞ୍ଞଂ ପାଣିମ୍ହି ଇଜ୍ଝତୀ’’ତି ॥
‘‘ତୁନ୍ନୱାୟୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ରୋରୁୱସ୍ମିଂ ତଦା ଅହଂ ।
ସୁକିଚ୍ଛୱୁତ୍ତି କପଣୋ, ନ ମେ ୱିଜ୍ଜତି ଦାତୱେ ॥
‘‘ନିୱେସନଞ୍ଚ [ଆୱେସନଞ୍ଚ (ସୀ॰)] ମେ ଆସି, ଅସୟ୍ହସ୍ସ ଉପନ୍ତିକେ ।
ସଦ୍ଧସ୍ସ ଦାନପତିନୋ, କତପୁଞ୍ଞସ୍ସ ଲଜ୍ଜିନୋ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ୟାଚନକା ୟନ୍ତି, ନାନାଗୋତ୍ତା ୱନିବ୍ବକା ।
ତେ ଚ ମଂ ତତ୍ଥ ପୁଚ୍ଛନ୍ତି, ଅସୟ୍ହସ୍ସ ନିୱେସନଂ ॥
‘‘କତ୍ଥ ଗଚ୍ଛାମ ଭଦ୍ଦଂ ୱୋ, କତ୍ଥ ଦାନଂ ପଦୀୟତି ।
ତେସାହଂ ପୁଟ୍ଠୋ ଅକ୍ଖାମି, ଅସୟ୍ହସ୍ସ ନିୱେସନଂ ॥
‘‘ପଗ୍ଗୟ୍ହ ଦକ୍ଖିଣଂ ବାହୁଂ, ଏତ୍ଥ ଗଚ୍ଛଥ ଭଦ୍ଦଂ ୱୋ ।
ଏତ୍ଥ ଦାନଂ ପଦୀୟତି, ଅସୟ୍ହସ୍ସ ନିୱେସନେ ॥
‘‘ତେନ ପାଣି କାମଦଦୋ, ତେନ ପାଣି ମଧୁସ୍ସୱୋ ।
ତେନ ମେ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟେନ, ପୁଞ୍ଞଂ ପାଣିମ୍ହି ଇଜ୍ଝତୀ’’ତି ॥
‘‘ନ କିର ତ୍ୱଂ ଅଦା ଦାନଂ, ସକପାଣୀହି କସ୍ସଚି ।
ପରସ୍ସ ଦାନଂ ଅନୁମୋଦମାନୋ, ପାଣିଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ ପାୱଦି ॥
‘‘ତେନ ପାଣି କାମଦଦୋ, ତେନ ପାଣି ମଧୁସ୍ସୱୋ ।
ତେନ ତେ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟେନ, ପୁଞ୍ଞଂ ପାଣିମ୍ହି ଇଜ୍ଝତି ॥
‘‘ୟୋ ସୋ ଦାନମଦା ଭନ୍ତେ, ପସନ୍ନୋ ସକପାଣିଭି ।
ସୋ ହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, କିଂ ନୁ ସୋ ଦିସତଂ ଗତୋ’’ତି ॥
‘‘ନାହଂ ପଜାନାମି ଅସୟ୍ହସାହିନୋ, ଅଙ୍ଗୀରସସ୍ସ ଗତିଂ ଆଗତିଂ ୱା ।
ସୁତଞ୍ଚ ମେ ୱେସ୍ସୱଣସ୍ସ ସନ୍ତିକେ, ସକ୍କସ୍ସ ସହବ୍ୟତଂ ଗତୋ ଅସୟ୍ହୋ’’ତି ॥
‘‘ଅଲମେୱ କାତୁଂ କଲ୍ୟାଣଂ, ଦାନଂ ଦାତୁଂ ୟଥାରହଂ ।
ପାଣିଂ କାମଦଦଂ ଦିସ୍ୱା, କୋ ପୁଞ୍ଞଂ ନ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘ସୋ ହି ନୂନ ଇତୋ ଗନ୍ତ୍ୱା, ଅନୁପ୍ପତ୍ୱାନ ଦ୍ୱାରକଂ ।
ଦାନଂ ପଟ୍ଠପୟିସ୍ସାମି, ୟଂ ମମସ୍ସ ସୁଖାୱହଂ ॥
‘‘ଦସ୍ସାମନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ, ୱତ୍ଥସେନାସନାନି ଚ ।
ପପଞ୍ଚ ଉଦପାନଞ୍ଚ, ଦୁଗ୍ଗେ ସଙ୍କମନାନି ଚା’’ତି ॥
‘‘କେନ ତେ ଅଙ୍ଗୁଲୀ କୁଣା [କୁଣ୍ଠା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ମୁଖଞ୍ଚ କୁଣଲୀକତଂ [କୁଣ୍ଡଲୀକତଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ଅକ୍ଖୀନି ଚ ପଗ୍ଘରନ୍ତି, କିଂ ପାପଂ ପକତଂ ତୟା’’ତି ॥
‘‘ଅଙ୍ଗୀରସସ୍ସ ଗହପତିନୋ, ସଦ୍ଧସ୍ସ ଘରମେସିନୋ ।
ତସ୍ସାହଂ ଦାନୱିସ୍ସଗ୍ଗେ, ଦାନେ ଅଧିକତୋ ଅହୁଂ ॥
‘‘ତତ୍ଥ ୟାଚନକେ ଦିସ୍ୱା, ଆଗତେ ଭୋଜନତ୍ଥିକେ ।
ଏକମନ୍ତଂ ଅପକ୍କମ୍ମ, ଅକାସିଂ କୁଣଲିଂ ମୁଖଂ ॥
‘‘ତେନ ମେ ଅଙ୍ଗୁଲୀ କୁଣା, ମୁଖଞ୍ଚ କୁଣଲୀକତଂ ।
ଅକ୍ଖୀନି ମେ ପଗ୍ଘରନ୍ତି, ତଂ ପାପଂ ପକତଂ ମୟା’’ତି ॥
‘‘ଧମ୍ମେନ ତେ କାପୁରିସ, ମୁଖଞ୍ଚ କୁଣଲୀକତଂ ।
ଅକ୍ଖୀନି ଚ ପଗ୍ଘରନ୍ତି, ୟଂ ତଂ ପରସ୍ସ ଦାନସ୍ସ ।
ଅକାସି କୁଣଲିଂ ମୁଖଂ ॥
‘‘କଥଂ ହି ଦାନଂ ଦଦମାନୋ, କରେୟ୍ୟ ପରପତ୍ତିୟଂ ।
ଅନ୍ନଂ ପାନଂ ଖାଦନୀୟଂ, ୱତ୍ଥସେନାସନାନି ଚ ॥
‘‘ସୋ ହି ନୂନ ଇତୋ ଗନ୍ତ୍ୱା, ଅନୁପ୍ପତ୍ୱାନ ଦ୍ୱାରକଂ ।
ଦାନଂ ପଟ୍ଠପୟିସ୍ସାମି, ୟଂ ମମସ୍ସ ସୁଖାୱହଂ ॥
‘‘ଦସ୍ସାମନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ, ୱତ୍ଥସେନାସନାନି ଚ ।
ପପଞ୍ଚ ଉଦପାନଞ୍ଚ, ଦୁଗ୍ଗେ ସଙ୍କମନାନି ଚା’’ତି ॥
ତତୋ ହି ସୋ ନିୱତ୍ତିତ୍ୱା, ଅନୁପ୍ପତ୍ୱାନ ଦ୍ୱାରକଂ ।
ଦାନଂ ପଟ୍ଠପୟି ଅଙ୍କୁରୋ, ୟଂତୁମସ୍ସ [ୟଂ ତଂ ଅସ୍ସ (ସ୍ୟା॰), ୟନ୍ତମସ୍ସ (କ॰)] ସୁଖାୱହଂ ॥
ଅଦା ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ, ୱତ୍ଥସେନାସନାନି ଚ ।
ପପଞ୍ଚ ଉଦପାନଞ୍ଚ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘କୋ ଛାତୋ କୋ ଚ ତସିତୋ, କୋ ୱତ୍ଥଂ ପରିଦହିସ୍ସତି ।
କସ୍ସ ସନ୍ତାନି ୟୋଗ୍ଗାନି, ଇତୋ ୟୋଜେନ୍ତୁ ୱାହନଂ ॥
‘‘କୋ ଛତ୍ତିଚ୍ଛତି ଗନ୍ଧଞ୍ଚ, କୋ ମାଲଂ କୋ ଉପାହନଂ ।
ଇତିସ୍ସୁ ତତ୍ଥ ଘୋସେନ୍ତି, କପ୍ପକା ସୂଦମାଗଧା [ପାଟୱା (କ॰)]।
ସଦା ସାୟଞ୍ଚ ପାତୋ ଚ, ଅଙ୍କୁରସ୍ସ ନିୱେସନେ ॥
‘‘‘ସୁଖଂ ସୁପତି ଅଙ୍କୁରୋ’, ଇତି ଜାନାତି ମଂ ଜନୋ ।
ଦୁକ୍ଖଂ ସୁପାମି ସିନ୍ଧକ [ସନ୍ଦୁକ, ସିନ୍ଧୁକ (କ॰)], ୟଂ ନ ପସ୍ସାମି ୟାଚକେ ॥
‘‘‘ସୁଖଂ ସୁପତି ଅଙ୍କୁରୋ’, ଇତି ଜାନାତି ମଂ ଜନୋ ।
ଦୁକ୍ଖଂ ସିନ୍ଧକ ସୁପାମି, ଅପ୍ପକେ ସୁ ୱନିବ୍ବକେ’’ତି ॥
‘‘ସକ୍କୋ ଚେ ତେ ୱରଂ ଦଜ୍ଜା, ତାୱତିଂସାନମିସ୍ସରୋ ।
କିସ୍ସ ସବ୍ବସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ, ୱରମାନୋ ୱରଂ ୱରେ’’ତି ॥
‘‘ସକ୍କୋ ଚେ ମେ ୱରଂ ଦଜ୍ଜା, ତାୱତିଂସାନମିସ୍ସରୋ ।
କାଲୁଟ୍ଠିତସ୍ସ ମେ ସତୋ, ସୁରିୟୁଗ୍ଗମନଂ ପତି ।
ଦିବ୍ବା ଭକ୍ଖା ପାତୁଭୱେୟ୍ୟୁଂ, ସୀଲୱନ୍ତୋ ଚ ୟାଚକା ॥
‘‘ଦଦତୋ ମେ ନ ଖୀୟେଥ, ଦତ୍ୱା ନାନୁତପେୟ୍ୟହଂ ।
ଦଦଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେୟ୍ୟଂ, ଏତଂ ସକ୍କଂ ୱରଂ ୱରେ’’ତି ॥
‘‘ନ ସବ୍ବୱିତ୍ତାନି ପରେ ପୱେଚ୍ଛେ, ଦଦେୟ୍ୟ ଦାନଞ୍ଚ ଧନଞ୍ଚ ରକ୍ଖେ ।
ତସ୍ମା ହି ଦାନା ଧନମେୱ ସେୟ୍ୟୋ, ଅତିପ୍ପଦାନେନ କୁଲା ନ ହୋନ୍ତି ॥
‘‘ଅଦାନମତିଦାନଞ୍ଚ, ନପ୍ପସଂସନ୍ତି ପଣ୍ଡିତା ।
ତସ୍ମା ହି ଦାନା ଧନମେୱ ସେୟ୍ୟୋ, ସମେନ ୱତ୍ତେୟ୍ୟ ସ ଧୀରଧମ୍ମୋ’’ତି ॥
‘‘ଅହୋ ୱତ ରେ ଅହମେୱ ଦଜ୍ଜଂ, ସନ୍ତୋ ଚ ମଂ ସପ୍ପୁରିସା ଭଜେୟ୍ୟୁଂ ।
ମେଘୋୱ ନିନ୍ନାନି ପରିପୂରୟନ୍ତୋ [ଭିପୂରୟନ୍ତୋ (ସୀ॰), ହି ପୂରୟନ୍ତୋ (ସ୍ୟା॰)], ସନ୍ତପ୍ପୟେ ସବ୍ବୱନିବ୍ବକାନଂ ॥
‘‘ୟସ୍ସ ୟାଚନକେ ଦିସ୍ୱା, ମୁଖୱଣ୍ଣୋ ପସୀଦତି ।
ଦତ୍ୱା ଅତ୍ତମନୋ ହୋତି, ତଂ ଘରଂ ୱସତୋ ସୁଖଂ ॥
‘‘ୟସ୍ସ ୟାଚନକେ ଦିସ୍ୱା, ମୁଖୱଣ୍ଣୋ ପସୀଦତି ।
ଦତ୍ୱା ଅତ୍ତମନୋ ହୋତି, ଏସା ୟଞ୍ଞସ୍ସ [ପୁଞ୍ଞସ୍ସ (ସୀ॰)] ସମ୍ପଦା ॥
[ଅ॰ ନି॰ ୬.୩୭] ‘‘ପୁବ୍ବେୱ ଦାନା ସୁମନୋ, ଦଦଂ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦୟେ ।
ଦତ୍ୱା ଅତ୍ତମନୋ ହୋତି, ଏସା ୟଞ୍ଞସ୍ସ [ପୁଞ୍ଞସ୍ସ (ସୀ॰)] ସମ୍ପଦା’’ତି ॥
ସଟ୍ଠି ୱାହସହସ୍ସାନି, ଅଙ୍କୁରସ୍ସ ନିୱେସନେ ।
ଭୋଜନଂ ଦୀୟତେ ନିଚ୍ଚଂ, ପୁଞ୍ଞପେକ୍ଖସ୍ସ ଜନ୍ତୁନୋ ॥
ତିସହସ୍ସାନି ସୂଦାନି ହି [ସୂଦାନି (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଆମୁତ୍ତମଣିକୁଣ୍ଡଲା ।
ଅଙ୍କୁରଂ ଉପଜୀୱନ୍ତି, ଦାନେ ୟଞ୍ଞସ୍ସ ୱାୱଟା [ବ୍ୟାୱଟା (ସୀ॰), ପାୱଟା (ସ୍ୟା॰)]॥
ସଟ୍ଠି ପୁରିସସହସ୍ସାନି, ଆମୁତ୍ତମଣିକୁଣ୍ଡଲା ।
ଅଙ୍କୁରସ୍ସ ମହାଦାନେ, କଟ୍ଠଂ ଫାଲେନ୍ତି ମାଣୱା ॥
ସୋଳସିତ୍ଥିସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତା ।
ଅଙ୍କୁରସ୍ସ ମହାଦାନେ, ୱିଧା ପିଣ୍ଡେନ୍ତି ନାରିୟୋ ॥
ସୋଳସିତ୍ଥିସହସ୍ସାନି, ସବ୍ବାଲଙ୍କାରଭୂସିତା ।
ଅଙ୍କୁରସ୍ସ ମହାଦାନେ, ଦବ୍ବିଗାହା ଉପଟ୍ଠିତା ॥
ବହୁଂ ବହୂନଂ ପାଦାସି, ଚିରଂ ପାଦାସି ଖତ୍ତିୟୋ ।
ସକ୍କଚ୍ଚଞ୍ଚ ସହତ୍ଥା ଚ, ଚିତ୍ତୀକତ୍ୱା ପୁନପ୍ପୁନଂ ॥
ବହୂ ମାସେ ଚ ପକ୍ଖେ ଚ, ଉତୁସଂୱଚ୍ଛରାନି ଚ ।
ମହାଦାନଂ ପୱତ୍ତେସି, ଅଙ୍କୁରୋ ଦୀଘମନ୍ତରଂ ॥
ଏୱଂ ଦତ୍ୱା ୟଜିତ୍ୱା ଚ, ଅଙ୍କୁରୋ ଦୀଘମନ୍ତରଂ ।
ସୋ ହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସୂପଗୋ ଅହୁ ॥
କଟଚ୍ଛୁଭିକ୍ଖଂ ଦତ୍ୱାନ, ଅନୁରୁଦ୍ଧସ୍ସ ଇନ୍ଦକୋ ।
ସୋ ହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତାୱତିଂସୂପଗୋ ଅହୁ ॥
ଦସହି ଠାନେହି ଅଙ୍କୁରଂ, ଇନ୍ଦକୋ ଅତିରୋଚତି ।
ରୂପେ ସଦ୍ଦେ ରସେ ଗନ୍ଧେ, ଫୋଟ୍ଠବ୍ବେ ଚ ମନୋରମେ ॥
ଆୟୁନା ୟସସା ଚେୱ, ୱଣ୍ଣେନ ଚ ସୁଖେନ ଚ ।
ଆଧିପଚ୍ଚେନ ଅଙ୍କୁରଂ, ଇନ୍ଦକୋ ଅତିରୋଚତି ॥
ତାୱତିଂସେ ୟଦା ବୁଦ୍ଧୋ, ସିଲାୟଂ ପଣ୍ଡୁକମ୍ବଲେ ।
ପାରିଚ୍ଛତ୍ତକମୂଲମ୍ହି, ୱିହାସି ପୁରିସୁତ୍ତମୋ ॥
ଦସସୁ ଲୋକଧାତୂସୁ, ସନ୍ନିପତିତ୍ୱାନ ଦେୱତା ।
ପୟିରୁପାସନ୍ତି ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ୱସନ୍ତଂ ନଗମୁଦ୍ଧନି ॥
ନ କୋଚି ଦେୱୋ ୱଣ୍ଣେନ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ଅତିରୋଚତି ।
ସବ୍ବେ ଦେୱେ ଅତିକ୍କମ୍ମ [ଅଧିଗୟ୍ହ (ସୀ॰), ଅତିଗ୍ଗୟ୍ହ (କ)], ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋୱ ୱିରୋଚତି ॥
ୟୋଜନାନି ଦସ ଦ୍ୱେ ଚ, ଅଙ୍କୁରୋୟଂ ତଦା ଅହୁ ।
ଅୱିଦୂରେୱ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ [ଅୱିଦୂରେ ସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ (କ॰)], ଇନ୍ଦକୋ ଅତିରୋଚତି ॥
ଓଲୋକେତ୍ୱାନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ, ଅଙ୍କୁରଞ୍ଚାପି ଇନ୍ଦକଂ ।
ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟଂ ସମ୍ଭାୱେନ୍ତୋ [ପଭାୱେନ୍ତୋ (ସୀ॰)], ଇଦଂ ୱଚନମବ୍ରୱି ॥
‘‘ମହାଦାନଂ ତୟା ଦିନ୍ନଂ, ଅଙ୍କୁର ଦୀଘମନ୍ତରଂ ।
ଅତିଦୂରେ [ସୁୱିଦୂରେ (କ॰)] ନିସିନ୍ନୋସି, ଆଗଚ୍ଛ ମମ ସନ୍ତିକେ’’ତି ॥
ଚୋଦିତୋ ଭାୱିତତ୍ତେନ, ଅଙ୍କୁରୋ ଇଦମବ୍ରୱି ।
‘‘କିଂ ମୟ୍ହଂ ତେନ ଦାନେନ, ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟେନ ସୁଞ୍ଞତଂ ॥
‘‘ଅୟଂ ସୋ ଇନ୍ଦକୋ ୟକ୍ଖୋ, ଦଜ୍ଜା ଦାନଂ ପରିତ୍ତକଂ ।
ଅତିରୋଚତି ଅମ୍ହେହି, ଚନ୍ଦୋ ତାରଗଣେ ୟଥା’’ତି ॥
‘‘ଉଜ୍ଜଙ୍ଗଲେ ୟଥା ଖେତ୍ତେ, ବୀଜଂ ବହୁମ୍ପି ରୋପିତଂ ।
ନ ୱିପୁଲଫଲଂ ହୋତି, ନପି ତୋସେତି କସ୍ସକଂ ॥
‘‘ତଥେୱ ଦାନଂ ବହୁକଂ, ଦୁସ୍ସୀଲେସୁ ପତିଟ୍ଠିତଂ ।
ନ ୱିପୁଲଫଲଂ ହୋତି, ନପି ତୋସେତି ଦାୟକଂ ॥
‘‘ୟଥାପି ଭଦ୍ଦକେ ଖେତ୍ତେ, ବୀଜଂ ଅପ୍ପମ୍ପି ରୋପିତଂ ।
ସମ୍ମା ଧାରଂ ପୱେଚ୍ଛନ୍ତେ, ଫଲଂ ତୋସେତି କସ୍ସକଂ ॥
‘‘ତଥେୱ ସୀଲୱନ୍ତେସୁ, ଗୁଣୱନ୍ତେସୁ ତାଦିସୁ ।
ଅପ୍ପକମ୍ପି କତଂ କାରଂ, ପୁଞ୍ଞଂ ହୋତି ମହପ୍ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
ୱିଚେୟ୍ୟ ଦାନଂ ଦାତବ୍ବଂ, ୟତ୍ଥ ଦିନ୍ନଂ ମହପ୍ଫଲଂ ।
ୱିଚେୟ୍ୟ ଦାନଂ ଦତ୍ୱାନ, ସଗ୍ଗଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଦାୟକା ॥
ୱିଚେୟ୍ୟ ଦାନଂ ସୁଗତପ୍ପସତ୍ଥଂ, ୟେ ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟା ଇଧ ଜୀୱଲୋକେ ।
ଏତେସୁ ଦିନ୍ନାନି ମହପ୍ଫଲାନି, ବୀଜାନି ୱୁତ୍ତାନି ୟଥା ସୁଖେତ୍ତେତି ॥
ଅଙ୍କୁରପେତୱତ୍ଥୁ ନୱମଂ ।
୧୦. ଉତ୍ତରମାତୁପେତିୱତ୍ଥୁ
ଦିୱାୱିହାରଗତଂ ଭିକ୍ଖୁଂ, ଗଙ୍ଗାତୀରେ ନିସିନ୍ନକଂ ।
ତଂ ପେତୀ ଉପସଙ୍କମ୍ମ, ଦୁବ୍ବଣ୍ଣା ଭୀରୁଦସ୍ସନା ॥
କେସା ଚସ୍ସା ଅତିଦୀଘା [ଅହୂ ଦୀଘା (କ॰)], ୟାୱଭୂମାୱଲମ୍ବରେ [ୟାୱ ଭୂମ୍ୟା’ୱଲମ୍ବରେ ( ?)]।
କେସେହି ସା ପଟିଚ୍ଛନ୍ନା, ସମଣଂ ଏତଦବ୍ରୱି ॥
‘‘ପଞ୍ଚପଣ୍ଣାସୱସ୍ସାନି, ୟତୋ କାଲଙ୍କତା ଅହଂ ।
ନାଭିଜାନାମି ଭୁତ୍ତଂ ୱା, ପୀତଂ ୱା ପନ ପାନିୟଂ ।
ଦେହି ତ୍ୱଂ ପାନିୟଂ ଭନ୍ତେ, ତସିତା ପାନିୟାୟ ମେ’’ତି ॥
‘‘ଅୟଂ ସୀତୋଦିକା ଗଙ୍ଗା, ହିମୱନ୍ତତୋ [ହିମୱନ୍ତାୱ (କ॰)] ସନ୍ଦତି ।
ପିୱ ଏତ୍ତୋ ଗହେତ୍ୱାନ, କିଂ ମଂ ୟାଚସି ପାନିୟ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସଚାହଂ ଭନ୍ତେ ଗଙ୍ଗାୟ, ସୟଂ ଗଣ୍ହାମି ପାନିୟଂ ।
ଲୋହିତଂ ମେ ପରିୱତ୍ତତି, ତସ୍ମା ୟାଚାମି ପାନିୟ’’ନ୍ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଗଙ୍ଗା ତେ ହୋତି ଲୋହିତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ପୁତ୍ତୋ ମେ ଉତ୍ତରୋ ନାମ [ପୁତ୍ତୋ ମେ ଭନ୍ତେ ଉତ୍ତରୋ (କ॰)], ସଦ୍ଧୋ ଆସି ଉପାସକୋ ।
ସୋ ଚ ମୟ୍ହଂ ଅକାମାୟ, ସମଣାନଂ ପୱେଚ୍ଛତି ॥
‘‘ଚୀୱରଂ ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୟଂ ସୟନାସନଂ ।
ତମହଂ ପରିଭାସାମି, ମଚ୍ଛେରେନ ଉପଦ୍ଦୁତା ॥
‘‘ୟଂ ତ୍ୱଂ ମୟ୍ହଂ ଅକାମାୟ, ସମଣାନଂ ପୱେଚ୍ଛସି ।
ଚୀୱରଂ ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୟଂ ସୟନାସନଂ ॥
‘‘ଏତଂ ତେ ପରଲୋକସ୍ମିଂ, ଲୋହିତଂ ହୋତୁ ଉତ୍ତର ।
ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱିପାକେନ, ଗଙ୍ଗା ମେ ହୋତି ଲୋହିତ’’ନ୍ତି ॥
ଉତ୍ତରମାତୁପେତିୱତ୍ଥୁ ଦସମଂ ।
୧୧. ସୁତ୍ତପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅହଂ ପୁରେ ପବ୍ବଜିତସ୍ସ ଭିକ୍ଖୁନୋ, ସୁତ୍ତଂ ଅଦାସିଂ ଉପସଙ୍କମ୍ମ ୟାଚିତା ।
ତସ୍ସ ୱିପାକୋ ୱିପୁଲଫଲୂପଲବ୍ଭତି, ବହୁକା ଚ ମେ ଉପ୍ପଜ୍ଜରେ [ବହୂ ଚ ମେ ଉପପଜ୍ଜରେ (ସୀ॰)] ୱତ୍ଥକୋଟିୟୋ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫାଭିକିଣ୍ଣଂ ରମିତଂ [ରମ୍ମମିଦଂ (କ॰)] ୱିମାନଂ, ଅନେକଚିତ୍ତଂ ନରନାରିସେୱିତଂ ।
ସାହଂ ଭୁଞ୍ଜାମି ଚ ପାରୁପାମି ଚ, ପହୂତୱିତ୍ତା ନ ଚ ତାୱ ଖୀୟତି ॥
‘‘ତସ୍ସେୱ କମ୍ମସ୍ସ ୱିପାକମନ୍ୱୟା, ସୁଖଞ୍ଚ ସାତଞ୍ଚ ଇଧୂପଲବ୍ଭତି ।
ସାହଂ ଗନ୍ତ୍ୱା ପୁନଦେୱ ମାନୁସଂ, କାହାମି ପୁଞ୍ଞାନି ନୟୟ୍ୟପୁତ୍ତ ମ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସତ୍ତ ତୁୱଂ ୱସ୍ସସତା ଇଧାଗତା,
ଜିଣ୍ଣା ଚ ୱୁଡ୍ଢା ଚ ତହିଂ ଭୱିସ୍ସସି ।
ସବ୍ବେୱ ତେ କାଲକତା ଚ ଞାତକା,
କିଂ ତତ୍ଥ ଗନ୍ତ୍ୱାନ ଇତୋ କରିସ୍ସସୀ’’ତି ॥
‘‘ସତ୍ତେୱ ୱସ୍ସାନି ଇଧାଗତାୟ ମେ, ଦିବ୍ବଞ୍ଚ ସୁଖଞ୍ଚ ସମପ୍ପିତାୟ ।
ସାହଂ ଗନ୍ତ୍ୱାନ ପୁନଦେୱ ମାନୁସଂ, କାହାମି ପୁଞ୍ଞାନି ନୟୟ୍ୟପୁତ୍ତ ମ’’ନ୍ତି ॥
ସୋ ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ ପସୟ୍ହ ବାହାୟଂ, ପଚ୍ଚାନୟିତ୍ୱାନ ଥେରିଂ ସୁଦୁବ୍ବଲଂ ।
‘‘ୱଜ୍ଜେସି ଅଞ୍ଞମ୍ପି ଜନଂ ଇଧାଗତଂ, ‘କରୋଥ ପୁଞ୍ଞାନି ସୁଖୂପଲବ୍ଭତି’’ ॥
‘‘ଦିଟ୍ଠା ମୟା ଅକତେନ ସାଧୁନା, ପେତା ୱିହଞ୍ଞନ୍ତି ତଥେୱ ମନୁସ୍ସା ।
କମ୍ମଞ୍ଚ କତ୍ୱା ସୁଖୱେଦନୀୟଂ, ଦେୱା ମନୁସ୍ସା ଚ ସୁଖେ ଠିତା ପଜା’’ତି ॥
ସୁତ୍ତପେତୱତ୍ଥୁ ଏକାଦସମଂ ।
୧୨. କଣ୍ଣମୁଣ୍ଡପେତିୱତ୍ଥୁ
‘‘ସୋଣ୍ଣସୋପାନଫଲକା, ସୋଣ୍ଣୱାଲୁକସନ୍ଥତା ।
ତତ୍ଥ ସୋଗନ୍ଧିୟା ୱଗ୍ଗୂ, ସୁଚିଗନ୍ଧା ମନୋରମା ॥
‘‘ନାନାରୁକ୍ଖେହି ସଞ୍ଛନ୍ନା, ନାନାଗନ୍ଧସମେରିତା ।
ନାନାପଦୁମସଞ୍ଛନ୍ନା, ପୁଣ୍ଡରୀକସମୋତତା [ସମୋହତା (କ॰)]॥
‘‘ସୁରଭିଂ ସମ୍ପୱାୟନ୍ତି, ମନୁଞ୍ଞା ମାଲୁତେରିତା ।
ହଂସକୋଞ୍ଚାଭିରୁଦା ଚ, ଚକ୍କୱକ୍କାଭିକୂଜିତା ॥
‘‘ନାନାଦିଜଗଣାକିଣ୍ଣା, ନାନାସରଗଣାୟୁତା ।
ନାନାଫଲଧରା ରୁକ୍ଖା, ନାନାପୁପ୍ଫଧରା ୱନା ॥
‘‘ନ ମନୁସ୍ସେସୁ ଈଦିସଂ, ନଗରଂ ୟାଦିସଂ ଇଦଂ ।
ପାସାଦା ବହୁକା ତୁୟ୍ହଂ, ସୋୱଣ୍ଣରୂପିୟାମୟା ।
ଦଦ୍ଦଲ୍ଲମାନା ଆଭେନ୍ତି [ଆଭନ୍ତି (କ॰)], ସମନ୍ତା ଚତୁରୋ ଦିସା ॥
‘‘ପଞ୍ଚ ଦାସିସତା ତୁୟ୍ହଂ, ୟା ତେମା ପରିଚାରିକା ।
ତା [କା (କ॰)] କମ୍ବୁକାୟୂରଧରା [କମ୍ବୁକେୟୂରଧରା (ସୀ॰)], କଞ୍ଚନାୱେଳଭୂସିତା ॥
‘‘ପଲ୍ଲଙ୍କା ବହୁକା ତୁୟ୍ହଂ, ସୋୱଣ୍ଣରୂପିୟାମୟା ।
କଦଲିମିଗସଞ୍ଛନ୍ନା [କାଦଲିମିଗସଞ୍ଛନ୍ନା (ସୀ॰)], ସଜ୍ଜା ଗୋନକସନ୍ଥତା ॥
‘‘ୟତ୍ଥ ତ୍ୱଂ ୱାସୂପଗତା, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିନୀ ।
ସମ୍ପତ୍ତାୟଡ୍ଢରତ୍ତାୟ [… ରତ୍ତିୟା (କ॰)], ତତୋ ଉଟ୍ଠାୟ ଗଚ୍ଛସି ॥
‘‘ଉୟ୍ୟାନଭୂମିଂ ଗନ୍ତ୍ୱାନ, ପୋକ୍ଖରଞ୍ଞା ସମନ୍ତତୋ ।
ତସ୍ସା ତୀରେ ତୁୱଂ ଠାସି, ହରିତେ ସଦ୍ଦଲେ ସୁଭେ ॥
‘‘ତତୋ ତେ କଣ୍ଣମୁଣ୍ଡୋ ସୁନଖୋ, ଅଙ୍ଗମଙ୍ଗାନି ଖାଦତି ।
ୟଦା ଚ ଖାୟିତା ଆସି, ଅଟ୍ଠିସଙ୍ଖଲିକା କତା ।
ଓଗାହସି ପୋକ୍ଖରଣିଂ, ହୋତି କାୟୋ ୟଥା ପୁରେ ॥
‘‘ତତୋ ତ୍ୱଂ ଅଙ୍ଗପଚ୍ଚଙ୍ଗୀ [ଅଙ୍ଗପଚ୍ଚଙ୍ଗା (କ॰)], ସୁଚାରୁ ପିୟଦସ୍ସନା ।
ୱତ୍ଥେନ ପାରୁପିତ୍ୱାନ, ଆୟାସି ମମ ସନ୍ତିକଂ ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, କଣ୍ଣମୁଣ୍ଡୋ ସୁନଖୋ ତୱଅଙ୍ଗମଙ୍ଗାନି ଖାଦତୀ’’ତି ॥
‘‘କିମିଲାୟଂ [କିମ୍ବିଲାୟଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଗହପତି, ସଦ୍ଧୋ ଆସି ଉପାସକୋ ।
ତସ୍ସାହଂ ଭରିୟା ଆସିଂ, ଦୁସ୍ସୀଲା ଅତିଚାରିନୀ ॥
‘‘ସୋ ମଂ ଅତିଚରମାନାୟ [ଏୱମାତିଚରମାନାୟ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ସାମିକୋ ଏତଦବ୍ରୱି ।
‘ନେତଂ ଛନ୍ନଂ [ନେତଂ ଛନ୍ନଂ ନ (ସୀ॰), ନେତଂ ଛନ୍ନଂ ନେତଂ (କ॰)] ପତିରୂପଂ, ୟଂ ତ୍ୱଂ ଅତିଚରାସି ମଂ’ ॥
‘‘ସାହଂ ଘୋରଞ୍ଚ ସପଥଂ, ମୁସାୱାଦଞ୍ଚ ଭାସିସଂ ।
‘ନାହଂ ତଂ ଅତିଚରାମି, କାୟେନ ଉଦ ଚେତସା ॥
‘‘‘ସଚାହଂ ତଂ ଅତିଚରାମି, କାୟେନ ଉଦ ଚେତସା ।
କଣ୍ଣମୁଣ୍ଡୋ ୟଂ ସୁନଖୋ, ଅଙ୍ଗମଙ୍ଗାନି ଖାଦତୁ’ ॥
‘‘ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱିପାକଂ, ମୁସାୱାଦସ୍ସ ଚୂଭୟଂ ।
ସତ୍ତେୱ ୱସ୍ସସତାନି, ଅନୁଭୂତଂ ୟତୋ ହି ମେ ।
କଣ୍ଣମୁଣ୍ଡୋ ଚ ସୁନଖୋ, ଅଙ୍ଗମଙ୍ଗାନି ଖାଦତି ॥
‘‘ତ୍ୱଞ୍ଚ ଦେୱ ବହୁକାରୋ, ଅତ୍ଥାୟ ମେ ଇଧାଗତୋ ।
ସୁମୁତ୍ତାହଂ କଣ୍ଣମୁଣ୍ଡସ୍ସ, ଅସୋକା ଅକୁତୋଭୟା ॥
‘‘ତାହଂ ଦେୱ ନମସ୍ସାମି, ୟାଚାମି ପଞ୍ଜଲୀକତା ।
ଭୁଞ୍ଜ ଅମାନୁସେ କାମେ, ରମ ଦେୱ ମୟା ସହା’’ତି ॥
‘‘ଭୁତ୍ତା ଅମାନୁସା କାମା, ରମିତୋମ୍ହି ତୟା ସହ ।
ତାହଂ ସୁଭଗେ ୟାଚାମି, ଖିପ୍ପଂ ପଟିନୟାହି ମ’’ନ୍ତି ॥
କଣ୍ଣମୁଣ୍ଡପେତିୱତ୍ଥୁ ଦ୍ୱାଦସମଂ ।
୧୩. ଉବ୍ବରିପେତୱତ୍ଥୁ
ଅହୁ ରାଜା ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତୋ, ପଞ୍ଚାଲାନଂ ରଥେସଭୋ ।
ଅହୋରତ୍ତାନମଚ୍ଚୟା, ରାଜା କାଲମକ୍ରୁବ୍ବଥ [ରାଜା କାଲଙ୍କରୀ ତଦା (ସୀ॰)]॥
ତସ୍ସ ଆଳାହନଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ଭରିୟା କନ୍ଦତି ଉବ୍ବରୀ [ଉପ୍ପରି (କ॰)]।
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଂ ଅପସ୍ସନ୍ତୀ, ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତାତି କନ୍ଦତି ॥
ଇସି ଚ ତତ୍ଥ ଆଗଚ୍ଛି, ସମ୍ପନ୍ନଚରଣୋ ମୁନି ।
ସୋ ଚ ତତ୍ଥ ଅପୁଚ୍ଛିତ୍ଥ, ୟେ ତତ୍ଥ ସୁସମାଗତା ॥
‘‘କସ୍ସ ଇଦଂ ଆଳାହନଂ, ନାନାଗନ୍ଧସମେରିତଂ ।
କସ୍ସାୟଂ କନ୍ଦତି ଭରିୟା, ଇତୋ ଦୂରଗତଂ ପତିଂ ।
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଂ ଅପସ୍ସନ୍ତୀ, ‘ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତା’ତି କନ୍ଦତି’’ ॥
ତେ ଚ ତତ୍ଥ ୱିୟାକଂସୁ, ୟେ ତତ୍ଥ ସୁସମାଗତା ।
‘‘ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ସ ଭଦନ୍ତେ [ଭଦ୍ଦନ୍ତେ (କ॰)], ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ସ ମାରିସ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଇଦଂ ଆଳାହନଂ, ନାନାଗନ୍ଧସମେରିତଂ ।
ତସ୍ସାୟଂ କନ୍ଦତି ଭରିୟା, ଇତୋ ଦୂରଗତଂ ପତିଂ ।
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଂ ଅପସ୍ସନ୍ତୀ, ‘ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତା’ତି କନ୍ଦତି’’ ॥
‘‘ଛଳାସୀତିସହସ୍ସାନି, ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ସନାମକା ।
ଇମସ୍ମିଂ ଆଳାହନେ ଦଡ୍ଢା, ତେସଂ କମନୁସୋଚସୀ’’ତି ॥
‘‘ୟୋ ରାଜା ଚୂଳନୀପୁତ୍ତୋ, ପଞ୍ଚାଲାନଂ ରଥେସଭୋ ।
ତଂ ଭନ୍ତେ ଅନୁସୋଚାମି, ଭତ୍ତାରଂ ସବ୍ବକାମଦ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସବ୍ବେ ୱାହେସୁଂ ରାଜାନୋ, ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ସନାମକା ।
ସବ୍ବେୱଚୂଳନୀପୁତ୍ତା, ପଞ୍ଚାଲାନଂ ରଥେସଭା ॥
‘‘ସବ୍ବେସଂ ଅନୁପୁବ୍ବେନ, ମହେସିତ୍ତମକାରୟି ।
କସ୍ମା ପୁରିମକେ ହିତ୍ୱା, ପଚ୍ଛିମଂ ଅନୁସୋଚସୀ’’ତି ॥
‘‘ଆତୁମେ ଇତ୍ଥିଭୂତାୟ, ଦୀଘରତ୍ତାୟ ମାରିସ ।
ୟସ୍ସା ମେ ଇତ୍ଥିଭୂତାୟ, ସଂସାରେ ବହୁଭାସସୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହୁ ଇତ୍ଥୀ ଅହୁ ପୁରିସୋ, ପସୁୟୋନିମ୍ପି ଆଗମା ।
ଏୱମେତଂ ଅତୀତାନଂ, ପରିୟନ୍ତୋ ନ ଦିସ୍ସତୀ’’ତି ॥
‘‘ଆଦିତ୍ତଂ ୱତ ମଂ ସନ୍ତଂ, ଘତସିତ୍ତଂୱ ପାୱକଂ ।
ୱାରିନା ୱିୟ ଓସିଞ୍ଚଂ, ସବ୍ବଂ ନିବ୍ବାପୟେ ଦରଂ ॥
‘‘ଅବ୍ବହୀ ୱତ ମେ ସଲ୍ଲଂ, ସୋକଂ ହଦୟନିସ୍ସିତଂ ।
ୟୋ ମେ ସୋକପରେତାୟ, ପତିସୋକଂ ଅପାନୁଦି ॥
‘‘ସାହଂ ଅବ୍ବୂଳ୍ହସଲ୍ଲାସ୍ମି, ସୀତିଭୂତାସ୍ମି ନିବ୍ବୁତା ।
ନ ସୋଚାମି ନ ରୋଦାମି, ତୱ ସୁତ୍ୱା ମହାମୁନୀ’’ତି ॥
ତସ୍ସ ତଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ସମଣସ୍ସ ସୁଭାସିତଂ ।
ପତ୍ତଚୀୱରମାଦାୟ, ପବ୍ବଜି ଅନଗାରିୟଂ ॥
ସା ଚ ପବ୍ବଜିତା ସନ୍ତା, ଅଗାରସ୍ମା ଅନଗାରିୟଂ ।
ମେତ୍ତାଚିତ୍ତଂ ଅଭାୱେସି, ବ୍ରହ୍ମଲୋକୂପପତ୍ତିୟା ॥
ଗାମା ଗାମଂ ୱିଚରନ୍ତୀ, ନିଗମେ ରାଜଧାନିୟୋ ।
ଉରୁୱେଲା ନାମ ସୋ ଗାମୋ, ୟତ୍ଥ କାଲମକ୍ରୁବ୍ବଥ ॥
ମେତ୍ତାଚିତ୍ତଂ ଆଭାୱେତ୍ୱା, ବ୍ରହ୍ମଲୋକୂପପତ୍ତିୟା ।
ଇତ୍ଥିଚିତ୍ତଂ ୱିରାଜେତ୍ୱା, ବ୍ରହ୍ମଲୋକୂପଗା ଅହୂତି ॥
ଉବ୍ବରିପେତୱତ୍ଥୁ ତେରସମଂ ।
ଉବ୍ବରିୱଗ୍ଗୋ ଦୁତିୟୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ମୋଚକଂ [ପଣ୍ଡୁ (ସବ୍ବତ୍ଥ)] ମାତା ମତ୍ତା [ପିତା (ସୀ॰ କ॰), ପତିୟା (ସ୍ୟା॰)] ଚ, ନନ୍ଦା କୁଣ୍ଡଲୀନା ଘଟୋ ।
ଦ୍ୱେ ସେଟ୍ଠୀ ତୁନ୍ନୱାୟୋ ଚ, ଉତ୍ତର [ୱିହାର (ସବ୍ବତ୍ଥ)] ସୁତ୍ତକଣ୍ଣ [ସୋପାନ (ସବ୍ବତ୍ଥ)] ଉବ୍ବରୀତି ॥
୩. ଚୂଳୱଗ୍ଗୋ
୧. ଅଭିଜ୍ଜମାନପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିଜ୍ଜମାନେ ୱାରିମ୍ହି, ଗଙ୍ଗାୟ ଇଧ ଗଚ୍ଛସି ।
ନଗ୍ଗୋ ପୁବ୍ବଦ୍ଧପେତୋୱ ମାଲଧାରୀ ଅଲଙ୍କତୋ ।
କୁହିଂ ଗମିସ୍ସସି ପେତ, କତ୍ଥ ୱାସୋ ଭୱିସ୍ସତୀ’’ତି ॥
‘‘ଚୁନ୍ଦଟ୍ଠିଲଂ [ଚୁନ୍ଦଟ୍ଠିକଂ (ସୀ॰)] ଗମିସ୍ସାମି, ପେତୋ ସୋ ଇତି ଭାସତି ।
ଅନ୍ତରେ ୱାସଭଗାମଂ, ବାରାଣସିଂ ଚ [ବାରାଣସିୟା ଚ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସନ୍ତିକେ’’ ॥
ତଞ୍ଚ ଦିସ୍ୱା ମହାମତ୍ତୋ, କୋଲିୟୋ ଇତି ୱିସ୍ସୁତୋ ।
ସତ୍ତୁଂ ଭତ୍ତଞ୍ଚ ପେତସ୍ସ, ପୀତକଞ୍ଚ ୟୁଗଂ ଅଦା ॥
ନାୱାୟ ତିଟ୍ଠମାନାୟ, କପ୍ପକସ୍ସ ଅଦାପୟି ।
କପ୍ପକସ୍ସ ପଦିନ୍ନମ୍ହି, ଠାନେ ପେତସ୍ସ ଦିସ୍ସଥ [ପେତସ୍ସୁ’ଦିସ୍ସଥ (ସୀ॰), ପେତସ୍ସୁ’ଦିଚ୍ଛଥ ( ?)]॥
ତତୋ ସୁୱତ୍ଥୱସନୋ, ମାଲଧାରୀ ଅଲଙ୍କତୋ ।
ଠାନେ ଠିତସ୍ସ ପେତସ୍ସ, ଦକ୍ଖିଣା ଉପକପ୍ପଥ ।
ତସ୍ମା ଦଜ୍ଜେଥ ପେତାନଂ, ଅନୁକମ୍ପାୟ ପୁନପ୍ପୁନଂ ॥
ସାତୁନ୍ନୱସନା [ସାହୁନ୍ନୱାସିନୋ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰), ସାହୁନ୍ଦୱାସିନୋ (କ॰)] ଏକେ, ଅଞ୍ଞେ କେସନିୱାସନା [କେସନିୱାସିନୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ପେତା ଭତ୍ତାୟ ଗଚ୍ଛନ୍ତି, ପକ୍କମନ୍ତି ଦିସୋଦିସଂ ॥
ଦୂରେ ଏକେ [ଦୂରେ ପେତା (କ॰)] ପଧାୱିତ୍ୱା, ଅଲଦ୍ଧାୱ ନିୱତ୍ତରେ ।
ଛାତା ପମୁଚ୍ଛିତା ଭନ୍ତା, ଭୂମିୟଂ ପଟିସୁମ୍ଭିତା ॥
ତେ ଚ [କେଚି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ତତ୍ଥ ପପତିତା [ପପତିତ୍ୱା (ସୀ॰), ଚ ପତିତା (ସ୍ୟା॰)], ଭୂମିୟଂ ପଟିସୁମ୍ଭିତା ।
ପୁବ୍ବେ ଅକତକଲ୍ୟାଣା, ଅଗ୍ଗିଦଡ୍ଢାୱ ଆତପେ ॥
‘‘ମୟଂ ପୁବ୍ବେ ପାପଧମ୍ମା, ଘରଣୀ କୁଲମାତରୋ ।
ସନ୍ତେସୁ ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମେସୁ, ଦୀପଂ ନାକମ୍ହ ଅତ୍ତନୋ ॥
‘‘ପହୂତଂ ଅନ୍ନପାନମ୍ପି, ଅପିସ୍ସୁ ଅୱକିରୀୟତି ।
ସମ୍ମଗ୍ଗତେ ପବ୍ବଜିତେ, ନ ଚ କିଞ୍ଚି ଅଦମ୍ହସେ ॥
‘‘ଅକମ୍ମକାମା ଅଲସା, ସାଦୁକାମା ମହଗ୍ଘସା ।
ଆଲୋପପିଣ୍ଡଦାତାରୋ, ପଟିଗ୍ଗହେ ପରିଭାସିମ୍ହସେ [ପରିଭାସିତା (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ତେ ଘରା ତା ଚ ଦାସିୟୋ, ତାନେୱାଭରଣାନି ନୋ ।
ତେ ଅଞ୍ଞେ ପରିଚାରେନ୍ତି, ମୟଂ ଦୁକ୍ଖସ୍ସ ଭାଗିନୋ ॥
‘‘ୱେଣୀ ୱା ଅୱଞ୍ଞା ହୋନ୍ତି, ରଥକାରୀ ଚ ଦୁବ୍ଭିକା ।
ଚଣ୍ଡାଲୀ କପଣା ହୋନ୍ତି, କପ୍ପକା [ନ୍ହାପିକା (ସୀ॰)] ଚ ପୁନପ୍ପୁନଂ ॥
‘‘ୟାନି ୟାନି ନିହୀନାନି, କୁଲାନି କପଣାନି ଚ ।
ତେସୁ ତେସ୍ୱେୱ ଜାୟନ୍ତି, ଏସା ମଚ୍ଛରିନୋ ଗତି ॥
‘‘ପୁବ୍ବେ ଚ କତକଲ୍ୟାଣା, ଦାୟକା ୱୀତମଚ୍ଛରା ।
ସଗ୍ଗଂ ତେ ପରିପୂରେନ୍ତି, ଓଭାସେନ୍ତି ଚ ନନ୍ଦନଂ ॥
‘‘ୱେଜୟନ୍ତେ ଚ ପାସାଦେ, ରମିତ୍ୱା କାମକାମିନୋ ।
ଉଚ୍ଚାକୁଲେସୁ ଜାୟନ୍ତି, ସଭୋଗେସୁ ତତୋ ଚୁତା ॥
‘‘କୂଟାଗାରେ ଚ ପାସାଦେ, ପଲ୍ଲଙ୍କେ ଗୋନକତ୍ଥତେ ।
ବୀଜିତଙ୍ଗା [ୱୀଜିତଙ୍ଗା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ମୋରହତ୍ଥେହି, କୁଲେ ଜାତା ୟସସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ଅଙ୍କତୋ ଅଙ୍କଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି, ମାଲଧାରୀ ଅଲଙ୍କତା ।
ଧାତିୟୋ ଉପତିଟ୍ଠନ୍ତି, ସାୟଂ ପାତଂ ସୁଖେସିନୋ ॥
‘‘ନୟିଦଂ ଅକତପୁଞ୍ଞାନଂ, କତପୁଞ୍ଞାନମେୱିଦଂ ।
ଅସୋକଂ ନନ୍ଦନଂ ରମ୍ମଂ, ତିଦସାନଂ ମହାୱନଂ ॥
‘‘ସୁଖଂ ଅକତପୁଞ୍ଞାନଂ, ଇଧ ନତ୍ଥି ପରତ୍ଥ ଚ ।
ସୁଖଞ୍ଚ କତପୁଞ୍ଞାନଂ, ଇଧ ଚେୱ ପରତ୍ଥ ଚ ॥
‘‘ତେସଂ ସହବ୍ୟକାମାନଂ, କତ୍ତବ୍ବଂ କୁସଲଂ ବହୁଂ ।
କତପୁଞ୍ଞା ହି ମୋଦନ୍ତି, ସଗ୍ଗେ ଭୋଗସମଙ୍ଗିନୋ’’ତି ॥
ଅଭିଜ୍ଜମାନପେତୱତ୍ଥୁ ପଠମଂ ।
୨. ସାଣୱାସୀଥେରପେତୱତ୍ଥୁ
କୁଣ୍ଡିନାଗରିୟୋ ଥେରୋ, ସାଣୱାସି [ସାନୁୱାସି (ସୀ॰), ସାନୱାସି (ସ୍ୟା॰)] ନିୱାସିକୋ ।
ପୋଟ୍ଠପାଦୋତି ନାମେନ, ସମଣୋ ଭାୱିତିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ॥
ତସ୍ସ ମାତା ପିତା ଭାତା, ଦୁଗ୍ଗତା ୟମଲୋକିକା ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା ॥
ତେ ଦୁଗ୍ଗତା ସୂଚିକଟ୍ଟା, କିଲନ୍ତା ନଗ୍ଗିନୋ କିସା ।
ଉତ୍ତସନ୍ତା [ଓତ୍ତପ୍ପନ୍ତା (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ମହତ୍ତାସା [ମହାତାସା (ସୀ॰)], ନ ଦସ୍ସେନ୍ତି କୁରୂରିନୋ [କୁରୁଦ୍ଦିନୋ (କ॰)]॥
ତସ୍ସ ଭାତା ୱିତରିତ୍ୱା, ନଗ୍ଗୋ ଏକପଥେକକୋ ।
ଚତୁକୁଣ୍ଡିକୋ ଭୱିତ୍ୱାନ, ଥେରସ୍ସ ଦସ୍ସୟୀତୁମଂ ॥
ଥେରୋ ଚାମନସିକତ୍ୱା, ତୁଣ୍ହୀଭୂତୋ ଅତିକ୍କମି ।
ସୋ ଚ ୱିଞ୍ଞାପୟୀ ଥେରଂ, ‘ଭାତା ପେତଗତୋ ଅହଂ’ ॥
‘‘ମାତା ପିତା ଚ ତେ ଭନ୍ତେ, ଦୁଗ୍ଗତା ୟମଲୋକିକା ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା ॥
‘‘ତେ ଦୁଗ୍ଗତା ସୂଚିକଟ୍ଟା, କିଲନ୍ତା ନଗ୍ଗିନୋ କିସା ।
ଉତ୍ତସନ୍ତା ମହତ୍ତାସା, ନ ଦସ୍ସେନ୍ତି କୁରୂରିନୋ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପସ୍ସୁ କାରୁଣିକୋ, ଦତ୍ୱା ଅନ୍ୱାଦିସାହି ନୋ ।
ତୱ ଦିନ୍ନେନ ଦାନେନ, ୟାପେସ୍ସନ୍ତି କୁରୂରିନୋ’’ତି ॥
ଥେରୋ ଚରିତ୍ୱା ପିଣ୍ଡାୟ, ଭିକ୍ଖୂ ଅଞ୍ଞେ ଚ ଦ୍ୱାଦସ ।
ଏକଜ୍ଝଂ ସନ୍ନିପତିଂସୁ, ଭତ୍ତୱିସ୍ସଗ୍ଗକାରଣା ॥
ଥେରୋ ସବ୍ବେୱ ତେ ଆହ, ‘‘ୟଥାଲଦ୍ଧଂ ଦଦାଥ ମେ ।
ସଙ୍ଘଭତ୍ତଂ କରିସ୍ସାମି, ଅନୁକମ୍ପାୟ ଞାତିନଂ’’ ॥
ନିୟ୍ୟାଦୟିଂସୁ ଥେରସ୍ସ, ଥେରୋ ସଙ୍ଘଂ ନିମନ୍ତୟି ।
ଦତ୍ୱା ଅନ୍ୱାଦିସି ଥେରୋ, ମାତୁ ପିତୁ ଚ ଭାତୁନୋ ।
‘‘ଇଦଂ ମେ ଞାତୀନଂ ହୋତୁ, ସୁଖିତା ହୋନ୍ତୁ ଞାତୟୋ’’ ॥
ସମନନ୍ତରାନୁଦ୍ଦିଟ୍ଠେ, ଭୋଜନଂ ଉଦପଜ୍ଜଥ ।
ସୁଚିଂ ପଣୀତଂ ସମ୍ପନ୍ନଂ, ଅନେକରସବ୍ୟଞ୍ଜନଂ ॥
ତତୋ ଉଦ୍ଦସ୍ସୟୀ [ଉଦ୍ଦିସୟୀ (ସୀ॰ କ॰), ଉଦ୍ଦିସ୍ସତି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଭାତା, ୱଣ୍ଣୱା ବଲୱା ସୁଖୀ ।
‘‘ପହୂତଂ ଭୋଜନଂ ଭନ୍ତେ, ପସ୍ସ ନଗ୍ଗାମ୍ହସେ ମୟଂ ।
ତଥା ଭନ୍ତେ ପରକ୍କମ, ୟଥା ୱତ୍ଥଂ ଲଭାମସେ’’ତି ॥
ଥେରୋ ସଙ୍କାରକୂଟମ୍ହା, ଉଚ୍ଚିନିତ୍ୱାନ ନନ୍ତକେ ।
ପିଲୋତିକଂ ପଟଂ କତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଚାତୁଦ୍ଦିସେ ଅଦା ॥
ଦତ୍ୱା ଅନ୍ୱାଦିସୀ ଥେରୋ, ମାତୁ ପିତୁ ଚ ଭାତୁନୋ ।
‘‘ଇଦଂ ମେ ଞାତୀନଂ ହୋତୁ, ସୁଖିତା ହୋନ୍ତୁ ଞାତୟୋ’’ ॥
ସମନନ୍ତରାନୁଦ୍ଦିଟ୍ଠେ, ୱତ୍ଥାନି ଉଦପଜ୍ଜିସୁଂ ।
ତତୋ ସୁୱତ୍ଥୱସନୋ, ଥେରସ୍ସ ଦସ୍ସୟୀତୁମଂ ॥
‘‘ୟାୱତା ନନ୍ଦରାଜସ୍ସ, ୱିଜିତସ୍ମିଂ ପଟିଚ୍ଛଦା ।
ତତୋ ବହୁତରା ଭନ୍ତେ, ୱତ୍ଥାନଚ୍ଛାଦନାନି ନୋ ॥
‘‘କୋସେୟ୍ୟକମ୍ବଲୀୟାନି, ଖୋମ କପ୍ପାସିକାନି ଚ ।
ୱିପୁଲା ଚ ମହଗ୍ଘା ଚ, ତେପାକାସେୱଲମ୍ବରେ ॥
‘‘ତେ ମୟଂ ପରିଦହାମ, ୟଂ ୟଂ ହି ମନସୋ ପିୟଂ ।
ତଥା ଭନ୍ତେ ପରକ୍କମ, ୟଥା ଗେହଂ ଲଭାମସେ’’ତି ॥
ଥେରୋ ପଣ୍ଣକୁଟିଂ କତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଚାତୁଦ୍ଦିସେ ଅଦା ।
ଦତ୍ୱା ଅନ୍ୱାଦିସୀ ଥେରୋ, ମାତୁ ପିତୁ ଚ ଭାତୁନୋ ।
‘‘ଇଦଂ ମେ ଞାତୀନଂ ହୋତୁ, ସୁଖିତା ହୋନ୍ତୁ ଞାତୟୋ’’ ॥
ସମନନ୍ତରାନୁଦ୍ଦିଟ୍ଠେ, ଘରାନି ଉଦପଜ୍ଜିସୁଂ ।
କୂଟାଗାରନିୱେସନା, ୱିଭତ୍ତା ଭାଗସୋ ମିତା ॥
‘‘ନ ମନୁସ୍ସେସୁ ଈଦିସା, ୟାଦିସା ନୋ ଘରା ଇଧ ।
ଅପି ଦିବ୍ବେସୁ ୟାଦିସା, ତାଦିସା ନୋ ଘରା ଇଧ ॥
‘‘ଦଦ୍ଦଲ୍ଲମାନା ଆଭେନ୍ତି [ଆଭନ୍ତି (କ॰)], ସମନ୍ତା ଚତୁରୋ ଦିସା ।
‘ତଥା ଭନ୍ତେ ପରକ୍କମ, ୟଥା ପାନୀୟଂ ଲଭାମସେ’’ତି ॥
ଥେରୋ କରଣଂ [କରକଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ପୂରେତ୍ୱା, ସଙ୍ଘେ ଚାତୁଦ୍ଦିସେ ଅଦା ।
ଦତ୍ୱା ଅନ୍ୱାଦିସୀ ଥେରୋ, ମାତୁ ପିତୁ ଚ ଭାତୁନୋ ।
‘‘ଇଦଂ ମେ ଞାତୀନଂ ହୋତୁ, ସୁଖିତା ହୋନ୍ତୁ ଞାତୟୋ’ ॥
ସମନନ୍ତରାନୁଦ୍ଦିଟ୍ଠେ, ପାନୀୟଂ ଉଦପଜ୍ଜଥ ।
ଗମ୍ଭୀରା ଚତୁରସ୍ସା ଚ, ପୋକ୍ଖରଞ୍ଞୋ ସୁନିମ୍ମିତା ॥
ସୀତୋଦିକା ସୁପ୍ପତିତ୍ଥା, ସୀତା ଅପ୍ପଟିଗନ୍ଧିୟା ।
ପଦୁମୁପ୍ପଲସଞ୍ଛନ୍ନା, ୱାରିକିଞ୍ଜକ୍ଖପୂରିତା ॥
ତତ୍ଥ ନ୍ହତ୍ୱା ପିୱିତ୍ୱା ଚ, ଥେରସ୍ସ ପଟିଦସ୍ସୟୁଂ ।
‘‘ପହୂତଂ ପାନୀୟଂ ଭନ୍ତେ, ପାଦା ଦୁକ୍ଖା ଫଲନ୍ତି ନୋ’’ ॥
‘‘ଆହିଣ୍ଡମାନା ଖଞ୍ଜାମ, ସକ୍ଖରେ କୁସକଣ୍ଟକେ ।
‘ତଥା ଭନ୍ତେ ପରକ୍କମ, ୟଥା ୟାନଂ ଲଭାମସେ’’’ତି ॥
ଥେରୋ ସିପାଟିକଂ ଲଦ୍ଧା, ସଙ୍ଘେ ଚାତୁଦ୍ଦିସେ ଅଦା ।
ଦତ୍ୱା ଅନ୍ୱାଦିସୀ ଥେରୋ, ମାତୁ ପିତୁ ଚ ଭାତୁନୋ ।
‘‘ଇଦଂ ମେ ଞାତୀନଂ ହୋତୁ, ସୁଖିତା ହୋନ୍ତୁ ଞାତୟୋ’’ ॥
ସମନନ୍ତରାନୁଦ୍ଦିଟ୍ଠେ, ପେତା ରଥେନ ମାଗମୁଂ ।
‘‘ଅନୁକମ୍ପିତମ୍ହ ଭଦନ୍ତେ, ଭତ୍ତେନଚ୍ଛାଦନେନ ଚ ॥
‘‘ଘରେନ ପାନୀୟଦାନେନ, ୟାନଦାନେନ ଚୂଭୟଂ ।
ମୁନିଂ କାରୁଣିକଂ ଲୋକେ, ଭନ୍ତେ ୱନ୍ଦିତୁମାଗତା’’ତି ॥
ସାଣୱାସୀଥେରପେତୱତ୍ଥୁ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ରଥକାରପେତିୱତ୍ଥୁ
‘‘ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭଂ ରୁଚିରଂ ପଭସ୍ସରଂ, ୱିମାନମାରୁୟ୍ହ ଅନେକଚିତ୍ତଂ ।
ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ପଥଦ୍ଧନି [ସମନ୍ତତୋ (କ॰)] ପନ୍ନରସେୱ ଚନ୍ଦୋ ॥
‘‘ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ କନକସ୍ସ ସନ୍ନିଭୋ, ଉତ୍ତତ୍ତରୂପୋ ଭୁସ ଦସ୍ସନେୟ୍ୟୋ ।
ପଲ୍ଲଙ୍କସେଟ୍ଠେ ଅତୁଲେ ନିସିନ୍ନା, ଏକା ତୁୱଂ ନତ୍ଥି ଚ ତୁୟ୍ହ ସାମିକୋ ॥
‘‘ଇମା ଚ ତେ ପୋକ୍ଖରଣୀ ସମନ୍ତା, ପହୂତମଲ୍ୟା [ପହୂତମାଲା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ବହୁପୁଣ୍ଡରୀକା ।
ସୁୱଣ୍ଣଚୁଣ୍ଣେହି ସମନ୍ତମୋତ୍ଥତା, ନ ତତ୍ଥ ପଙ୍କୋ ପଣକୋ ଚ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘ହଂସା ଚିମେ ଦସ୍ସନୀୟା ମନୋରମା, ଉଦକସ୍ମିମନୁପରିୟନ୍ତି ସବ୍ବଦା ।
ସମୟ୍ୟ ୱଗ୍ଗୂପନଦନ୍ତି ସବ୍ବେ, ବିନ୍ଦୁସ୍ସରା ଦୁନ୍ଦୁଭୀନଂୱ ଘୋସୋ ॥
‘‘ଦଦ୍ଦଲ୍ଲମାନା ୟସସା ୟସସ୍ସିନୀ, ନାୱାୟ ଚ ତ୍ୱଂ ଅୱଲମ୍ବ ତିଟ୍ଠସି ।
ଆଳାରପମ୍ହେ ହସିତେ ପିୟଂୱଦେ, ସବ୍ବଙ୍ଗକଲ୍ୟାଣି ଭୁସଂ ୱିରୋଚସି ॥
‘‘ଇଦଂ ୱିମାନଂ ୱିରଜଂ ସମେ ଠିତଂ, ଉୟ୍ୟାନୱନ୍ତଂ [ଉୟ୍ୟାନୱନଂ (କ॰)] ରତିନନ୍ଦିୱଡ୍ଢନଂ ।
ଇଚ୍ଛାମହଂ ନାରି ଅନୋମଦସ୍ସନେ, ତୟା ସହ ନନ୍ଦନେ ଇଧ ମୋଦିତୁ’’ନ୍ତି ॥
‘‘କରୋହି କମ୍ମଂ ଇଧ ୱେଦନୀୟଂ, ଚିତ୍ତଞ୍ଚ ତେ ଇଧ ନିହିତଂ ଭୱତୁ [ନତଞ୍ଚ ହୋତୁ (କ॰), ନିତଞ୍ଚ ହୋତୁ (ସ୍ୟା॰)]।
କତ୍ୱାନ କମ୍ମଂ ଇଧ ୱେଦନୀୟଂ, ଏୱଂ ମମଂ ଲଚ୍ଛସି କାମକାମିନି’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସାଧୂ’’ତି ସୋ ତସ୍ସା ପଟିସ୍ସୁଣିତ୍ୱା, ଅକାସି କମ୍ମଂ ତହିଂ ୱେଦନୀୟଂ ।
କତ୍ୱାନ କମ୍ମଂ ତହିଂ ୱେଦନୀୟଂ, ଉପପଜ୍ଜି ସୋ ମାଣୱୋ ତସ୍ସା ସହବ୍ୟତନ୍ତି ॥
ରଥକାରପେତିୱତ୍ଥୁ ତତିୟଂ ।
ଭାଣୱାରଂ ଦୁତିୟଂ ନିଟ୍ଠିତଂ ।
୪. ଭୁସପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ଭୁସାନି ଏକୋ ସାଲିଂ ପୁନାପରୋ, ଅୟଞ୍ଚ ନାରୀ ସକମଂସଲୋହିତଂ ।
ତୁୱଞ୍ଚ ଗୂଥଂ ଅସୁଚିଂ ଅକନ୍ତଂ [ଅକନ୍ତିକଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ପରିଭୁଞ୍ଜସି କିସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ’’ତି ॥
‘‘ଅୟଂ ପୁରେ ମାତରଂ ହିଂସତି, ଅୟଂ ପନ କୂଟୱାଣିଜୋ ।
ଅୟଂ ମଂସାନି ଖାଦିତ୍ୱା, ମୁସାୱାଦେନ ୱଞ୍ଚେତି ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ଅଗାରିନୀ ସବ୍ବକୁଲସ୍ସ ଇସ୍ସରା ।
ସନ୍ତେସୁ ପରିଗୁହାମି, ମା ଚ କିଞ୍ଚି ଇତୋ ଅଦଂ ॥
‘‘ମୁସାୱାଦେନ ଛାଦେମି, ‘ନତ୍ଥି ଏତଂ ମମ ଗେହେ ।
ସଚେ ସନ୍ତଂ ନିଗୁହାମି, ଗୂଥୋ ମେ ହୋତୁ ଭୋଜନଂ’ ॥
‘‘ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱିପାକେନ, ମୁସାୱାଦସ୍ସ ଚୂଭୟଂ ।
ସୁଗନ୍ଧଂ ସାଲିନୋ ଭତ୍ତଂ, ଗୂଥଂ ମେ ପରିୱତ୍ତତି ॥
‘‘ଅୱଞ୍ଝାନି ଚ କମ୍ମାନି, ନ ହି କମ୍ମଂ ୱିନସ୍ସତି ।
ଦୁଗ୍ଗନ୍ଧଂ କିମିନଂ [କିମିଜଂ (ସୀ॰)] ମୀଳଂ, ଭୁଞ୍ଜାମି ଚ ପିୱାମି ଚା’’ତି ॥
ଭୁସପେତୱତ୍ଥୁ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. କୁମାରପେତୱତ୍ଥୁ
ଅଚ୍ଛେରରୂପଂ ସୁଗତସ୍ସ ଞାଣଂ, ସତ୍ଥା ୟଥା ପୁଗ୍ଗଲଂ ବ୍ୟାକାସି ।
ଉସ୍ସନ୍ନପୁଞ୍ଞାପି ଭୱନ୍ତି ହେକେ, ପରିତ୍ତପୁଞ୍ଞାପି ଭୱନ୍ତି ହେକେ ॥
ଅୟଂ କୁମାରୋ ସୀୱଥିକାୟ ଛଡ୍ଡିତୋ, ଅଙ୍ଗୁଟ୍ଠସ୍ନେହେନ ୟାପେତି ରତ୍ତିଂ ।
ନ ୟକ୍ଖଭୂତା ନ ସରୀସପା [ସିରିଂସପା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ୱା, ୱିହେଠୟେୟ୍ୟୁଂ କତପୁଞ୍ଞଂ କୁମାରଂ ॥
ସୁନଖାପିମସ୍ସ ପଲିହିଂସୁ ପାଦେ, ଧଙ୍କା ସିଙ୍ଗାଲା [ସିଗାଲା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ପରିୱତ୍ତୟନ୍ତି ।
ଗବ୍ଭାସୟଂ ପକ୍ଖିଗଣା ହରନ୍ତି, କାକା ପନ ଅକ୍ଖିମଲଂ ହରନ୍ତି ॥
ନୟିମସ୍ସ [ନ ଇମସ୍ସ (ସ୍ୟା॰), ନିମସ୍ସ (କ॰)] ରକ୍ଖଂ ୱିଦହିଂସୁ କେଚି, ନ ଓସଧଂ ସାସପଧୂପନଂ ୱା ।
ନକ୍ଖତ୍ତୟୋଗମ୍ପି ନ ଅଗ୍ଗହେସୁଂ [ନ ଉଗ୍ଗହେସୁଂ (କ॰)], ନ ସବ୍ବଧଞ୍ଞାନିପି ଆକିରିଂସୁ ॥
ଏତାଦିସଂ ଉତ୍ତମକିଚ୍ଛପତ୍ତଂ, ରତ୍ତାଭତଂ ସୀୱଥିକାୟ ଛଡ୍ଡିତଂ ।
ନୋନୀତପିଣ୍ଡଂୱ ପୱେଧମାନଂ, ସସଂସୟଂ ଜୀୱିତସାୱସେସଂ ॥
ତମଦ୍ଦସା ଦେୱମନୁସ୍ସପୂଜିତୋ, ଦିସ୍ୱା ଚ ତଂ ବ୍ୟାକରି ଭୂରିପଞ୍ଞୋ ।
‘‘ଅୟଂ କୁମାରୋ ନଗରସ୍ସିମସ୍ସ, ଅଗ୍ଗକୁଲିକୋ ଭୱିସ୍ସତି ଭୋଗତୋ ଚ’’ [ଭୋଗୱା ଚ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘କିସ୍ସ [କିଂ’ସ ( ?)] ୱତଂ କିଂ ପନ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ, କିସ୍ସ ସୁଚିଣ୍ଣସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ।
ଏତାଦିସଂ ବ୍ୟସନଂ ପାପୁଣିତ୍ୱା, ତଂ ତାଦିସଂ ପଚ୍ଚନୁଭୋସ୍ସତିଦ୍ଧି’’ନ୍ତି ॥
ବୁଦ୍ଧପମୁଖସ୍ସ ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘସ୍ସ, ପୂଜଂ ଅକାସି ଜନତା ଉଳାରଂ ।
ତତ୍ରସ୍ସ ଚିତ୍ତସ୍ସହୁ ଅଞ୍ଞଥତ୍ତଂ, ୱାଚଂ ଅଭାସି ଫରୁସଂ ଅସବ୍ଭଂ ॥
ସୋ ତଂ ୱିତକ୍କଂ ପୱିନୋଦୟିତ୍ୱା, ପୀତିଂ ପସାଦଂ ପଟିଲଦ୍ଧା ପଚ୍ଛା ।
ତଥାଗତଂ ଜେତୱନେ ୱସନ୍ତଂ, ୟାଗୁୟା ଉପଟ୍ଠାସି ସତ୍ତରତ୍ତଂ ॥
ତସ୍ସ [ତଂ’ସ ( ?)] ୱତଂ ତଂ ପନ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ, ତସ୍ସ ସୁଚିଣ୍ଣସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ।
ଏତାଦିସଂ ବ୍ୟସନଂ ପାପୁଣିତ୍ୱା, ତଂ ତାଦିସଂ ପଚ୍ଚନୁଭୋସ୍ସତିଦ୍ଧିଂ ॥
ଠତ୍ୱାନ ସୋ ୱସ୍ସସତଂ ଇଧେୱ, ସବ୍ବେହି କାମେହି ସମଙ୍ଗିଭୂତୋ ।
କାୟସ୍ସ ଭେଦା ଅଭିସମ୍ପରାୟଂ, ସହବ୍ୟତଂ ଗଚ୍ଛତି ୱାସୱସ୍ସାତି ॥
କୁମାରପେତୱତ୍ଥୁ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ସେରିଣୀପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ନଗ୍ଗା ଦୁବ୍ବଣ୍ଣରୂପାସି, କିସା ଧମନିସନ୍ଥତା ।
ଉପ୍ଫାସୁଲିକେ କିସିକେ, କା ନୁ ତ୍ୱଂ ଇଧ ତିଟ୍ଠସୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ଭଦନ୍ତେ ପେତୀମ୍ହି, ଦୁଗ୍ଗତା ୟମଲୋକିକା ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା କୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘ଅନାୱଟେସୁ ତିତ୍ଥେସୁ, ୱିଚିନିଂ ଅଡ୍ଢମାସକଂ ।
ସନ୍ତେସୁ ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମେସୁ, ଦୀପଂ ନାକାସିମତ୍ତନୋ ॥
‘‘ନଦିଂ ଉପେମି ତସିତା, ରିତ୍ତକା ପରିୱତ୍ତତି ।
ଛାୟଂ ଉପେମି ଉଣ୍ହେସୁ, ଆତପୋ ପରିୱତ୍ତତି ॥
‘‘ଅଗ୍ଗିୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ୱାତୋ, ଡହନ୍ତୋ ଉପୱାୟତି ।
ଏତଞ୍ଚ ଭନ୍ତେ ଅରହାମି, ଅଞ୍ଞଞ୍ଚ ପାପକଂ ତତୋ ॥
‘‘ଗନ୍ତ୍ୱାନ ହତ୍ଥିନିଂ ପୁରଂ, ୱଜ୍ଜେସି ମୟ୍ହ ମାତରଂ ।
‘ଧୀତା ଚ ତେ ମୟା ଦିଟ୍ଠା, ଦୁଗ୍ଗତା ୟମଲୋକିକା ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’ ॥
‘‘ଅତ୍ଥି ମେ ଏତ୍ଥ ନିକ୍ଖିତ୍ତଂ, ଅନକ୍ଖାତଞ୍ଚ ତଂ ମୟା ।
ଚତ୍ତାରିସତସହସ୍ସାନି, ପଲ୍ଲଙ୍କସ୍ସ ଚ ହେଟ୍ଠତୋ ॥
‘‘ତତୋ ମେ ଦାନଂ ଦଦତୁ, ତସ୍ସା ଚ ହୋତୁ ଜୀୱିକା ।
ଦାନଂ ଦତ୍ୱା ଚ ମେ ମାତା, ଦକ୍ଖିଣଂ ଅନୁଦିଚ୍ଛତୁ [ଅନୁଦିସ୍ସତୁ (ସୀ॰ ପୀ॰), ଅନ୍ୱାଦିସ୍ସତୁ (ସ୍ୟା॰)]।
ତଦାହଂ ସୁଖିତା ହେସ୍ସଂ, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିନୀ’’ତି ॥
‘‘ସାଧୂ’’ତି ସୋ ପଟିସ୍ସୁତ୍ୱା, ଗନ୍ତ୍ୱାନ ହତ୍ଥିନିଂ ପୁରଂ ।
ଅୱୋଚ ତସ୍ସା ମାତରଂ –
‘ଧୀତା ଚ ତେ ମୟା ଦିଟ୍ଠା, ଦୁଗ୍ଗତା ୟମଲୋକିକା ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’ ॥
‘‘ସା ମଂ ତତ୍ଥ ସମାଦପେସି, ( ) [(ଗନ୍ତ୍ୱାନ ହତ୍ଥିନିଂ ପୁରଂ) (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୱଜ୍ଜେସି ମୟ୍ହ ମାତରଂ ।
‘ଧୀତା ଚ ତେ ମୟା ଦିଟ୍ଠା, ଦୁଗ୍ଗତା ୟମଲୋକିକା ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’ ॥
‘‘ଅତ୍ଥି ଚ ମେ ଏତ୍ଥ ନିକ୍ଖିତ୍ତଂ, ଅନକ୍ଖାତଞ୍ଚ ତଂ ମୟା ।
ଚତ୍ତାରିସତସହସ୍ସାନି, ପଲ୍ଲଙ୍କସ୍ସ ଚ ହେଟ୍ଠତୋ ॥
‘‘ତତୋ ମେ ଦାନଂ ଦଦତୁ, ତସ୍ସା ଚ ହୋତୁ ଜୀୱିକା ।
ଦାନଂ ଦତ୍ୱା ଚ ମେ ମାତା, ଦକ୍ଖିଣଂ ଅନୁଦିଚ୍ଛତୁ ( ) [(ତତୋ ତୁୱଂ ଦାନଂ ଦେହି, ତସ୍ସା ଦକ୍ଖିଣମାଦିସୀ) (କ॰)]।
‘ତଦା ସା ସୁଖିତା ହେସ୍ସଂ, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିନୀ’’’ତି ॥
ତତୋ ହି ସା ଦାନମଦା, ତସ୍ସା ଦକ୍ଖିଣମାଦିସୀ ।
ପେତୀ ଚ ସୁଖିତା ଆସି, ତସ୍ସା ଚାସି ସୁଜୀୱିକାତି ॥
ସେରିଣୀପେତୱତ୍ଥୁ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ମିଗଲୁଦ୍ଦକପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ନରନାରିପୁରକ୍ଖତୋ ୟୁୱା, ରଜନୀୟେହି କାମଗୁଣେହି [କାମେହି (କ॰)] ସୋଭସି ।
ଦିୱସଂ ଅନୁଭୋସି କାରଣଂ, କିମକାସି ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା’’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ରାଜଗହେ ରମ୍ମେ, ରମଣୀୟେ ଗିରିବ୍ବଜେ ।
ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଲୋହିତପାଣି ଦାରୁଣୋ ॥
‘‘ଅୱିରୋଧକରେସୁ ପାଣିସୁ, ପୁଥୁସତ୍ତେସୁ ପଦୁଟ୍ଠମାନସୋ ।
ୱିଚରିଂ ଅତିଦାରୁଣୋ ସଦା [ତଦା (ସୀ॰)], ପରହିଂସାୟ ରତୋ ଅସଞ୍ଞତୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ ମେ ସହାୟୋ ସୁହଦୟୋ [ସୁହଦୋ (ସୀ॰)], ସଦ୍ଧୋ ଆସି ଉପାସକୋ ।
ସୋପି [ସୋ ହି (ସ୍ୟା॰)] ମଂ ଅନୁକମ୍ପନ୍ତୋ, ନିୱାରେସି ପୁନପ୍ପୁନଂ ॥
‘‘‘ମାକାସି ପାପକଂ କମ୍ମଂ, ମା ତାତ ଦୁଗ୍ଗତିଂ ଅଗା ।
ସଚେ ଇଚ୍ଛସି ପେଚ୍ଚ ସୁଖଂ, ୱିରମ ପାଣୱଧା ଅସଂୟମା’ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ସୁଖକାମସ୍ସ ହିତାନୁକମ୍ପିନୋ ।
ନାକାସିଂ ସକଲାନୁସାସନିଂ, ଚିରପାପାଭିରତୋ ଅବୁଦ୍ଧିମା ॥
‘‘ସୋ ମଂ ପୁନ ଭୂରିସୁମେଧସୋ, ଅନୁକମ୍ପାୟ ସଂୟମେ ନିୱେସୟି ।
‘ସଚେ ଦିୱା ହନସି ପାଣିନୋ, ଅଥ ତେ ରତ୍ତିଂ ଭୱତୁ ସଂୟମୋ’ ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ଦିୱା ହନିତ୍ୱା ପାଣିନୋ, ୱିରତୋ ରତ୍ତିମହୋସି ସଞ୍ଞତୋ ।
ରତ୍ତାହଂ ପରିଚାରେମି, ଦିୱା ଖଜ୍ଜାମି ଦୁଗ୍ଗତୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ କୁସଲସ୍ସ, ଅନୁଭୋମି ରତ୍ତିଂ ଅମାନୁସିଂ ।
ଦିୱା ପଟିହତାୱ [ପଟିହତା ଚ (କ॰)] କୁକ୍କୁରା, ଉପଧାୱନ୍ତି ସମନ୍ତା ଖାଦିତୁଂ ॥
‘‘ୟେ ଚ ତେ ସତତାନୁୟୋଗିନୋ, ଧୁୱଂ ପୟୁତ୍ତା ସୁଗତସ୍ସ ସାସନେ ।
ମଞ୍ଞାମି ତେ ଅମତମେୱ କେୱଲଂ, ଅଧିଗଚ୍ଛନ୍ତି ପଦଂ ଅସଙ୍ଖତ’’ନ୍ତି ॥
ମିଗଲୁଦ୍ଦକପେତୱତ୍ଥୁ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଦୁତିୟମିଗଲୁଦ୍ଦକପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘କୂଟାଗାରେ ଚ ପାସାଦେ, ପଲ୍ଲଙ୍କେ ଗୋନକତ୍ଥତେ ।
ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକେନ ତୁରିୟେନ, ରମସି ସୁପ୍ପୱାଦିତେ ॥
‘‘ତତୋ ରତ୍ୟା ୱିୱସାନେ [ୱ୍ୟୱସାନେ (ସୀ॰)], ସୂରିୟୁଗ୍ଗମନଂ ପତି ।
ଅପୱିଦ୍ଧୋ ସୁସାନସ୍ମିଂ, ବହୁଦୁକ୍ଖଂ ନିଗଚ୍ଛସି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଇଦଂ ଦୁକ୍ଖଂ ନିଗଚ୍ଛସି’’ ॥
‘‘ଅହଂ ରାଜଗହେ ରମ୍ମେ, ରମଣୀୟେ ଗିରିବ୍ବଜେ ।
ମିଗଲୁଦ୍ଦୋ ପୁରେ ଆସିଂ, ଲୁଦ୍ଦୋ ଚାସିମସଞ୍ଞତୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ ମେ ସହାୟୋ ସୁହଦୟୋ, ସଦ୍ଧୋ ଆସି ଉପାସକୋ ।
ତସ୍ସ କୁଲୁପକୋ ଭିକ୍ଖୁ, ଆସି ଗୋତମସାୱକୋ ।
ସୋପି ମଂ ଅନୁକମ୍ପନ୍ତୋ, ନିୱାରେସି ପୁନପ୍ପୁନଂ ॥
‘‘‘ମାକାସି ପାପକଂ କମ୍ମଂ, ମା ତାତ ଦୁଗ୍ଗତିଂ ଅଗା ।
ସଚେ ଇଚ୍ଛସି ପେଚ୍ଚ ସୁଖଂ, ୱିରମ ପାଣୱଧା ଅସଂୟମା’ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ସୁଖକାମସ୍ସ ହିତାନୁକମ୍ପିନୋ ।
ନାକାସିଂ ସକଲାନୁସାସନିଂ, ଚିରପାପାଭିରତୋ ଅବୁଦ୍ଧିମା ॥
‘‘ସୋ ମଂ ପୁନ ଭୂରିସୁମେଧସୋ, ଅନୁକମ୍ପାୟ ସଂୟମେ ନିୱେସୟି ।
‘ସଚେ ଦିୱା ହନସି ପାଣିନୋ, ଅଥ ତେ ରତ୍ତିଂ ଭୱତୁ ସଂୟମୋ’ ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ଦିୱା ହନିତ୍ୱା ପାଣିନୋ, ୱିରତୋ ରତ୍ତିମହୋସି ସଞ୍ଞତୋ ।
ରତ୍ତାହଂ ପରିଚାରେମି, ଦିୱା ଖଜ୍ଜାମି ଦୁଗ୍ଗତୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ କୁସଲସ୍ସ, ଅନୁଭୋମି ରତ୍ତିଂ ଅମାନୁସିଂ ।
ଦିୱା ପଟିହତାୱ କୁକ୍କୁରା, ଉପଧାୱନ୍ତି ସମନ୍ତା ଖାଦିତୁଂ ॥
‘‘ୟେ ଚ ତେ ସତତାନୁୟୋଗିନୋ, ଧୁୱଂ ପୟୁତ୍ତା [ଧୁୱୟୁତ୍ତା (ସୀ॰)] ସୁଗତସ୍ସ ସାସନେ ।
ମଞ୍ଞାମି ତେ ଅମତମେୱ କେୱଲଂ, ଅଧିଗଚ୍ଛନ୍ତି ପଦଂ ଅସଙ୍ଖତ’’ନ୍ତି ॥
ଦୁତିୟମିଗଲୁଦ୍ଦକପେତୱତ୍ଥୁ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. କୂଟୱିନିଚ୍ଛୟିକପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ମାଲୀ କିରିଟୀ କାୟୂରୀ [କେୟୂରୀ (ସୀ॰)], ଗତ୍ତା ତେ ଚନ୍ଦନୁସ୍ସଦା ।
ପସନ୍ନମୁଖୱଣ୍ଣୋସି, ସୂରିୟୱଣ୍ଣୋୱ ସୋଭସି ॥
‘‘ଅମାନୁସା ପାରିସଜ୍ଜା, ୟେ ତେମେ ପରିଚାରକା ।
ଦସ କଞ୍ଞାସହସ୍ସାନି, ୟା ତେମା ପରିଚାରିକା ।
ତା [କା (କ॰)] କମ୍ବୁକାୟୂରଧରା, କଞ୍ଚନାୱେଳଭୂସିତା ॥
‘‘ମହାନୁଭାୱୋସି ତୁୱଂ, ଲୋମହଂସନରୂପୱା ।
ପିଟ୍ଠିମଂସାନି ଅତ୍ତନୋ, ସାମଂ ଉକ୍କଚ୍ଚ [ଉକ୍କଡ୍ଢ (ସୀ॰)] ଖାଦସି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କୁଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପିଟ୍ଠିମଂସାନି ଅତ୍ତନୋ ।
ସାମଂ ଉକ୍କଚ୍ଚ ଖାଦସୀ’’ତି ॥
‘‘ଅତ୍ତନୋହଂ ଅନତ୍ଥାୟ, ଜୀୱଲୋକେ ଅଚାରିସଂ ।
ପେସୁଞ୍ଞମୁସାୱାଦେନ, ନିକତିୱଞ୍ଚନାୟ ଚ ॥
‘‘ତତ୍ଥାହଂ ପରିସଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ସଚ୍ଚକାଲେ ଉପଟ୍ଠିତେ ।
ଅତ୍ଥଂ ଧମ୍ମଂ ନିରାକତ୍ୱା [ନିରଂକତ୍ୱା (କ॰) ନି + ଆ + କର + ତ୍ୱା = ନିରାକତ୍ୱା], ଅଧମ୍ମମନୁୱତ୍ତିସଂ ॥
‘‘ଏୱଂ ସୋ ଖାଦତତ୍ତାନଂ, ୟୋ ହୋତି ପିଟ୍ଠିମଂସିକୋ ।
ୟଥାହଂ ଅଜ୍ଜ ଖାଦାମି, ପିଟ୍ଠିମଂସାନି ଅତ୍ତନୋ ॥
‘‘ତୟିଦଂ ତୟା ନାରଦ ସାମଂ ଦିଟ୍ଠଂ, ଅନୁକମ୍ପକା ୟେ କୁସଲା ୱଦେୟ୍ୟୁଂ ।
ମା ପେସୁଣଂ ମା ଚ ମୁସା ଅଭାଣି, ମା ଖୋସି ପିଟ୍ଠିମଂସିକୋ ତୁୱ’’ନ୍ତି ॥
କୂଟୱିନିଚ୍ଛୟିକପେତୱତ୍ଥୁ ନୱମଂ ।
୧୦. ଧାତୁୱିୱଣ୍ଣପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅନ୍ତଲିକ୍ଖସ୍ମିଂ ତିଟ୍ଠନ୍ତୋ, ଦୁଗ୍ଗନ୍ଧୋ ପୂତି ୱାୟସି ।
ମୁଖଞ୍ଚ ତେ କିମୟୋ ପୂତିଗନ୍ଧଂ, ଖାଦନ୍ତି କିଂ କମ୍ମମକାସି ପୁବ୍ବେ ॥
‘‘ତତୋ ସତ୍ଥଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଓକ୍କନ୍ତନ୍ତି ପୁନପ୍ପୁନଂ ।
ଖାରେନ ପରିପ୍ଫୋସିତ୍ୱା, ଓକ୍କନ୍ତନ୍ତି ପୁନପ୍ପୁନଂ ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଇଦଂ ଦୁକ୍ଖଂ ନିଗଚ୍ଛସୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ରାଜଗହେ ରମ୍ମେ, ରମଣୀୟେ ଗିରିବ୍ବଜେ ।
ଇସ୍ସରୋ ଧନଧଞ୍ଞସ୍ସ, ସୁପହୂତସ୍ସ ମାରିସ ॥
‘‘ତସ୍ସାୟଂ ମେ ଭରିୟା ଚ, ଧୀତା ଚ ସୁଣିସା ଚ ମେ ।
ତା ମାଲଂ ଉପ୍ପଲଞ୍ଚାପି, ପଚ୍ଚଗ୍ଘଞ୍ଚ ୱିଲେପନଂ ।
ଥୂପଂ ହରନ୍ତିୟୋ ୱାରେସିଂ, ତଂ ପାପଂ ପକତଂ ମୟା ॥
‘‘ଛଳାସୀତିସହସ୍ସାନି, ମୟଂ ପଚ୍ଚତ୍ତୱେଦନା ।
ଥୂପପୂଜଂ ୱିୱଣ୍ଣେତ୍ୱା, ପଚ୍ଚାମ ନିରୟେ ଭୁସଂ ॥
‘‘ୟେ ଚ ଖୋ ଥୂପପୂଜାୟ, ୱତ୍ତନ୍ତେ ଅରହତୋ ମହେ ।
ଆଦୀନୱଂ ପକାସେନ୍ତି, ୱିୱେଚୟେଥ [ୱିୱେଚୟଥ (ସୀ॰)] ନେ ତତୋ ॥
‘‘ଇମା ଚ ପସ୍ସ ଆୟନ୍ତିୟୋ, ମାଲଧାରୀ ଅଲଙ୍କତା ।
ମାଲାୱିପାକଂନୁଭୋନ୍ତିୟୋ [ଅନୁଭୱନ୍ତି (ସୀ॰ ପୀ॰)], ସମିଦ୍ଧା ଚ ତା [ସମିଦ୍ଧା ତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ୟସସ୍ସିନିୟୋ ॥
‘‘ତଞ୍ଚ ଦିସ୍ୱାନ ଅଚ୍ଛେରଂ, ଅବ୍ଭୁତଂ ଲୋମହଂସନଂ ।
ନମୋ କରୋନ୍ତି ସପ୍ପଞ୍ଞା, ୱନ୍ଦନ୍ତି ତଂ ମହାମୁନିଂ ॥
‘‘ସୋହଂ ନୂନ ଇତୋ ଗନ୍ତ୍ୱା, ୟୋନିଂ ଲଦ୍ଧାନ ମାନୁସିଂ ।
ଥୂପପୂଜଂ କରିସ୍ସାମି, ଅପ୍ପମତ୍ତୋ ପୁନପ୍ପୁନ’’ନ୍ତି ॥
ଧାତୁୱିୱଣ୍ଣପେତୱତ୍ଥୁ ଦସମଂ ।
ଚୂଳୱଗ୍ଗୋ ତତିୟୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଅଭିଜ୍ଜମାନୋ କୁଣ୍ଡିୟୋ [କୋଣ୍ଡଞ୍ଞୋ (ସବ୍ବତ୍ଥ)], ରଥକାରୀ ଭୁସେନ ଚ ।
କୁମାରୋ ଗଣିକା ଚେୱ, ଦ୍ୱେ ଲୁଦ୍ଦା ପିଟ୍ଠିପୂଜନା ।
ୱଗ୍ଗୋ ତେନ ପୱୁଚ୍ଚତୀତି ॥
୪. ମହାୱଗ୍ଗୋ
୧. ଅମ୍ବସକ୍କରପେତୱତ୍ଥୁ
ୱେସାଲୀ ନାମ ନଗରତ୍ଥି ୱଜ୍ଜୀନଂ, ତତ୍ଥ ଅହୁ ଲିଚ୍ଛୱି ଅମ୍ବସକ୍କରୋ [ଅମ୍ବସକ୍ଖରୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ଅପ୍ପସକ୍କରୋ (କ॰)]।
ଦିସ୍ୱାନ ପେତଂ ନଗରସ୍ସ ବାହିରଂ, ତତ୍ଥେୱ ପୁଚ୍ଛିତ୍ଥ ତଂ କାରଣତ୍ଥିକୋ ॥
‘‘ସେୟ୍ୟା ନିସଜ୍ଜା ନୟିମସ୍ସ ଅତ୍ଥି, ଅଭିକ୍କମୋ ନତ୍ଥି ପଟିକ୍କମୋ ଚ ।
ଅସିତପୀତଖାୟିତୱତ୍ଥଭୋଗା, ପରିଚାରିକା [ପରିଚାରଣା (ସୀ॰ ପୀ॰)] ସାପି ଇମସ୍ସ ନତ୍ଥି ॥
‘‘ୟେ ଞାତକା ଦିଟ୍ଠସୁତା ସୁହଜ୍ଜା, ଅନୁକମ୍ପକା ୟସ୍ସ ଅହେସୁଂ ପୁବ୍ବେ ।
ଦଟ୍ଠୁମ୍ପି ତେ ଦାନି ନ ତଂ ଲଭନ୍ତି, ୱିରାଜିତତ୍ତୋ [ୱିରାଧିତତ୍ତୋ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ହି ଜନେନ ତେନ ॥
‘‘ନ ଓଗ୍ଗତତ୍ତସ୍ସ ଭୱନ୍ତି ମିତ୍ତା, ଜହନ୍ତି ମିତ୍ତା ୱିକଲଂ ୱିଦିତ୍ୱା ।
ଅତ୍ଥଞ୍ଚ ଦିସ୍ୱା ପରିୱାରୟନ୍ତି, ବହୂ ମିତ୍ତା ଉଗ୍ଗତତ୍ତସ୍ସ ହୋନ୍ତି ॥
‘‘ନିହୀନତ୍ତୋ ସବ୍ବଭୋଗେହି କିଚ୍ଛୋ, ସମ୍ମକ୍ଖିତୋ ସମ୍ପରିଭିନ୍ନଗତ୍ତୋ ।
ଉସ୍ସାୱବିନ୍ଦୂୱ ପଲିମ୍ପମାନୋ, ଅଜ୍ଜ ସୁୱେ ଜୀୱିତସ୍ସୂପରୋଧୋ ॥
‘‘ଏତାଦିସଂ ଉତ୍ତମକିଚ୍ଛପ୍ପତ୍ତଂ, ଉତ୍ତାସିତଂ ପୁଚିମନ୍ଦସ୍ସ ସୂଲେ ।
‘ଅଥ ତ୍ୱଂ କେନ ୱଣ୍ଣେନ ୱଦେସି ୟକ୍ଖ, ଜୀୱ ଭୋ ଜୀୱିତମେୱ ସେୟ୍ୟୋ’’’ତି ॥
‘‘ସାଲୋହିତୋ ଏସ ଅହୋସି ମୟ୍ହଂ, ଅହଂ ସରାମି ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ।
ଦିସ୍ୱା ଚ ମେ କାରୁଞ୍ଞମହୋସି ରାଜ, ମା ପାପଧମ୍ମୋ ନିରୟଂ ପତାୟଂ [ପତି + ଅୟଂ = ପତାୟଂ]॥
‘‘ଇତୋ ଚୁତୋ ଲିଚ୍ଛୱି ଏସ ପୋସୋ, ସତ୍ତୁସ୍ସଦଂ ନିରୟଂ ଘୋରରୂପଂ ।
ଉପପଜ୍ଜତି ଦୁକ୍କଟକମ୍ମକାରୀ, ମହାଭିତାପଂ କଟୁକଂ ଭୟାନକଂ ॥
‘‘ଅନେକଭାଗେନ ଗୁଣେନ ସେୟ୍ୟୋ, ଅୟମେୱ ସୂଲୋ ନିରୟେନ ତେନ ।
ଏକନ୍ତଦୁକ୍ଖଂ କଟୁକଂ ଭୟାନକଂ, ଏକନ୍ତତିବ୍ବଂ ନିରୟଂ ପତାୟଂ [ପତେ + ଅୟଂ = ପତାୟଂ]॥
‘‘ଇଦଞ୍ଚ ସୁତ୍ୱା ୱଚନଂ ମମେସୋ, ଦୁକ୍ଖୂପନୀତୋ ୱିଜହେୟ୍ୟ ପାଣଂ ।
ତସ୍ମା ଅହଂ ସନ୍ତିକେ ନ ଭଣାମି, ମା ମେ କତୋ ଜୀୱିତସ୍ସୂପରୋଧୋ’’ ॥
‘‘ଅଞ୍ଞାତୋ ଏସୋ [ଅଜ୍ଝିତୋ ଏସ (କ॰)] ପୁରିସସ୍ସ ଅତ୍ଥୋ, ଅଞ୍ଞମ୍ପି ଇଚ୍ଛାମସେ ପୁଚ୍ଛିତୁଂ ତୁୱଂ ।
ଓକାସକମ୍ମଂ ସଚେ ନୋ କରୋସି, ପୁଚ୍ଛାମ ତଂ ନୋ ନ ଚ କୁଜ୍ଝିତବ୍ବ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅଦ୍ଧା ପଟିଞ୍ଞା ମେ ତଦା ଅହୁ [ପଟିଞ୍ଞାତମେତଂ ତଦାହୁ (କ॰), ପଟିଞ୍ଞା ନ ମେତେ ତଦା ଅହୁ ( ?)], ନାଚିକ୍ଖନା ଅପ୍ପସନ୍ନସ୍ସ ହୋତି ।
ଅକାମା ସଦ୍ଧେୟ୍ୟୱଚୋତି କତ୍ୱା, ପୁଚ୍ଛସ୍ସୁ ମଂ କାମଂ ୟଥା ୱିସୟ୍ହ’’ନ୍ତି [ୱିସୟଂ (କ॰)]॥
‘‘ୟଂ କିଞ୍ଚହଂ ଚକ୍ଖୁନା ପସ୍ସିସ୍ସାମି [ପସ୍ସାମି (କ॰)], ସବ୍ବମ୍ପି ତାହଂ ଅଭିସଦ୍ଦହେୟ୍ୟଂ ।
ଦିସ୍ୱାୱ ତଂ ନୋପି ଚେ ସଦ୍ଦହେୟ୍ୟଂ, କରେୟ୍ୟାସି [କରୋହି (କତ୍ଥଚି)] ମେ ୟକ୍ଖ ନିୟସ୍ସକମ୍ମ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସଚ୍ଚପ୍ପଟିଞ୍ଞା ତୱ ମେସା ହୋତୁ, ସୁତ୍ୱାନ ଧମ୍ମଂ ଲଭ ସୁପ୍ପସାଦଂ ।
ଅଞ୍ଞତ୍ଥିକୋ ନୋ ଚ ପଦୁଟ୍ଠଚିତ୍ତୋ, ୟଂ ତେ ସୁତଂ ଅସୁତଞ୍ଚାପି ଧମ୍ମଂ ।
ସବ୍ବମ୍ପି ଅକ୍ଖିସ୍ସଂ [ସବ୍ବଂ ଆଚିକ୍ଖିସ୍ସଂ (ସୀ॰)] ୟଥା ପଜାନନ୍ତି ॥
‘‘ସେତେନ ଅସ୍ସେନ ଅଲଙ୍କତେନ, ଉପୟାସି ସୂଲାୱୁତକସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ୟାନଂ ଇଦଂ ଅବ୍ଭୁତଂ ଦସ୍ସନେୟ୍ୟଂ, କିସ୍ସେତଂ କମ୍ମସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ’’ତି ॥
‘‘ୱେସାଲିୟା ନଗରସ୍ସ [ତସ୍ସ ନଗରସ୍ସ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ମଜ୍ଝେ, ଚିକ୍ଖଲ୍ଲମଗ୍ଗେ ନରକଂ ଅହୋସି ।
ଗୋସୀସମେକାହଂ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ସେତଂ [ସେତୁଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଗହେତ୍ୱା ନରକସ୍ମିଂ ନିକ୍ଖିପିଂ ॥
‘‘ଏତସ୍ମିଂ ପାଦାନି ପତିଟ୍ଠପେତ୍ୱା, ମୟଞ୍ଚ ଅଞ୍ଞେ ଚ ଅତିକ୍କମିମ୍ହା ।
ୟାନଂ ଇଦଂ ଅବ୍ଭୁତଂ ଦସ୍ସନେୟ୍ୟଂ, ତସ୍ସେୱ କମ୍ମସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ’’ତି ॥
‘‘ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତି, ଗନ୍ଧୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପୱାୟତି ।
ୟକ୍ଖିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ନଗ୍ଗୋ ଚାସି କିସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ’’ତି ॥
‘‘ଅକ୍କୋଧନୋ ନିଚ୍ଚପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ସଣ୍ହାହି ୱାଚାହି ଜନଂ ଉପେମି ।
ତସ୍ସେୱ କମ୍ମସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ, ଦିବ୍ବୋ ମେ ୱଣ୍ଣୋ ସତତଂ ପଭାସତି ॥
‘‘ୟସଞ୍ଚ କିତ୍ତିଞ୍ଚ ଧମ୍ମେ ଠିତାନଂ, ଦିସ୍ୱାନ ମନ୍ତେମି [ଦିସ୍ୱା ସମନ୍ତେମି (କ॰)] ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ।
ତସ୍ସେୱ କମ୍ମସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ, ଦିବ୍ବୋ ମେ ଗନ୍ଧୋ ସତତଂ ପୱାୟତି ॥
‘‘ସହାୟାନଂ ତିତ୍ଥସ୍ମିଂ ନ୍ହାୟନ୍ତାନଂ, ଥଲେ ଗହେତ୍ୱା ନିଦହିସ୍ସ ଦୁସ୍ସଂ ।
ଖିଡ୍ଡତ୍ଥିକୋ ନୋ ଚ ପଦୁଟ୍ଠଚିତ୍ତୋ, ତେନମ୍ହି ନଗ୍ଗୋ କସିରା ଚ ୱୁତ୍ତୀ’’ତି ॥
‘‘ୟୋ କୀଳମାନୋ ପକରୋତି ପାପଂ, ତସ୍ସେଦିସଂ କମ୍ମୱିପାକମାହୁ ।
ଅକୀଳମାନୋ ପନ ୟୋ କରୋତି, କିଂ ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱିପାକମାହୂ’’ତି ॥
‘‘ୟେ ଦୁଟ୍ଠସଙ୍କପ୍ପମନା ମନୁସ୍ସା, କାୟେନ ୱାଚାୟ ଚ ସଙ୍କିଲିଟ୍ଠା ।
କାୟସ୍ସ ଭେଦା ଅଭିସମ୍ପରାୟଂ, ଅସଂସୟଂ ତେ ନିରୟଂ ଉପେନ୍ତି ॥
‘‘ଅପରେ ପନ ସୁଗତିମାସମାନା, ଦାନେ ରତା ସଙ୍ଗହିତତ୍ତଭାୱା ।
କାୟସ୍ସ ଭେଦା ଅଭିସମ୍ପରାୟଂ, ଅସଂସୟଂ ତେ ସୁଗତିଂ ଉପେନ୍ତୀ’’ତି ॥
‘‘ତଂ କିନ୍ତି ଜାନେୟ୍ୟମହଂ ଅୱେଚ୍ଚ, କଲ୍ୟାଣପାପସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ।
କିଂ ୱାହଂ ଦିସ୍ୱା ଅଭିସଦ୍ଦହେୟ୍ୟଂ, କୋ ୱାପି ମଂ ସଦ୍ଦହାପେୟ୍ୟ ଏତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ଚ ସୁତ୍ୱା ଅଭିସଦ୍ଦହସ୍ସୁ, କଲ୍ୟାଣପାପସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ।
କଲ୍ୟାଣପାପେ ଉଭୟେ ଅସନ୍ତେ, ସିୟା ନୁ ସତ୍ତା ସୁଗତା ଦୁଗ୍ଗତା ୱା ॥
‘‘ନୋ ଚେତ୍ଥ କମ୍ମାନି କରେୟ୍ୟୁଂ ମଚ୍ଚା, କଲ୍ୟାଣପାପାନି ମନୁସ୍ସଲୋକେ ।
ନାହେସୁଂ ସତ୍ତା ସୁଗତା ଦୁଗ୍ଗତା ୱା, ହୀନା ପଣୀତା ଚ ମନୁସ୍ସଲୋକେ ॥
‘‘ୟସ୍ମା ଚ କମ୍ମାନି କରୋନ୍ତି ମଚ୍ଚା, କଲ୍ୟାଣପାପାନି ମନୁସ୍ସଲୋକେ ।
ତସ୍ମା ହି ସତ୍ତା ସୁଗତା ଦୁଗ୍ଗତା ୱା, ହୀନା ପଣୀତା ଚ ମନୁସ୍ସଲୋକେ ॥
‘‘ଦ୍ୱୟଜ୍ଜ କମ୍ମାନଂ ୱିପାକମାହୁ, ସୁଖସ୍ସ ଦୁକ୍ଖସ୍ସ ଚ ୱେଦନୀୟଂ ।
ତା ଦେୱତାୟୋ ପରିଚାରୟନ୍ତି, ପଚ୍ଚନ୍ତି ବାଲା ଦ୍ୱୟତଂ ଅପସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ନ ମତ୍ଥି କମ୍ମାନି ସୟଂକତାନି, ଦତ୍ୱାପି ମେ ନତ୍ଥି ୟୋ [ସୋ (ସବ୍ବତ୍ଥ)] ଆଦିସେୟ୍ୟ ।
ଅଚ୍ଛାଦନଂ ସୟନମଥନ୍ନପାନଂ, ତେନମ୍ହି ନଗ୍ଗୋ କସିରା ଚ ୱୁତ୍ତୀ’’ତି ॥
‘‘ସିୟା ନୁ ଖୋ କାରଣଂ କିଞ୍ଚି ୟକ୍ଖ, ଅଚ୍ଛାଦନଂ ୟେନ ତୁୱଂ ଲଭେଥ ।
ଆଚିକ୍ଖ ମେ ତ୍ୱଂ ୟଦତ୍ଥି ହେତୁ, ସଦ୍ଧାୟିକଂ [ସଦ୍ଧାୟିତଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ହେତୁୱଚୋ ସୁଣୋମା’’ତି ॥
‘‘କପ୍ପିତକୋ [କପ୍ପିନକୋ (ସୀ॰)] ନାମ ଇଧତ୍ଥି ଭିକ୍ଖୁ, ଝାୟୀ ସୁସୀଲୋ ଅରହା ୱିମୁତ୍ତୋ ।
ଗୁତ୍ତିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ସଂୱୁତପାତିମୋକ୍ଖୋ, ସୀତିଭୂତୋ ଉତ୍ତମଦିଟ୍ଠିପତ୍ତୋ ॥
‘‘ସଖିଲୋ ୱଦଞ୍ଞୂ ସୁୱଚୋ ସୁମୁଖୋ, ସ୍ୱାଗମୋ ସୁପ୍ପଟିମୁତ୍ତକୋ ଚ ।
ପୁଞ୍ଞସ୍ସ ଖେତ୍ତଂ ଅରଣୱିହାରୀ, ଦେୱମନୁସ୍ସାନଞ୍ଚ ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟୋ ॥
‘‘ସନ୍ତୋ ୱିଧୂମୋ ଅନୀଘୋ ନିରାସୋ, ମୁତ୍ତୋ ୱିସଲ୍ଲୋ ଅମମୋ ଅୱଙ୍କୋ ।
ନିରୂପଧୀ ସବ୍ବପପଞ୍ଚଖୀଣୋ, ତିସ୍ସୋ ୱିଜ୍ଜା ଅନୁପ୍ପତ୍ତୋ ଜୁତିମା ॥
‘‘ଅପ୍ପଞ୍ଞାତୋ ଦିସ୍ୱାପି ନ ଚ ସୁଜାନୋ, ମୁନୀତି ନଂ ୱଜ୍ଜିସୁ ୱୋହରନ୍ତି ।
ଜାନନ୍ତି ତଂ ୟକ୍ଖଭୂତା ଅନେଜଂ, କଲ୍ୟାଣଧମ୍ମଂ ୱିଚରନ୍ତଂ ଲୋକେ ॥
‘‘ତସ୍ସ ତୁୱଂ ଏକୟୁଗଂ ଦୁୱେ ୱା, ମମୁଦ୍ଦିସିତ୍ୱାନ ସଚେ ଦଦେଥ ।
ପଟିଗ୍ଗହୀତାନି ଚ ତାନି ଅସ୍ସୁ, ମମଞ୍ଚ ପସ୍ସେଥ ସନ୍ନଦ୍ଧଦୁସ୍ସ’’ନ୍ତି ॥
‘‘କସ୍ମିଂ ପଦେସେ ସମଣଂ ୱସନ୍ତଂ, ଗନ୍ତ୍ୱାନ ପସ୍ସେମୁ ମୟଂ ଇଦାନି ।
ୟୋ ମଜ୍ଜ [ସ ମଜ୍ଜ (ସୀ॰)] କଙ୍ଖଂ ୱିଚିକିଚ୍ଛିତଞ୍ଚ, ଦିଟ୍ଠୀୱିସୂକାନି ୱିନୋଦୟେୟ୍ୟା’’ତି ॥
‘‘ଏସୋ ନିସିନ୍ନୋ କପିନଚ୍ଚନାୟଂ, ପରିୱାରିତୋ ଦେୱତାହି ବହୂହି ।
ଧମ୍ମିଂ କଥଂ ଭାସତି ସଚ୍ଚନାମୋ, ସକସ୍ମିମାଚେରକେ ଅପ୍ପମତ୍ତୋ’’ତି ॥
‘‘ତଥାହଂ [ୟଥାହଂ (କ॰)] କସ୍ସାମି ଗନ୍ତ୍ୱା ଇଦାନି, ଅଚ୍ଛାଦୟିସ୍ସଂ ସମଣଂ ୟୁଗେନ ।
ପଟିଗ୍ଗହିତାନି ଚ ତାନି ଅସ୍ସୁ, ତୁୱଞ୍ଚ ପସ୍ସେମୁ ସନ୍ନଦ୍ଧଦୁସ୍ସ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ମା ଅକ୍ଖଣେ ପବ୍ବଜିତଂ ଉପାଗମି, ସାଧୁ ୱୋ ଲିଚ୍ଛୱି ନେସ ଧମ୍ମୋ ।
ତତୋ ଚ କାଲେ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା, ତତ୍ଥେୱ ପସ୍ସାହି ରହୋ ନିସିନ୍ନ’’ନ୍ତି ॥
ତଥାତି ୱତ୍ୱା ଅଗମାସି ତତ୍ଥ, ପରିୱାରିତୋ ଦାସଗଣେନ ଲିଚ୍ଛୱି ।
ସୋ ତଂ ନଗରଂ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା, ୱାସୂପଗଚ୍ଛିତ୍ଥ ସକେ ନିୱେସନେ ॥
ତତୋ ଚ କାଲେ ଗିହିକିଚ୍ଚାନି କତ୍ୱା, ନ୍ହତ୍ୱା ପିୱିତ୍ୱା ଚ ଖଣଂ ଲଭିତ୍ୱା ।
ୱିଚେୟ୍ୟ ପେଳାତୋ ଚ ୟୁଗାନି ଅଟ୍ଠ, ଗାହାପୟୀ ଦାସଗଣେନ ଲିଚ୍ଛୱି ॥
ସୋ ତଂ ପଦେସଂ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା, ତଂ ଅଦ୍ଦସ ସମଣଂ ସନ୍ତଚିତ୍ତଂ ।
ପଟିକ୍କନ୍ତଂ ଗୋଚରତୋ ନିୱତ୍ତଂ, ସୀତିଭୂତଂ ରୁକ୍ଖମୂଲେ ନିସିନ୍ନଂ ॥
ତମେନମୱୋଚ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା, ଅପ୍ପାବାଧଂ ଫାସୁୱିହାରଞ୍ଚ ପୁଚ୍ଛି ।
‘‘ୱେସାଲିୟଂ ଲିଚ୍ଛୱିହଂ ଭଦନ୍ତେ, ଜାନନ୍ତି ମଂ ଲିଚ୍ଛୱି ଅମ୍ବସକ୍କରୋ ॥
‘‘ଇମାନି ମେ ଅଟ୍ଠ ୟୁଗା ସୁଭାନି [ୟୁଗାନି ଭନ୍ତେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ପଟିଗଣ୍ହ ଭନ୍ତେ ପଦଦାମି ତୁୟ୍ହଂ ।
ତେନେୱ ଅତ୍ଥେନ ଇଧାଗତୋସ୍ମି, ୟଥା ଅହଂ ଅତ୍ତମନୋ ଭୱେୟ୍ୟ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଦୂରତୋୱ ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣା ଚ, ନିୱେସନଂ ତେ ପରିୱଜ୍ଜୟନ୍ତି ।
ପତ୍ତାନି ଭିଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ [ଭିଜ୍ଜନ୍ତି ତୱ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ନିୱେସନେ, ସଙ୍ଘାଟିୟୋ ଚାପି ୱିଦାଲୟନ୍ତି [ୱିପାଟୟନ୍ତି (ସୀ॰), ୱିପାତୟନ୍ତି (କ॰)]॥
‘‘ଅଥାପରେ ପାଦକୁଠାରିକାହି, ଅୱଂସିରା ସମଣା ପାତୟନ୍ତି ।
ଏତାଦିସଂ ପବ୍ବଜିତା ୱିହେସଂ, ତୟା କତଂ ସମଣା ପାପୁଣନ୍ତି ॥
‘‘ତିଣେନ ତେଲମ୍ପି ନ ତ୍ୱଂ ଅଦାସି, ମୂଳ୍ହସ୍ସ ମଗ୍ଗମ୍ପି ନ ପାୱଦାସି ।
ଅନ୍ଧସ୍ସ ଦଣ୍ଡଂ ସୟମାଦିୟାସି, ଏତାଦିସୋ କଦରିୟୋ ଅସଂୱୁତୋ ତୁୱଂ ।
ଅଥ ତ୍ୱଂ କେନ ୱଣ୍ଣେନ କିମେୱ ଦିସ୍ୱା,
ଅମ୍ହେହି ସହ ସଂୱିଭାଗଂ କରୋସୀ’’ତି ॥
‘‘ପଚ୍ଚେମି ଭନ୍ତେ ୟଂ ତ୍ୱଂ ୱଦେସି, ୱିହେସୟିଂ ସମଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଚ ।
ଖିଡ୍ଡତ୍ଥିକୋ ନୋ ଚ ପଦୁଟ୍ଠଚିତ୍ତୋ, ଏତମ୍ପି ମେ ଦୁକ୍କଟମେୱ ଭନ୍ତେ ॥
‘‘ଖିଡ୍ଡାୟ ୟକ୍ଖୋ ପସୱିତ୍ୱା ପାପଂ, ୱେଦେତି ଦୁକ୍ଖଂ ଅସମତ୍ତଭୋଗୀ ।
ଦହରୋ ୟୁୱା ନଗ୍ଗନିୟସ୍ସ ଭାଗୀ, କିଂ ସୁ ତତୋ ଦୁକ୍ଖତରସ୍ସ ହୋତି ॥
‘‘ତଂ ଦିସ୍ୱା ସଂୱେଗମଲତ୍ଥଂ ଭନ୍ତେ, ତପ୍ପଚ୍ଚୟା ୱାପି [ତପ୍ପଚ୍ଚୟା ତାହଂ (ସୀ॰), ତପ୍ପଚ୍ଚୟା ଚାହଂ (ପୀ॰)] ଦଦାମି ଦାନଂ ।
ପଟିଗଣ୍ହ ଭନ୍ତେ ୱତ୍ଥୟୁଗାନି ଅଟ୍ଠ, ୟକ୍ଖସ୍ସିମା ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଦକ୍ଖିଣାୟୋ’’ତି ॥
‘‘ଅଦ୍ଧା ହି ଦାନଂ ବହୁଧା ପସତ୍ଥଂ, ଦଦତୋ ଚ ତେ ଅକ୍ଖୟଧମ୍ମମତ୍ଥୁ ।
ପଟିଗଣ୍ହାମି ତେ ୱତ୍ଥୟୁଗାନି ଅଟ୍ଠ, ୟକ୍ଖସ୍ସିମା ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଦକ୍ଖିଣାୟୋ’’ତି ॥
ତତୋ ହି ସୋ ଆଚମୟିତ୍ୱା ଲିଚ୍ଛୱି, ଥେରସ୍ସ ଦତ୍ୱାନ ୟୁଗାନି ଅଟ୍ଠ ।
‘ପଟିଗ୍ଗହିତାନି ଚ ତାନି ଅସ୍ସୁ, ୟକ୍ଖଞ୍ଚ ପସ୍ସେଥ ସନ୍ନଦ୍ଧଦୁସ୍ସଂ’ ॥
ତମଦ୍ଦସା ଚନ୍ଦନସାରଲିତ୍ତଂ, ଆଜଞ୍ଞମାରୂଳ୍ହମୁଳାରୱଣ୍ଣଂ ।
ଅଲଙ୍କତଂ ସାଧୁନିୱତ୍ଥଦୁସ୍ସଂ, ପରିୱାରିତଂ ୟକ୍ଖମହିଦ୍ଧିପତ୍ତଂ ॥
ସୋ ତଂ ଦିସ୍ୱା ଅତ୍ତମନା ଉଦଗ୍ଗୋ, ପହଟ୍ଠଚିତ୍ତୋ ଚ ସୁଭଗ୍ଗରୂପୋ ।
କମ୍ମଞ୍ଚ ଦିସ୍ୱାନ ମହାୱିପାକଂ, ସନ୍ଦିଟ୍ଠିକଂ ଚକ୍ଖୁନା ସଚ୍ଛିକତ୍ୱା ॥
ତମେନମୱୋଚ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା, ‘‘ଦସ୍ସାମି ଦାନଂ ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ ।
ନ ଚାପି ମେ କିଞ୍ଚି ଅଦେୟ୍ୟମତ୍ଥି, ତୁୱଞ୍ଚ ମେ ୟକ୍ଖ ବହୂପକାରୋ’’ତି ॥
‘‘ତୁୱଞ୍ଚ ମେ ଲିଚ୍ଛୱି ଏକଦେସଂ, ଅଦାସି ଦାନାନି ଅମୋଘମେତଂ ।
ସ୍ୱାହଂ କରିସ୍ସାମି ତୟାୱ ସକ୍ଖିଂ, ଅମାନୁସୋ ମାନୁସକେନ ସଦ୍ଧି’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଗତୀ ଚ ବନ୍ଧୂ ଚ ପରାୟଣଞ୍ଚ [ପରାୟନଞ୍ଚ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ମିତ୍ତୋ ମମାସି ଅଥ ଦେୱତା ମେ [ଦେୱତାସି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ୟାଚାମି ତଂ [ୟାଚାମହଂ (ସୀ॰)] ପଞ୍ଜଲିକୋ ଭୱିତ୍ୱା, ଇଚ୍ଛାମି ତଂ ୟକ୍ଖ ପୁନାପି ଦଟ୍ଠୁ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସଚେ ତୁୱଂ ଅସ୍ସଦ୍ଧୋ ଭୱିସ୍ସସି, କଦରିୟରୂପୋ ୱିପ୍ପଟିପନ୍ନଚିତ୍ତୋ ।
ତ୍ୱଂ ନେୱ ମଂ ଲଚ୍ଛସି [ତେନେୱ ମଂ ନ ଲଚ୍ଛସୀ (ସୀ॰), ତେନେୱ ମଂ ଲିଚ୍ଛୱି (ସ୍ୟା॰), ତେନେୱ ମଂ ଲଚ୍ଛସି (କ॰)] ଦସ୍ସନାୟ, ଦିସ୍ୱା ଚ ତଂ ନୋପି ଚ ଆଲପିସ୍ସଂ ॥
‘‘ସଚେ ପନ ତ୍ୱଂ ଭୱିସ୍ସସି ଧମ୍ମଗାରୱୋ, ଦାନେ ରତୋ ସଙ୍ଗହିତତ୍ତଭାୱୋ ।
ଓପାନଭୂତୋ ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ, ଏୱଂ ମମଂ ଲଚ୍ଛସି ଦସ୍ସନାୟ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ଚ ତଂ ଆଲପିସ୍ସଂ ଭଦନ୍ତେ, ଇମଞ୍ଚ ସୂଲତୋ ଲହୁଂ ପମୁଞ୍ଚ ।
ୟତୋ ନିଦାନଂ ଅକରିମ୍ହ ସକ୍ଖିଂ, ମଞ୍ଞାମି ସୂଲାୱୁତକସ୍ସ କାରଣା ॥
‘‘ତେ ଅଞ୍ଞମଞ୍ଞଂ ଅକରିମ୍ହ ସକ୍ଖିଂ, ଅୟଞ୍ଚ ସୂଲତୋ [ସୂଲାୱୁତୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଲହୁଂ ପମୁତ୍ତୋ ।
ସକ୍କଚ୍ଚ ଧମ୍ମାନି ସମାଚରନ୍ତୋ, ମୁଚ୍ଚେୟ୍ୟ ସୋ ନିରୟା ଚ ତମ୍ହା ।
କମ୍ମଂ ସିୟା ଅଞ୍ଞତ୍ର ୱେଦନୀୟଂ ॥
‘‘କପ୍ପିତକଞ୍ଚ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା, ତେନେୱ [ତେନ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ସହ ସଂୱିଭଜିତ୍ୱା କାଲେ ।
ସୟଂ ମୁଖେନୂପନିସଜ୍ଜ ପୁଚ୍ଛ, ସୋ ତେ ଅକ୍ଖିସ୍ସତି ଏତମତ୍ଥଂ ॥
‘‘ତମେୱ ଭିକ୍ଖୁଂ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା, ପୁଚ୍ଛସ୍ସୁ ଅଞ୍ଞତ୍ଥିକୋ ନୋ ଚ ପଦୁଟ୍ଠଚିତ୍ତୋ ।
ସୋ ତେ ସୁତଂ ଅସୁତଞ୍ଚାପି ଧମ୍ମଂ,
ସବ୍ବମ୍ପି ଅକ୍ଖିସ୍ସତି ୟଥା ପଜାନ’’ନ୍ତି ॥
ସୋ ତତ୍ଥ ରହସ୍ସଂ ସମୁଲ୍ଲପିତ୍ୱା, ସକ୍ଖିଂ କରିତ୍ୱାନ ଅମାନୁସେନ ।
ପକ୍କାମି ସୋ ଲିଚ୍ଛୱୀନଂ ସକାସଂ, ଅଥ ବ୍ରୱି ପରିସଂ ସନ୍ନିସିନ୍ନଂ ॥
‘‘ସୁଣନ୍ତୁ ଭୋନ୍ତୋ ମମ ଏକୱାକ୍ୟଂ, ୱରଂ ୱରିସ୍ସଂ ଲଭିସ୍ସାମି ଅତ୍ଥଂ ।
ସୂଲାୱୁତୋ ପୁରିସୋ ଲୁଦ୍ଦକମ୍ମୋ, ପଣୀହିତଦଣ୍ଡୋ [ପଣୀତନଣ୍ଡୋ (କ॰)] ଅନୁସତ୍ତରୂପୋ [ଅନୁପକ୍କରୂପୋ (କ॰)]॥
‘‘ଏତ୍ତାୱତା ୱୀସତିରତ୍ତିମତ୍ତା, ୟତୋ ଆୱୁତୋ ନେୱ ଜୀୱତି ନ ମତୋ ।
ତାହଂ ମୋଚୟିସ୍ସାମି ଦାନି, ୟଥାମତିଂ ଅନୁଜାନାତୁ ସଙ୍ଘୋ’’ତି ॥
‘‘ଏତଞ୍ଚ ଅଞ୍ଞଞ୍ଚ ଲହୁଂ ପମୁଞ୍ଚ, କୋ ତଂ ୱଦେଥ [ୱଦେଥାତି (କ॰), ୱଦେଥ ଚ (ସ୍ୟା॰)] ତଥା କରୋନ୍ତଂ ।
ୟଥା ପଜାନାସି ତଥା କରୋହି, ୟଥାମତିଂ ଅନୁଜାନାତି ସଙ୍ଘୋ’’ତି ॥
ସୋ ତଂ ପଦେସଂ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା, ସୂଲାୱୁତଂ ମୋଚୟି ଖିପ୍ପମେୱ ।
‘ମା ଭାୟି ସମ୍ମା’ତି ଚ ତଂ ଅୱୋଚ, ତିକିଚ୍ଛକାନଞ୍ଚ ଉପଟ୍ଠପେସି ॥
‘‘କପ୍ପିତକଞ୍ଚ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା, ତେନେୱ ସହ [ତେନ ସମଂ (ସୀ॰), ତେନ ସହ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ସଂୱିଭଜିତ୍ୱା କାଲେ ।
ସୟଂ ମୁଖେନୂପନିସଜ୍ଜ ଲିଚ୍ଛୱି, ତଥେୱ ପୁଚ୍ଛିତ୍ଥ ନଂ କାରଣତ୍ଥିକୋ ॥
‘‘ସୂଲାୱୁତୋ ପୁରିସୋ ଲୁଦ୍ଦକମ୍ମୋ, ପଣୀତଦଣ୍ଡୋ ଅନୁସତ୍ତରୂପୋ ।
ଏତ୍ତାୱତା ୱୀସତିରତ୍ତିମତ୍ତା, ୟତୋ ଆୱୁତୋ ନେୱ ଜୀୱତି ନ ମତୋ ॥
‘‘ସୋ ମୋଚିତୋ ଗନ୍ତ୍ୱା ମୟା ଇଦାନି, ଏତସ୍ସ ୟକ୍ଖସ୍ସ ୱଚୋ ହି ଭନ୍ତେ ।
ସିୟା ନୁ ଖୋ କାରଣଂ କିଞ୍ଚିଦେୱ, ୟେନ ସୋ ନିରୟଂ ନୋ ୱଜେୟ୍ୟ ॥
‘‘ଆଚିକ୍ଖ ଭନ୍ତେ ୟଦି ଅତ୍ଥି ହେତୁ, ସଦ୍ଧାୟିକଂ ହେତୁୱଚୋ ସୁଣୋମ ।
ନ ତେସଂ କମ୍ମାନଂ ୱିନାସମତ୍ଥି, ଅୱେଦୟିତ୍ୱା ଇଧ ବ୍ୟନ୍ତିଭାୱୋ’’ତି ॥
‘‘ସଚେ ସ ଧମ୍ମାନି ସମାଚରେୟ୍ୟ, ସକ୍କଚ୍ଚ ରତ୍ତିନ୍ଦିୱମପ୍ପମତ୍ତୋ ।
ମୁଚ୍ଚେୟ୍ୟ ସୋ ନିରୟା ଚ ତମ୍ହା, କମ୍ମଂ ସିୟା ଅଞ୍ଞତ୍ର ୱେଦନୀୟ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅଞ୍ଞାତୋ [ଞାତୋମ୍ହି (କ॰)] ଏସୋ ପୁରିସସ୍ସ ଅତ୍ଥୋ, ମମମ୍ପି ଦାନି ଅନୁକମ୍ପ ଭନ୍ତେ ।
ଅନୁସାସ ମଂ ଓୱଦ ଭୂରିପଞ୍ଞ, ୟଥା ଅହଂ ନୋ ନିରୟଂ ୱଜେୟ୍ୟ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅଜ୍ଜେୱ ବୁଦ୍ଧଂ ସରଣଂ ଉପେହି, ଧମ୍ମଞ୍ଚ ସଙ୍ଘଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ।
ତଥେୱ ସିକ୍ଖାୟ ପଦାନି ପଞ୍ଚ, ଅଖଣ୍ଡଫୁଲ୍ଲାନି ସମାଦିୟସ୍ସୁ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରମସ୍ସୁ ଖିପ୍ପଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟସ୍ସୁ ।
ଅମଜ୍ଜପୋ ମା ଚ ମୁସା ଅଭାଣୀ, ସକେନ ଦାରେନ ଚ ହୋହି ତୁଟ୍ଠୋ ।
ଇମଞ୍ଚ ଅରିୟଂ [ଇମଞ୍ଚ (ସ୍ୟା॰)] ଅଟ୍ଠଙ୍ଗୱରେନୁପେତଂ, ସମାଦିୟାହି କୁସଲଂ ସୁଖୁଦ୍ରୟଂ ॥
‘‘ଚୀୱରଂ ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୟଂ ସୟନାସନଂ ।
ଅନ୍ନଂ ପାନଂ ଖାଦନୀୟଂ, ୱତ୍ଥସେନାସନାନି ଚ ।
ଦଦାହି ଉଜୁଭୂତେସୁ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା [ସଦା ପୁଞ୍ଞଂ ପୱଡ୍ଢତି (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ଭିକ୍ଖୂପି ସୀଲସମ୍ପନ୍ନେ, ୱୀତରାଗେ ବହୁସ୍ସୁତେ ।
ତପ୍ପେହି ଅନ୍ନପାନେନ, ସଦା ପୁଞ୍ଞଂ ପୱଡ୍ଢତି ॥
‘‘ଏୱଞ୍ଚ ଧମ୍ମାନି [କମ୍ମାନି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସମାଚରନ୍ତୋ, ସକ୍କଚ୍ଚ ରତ୍ତିନ୍ଦିୱମପ୍ପମତ୍ତୋ ।
ମୁଞ୍ଚ ତୁୱଂ [ମୁଚ୍ଚେୟ୍ୟ ସୋ ତ୍ୱଂ (କ॰)] ନିରୟା ଚ ତମ୍ହା, କମ୍ମଂ ସିୟା ଅଞ୍ଞତ୍ର ୱେଦନୀୟ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅଜ୍ଜେୱ ବୁଦ୍ଧଂ ସରଣଂ ଉପେମି, ଧମ୍ମଞ୍ଚ ସଙ୍ଘଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ।
ତଥେୱ ସିକ୍ଖାୟ ପଦାନି ପଞ୍ଚ, ଅଖଣ୍ଡଫୁଲ୍ଲାନି ସମାଦିୟାମି ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରମାମି ଖିପ୍ପଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟାମି ।
ଅମଜ୍ଜପୋ ନୋ ଚ ମୁସା ଭଣାମି, ସକେନ ଦାରେନ ଚ ହୋମି ତୁଟ୍ଠୋ ।
ଇମଞ୍ଚ ଅରିୟଂ ଅଟ୍ଠଙ୍ଗୱରେନୁପେତଂ, ସମାଦିୟାମି କୁସଲଂ ସୁଖୁଦ୍ରୟଂ ॥
‘‘ଚୀୱରଂ ପିଣ୍ଡପାତଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୟଂ ସୟନାସନଂ ।
ଅନ୍ନଂ ପାନଂ ଖାଦନୀୟଂ, ୱତ୍ଥସେନାସନାନି ଚ ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୂ ଚ ସୀଲସମ୍ପନ୍ନେ, ୱୀତରାଗେ ବହୁସ୍ସୁତେ ।
ଦଦାମି ନ ୱିକମ୍ପାମି [ୱିକପ୍ପାମି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ବୁଦ୍ଧାନଂ ସାସନେ ରତୋ’’ତି ॥
ଏତାଦିସା ଲିଚ୍ଛୱି ଅମ୍ବସକ୍କରୋ, ୱେସାଲିୟଂ ଅଞ୍ଞତରୋ ଉପାସକୋ ।
ସଦ୍ଧୋ ମୁଦୂ କାରକରୋ ଚ ଭିକ୍ଖୁ, ସଙ୍ଘଞ୍ଚ ସକ୍କଚ୍ଚ ତଦା ଉପଟ୍ଠହି ॥
ସୂଲାୱୁତୋ ଚ ଅରୋଗୋ ହୁତ୍ୱା, ସେରୀ ସୁଖୀ ପବ୍ବଜ୍ଜଂ ଉପାଗମି [ପବ୍ବଜ୍ଜମୁପଗଚ୍ଛି (କ॰)]।
ଭିକ୍ଖୁଞ୍ଚ ଆଗମ୍ମ କପ୍ପିତକୁତ୍ତମଂ, ଉଭୋପି ସାମଞ୍ଞଫଲାନି ଅଜ୍ଝଗୁଂ ॥
ଏତାଦିସା ସପ୍ପୁରିସାନ ସେୱନା, ମହପ୍ଫଲା ହୋତି ସତଂ ୱିଜାନତଂ ।
ସୂଲାୱୁତୋ ଅଗ୍ଗଫଲଂ ଅଫସ୍ସୟି [ଫୁସ୍ସୟି (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଫଲଂ କନିଟ୍ଠଂ ପନ ଅମ୍ବସକ୍କରୋ’’ତି ॥
ଅମ୍ବସକ୍କରପେତୱତ୍ଥୁ ପଠମଂ ।
୨. ସେରୀସକପେତୱତ୍ଥୁ
[ୱି॰ ୱ॰ ୧୨୨୮] ସୁଣୋଥ ୟକ୍ଖସ୍ସ ୱାଣିଜାନ ଚ, ସମାଗମୋ ୟତ୍ଥ ତଦା ଅହୋସି ।
ୟଥା କଥଂ ଇତରିତରେନ ଚାପି, ସୁଭାସିତଂ ତଞ୍ଚ ସୁଣାଥ ସବ୍ବେ ॥
ୟୋ ସୋ ଅହୁ ରାଜା ପାୟାସି ନାମ [ନାମୋ (ସୀ॰)], ଭୁମ୍ମାନଂ ସହବ୍ୟଗତୋ ୟସସ୍ସୀ ।
ସୋ ମୋଦମାନୋୱ ସକେ ୱିମାନେ, ଅମାନୁସୋ ମାନୁସେ ଅଜ୍ଝଭାସୀତି ॥
‘‘ୱଙ୍କେ ଅରଞ୍ଞେ ଅମନୁସ୍ସଟ୍ଠାନେ, କନ୍ତାରେ ଅପ୍ପୋଦକେ ଅପ୍ପଭକ୍ଖେ ।
ସୁଦୁଗ୍ଗମେ ୱଣ୍ଣୁପଥସ୍ସ ମଜ୍ଝେ, ୱଙ୍କଂଭୟା ନଟ୍ଠମନା ମନୁସ୍ସା ॥
‘‘ନୟିଧ ଫଲା ମୂଲମୟା ଚ ସନ୍ତି, ଉପାଦାନଂ ନତ୍ଥି କୁତୋଧ ଭକ୍ଖୋ [ଭିକ୍ଖୋ (କ॰)]।
ଅଞ୍ଞତ୍ର ପଂସୂହି ଚ ୱାଲୁକାହି ଚ, ତତାହି ଉଣ୍ହାହି ଚ ଦାରୁଣାହି ଚ ॥
‘‘ଉଜ୍ଜଙ୍ଗଲଂ ତତ୍ତମିୱଂ କପାଲଂ, ଅନାୟସଂ ପରଲୋକେନ ତୁଲ୍ୟଂ ।
ଲୁଦ୍ଦାନମାୱାସମିଦଂ ପୁରାଣଂ, ଭୂମିପ୍ପଦେସୋ ଅଭିସତ୍ତରୂପୋ ॥
‘‘‘ଅଥ ତୁମ୍ହେ କେନ ୱଣ୍ଣେନ, କିମାସମାନା ଇମଂ ପଦେସଂ ହି ।
ଅନୁପୱିଟ୍ଠା ସହସା ସମଚ୍ଚ, ଲୋଭା ଭୟା ଅଥ ୱା ସମ୍ପମୂଳ୍ହା’’’ତି ॥
‘‘ମଗଧେସୁ ଅଙ୍ଗେସୁ ଚ ସତ୍ଥୱାହା, ଆରୋପୟିତ୍ୱା ପଣିୟଂ ପୁଥୁତ୍ତଂ ।
ତେ ୟାମସେ ସିନ୍ଧୁସୋୱୀରଭୂମିଂ, ଧନତ୍ଥିକା ଉଦ୍ଦୟଂ ପତ୍ଥୟାନା ॥
‘‘ଦିୱା ପିପାସଂ ନଧିୱାସୟନ୍ତା, ୟୋଗ୍ଗାନୁକମ୍ପଞ୍ଚ ସମେକ୍ଖମାନା ।
ଏତେନ ୱେଗେନ ଆୟାମ ସବ୍ବେ, ରତ୍ତିଂ ମଗ୍ଗଂ ପଟିପନ୍ନା ୱିକାଲେ ॥
‘‘ତେ ଦୁପ୍ପୟାତା ଅପରଦ୍ଧମଗ୍ଗା, ଅନ୍ଧାକୁଲା ୱିପ୍ପନଟ୍ଠା ଅରଞ୍ଞେ ।
ସୁଦୁଗ୍ଗମେ ୱଣ୍ଣୁପଥସ୍ସ ମଜ୍ଝେ, ଦିସଂ ନ ଜାନାମ ପମୂଳ୍ହଚିତ୍ତା ॥
‘‘ଇଦଞ୍ଚ ଦିସ୍ୱାନ ଅଦିଟ୍ଠପୁବ୍ବଂ, ୱିମାନସେଟ୍ଠଞ୍ଚ ତୱଞ୍ଚ ୟକ୍ଖ ।
ତତୁତ୍ତରିଂ ଜୀୱିତମାସମାନା, ଦିସ୍ୱା ପତୀତା ସୁମନା ଉଦଗ୍ଗା’’ତି ॥
‘‘ପାରଂ ସମୁଦ୍ଦସ୍ସ ଇମଞ୍ଚ ୱଣ୍ଣୁଂ, ୱେତ୍ତାଚରଂ [ୱେତ୍ତଂ ପରଂ (ସ୍ୟା॰), ୱେତ୍ତାଚାରଂ (କ॰)] ସଙ୍କୁପଥଞ୍ଚ ମଗ୍ଗଂ ।
ନଦିୟୋ ପନ ପବ୍ବତାନଞ୍ଚ ଦୁଗ୍ଗା, ପୁଥୁଦ୍ଦିସା ଗଚ୍ଛଥ ଭୋଗହେତୁ ॥
‘‘ପକ୍ଖନ୍ଦିୟାନ ୱିଜିତଂ ପରେସଂ, ୱେରଜ୍ଜକେ ମାନୁସେ ପେକ୍ଖମାନା ।
ୟଂ ୱୋ ସୁତଂ ୱା ଅଥ ୱାପି ଦିଟ୍ଠଂ, ଅଚ୍ଛେରକଂ ତଂ ୱୋ ସୁଣୋମ ତାତା’’ତି ॥
‘‘ଇତୋପି ଅଚ୍ଛେରତରଂ କୁମାର, ନ ନୋ ସୁତଂ ୱା ଅଥ ୱାପି ଦିଟ୍ଠଂ ।
ଅତୀତମାନୁସ୍ସକମେୱ ସବ୍ବଂ, ଦିସ୍ୱା ନ ତପ୍ପାମ ଅନୋମୱଣ୍ଣଂ ॥
‘‘ୱେହାୟସଂ ପୋକ୍ଖରଞ୍ଞୋ ସୱନ୍ତି, ପହୂତମଲ୍ୟା [ପହୂତମାଲ୍ୟା (ସ୍ୟା॰)] ବହୁପୁଣ୍ଡରୀକା ।
ଦୁମା ଚିମେ ନିଚ୍ଚଫଲୂପପନ୍ନା, ଅତୀୱ ଗନ୍ଧା ସୁରଭିଂ ପୱାୟନ୍ତି ॥
‘‘ୱେଳୂରିୟଥମ୍ଭା ସତମୁସ୍ସିତାସେ, ସିଲାପୱାଳସ୍ସ ଚ ଆୟତଂସା ।
ମସାରଗଲ୍ଲା ସହଲୋହିତଙ୍ଗା, ଥମ୍ଭା ଇମେ ଜୋତିରସାମୟାସେ ॥
‘‘ସହସ୍ସଥମ୍ଭଂ ଅତୁଲାନୁଭାୱଂ, ତେସୂପରି ସାଧୁମିଦଂ ୱିମାନଂ ।
ରତନନ୍ତରଂ କଞ୍ଚନୱେଦିମିସ୍ସଂ, ତପନୀୟପଟ୍ଟେହି ଚ ସାଧୁଛନ୍ନଂ ॥
‘‘ଜମ୍ବୋନଦୁତ୍ତତ୍ତମିଦଂ ସୁମଟ୍ଠୋ, ପାସାଦସୋପାଣଫଲୂପପନ୍ନୋ ।
ଦଳ୍ହୋ ଚ ୱଗ୍ଗୁ ଚ ସୁସଙ୍ଗତୋ ଚ [ୱଗ୍ଗୁ ସୁମୁଖୋ ସୁସଙ୍ଗତୋ (ସୀ॰)], ଅତୀୱ ନିଜ୍ଝାନଖମୋ ମନୁଞ୍ଞୋ ॥
‘‘ରତନନ୍ତରସ୍ମିଂ ବହୁଅନ୍ନପାନଂ, ପରିୱାରିତୋ ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଗଣେନ ।
ମୁରଜଆଲମ୍ବରତୂରିୟଘୁଟ୍ଠୋ, ଅଭିୱନ୍ଦିତୋସି ଥୁତିୱନ୍ଦନାୟ ॥
‘‘ସୋ ମୋଦସି ନାରିଗଣପ୍ପବୋଧନୋ, ୱିମାନପାସାଦୱରେ ମନୋରମେ ।
ଅଚିନ୍ତିୟୋ ସବ୍ବଗୁଣୂପପନ୍ନୋ, ରାଜା ୟଥା ୱେସ୍ସୱଣୋ ନଳିନ୍ୟା [ନଳିଞ୍ଞଂ (କ॰)]॥
‘‘ଦେୱୋ ନୁ ଆସି ଉଦୱାସି ୟକ୍ଖୋ, ଉଦାହୁ ଦେୱିନ୍ଦୋ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ ।
ପୁଚ୍ଛନ୍ତି ତଂ ୱାଣିଜା ସତ୍ଥୱାହା, ଆଚିକ୍ଖ କୋ ନାମ ତୁୱଂସି ୟକ୍ଖୋ’’ତି ॥
‘‘ସେରୀସକୋ ନାମ ଅହମ୍ହି ୟକ୍ଖୋ, କନ୍ତାରିୟୋ ୱଣ୍ଣୁପଥମ୍ହି ଗୁତ୍ତୋ ।
ଇମଂ ପଦେସଂ ଅଭିପାଲୟାମି, ୱଚନକରୋ ୱେସ୍ସୱଣସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ’’ତି ॥
‘‘ଅଧିଚ୍ଚଲଦ୍ଧଂ ପରିଣାମଜଂ ତେ, ସୟଂ କତଂ ଉଦାହୁ ଦେୱେହି ଦିନ୍ନଂ ।
ପୁଚ୍ଛନ୍ତି ତଂ ୱାଣିଜା ସତ୍ଥୱାହା, କଥଂ ତୟା ଲଦ୍ଧମିଦଂ ମନୁଞ୍ଞ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ନାଧିଚ୍ଚଲଦ୍ଧଂ ନ ପରିଣାମଜଂ ମେ, ନ ସୟଂ କତଂ ନ ହି ଦେୱେହି ଦିନ୍ନଂ ।
ସକେହି କମ୍ମେହି ଅପାପକେହି, ପୁଞ୍ଞେହି ମେ ଲଦ୍ଧମିଦଂ ମନୁଞ୍ଞ’’ନ୍ତି ॥
‘‘କିଂ ତେ ୱତଂ କିଂ ପନ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ, କିସ୍ସ ସୁଚିଣ୍ଣସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ।
ପୁଚ୍ଛନ୍ତି ତଂ ୱାଣିଜା ସତ୍ଥୱାହା, କଥଂ ତୟା ଲଦ୍ଧମିଦଂ ୱିମାନ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ମମଂ ପାୟାସୀତି ଅହୁ ସମଞ୍ଞା, ରଜ୍ଜଂ ୟଦା କାରୟିଂ କୋସଲାନଂ ।
ନତ୍ଥିକଦିଟ୍ଠି କଦରିୟୋ ପାପଧମ୍ମୋ, ଉଚ୍ଛେଦୱାଦୀ ଚ ତଦା ଅହୋସିଂ ॥
‘‘ସମଣୋ ଚ ଖୋ ଆସି କୁମାରକସ୍ସପୋ, ବହୁସ୍ସୁତୋ ଚିତ୍ତକଥୀ ଉଳାରୋ ।
ସୋ ମେ ତଦା ଧମ୍ମକଥଂ ଅଭାସି, ଦିଟ୍ଠିୱିସୂକାନି ୱିନୋଦୟୀ ମେ ॥
‘‘ତାହଂ ତସ୍ସ ଧମ୍ମକଥଂ ସୁଣିତ୍ୱା, ଉପାସକତ୍ତଂ ପଟିଦେୱୟିସ୍ସଂ ।
ପାଣାତିପାତା ୱିରତୋ ଅହୋସିଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟିସ୍ସଂ ।
ଅମଜ୍ଜପୋ ନୋ ଚ ମୁସା ଅଭାଣିଂ, ସକେନ ଦାରେନ ଚ ଅହୋସି ତୁଟ୍ଠୋ ॥
‘‘ତଂ ମେ ୱତଂ ତଂ ପନ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ, ତସ୍ସ ସୁଚିଣ୍ଣସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ।
ତେହେୱ କମ୍ମେହି ଅପାପକେହି, ପୁଞ୍ଞେହି ମେ ଲଦ୍ଧମିଦଂ ୱିମାନ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସଚ୍ଚଂ କିରାହଂସୁ ନରା ସପଞ୍ଞା, ଅନଞ୍ଞଥା ୱଚନଂ ପଣ୍ଡିତାନଂ ।
ୟହିଂ ୟହିଂ ଗଚ୍ଛତି ପୁଞ୍ଞକମ୍ମୋ, ତହିଂ ତହିଂ ମୋଦତି କାମକାମୀ ॥
‘‘ୟହିଂ ୟହିଂ ସୋକପରିଦ୍ଦୱୋ ଚ, ୱଧୋ ଚ ବନ୍ଧୋ ଚ ପରିକ୍କିଲେସୋ ।
ତହିଂ ତହିଂ ଗଚ୍ଛତି ପାପକମ୍ମୋ, ନ ମୁଚ୍ଚତି ଦୁଗ୍ଗତିୟା କଦାଚୀ’’ତି ॥
‘‘ସମ୍ମୂଳ୍ହରୂପୋୱ ଜନୋ ଅହୋସି, ଅସ୍ମିଂ ମୁହୁତ୍ତେ କଲଲୀକତୋୱ ।
ଜନସ୍ସିମସ୍ସ ତୁୟ୍ହଞ୍ଚ କୁମାର, ଅପ୍ପଚ୍ଚୟୋ କେନ ନୁ ଖୋ ଅହୋସୀ’’ତି ॥
‘‘ଇମେ ଚ ସିରୀସୱନା [ଇମେ ସିରୀସୂପୱନା ଚ (ସୀ॰), ଇମେପି ସିରୀସୱନା ଚ (ପୀ॰ କ॰)] ତାତା, ଦିବ୍ବା ଗନ୍ଧା ସୁରଭୀ ସମ୍ପୱନ୍ତି ।
ତେ ସମ୍ପୱାୟନ୍ତି ଇମଂ ୱିମାନଂ, ଦିୱା ଚ ରତ୍ତୋ ଚ ତମଂ ନିହନ୍ତ୍ୱା ॥
‘‘ଇମେସଞ୍ଚ ଖୋ ୱସ୍ସସତଚ୍ଚୟେନ, ସିପାଟିକା ଫଲତି ଏକମେକା ।
ମାନୁସ୍ସକଂ ୱସ୍ସସତଂ ଅତୀତଂ, ୟଦଗ୍ଗେ କାୟମ୍ହି ଇଧୂପପନ୍ନୋ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନହଂ ୱସ୍ସସତାନି ପଞ୍ଚ, ଅସ୍ମିଂ ୱିମାନେ ଠତ୍ୱାନ ତାତା ।
ଆୟୁକ୍ଖୟା ପୁଞ୍ଞକ୍ଖୟା ଚୱିସ୍ସଂ, ତେନେୱ ସୋକେନ ପମୁଚ୍ଛିତୋସ୍ମୀ’’ତି ॥
‘‘କଥଂ ନୁ ସୋଚେୟ୍ୟ ତଥାୱିଧୋ ସୋ, ଲଦ୍ଧା ୱିମାନଂ ଅତୁଲଂ ଚିରାୟ ।
ୟେ ଚାପି ଖୋ ଇତ୍ତରମୁପପନ୍ନା, ତେ ନୂନ ସୋଚେୟ୍ୟୁଂ ପରିତ୍ତପୁଞ୍ଞା’’ତି ॥
‘‘ଅନୁଚ୍ଛୱିଂ ଓୱଦିୟଞ୍ଚ ମେ ତଂ, ୟଂ ମଂ ତୁମ୍ହେ ପେୟ୍ୟୱାଚଂ ୱଦେଥ ।
ତୁମ୍ହେ ଚ ଖୋ ତାତା ମୟାନୁଗୁତ୍ତା, ୟେନିଚ୍ଛକଂ ତେନ ପଲେଥ ସୋତ୍ଥି’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଗନ୍ତ୍ୱା ମୟଂ ସିନ୍ଧୁସୋୱୀରଭୂମିଂ, ଧନ୍ନତ୍ଥିକା ଉଦ୍ଦୟଂ ପତ୍ଥୟାନା ।
ୟଥାପୟୋଗା ପରିପୁଣ୍ଣଚାଗା, କାହାମ ସେରୀସମହଂ ଉଳାର’’ନ୍ତି ॥
‘‘ମା ଚେୱ ସେରୀସମହଂ ଅକତ୍ଥ, ସବ୍ବଞ୍ଚ ୱୋ ଭୱିସ୍ସତି ୟଂ ୱଦେଥ ।
ପାପାନି କମ୍ମାନି ୱିୱଜ୍ଜୟାଥ, ଧମ୍ମାନୁୟୋଗଞ୍ଚ ଅଧିଟ୍ଠହାଥ ॥
‘‘ଉପାସକୋ ଅତ୍ଥି ଇମମ୍ହି ସଙ୍ଘେ, ବହୁସ୍ସୁତୋ ସୀଲୱତୂପପନ୍ନୋ ।
ସଦ୍ଧୋ ଚ ଚାଗୀ ଚ ସୁପେସଲୋ ଚ, ୱିଚକ୍ଖଣୋ ସନ୍ତୁସିତୋ ମୁତୀମା ॥
‘‘ସଞ୍ଜାନମାନୋ ନ ମୁସା ଭଣେୟ୍ୟ, ପରୂପଘାତାୟ ଚ ଚେତୟେୟ୍ୟ ।
ୱେଭୂତିକଂ ପେସୁଣଂ ନୋ କରେୟ୍ୟ, ସଣ୍ହଞ୍ଚ ୱାଚଂ ସଖିଲଂ ଭଣେୟ୍ୟ ॥
‘‘ସଗାରୱୋ ସପ୍ପଟିସ୍ସୋ ୱିନୀତୋ, ଅପାପକୋ ଅଧିସୀଲେ ୱିସୁଦ୍ଧୋ ।
ସୋ ମାତରଂ ପିତରଞ୍ଚାପି ଜନ୍ତୁ, ଧମ୍ମେନ ପୋସେତି ଅରିୟୱୁତ୍ତି ॥
‘‘ମଞ୍ଞେ ସୋ ମାତାପିତୂନଂ କାରଣା, ଭୋଗାନି ପରିୟେସତି ନ ଅତ୍ତହେତୁ ।
ମାତାପିତୂନଞ୍ଚ ୟୋ ଅଚ୍ଚୟେନ, ନେକ୍ଖମ୍ମପୋଣୋ ଚରିସ୍ସତି ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ ॥
‘‘ଉଜୂ ଅୱଙ୍କୋ ଅସଠୋ ଅମାୟୋ, ନ ଲେସକପ୍ପେନ ଚ ୱୋହରେୟ୍ୟ ।
ସୋ ତାଦିସୋ ସୁକତକମ୍ମକାରୀ, ଧମ୍ମେ ଠିତୋ କିନ୍ତି ଲଭେଥ ଦୁକ୍ଖଂ ॥
‘‘ତଂ କାରଣା ପାତୁକତୋମ୍ହି ଅତ୍ତନା, ତସ୍ମା ଧମ୍ମଂ ପସ୍ସଥ ୱାଣିଜାସେ ।
ଅଞ୍ଞତ୍ର ତେନିହ ଭସ୍ମୀ [ଭସ୍ମି (ସ୍ୟା॰), ଭସ୍ମ (କ॰)] ଭୱେଥ, ଅନ୍ଧାକୁଲା ୱିପ୍ପନଟ୍ଠା ଅରଞ୍ଞେ ।
ତଂ ଖିପ୍ପମାନେନ ଲହୁଂ ପରେନ, ସୁଖୋ ହୱେ ସପ୍ପୁରିସେନ ସଙ୍ଗମୋ’’ତି ॥
‘‘କିଂ ନାମ ସୋ କିଞ୍ଚ କରୋତି କମ୍ମଂ, କିଂ ନାମଧେୟ୍ୟଂ କିଂ ପନ ତସ୍ସ ଗୋତ୍ତଂ ।
ମୟମ୍ପି ନଂ ଦଟ୍ଠୁକାମମ୍ହ ୟକ୍ଖ, ୟସ୍ସାନୁକମ୍ପାୟ ଇଧାଗତୋସି ।
ଲାଭା ହି ତସ୍ସ ୟସ୍ସ ତୁୱଂ ପିହେସୀ’’ତି ॥
‘‘ୟୋ କପ୍ପକୋ ସମ୍ଭୱନାମଧେୟ୍ୟୋ, ଉପାସକୋ କୋଚ୍ଛଫଲୂପଜୀୱୀ ।
ଜାନାଥ ନଂ ତୁମ୍ହାକଂ ପେସିୟୋ ସୋ, ମା ଖୋ ନଂ ହୀଳିତ୍ଥ ସୁପେସଲୋ ସୋ’’ତି ॥
‘‘ଜାନାମସେ ୟଂ ତ୍ୱଂ ପୱଦେସି ୟକ୍ଖ, ନ ଖୋ ନଂ ଜାନାମ ସ ଏଦିସୋତି ।
ମୟମ୍ପି ନଂ ପୂଜୟିସ୍ସାମ ୟକ୍ଖ, ସୁତ୍ୱାନ ତୁୟ୍ହଂ ୱଚନଂ ଉଳାର’’ନ୍ତି ॥
‘‘ୟେ କେଚି ଇମସ୍ମିଂ ସତ୍ଥେ ମନୁସ୍ସା, ଦହରା ମହନ୍ତା ଅଥୱାପି ମଜ୍ଝିମା ।
ସବ୍ବେୱ ତେ ଆଲମ୍ବନ୍ତୁ ୱିମାନଂ, ପସ୍ସନ୍ତୁ ପୁଞ୍ଞାନଂ ଫଲଂ କଦରିୟା’’ତି ॥
ତେ ତତ୍ଥ ସବ୍ବେୱ ‘ଅହଂ ପୁରେ’ତି, ତଂ କପ୍ପକଂ ତତ୍ଥ ପୁରକ୍ଖତ୍ୱା [ପୁରକ୍ଖିପିତ୍ୱା (ସୀ॰)]।
ସବ୍ବେୱ ତେ ଆଲମ୍ବିଂସୁ ୱିମାନଂ, ମସକ୍କସାରଂ ୱିୟ ୱାସୱସ୍ସ ॥
ତେ ତତ୍ଥ ସବ୍ବେୱ ‘ଅହଂ ପୁରେ’ତି, ଉପାସକତ୍ତଂ ପଟିୱେଦୟିଂସୁ ।
ପାଣାତିପାତା ପଟିୱିରତା ଅହେସୁଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟିଂସୁ ।
ଅମଜ୍ଜପା ନୋ ଚ ମୁସା ଭଣିଂସୁ, ସକେନ ଦାରେନ ଚ ଅହେସୁଂ ତୁଟ୍ଠା ॥
ତେ ତତ୍ଥ ସବ୍ବେୱ ‘ଅହଂ ପୁରେ’ତି, ଉପାସକତ୍ତଂ ପଟିୱେଦୟିତ୍ୱା ।
ପକ୍କାମି ସତ୍ଥୋ ଅନୁମୋଦମାନୋ, ୟକ୍ଖିଦ୍ଧିୟା ଅନୁମତୋ ପୁନପ୍ପୁନଂ ॥
ଗନ୍ତ୍ୱାନ ତେ ସିନ୍ଧୁସୋୱୀରଭୂମିଂ, ଧନତ୍ଥିକା ଉଦ୍ଦୟଂ [ଉଦୟ (ପୀ॰ କ॰)] ପତ୍ଥୟାନା ।
ୟଥାପୟୋଗା ପରିପୁଣ୍ଣଲାଭା, ପଚ୍ଚାଗମୁଂ ପାଟଲିପୁତ୍ତମକ୍ଖତଂ ॥
ଗନ୍ତ୍ୱାନ ତେ ସଙ୍ଘରଂ ସୋତ୍ଥିୱନ୍ତୋ, ପୁତ୍ତେହି ଦାରେହି ସମଙ୍ଗିଭୂତା ।
ଆନନ୍ଦୀ ୱିତ୍ତା ସୁମନା ପତୀତା, ଅକଂସୁ ସେରୀସମହଂ ଉଳାରଂ ।
ସେରୀସକଂ ତେ ପରିୱେଣଂ ମାପୟିଂସୁ ॥
ଏତାଦିସା ସପ୍ପୁରିସାନ ସେୱନା, ମହତ୍ଥିକା ଧମ୍ମଗୁଣାନ ସେୱନା ।
ଏକସ୍ସ ଅତ୍ଥାୟ ଉପାସକସ୍ସ, ସବ୍ବେୱ ସତ୍ତା ସୁଖିତା [ସୁଖିନୋ (ପୀ॰ କ॰)] ଅହେସୁନ୍ତି ॥
ସେରୀସକପେତୱତ୍ଥୁ ଦୁତିୟଂ ।
ଭାଣୱାରଂ ତତିୟଂ ନିଟ୍ଠିତଂ ।
୩. ନନ୍ଦକପେତୱତ୍ଥୁ
ରାଜା ପିଙ୍ଗଲକୋ ନାମ, ସୁରଟ୍ଠାନଂ ଅଧିପତି ଅହୁ ।
ମୋରିୟାନଂ ଉପଟ୍ଠାନଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ସୁରଟ୍ଠଂ ପୁନରାଗମା ॥
ଉଣ୍ହେ ମଜ୍ଝନ୍ହିକେ [ମଜ୍ଝନ୍ତିକେ (ସବ୍ବତ୍ଥ)] କାଲେ, ରାଜା ପଙ୍କଂ [ୱଙ୍କଂ (କ॰)] ଉପାଗମି ।
ଅଦ୍ଦସ ମଗ୍ଗଂ ରମଣୀୟଂ, ପେତାନଂ ତଂ ୱଣ୍ଣୁପଥଂ [ୱଣ୍ଣନାପଥଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ଅୟଂ ମଗ୍ଗୋ ରମଣୀୟୋ, ଖେମୋ ସୋୱତ୍ଥିକୋ ସିୱୋ ।
ଇମିନା ସାରଥି ୟାମ, ସୁରଟ୍ଠାନଂ ସନ୍ତିକେ ଇତୋ’’ ॥
ତେନ ପାୟାସି ସୋରଟ୍ଠୋ, ସେନାୟ ଚତୁରଙ୍ଗିନିୟା ।
ଉବ୍ବିଗ୍ଗରୂପୋ ପୁରିସୋ, ସୋରଟ୍ଠଂ ଏତଦବ୍ରୱି ॥
‘‘କୁମ୍ମଗ୍ଗଂ ପଟିପନ୍ନମ୍ହା, ଭିଂସନଂ ଲୋମହଂସନଂ ।
ପୁରତୋ ଦିସ୍ସତି ମଗ୍ଗୋ, ପଚ୍ଛତୋ ଚ ନ ଦିସ୍ସତି ॥
‘‘କୁମ୍ମଗ୍ଗଂ ପଟିପନ୍ନମ୍ହା, ୟମପୁରିସାନ ସନ୍ତିକେ ।
ଅମାନୁସୋ ୱାୟତି ଗନ୍ଧୋ, ଘୋସୋ ସୁୟ୍ୟତି [ସୂୟତି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଦାରୁଣୋ’’ ॥
ସଂୱିଗ୍ଗୋ ରାଜା ସୋରଟ୍ଠୋ, ସାରଥିଂ ଏତଦବ୍ରୱି ।
‘‘କୁମ୍ମଗ୍ଗଂ ପଟିପନ୍ନମ୍ହା, ଭିଂସନଂ ଲୋମହଂସନଂ ।
ପୁରତୋ ଦିସ୍ସତି ମଗ୍ଗୋ, ପଚ୍ଛତୋ ଚ ନ ଦିସ୍ସତି ॥
‘‘କୁମ୍ମଗ୍ଗଂ ପଟିପନ୍ନମ୍ହା, ୟମପୁରିସାନ ସନ୍ତିକେ ।
ଅମାନୁସୋ ୱାୟତି ଗନ୍ଧୋ, ଘୋସୋ ସୁୟ୍ୟତି ଦାରୁଣୋ’’ ॥
ହତ୍ଥିକ୍ଖନ୍ଧଂ ସମାରୁୟ୍ହ, ଓଲୋକେନ୍ତୋ ଚତୁଦ୍ଦିସଂ [ଚତୁଦ୍ଦିସ୍ସା (କ॰)]।
ଅଦ୍ଦସ ନିଗ୍ରୋଧଂ ରମଣୀୟଂ [ରୁକ୍ଖଂ ନିଗ୍ରୋଧଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ପାଦପଂ ଛାୟାସମ୍ପନ୍ନଂ ।
ନୀଲବ୍ଭୱଣ୍ଣସଦିସଂ, ମେଘୱଣ୍ଣସିରୀନିଭଂ ॥
ସାରଥିଂ ଆମନ୍ତୟୀ ରାଜା, ‘‘କିଂ ଏସୋ ଦିସ୍ସତି ବ୍ରହା ।
ନୀଲବ୍ଭୱଣ୍ଣସଦିସୋ, ମେଘୱଣ୍ଣସିରୀନିଭୋ’’ ॥
‘‘ନିଗ୍ରୋଧୋ ସୋ ମହାରାଜ, ପାଦପୋ ଛାୟାସମ୍ପନ୍ନୋ ।
ନୀଲବ୍ଭୱଣ୍ଣସଦିସୋ, ମେଘୱଣ୍ଣସିରୀନିଭୋ’’ ॥
ତେନ ପାୟାସି ସୋରଟ୍ଠୋ, ୟେନ ସୋ ଦିସ୍ସତେ ବ୍ରହା ।
ନୀଲବ୍ଭୱଣ୍ଣସଦିସୋ, ମେଘୱଣ୍ଣସିରୀନିଭୋ ॥
ହତ୍ଥିକ୍ଖନ୍ଧତୋ ଓରୁୟ୍ହ, ରାଜା ରୁକ୍ଖଂ ଉପାଗମି ।
ନିସୀଦି ରୁକ୍ଖମୂଲସ୍ମିଂ, ସାମଚ୍ଚୋ ସପରିଜ୍ଜନୋ ।
ପୂରଂ ପାନୀୟସରକଂ, ପୂୱେ ୱିତ୍ତେ ଚ ଅଦ୍ଦସ ॥
ପୁରିସୋ ଚ ଦେୱୱଣ୍ଣୀ, ସବ୍ବାଭରଣଭୂସିତୋ ।
ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା ରାଜାନଂ, ସୋରଟ୍ଠଂ ଏତଦବ୍ରୱି ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ତେ ମହାରାଜ, ଅଥୋ ତେ ଅଦୁରାଗତଂ ।
ପିୱତୁ ଦେୱୋ ପାନୀୟଂ, ପୂୱେ ଖାଦ ଅରିନ୍ଦମ’’ ॥
ପିୱିତ୍ୱା ରାଜା ପାନୀୟଂ, ସାମଚ୍ଚୋ ସପରିଜ୍ଜନୋ ।
ପୂୱେ ଖାଦିତ୍ୱା ପିତ୍ୱା ଚ, ସୋରଟ୍ଠୋ ଏତଦବ୍ରୱି ॥
‘‘ଦେୱତା ନୁସି ଗନ୍ଧବ୍ବୋ, ଅଦୁ ସକ୍କୋ ପୁରିନ୍ଦଦୋ ।
ଅଜାନନ୍ତା ତଂ ପୁଚ୍ଛାମ, କଥଂ ଜାନେମୁ ତଂ ମୟ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ନାମ୍ହି ଦେୱୋ ନ ଗନ୍ଧବ୍ବୋ, ନାପି [ନମ୍ହି (କ॰)] ସକ୍କୋ ପୁରିନ୍ଦଦୋ ।
ପେତୋ ଅହଂ ମହାରାଜ, ସୁରଟ୍ଠା ଇଧ ମାଗତୋ’’ତି ॥
‘‘କିଂସୀଲୋ କିଂସମାଚାରୋ, ସୁରଟ୍ଠସ୍ମିଂ ପୁରେ ତୁୱଂ ।
କେନ ତେ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟେନ, ଆନୁଭାୱୋ ଅୟଂ ତୱା’’ତି ॥
‘‘ତଂ ସୁଣୋହି ମହାରାଜ, ଅରିନ୍ଦମ ରଟ୍ଠୱଡ୍ଢନ ।
ଅମଚ୍ଚା ପାରିସଜ୍ଜା ଚ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଚ ପୁରୋହିତୋ ॥
‘‘ସୁରଟ୍ଠସ୍ମିଂ ଅହଂ ଦେୱ, ପୁରିସୋ ପାପଚେତସୋ ।
ମିଚ୍ଛାଦିଟ୍ଠି ଚ ଦୁସ୍ସୀଲୋ, କଦରିୟୋ ପରିଭାସକୋ ॥
‘‘‘ଦଦନ୍ତାନଂ କରୋନ୍ତାନଂ, ୱାରୟିସ୍ସଂ ବହୁଜ୍ଜନଂ ।
ଅଞ୍ଞେସଂ ଦଦମାନାନଂ, ଅନ୍ତରାୟକରୋ ଅହଂ ॥
‘‘‘ୱିପାକୋ ନତ୍ଥି ଦାନସ୍ସ, ସଂୟମସ୍ସ କୁତୋ ଫଲଂ ।
ନତ୍ଥି ଆଚରିୟୋ ନାମ, ଅଦନ୍ତଂ କୋ ଦମେସ୍ସତି ॥
‘‘‘ସମତୁଲ୍ୟାନି ଭୂତାନି, କୁତୋ [କୁଲେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଜେଟ୍ଠାପଚାୟିକୋ ।
ନତ୍ଥି ବଲଂ ୱୀରିୟଂ ୱା, କୁତୋ ଉଟ୍ଠାନପୋରିସଂ ॥
‘‘‘ନତ୍ଥି ଦାନଫଲଂ ନାମ, ନ ୱିସୋଧେତି ୱେରିନଂ ।
ଲଦ୍ଧେୟ୍ୟଂ ଲଭତେ ମଚ୍ଚୋ, ନିୟତିପରିଣାମଜଂ [ପରିଣାମଜା (ସୀ॰ କ॰)]॥
‘‘‘ନତ୍ଥି ମାତା ପିତା ଭାତା, ଲୋକୋ ନତ୍ଥି ଇତୋ ପରଂ ।
ନତ୍ଥି ଦିନ୍ନଂ ନତ୍ଥି ହୁତଂ, ସୁନିହିତଂ ନ ୱିଜ୍ଜତି ॥
‘‘‘ୟୋପି ହନେୟ୍ୟ ପୁରିସଂ, ପରସ୍ସ ଛିନ୍ଦତେ [ପୁରିସସ୍ସ ଛିନ୍ଦେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ସିରଂ ।
ନ କୋଚି କଞ୍ଚି ହନତି, ସତ୍ତନ୍ନଂ ୱିୱରମନ୍ତରେ ॥
‘‘‘ଅଚ୍ଛେଜ୍ଜାଭେଜ୍ଜୋ ହି [ଭେଜ୍ଜୋ (ସୀ॰), ଅଭେଜ୍ଜୋ (ସ୍ୟା॰), ଭେଜ୍ଜାସି (କ॰)] ଜୀୱୋ, ଅଟ୍ଠଂସୋ ଗୁଳପରିମଣ୍ଡଲୋ ।
ୟୋଜନାନଂ ସତଂ ପଞ୍ଚ, କୋ ଜୀୱଂ ଛେତ୍ତୁମରହତି ॥
‘‘‘ୟଥା ସୁତ୍ତଗୁଳେ ଖିତ୍ତେ, ନିବ୍ବେଠେନ୍ତଂ ପଲାୟତି ।
ଏୱମେୱ ଚ ସୋ ଜୀୱୋ, ନିବ୍ବେଠେନ୍ତୋ ପଲାୟତି ॥
‘‘‘ୟଥା ଗାମତୋ ନିକ୍ଖମ୍ମ, ଅଞ୍ଞଂ ଗାମଂ ପୱିସତି ।
ଏୱମେୱ ଚ ସୋ ଜୀୱୋ, ଅଞ୍ଞଂ ବୋନ୍ଦିଂ ପୱିସତି ॥
‘‘‘ୟଥା ଗେହତୋ ନିକ୍ଖମ୍ମ, ଅଞ୍ଞଂ ଗେହଂ ପୱିସତି ।
ଏୱମେୱ ଚ ସୋ ଜୀୱୋ, ଅଞ୍ଞଂ ବୋନ୍ଦିଂ ପୱିସତି ॥
‘‘‘ଚୁଲ୍ଲାସୀତି [ଚୁଳାସୀତି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰)] ମହାକପ୍ପିନୋ [ମହାକପ୍ପୁନୋ (ସୀ॰)], ସତସହସ୍ସାନି ହି ।
ୟେ ବାଲା ୟେ ଚ ପଣ୍ଡିତା, ସଂସାରଂ ଖେପୟିତ୍ୱାନ ।
ଦୁକ୍ଖସ୍ସନ୍ତଂ କରିସ୍ସରେ ॥
‘‘‘ମିତାନି ସୁଖଦୁକ୍ଖାନି, ଦୋଣେହି ପିଟକେହି ଚ ।
ଜିନୋ ସବ୍ବଂ ପଜାନାତି’, ସମ୍ମୂଳ୍ହା ଇତରା ପଜା ॥
‘‘ଏୱଂଦିଟ୍ଠି ପୁରେ ଆସିଂ, ସମ୍ମୂଳ୍ହୋ ମୋହପାରୁତୋ ।
ମିଚ୍ଛାଦିଟ୍ଠି ଚ ଦୁସ୍ସୀଲୋ, କଦରିୟୋ ପରିଭାସକୋ ॥
‘‘ଓରଂ ମେ ଛହି ମାସେହି, କାଲଙ୍କିରିୟା ଭୱିସ୍ସତି ।
ଏକନ୍ତକଟୁକଂ ଘୋରଂ, ନିରୟଂ ପପତିସ୍ସହଂ ॥
[ପେ॰ ୱ॰ ୭୦] ‘‘ଚତୁକ୍କଣ୍ଣଂ ଚତୁଦ୍ୱାରଂ, ୱିଭତ୍ତଂ ଭାଗସୋ ମିତଂ ।
ଅୟୋପାକାରପରିୟନ୍ତଂ, ଅୟସା ପଟିକୁଜ୍ଜିତଂ ॥
[ପେ॰ ୱ॰ ୭୧] ‘‘ତସ୍ସ ଅୟୋମୟା ଭୂମି, ଜଲିତା ତେଜସା ୟୁତା ।
ସମନ୍ତା ୟୋଜନସତଂ, ଫରିତ୍ୱା ତିଟ୍ଠତି ସବ୍ବଦା ॥
‘‘ୱସ୍ସାନି ସତସହସ୍ସାନି, ଘୋସୋ ସୁୟ୍ୟତି ତାୱଦେ ।
ଲକ୍ଖୋ ଏସୋ ମହାରାଜ, ସତଭାଗୱସ୍ସକୋଟିୟୋ ॥
‘‘କୋଟିସତସହସ୍ସାନି, ନିରୟେ ପଚ୍ଚରେ ଜନା ।
ମିଚ୍ଛାଦିଟ୍ଠୀ ଚ ଦୁସ୍ସୀଲା, ୟେ ଚ ଅରିୟୂପୱାଦିନୋ ॥
‘‘ତତ୍ଥାହଂ ଦୀଘମଦ୍ଧାନଂ, ଦୁକ୍ଖଂ ୱେଦିସ୍ସ ୱେଦନଂ ।
ଫଲଂ ପାପସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ, ତସ୍ମା ସୋଚାମହଂ ଭୁସଂ ॥
‘‘ତଂ ସୁଣୋହି ମହାରାଜ, ଅରିନ୍ଦମ ରଟ୍ଠୱଡ୍ଢନ ।
ଧୀତା ମୟ୍ହଂ ମହାରାଜ, ଉତ୍ତରା ଭଦ୍ଦମତ୍ଥୁ ତେ ॥
‘‘କରୋତି ଭଦ୍ଦକଂ କମ୍ମଂ, ସୀଲେସୁପୋସଥେ ରତା ।
ସଞ୍ଞତା ସଂୱିଭାଗୀ ଚ, ୱଦଞ୍ଞୂ ୱୀତମଚ୍ଛରା ॥
‘‘ଅଖଣ୍ଡକାରୀ ସିକ୍ଖାୟ, ସୁଣ୍ହା ପରକୁଲେସୁ ଚ ।
ଉପାସିକା ସକ୍ୟମୁନିନୋ, ସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସିରୀମତୋ ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୁ ଚ ସୀଲସମ୍ପନ୍ନୋ, ଗାମଂ ପିଣ୍ଡାୟ ପାୱିସି ।
ଓକ୍ଖିତ୍ତଚକ୍ଖୁ ସତିମା, ଗୁତ୍ତଦ୍ୱାରୋ ସୁସଂୱୁତୋ ॥
‘‘ସପଦାନଂ ଚରମାନୋ, ଅଗମା ତଂ ନିୱେସନଂ ।
‘ତମଦ୍ଦସ ମହାରାଜ, ଉତ୍ତରା ଭଦ୍ଦମତ୍ଥୁ ତେ’ ॥
‘‘ପୂରଂ ପାନୀୟସରକଂ, ପୂୱେ ୱିତ୍ତେ ଚ ସା ଅଦା ।
‘ପିତା ମେ କାଲଙ୍କତୋ, ଭନ୍ତେ ତସ୍ସେତଂ ଉପକପ୍ପତୁ’ ॥
‘‘ସମନନ୍ତରାନୁଦ୍ଦିଟ୍ଠେ, ୱିପାକୋ ଉଦପଜ୍ଜଥ ।
ଭୁଞ୍ଜାମି କାମକାମୀହଂ, ରାଜା ୱେସ୍ସୱଣୋ ୟଥା ॥
‘‘ତଂ ସୁଣୋହି ମହାରାଜ, ଅରିନ୍ଦମ ରଟ୍ଠୱଡ୍ଢନ ।
ସଦେୱକସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ, ବୁଦ୍ଧୋ ଅଗ୍ଗୋ ପୱୁଚ୍ଚତି ।
ତଂ ବୁଦ୍ଧଂ ସରଣଂ ଗଚ୍ଛ, ସପୁତ୍ତଦାରୋ ଅରିନ୍ଦମ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠଙ୍ଗିକେନ ମଗ୍ଗେନ, ଫୁସନ୍ତି ଅମତଂ ପଦଂ ।
ତଂ ଧମ୍ମଂ ସରଣଂ ଗଚ୍ଛ, ସପୁତ୍ତଦାରୋ ଅରିନ୍ଦମ ॥
‘‘ଚତ୍ତାରୋ ଚ ପଟିପନ୍ନା [ମଗ୍ଗପଟିପନ୍ନା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ଚତ୍ତାରୋ ଚ ଫଲେ ଠିତା ।
ଏସ ସଙ୍ଘୋ ଉଜୁଭୂତୋ, ପଞ୍ଞାସୀଲସମାହିତୋ ।
ତଂ ସଙ୍ଘଂ ସରଣଂ ଗଚ୍ଛ, ସପୁତ୍ତଦାରୋ ଅରିନ୍ଦମ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରମସ୍ସୁ ଖିପ୍ପଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟସ୍ସୁ ।
ଅମଜ୍ଜପୋ ମା ଚ ମୁସା ଅଭାଣୀ, ସକେନ ଦାରେନ ଚ ହୋହି ତୁଟ୍ଠୋ’’ତି ॥
‘‘ଅତ୍ଥକାମୋସି ମେ ୟକ୍ଖ, ହିତକାମୋସି ଦେୱତେ ।
କରୋମି ତୁୟ୍ହଂ ୱଚନଂ, ତ୍ୱଂସି ଆଚରିୟୋ ମମ ॥
‘‘ଉପେମି ସରଣଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଧମ୍ମଞ୍ଚାପି ଅନୁତ୍ତରଂ ।
ସଙ୍ଘଞ୍ଚ ନରଦେୱସ୍ସ, ଗଚ୍ଛାମି ସରଣଂ ଅହଂ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରମାମି ଖିପ୍ପଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟାମି ।
ଅମଜ୍ଜପୋ ନୋ ଚ ମୁସା ଭଣାମି, ସକେନ ଦାରେନ ଚ ହୋମି ତୁଟ୍ଠୋ ॥
‘‘ଓଫୁଣାମି [ଓପୁଣାମି (ସୀ॰), ଓଫୁନାମି (ସ୍ୟା॰ କ॰), ଓପୁନାମି ( ?)] ମହାୱାତେ, ନଦିୟା ସୀଘଗାମିୟା ।
ୱମାମି ପାପିକଂ ଦିଟ୍ଠିଂ, ବୁଦ୍ଧାନଂ ସାସନେ ରତୋ’’ ॥
ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ସୋରଟ୍ଠୋ, ୱିରମିତ୍ୱା ପାପଦସ୍ସନା [ପାପଦସ୍ସନଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ନମୋ ଭଗୱତୋ କତ୍ୱା, ପାମୋକ୍ଖୋ ରଥମାରୁହୀତି ॥
ନନ୍ଦକପେତୱତ୍ଥୁ ତତିୟଂ ।
୪. ରେୱତୀପେତୱତ୍ଥୁ
[ୱି॰ ୱ॰ ୮୬୩] ‘‘ଉଟ୍ଠେହି ରେୱତେ ସୁପାପଧମ୍ମେ, ଅପାରୁତଦ୍ୱାରେ ଅଦାନସୀଲେ ।
ନେସ୍ସାମ ତଂ ୟତ୍ଥ ଥୁନନ୍ତି ଦୁଗ୍ଗତା, ସମପ୍ପିତା [ସମଜ୍ଜତା (ସୀ॰)] ନେରୟିକା ଦୁଖେନା’’ତି ॥
ଇଚ୍ଚେୱ [ଇଚ୍ଚେୱଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୱତ୍ୱାନ ୟମସ୍ସ ଦୂତା, ତେ ଦ୍ୱେ ୟକ୍ଖା ଲୋହିତକ୍ଖା ବ୍ରହନ୍ତା ।
ପଚ୍ଚେକବାହାସୁ ଗହେତ୍ୱା ରେୱତଂ, ପକ୍କାମୟୁଂ ଦେୱଗଣସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘ଆଦିଚ୍ଚୱଣ୍ଣଂ ରୁଚିରଂ ପଭସ୍ସରଂ, ବ୍ୟମ୍ହଂ ସୁଭଂ କଞ୍ଚନଜାଲଛନ୍ନଂ ।
କସ୍ସେତମାକିଣ୍ଣଜନଂ ୱିମାନଂ, ସୁରିୟସ୍ସ ରଂସୀରିୱ ଜୋତମାନଂ ॥
‘‘ନାରୀଗଣା ଚନ୍ଦନସାରଲିତ୍ତା [ଚନ୍ଦନସାରାନୁଲିତ୍ତା (ସ୍ୟା॰)], ଉଭତୋ ୱିମାନଂ ଉପସୋଭୟନ୍ତି ।
ତଂ ଦିସ୍ସତି ସୁରିୟସମାନୱଣ୍ଣଂ, କୋ ମୋଦତି ସଗ୍ଗପତ୍ତୋ ୱିମାନେ’’ତି ॥
‘‘ବାରାଣସିୟଂ ନନ୍ଦିୟୋ ନାମାସି, ଉପାସକୋ ଅମଚ୍ଛରୀ ଦାନପତି ୱଦଞ୍ଞୂ ।
ତସ୍ସେତମାକିଣ୍ଣଜନଂ ୱିମାନଂ, ସୁରିୟସ୍ସ ରଂସୀରିୱ ଜୋତମାନଂ ॥
‘‘ନାରୀଗଣା ଚନ୍ଦନସାରଲିତ୍ତା, ଉଭତୋ ୱିମାନଂ ଉପସୋଭୟନ୍ତି ।
ତଂ ଦିସ୍ସତି ସୁରିୟସମାନୱଣ୍ଣଂ, ସୋ ମୋଦତି ସଗ୍ଗପତ୍ତୋ ୱିମାନେ’’ତି ॥
‘‘ନନ୍ଦିୟସ୍ସାହଂ ଭରିୟା, ଅଗାରିନୀ ସବ୍ବକୁଲସ୍ସ ଇସ୍ସରା ।
ଭତ୍ତୁ ୱିମାନେ ରମିସ୍ସାମି ଦାନହଂ, ନ ପତ୍ଥୟେ ନିରୟଦସ୍ସନାୟା’’ତି ॥
‘‘ଏସୋ ତେ ନିରୟୋ ସୁପାପଧମ୍ମେ, ପୁଞ୍ଞଂ ତୟା ଅକତଂ ଜୀୱଲୋକେ ।
ନ ହି ମଚ୍ଛରୀ ରୋସକୋ ପାପଧମ୍ମୋ, ସଗ୍ଗୂପଗାନଂ ଲଭତି ସହବ୍ୟତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ ଗୂଥଞ୍ଚ ମୁତ୍ତଞ୍ଚ, ଅସୁଚୀ ପଟିଦିସ୍ସତି ।
ଦୁଗ୍ଗନ୍ଧଂ କିମିଦଂ ମୀଳ୍ହଂ, କିମେତଂ ଉପୱାୟତୀ’’ତି ॥
‘‘ଏସ ସଂସୱକୋ ନାମ, ଗମ୍ଭୀରୋ ସତପୋରିସୋ ।
ୟତ୍ଥ ୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ତୁୱଂ ପଚ୍ଚସି ରେୱତେ’’ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କେନ ସଂସୱକୋ ଲଦ୍ଧୋ, ଗମ୍ଭୀରୋ ସତପୋରିସୋ’’ତି ॥
‘‘ସମଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଚାପି, ଅଞ୍ଞେ ୱାପି ୱନିବ୍ବକେ ।
ମୁସାୱାଦେନ ୱଞ୍ଚେସି, ତଂ ପାପଂ ପକତଂ ତୟା ॥
‘‘ତେନ ସଂସୱକୋ ଲଦ୍ଧୋ, ଗମ୍ଭୀରୋ ସତପୋରିସୋ ।
ତତ୍ଥ ୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ତୁୱଂ ପଚ୍ଚସି ରେୱତେ ॥
‘‘ହତ୍ଥେପି ଛିନ୍ଦନ୍ତି ଅଥୋପି ପାଦେ, କଣ୍ଣେପି ଛିନ୍ଦନ୍ତି ଅଥୋପି ନାସଂ ।
ଅଥୋପି କାକୋଳଗଣା ସମେଚ୍ଚ, ସଙ୍ଗମ୍ମ ଖାଦନ୍ତି ୱିଫନ୍ଦମାନ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସାଧୁ ଖୋ ମଂ ପଟିନେଥ, କାହାମି କୁସଲଂ ବହୁଂ ।
ଦାନେନ ସମଚରିୟାୟ, ସଂୟମେନ ଦମେନ ଚ ।
ୟଂ କତ୍ୱା ସୁଖିତା ହୋନ୍ତି, ନ ଚ ପଚ୍ଛାନୁତପ୍ପରେ’’ତି ॥
‘‘ପୁରେ ତୁୱଂ ପମଜ୍ଜିତ୍ୱା, ଇଦାନି ପରିଦେୱସି ।
ସୟଂ କତାନଂ କମ୍ମାନଂ, ୱିପାକଂ ଅନୁଭୋସ୍ସସୀ’’ତି ॥
‘‘କୋ ଦେୱଲୋକତୋ ମନୁସ୍ସଲୋକଂ, ଗନ୍ତ୍ୱାନ ପୁଟ୍ଠୋ ମେ ଏୱଂ ୱଦେୟ୍ୟ ।
‘ନିକ୍ଖିତ୍ତଦଣ୍ଡେସୁ ଦଦାଥ ଦାନଂ, ଅଚ୍ଛାଦନଂ ସେୟ୍ୟ [ସୟନ (ସୀ॰)] ମଥନ୍ନପାନଂ ।
ନ ହି ମଚ୍ଛରୀ ରୋସକୋ ପାପଧମ୍ମୋ, ସଗ୍ଗୂପଗାନଂ ଲଭତି ସହବ୍ୟତଂ’ ॥
‘‘ସାହଂ ନୂନ ଇତୋ ଗନ୍ତ୍ୱା, ୟୋନିଂ ଲଦ୍ଧାନ ମାନୁସିଂ ।
ୱଦଞ୍ଞୂ ସୀଲସମ୍ପନ୍ନା, କାହାମି କୁସଲଂ ବହୁଂ ।
ଦାନେନ ସମଚରିୟାୟ, ସଂୟମେନ ଦମେନ ଚ ॥
‘‘ଆରାମାନି ଚ ରୋପିସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗେ ସଙ୍କମନାନି ଚ ।
ପପଞ୍ଚ ଉଦପାନଞ୍ଚ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦସିଂ ପଞ୍ଚଦସିଂ, ୟା ଚ ପକ୍ଖସ୍ସ ଅଟ୍ଠମୀ ।
ପାଟିହାରିୟପକ୍ଖଞ୍ଚ, ଅଟ୍ଠଙ୍ଗସୁସମାଗତଂ ॥
‘‘ଉପୋସଥଂ ଉପୱସିସ୍ସଂ, ସଦା ସୀଲେସୁ ସଂୱୁତା ।
ନ ଚ ଦାନେ ପମଜ୍ଜିସ୍ସଂ, ସାମଂ ଦିଟ୍ଠମିଦଂ ମୟା’’ତି ॥
ଇଚ୍ଚେୱଂ ୱିପ୍ପଲପନ୍ତିଂ, ଫନ୍ଦମାନଂ ତତୋ ତତୋ ।
ଖିପିଂସୁ ନିରୟେ ଘୋରେ, ଉଦ୍ଧଂପାଦଂ ଅୱଂସିରଂ ॥
‘‘ଅହଂ ପୁରେ ମଚ୍ଛରିନୀ ଅହୋସିଂ, ପରିଭାସିକା ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ ।
ୱିତଥେନ ଚ ସାମିକଂ ୱଞ୍ଚୟିତ୍ୱା, ପଚ୍ଚାମହଂ ନିରୟେ ଘୋରରୂପେ’’ତି ॥
ରେୱତୀପେତୱତ୍ଥୁ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଉଚ୍ଛୁପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ଇଦଂ ମମ ଉଚ୍ଛୁୱନଂ ମହନ୍ତଂ, ନିବ୍ବତ୍ତତି ପୁଞ୍ଞଫଲଂ ଅନପ୍ପକଂ ।
ତଂ ଦାନି ମେ ନ [ନ ଦାନି ମେ ତଂ (ସୀ॰ କ॰)] ପରିଭୋଗମେତି, ଆଚିକ୍ଖ ଭନ୍ତେ କିସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ॥
‘‘ହଞ୍ଞାମି [ୱିହଞ୍ଞାମି (କ॰)] ଖଜ୍ଜାମି ଚ ୱାୟମାମି, ପରିସକ୍କାମି ପରିଭୁଞ୍ଜିତୁଂ କିଞ୍ଚି ।
ସ୍ୱାହଂ ଛିନ୍ନଥାମୋ କପଣୋ ଲାଲପାମି, କିସ୍ସ [କିସ୍ସସ୍ସ (ସୀ॰), କିସ୍ସସ୍ସୁ ( ?)] କମ୍ମସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ॥
‘‘ୱିଘାତୋ ଚାହଂ ପରିପତାମି ଛମାୟଂ, ପରିୱତ୍ତାମି ୱାରିଚରୋୱ ଘମ୍ମେ ।
ରୁଦତୋ ଚ ମେ [ଦୂରତୋ ଚ ମେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଅସ୍ସୁକା ନିଗ୍ଗଲନ୍ତି, ଆଚିକ୍ଖ ଭନ୍ତେ କିସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ॥
‘‘ଛାତୋ କିଲନ୍ତୋ ଚ ପିପାସିତୋ ଚ, ସନ୍ତସ୍ସିତୋ ସାତସୁଖଂ ନ ୱିନ୍ଦେ ।
ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଏତମତ୍ଥଂ ଭଦନ୍ତେ, କଥଂ ନୁ ଉଚ୍ଛୁପରିଭୋଗଂ ଲଭେୟ୍ୟ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ପୁରେ ତୁୱଂ କମ୍ମମକାସି ଅତ୍ତନା, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ।
ଅହଞ୍ଚ ତଂ ଏତମତ୍ଥଂ ୱଦାମି, ସୁତ୍ୱାନ ତ୍ୱଂ ଏତମତ୍ଥଂ ୱିଜାନ ॥
‘‘ଉଚ୍ଛୁଂ ତୁୱଂ ଖାଦମାନୋ ପୟାତୋ, ପୁରିସୋ ଚ ତେ ପିଟ୍ଠିତୋ ଅନ୍ୱଗଚ୍ଛି ।
ସୋ ଚ ତଂ ପଚ୍ଚାସନ୍ତୋ କଥେସି, ତସ୍ସ ତୁୱଂ ନ କିଞ୍ଚି ଆଲପିତ୍ଥ ॥
‘‘ସୋ ଚ ତଂ ଅଭଣନ୍ତଂ ଅୟାଚି, ‘ଦେହୟ୍ୟ ଉଚ୍ଛୁ’ନ୍ତି ଚ ତଂ ଅୱୋଚ ।
ତସ୍ସ ତୁୱଂ ପିଟ୍ଠିତୋ ଉଚ୍ଛୁଂ ଅଦାସି, ତସ୍ସେତଂ କମ୍ମସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ॥
‘‘ଇଙ୍ଘ ତ୍ୱଂ ଗନ୍ତ୍ୱାନ ପିଟ୍ଠିତୋ ଗଣ୍ହେୟ୍ୟାସି [ଇଙ୍ଘ ତ୍ୱଂ ପିଟ୍ଠିତୋ ଗଣ୍ହ ଉଚ୍ଛୁଂ (ସୀ॰)], ଗହେତ୍ୱାନ ତଂ ଖାଦସ୍ସୁ ୟାୱଦତ୍ଥଂ ।
ତେନେୱ ତ୍ୱଂ ଅତ୍ତମନୋ ଭୱିସ୍ସସି, ହଟ୍ଠୋ ଚୁଦଗ୍ଗୋ ଚ ପମୋଦିତୋ ଚା’’ତି ॥
ଗନ୍ତ୍ୱାନ ସୋ ପିଟ୍ଠିତୋ ଅଗ୍ଗହେସି, ଗହେତ୍ୱାନ ତଂ ଖାଦି ୟାୱଦତ୍ଥଂ ।
ତେନେୱ ସୋ ଅତ୍ତମନୋ ଅହୋସି, ହଟ୍ଠୋ ଚୁଦଗ୍ଗୋ ଚ ପମୋଦିତୋ ଚାତି ॥
ଉଚ୍ଛୁପେତୱତ୍ଥୁ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. କୁମାରପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ସାୱତ୍ଥି ନାମ ନଗରଂ, ହିମୱନ୍ତସ୍ସ ପସ୍ସତୋ ।
ତତ୍ଥ ଆସୁଂ ଦ୍ୱେ କୁମାରା, ରାଜପୁତ୍ତାତି ମେ ସୁତଂ ॥
‘‘ସମ୍ମତ୍ତା [ପମତ୍ତା (କ॰)] ରଜନୀୟେସୁ, କାମସ୍ସାଦାଭିନନ୍ଦିନୋ ।
ପଚ୍ଚୁପ୍ପନ୍ନସୁଖେ ଗିଦ୍ଧା, ନ ତେ ପସ୍ସିଂସୁନାଗତଂ ॥
‘‘ତେ ଚୁତା ଚ ମନୁସ୍ସତ୍ତା, ପରଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା ।
ତେଧ ଘୋସେନ୍ତ୍ୟଦିସ୍ସନ୍ତା, ପୁବ୍ବେ ଦୁକ୍କଟମତ୍ତନୋ ॥
‘‘‘ବହୂସୁ ୱତ [ବହୁସ୍ସୁତେସୁ (ସୀ॰ କ॰)] ସନ୍ତେସୁ, ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମେ ଉପଟ୍ଠିତେ ।
ନାସକ୍ଖିମ୍ହା ଚ ଅତ୍ତାନଂ, ପରିତ୍ତଂ କାତୁଂ ସୁଖାୱହଂ ॥
‘‘‘କିଂ ତତୋ ପାପକଂ ଅସ୍ସ, ୟଂ ନୋ ରାଜକୁଲା ଚୁତା ।
ଉପପନ୍ନା ପେତ୍ତିୱିସୟଂ, ଖୁପ୍ପିପାସସମପ୍ପିତା [ଖୁପ୍ପିପାସାସମପ୍ପିତା (ସୀ॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ସାମିନୋ ଇଧ ହୁତ୍ୱାନ, ହୋନ୍ତି ଅସାମିନୋ ତହିଂ ।
ଭମନ୍ତି [ଚରନ୍ତି (ସୀ॰ ପୀ॰), ମରନ୍ତି (ସ୍ୟା॰)] ଖୁପ୍ପିପାସାୟ, ମନୁସ୍ସା ଉନ୍ନତୋନତା ॥
‘‘ଏତମାଦୀନୱଂ ଞତ୍ୱା, ଇସ୍ସରମଦସମ୍ଭୱଂ ।
ପହାୟ ଇସ୍ସରମଦଂ, ଭୱେ ସଗ୍ଗଗତୋ ନରୋ ।
କାୟସ୍ସ ଭେଦା ସପ୍ପଞ୍ଞୋ, ସଗ୍ଗଂ ସୋ ଉପପଜ୍ଜତୀ’’ତି ॥
କୁମାରପେତୱତ୍ଥୁ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ରାଜପୁତ୍ତପେତୱତ୍ଥୁ
ପୁବ୍ବେ କତାନଂ କମ୍ମାନଂ, ୱିପାକୋ ମଥୟେ ମନଂ ।
ରୂପେ ସଦ୍ଦେ ରସେ ଗନ୍ଧେ, ଫୋଟ୍ଠବ୍ବେ ଚ ମନୋରମେ ॥
ନଚ୍ଚଂ ଗୀତଂ ରତିଂ ଖିଡ୍ଡଂ, ଅନୁଭୁତ୍ୱା ଅନପ୍ପକଂ ।
ଉୟ୍ୟାନେ ପରିଚରିତ୍ୱା, ପୱିସନ୍ତୋ ଗିରିବ୍ବଜଂ ॥
ଇସିଂ ସୁନେତ୍ତ [ସୁନିତ (କ॰)] ମଦ୍ଦକ୍ଖି, ଅତ୍ତଦନ୍ତଂ ସମାହିତଂ ।
ଅପ୍ପିଚ୍ଛଂ ହିରିସମ୍ପନ୍ନଂ, ଉଞ୍ଛେ ପତ୍ତଗତେ ରତଂ ॥
ହତ୍ଥିକ୍ଖନ୍ଧତୋ ଓରୁୟ୍ହ, ଲଦ୍ଧା ଭନ୍ତେତି ଚାବ୍ରୱି ।
ତସ୍ସ ପତ୍ତଂ ଗହେତ୍ୱାନ, ଉଚ୍ଚଂ ପଗ୍ଗୟ୍ହ ଖତ୍ତିୟୋ ॥
ଥଣ୍ଡିଲେ ପତ୍ତଂ ଭିନ୍ଦିତ୍ୱା, ହସମାନୋ ଅପକ୍କମି ।
‘‘ରଞ୍ଞୋ କିତୱସ୍ସାହଂ ପୁତ୍ତୋ, କିଂ ମଂ ଭିକ୍ଖୁ କରିସ୍ସସି’’ ॥
ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ଫରୁସସ୍ସ, ୱିପାକୋ କଟୁକୋ ଅହୁ ।
ୟଂ ରାଜପୁତ୍ତୋ ୱେଦେସି, ନିରୟମ୍ହି ସମପ୍ପିତୋ ॥
ଛଳେୱ ଚତୁରାସୀତି, ୱସ୍ସାନି ନୱୁତାନି ଚ ।
ଭୁସଂ ଦୁକ୍ଖଂ ନିଗଚ୍ଛିତ୍ଥୋ, ନିରୟେ କତକିବ୍ବିସୋ ॥
ଉତ୍ତାନୋପି ଚ ପଚ୍ଚିତ୍ଥ, ନିକୁଜ୍ଜୋ ୱାମଦକ୍ଖିଣୋ ।
ଉଦ୍ଧଂପାଦୋ ଠିତୋ ଚେୱ, ଚିରଂ ବାଲୋ ଅପଚ୍ଚଥ ॥
ବହୂନି ୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ପୂଗାନି ନହୁତାନି ଚ ।
ଭୁସଂ ଦୁକ୍ଖଂ ନିଗଚ୍ଛିତ୍ଥୋ, ନିରୟେ କତକିବ୍ବିସୋ ॥
ଏତାଦିସଂ ଖୋ କଟୁକଂ, ଅପ୍ପଦୁଟ୍ଠପ୍ପଦୋସିନଂ ।
ପଚ୍ଚନ୍ତି ପାପକମ୍ମନ୍ତା, ଇସିମାସଜ୍ଜ ସୁବ୍ବତଂ ॥
ସୋ ତତ୍ଥ ବହୁୱସ୍ସାନି, ୱେଦୟିତ୍ୱା ବହୁଂ ଦୁଖଂ ।
ଖୁପ୍ପିପାସହତୋ ନାମ [ଖୁପ୍ପିପାସାହତୋ ନାମ (ସୀ॰ ପୀ)], ପେତୋ ଆସି ତତୋ ଚୁତୋ ॥
ଏତମାଦୀନୱଂ ଞତ୍ୱା [ଦିସ୍ୱା (ସୀ॰)], ଇସ୍ସରମଦସମ୍ଭୱଂ ।
ପହାୟ ଇସ୍ସରମଦଂ, ନିୱାତମନୁୱତ୍ତୟେ ॥
ଦିଟ୍ଠେୱ ଧମ୍ମେ ପାସଂସୋ, ୟୋ ବୁଦ୍ଧେସୁ ସଗାରୱୋ ।
କାୟସ୍ସ ଭେଦା ସପ୍ପଞ୍ଞୋ, ସଗ୍ଗଂ ସୋ ଉପପଜ୍ଜତୀତି ॥
ରାଜପୁତ୍ତପେତୱତ୍ଥୁ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଗୂଥଖାଦକପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ଗୂଥକୂପତୋ ଉଗ୍ଗନ୍ତ୍ୱା, କୋ ନୁ ଦୀନୋ ପତିଟ୍ଠସି [ଦୀନୋ ହି ତିଟ୍ଠସି (ସୀ॰)]।
ନିସ୍ସଂସୟଂ ପାପକମ୍ମନ୍ତୋ, କିଂ ନୁ ସଦ୍ଦହସେ ତୁୱ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅହଂ ଭଦନ୍ତେ ପେତୋମ୍ହି, ଦୁଗ୍ଗତୋ ୟମଲୋକିକୋ ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତୋ’’ ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଇଦଂ ଦୁକ୍ଖଂ ନିଗଚ୍ଛସୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହୁ ଆୱାସିକୋ ମୟ୍ହଂ, ଇସ୍ସୁକୀ କୁଲମଚ୍ଛରୀ ।
ଅଜ୍ଝୋସିତୋ ମୟ୍ହଂ ଘରେ, କଦରିୟୋ ପରିଭାସକୋ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ଭିକ୍ଖୱୋ ପରିଭାସିସଂ ।
ତସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତୋ’’ତି ॥
‘‘ଅମିତ୍ତୋ ମିତ୍ତୱଣ୍ଣେନ, ୟୋ ତେ ଆସି କୁଲୂପକୋ ।
କାୟସ୍ସ ଭେଦା ଦୁପ୍ପଞ୍ଞୋ, କିଂ ନୁ ପେଚ୍ଚ ଗତିଂ ଗତୋ’’ତି ॥
‘‘ତସ୍ସେୱାହଂ ପାପକମ୍ମସ୍ସ, ସୀସେ ତିଟ୍ଠାମି ମତ୍ଥକେ ।
ସୋ ଚ ପରୱିସୟଂ ପତ୍ତୋ, ମମେୱ ପରିଚାରକୋ ॥
‘‘ୟଂ ଭଦନ୍ତେ ହଦନ୍ତଞ୍ଞେ, ଏତଂ ମେ ହୋତି ଭୋଜନଂ ।
ଅହଞ୍ଚ ଖୋ ୟଂ ହଦାମି, ଏତଂ ସୋ ଉପଜୀୱତୀ’’ତି ॥
ଗୂଥଖାଦକପେତୱତ୍ଥୁ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଗୂଥଖାଦକପେତିୱତ୍ଥୁ
‘‘ଗୂଥକୂପତୋ ଉଗ୍ଗନ୍ତ୍ୱା, କା ନୁ ଦୀନା ପତିଟ୍ଠସି ।
ନିସ୍ସଂସୟଂ ପାପକମ୍ମନ୍ତା, କିଂ ନୁ ସଦ୍ଦହସେ ତୁୱ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅହଂ ଭଦନ୍ତେ ପେତୀମ୍ହି, ଦୁଗ୍ଗତା ୟମଲୋକିକା ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଇଦଂ ଦୁକ୍ଖଂ ନିଗଚ୍ଛସୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହୁ ଆୱାସିକୋ ମୟ୍ହଂ, ଇସ୍ସୁକୀ କୁଲମଚ୍ଛରୀ ।
ଅଜ୍ଝୋସିତୋ ମୟ୍ହଂ ଘରେ, କଦରିୟୋ ପରିଭାସକୋ ॥
‘‘ତସ୍ସାହଂ ୱଚନଂ ସୁତ୍ୱା, ଭିକ୍ଖୱୋ ପରିଭାସିସଂ ।
ତସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘ଅମିତ୍ତୋ ମିତ୍ତୱଣ୍ଣେନ, ୟୋ ତେ ଆସି କୁଲୂପକୋ ।
କାୟସ୍ସ ଭେଦା ଦୁପ୍ପଞ୍ଞୋ, କିଂ ନୁ ପେଚ୍ଚ ଗତିଂ ଗତୋ’’ତି ॥
‘‘ତସ୍ସେୱାହଂ ପାପକମ୍ମସ୍ସ, ସୀସେ ତିଟ୍ଠାମି ମତ୍ଥକେ ।
ସୋ ଚ ପରୱିସୟଂ ପତ୍ତୋ, ମମେୱ ପରିଚାରକୋ ॥
‘‘ୟଂ ଭଦନ୍ତେ ହଦନ୍ତଞ୍ଞେ, ଏତଂ ମେ ହୋତି ଭୋଜନଂ ।
ଅହଞ୍ଚ ଖୋ ୟଂ ହଦାମି, ଏତଂ ସୋ ଉପଜୀୱତୀ’’ତି ॥
ଗୂଥଖାଦକପେତିୱତ୍ଥୁ ନୱମଂ ।
୧୦. ଗଣପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ନଗ୍ଗା ଦୁବ୍ବଣ୍ଣରୂପାତ୍ଥ, କିସା ଧମନିସନ୍ଥତା ।
ଉପ୍ଫାସୁଲିକା [ଉପ୍ପାସୁଳିକା (କ॰)] କିସିକା, କେ ନୁ ତୁମ୍ହେତ୍ଥ ମାରିସା’’ତି ॥
‘‘ମୟଂ ଭଦନ୍ତେ ପେତାମ୍ହା, ଦୁଗ୍ଗତା ୟମଲୋକିକା ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତା’’ତି ॥
‘‘ଅନାୱଟେସୁ ତିତ୍ଥେସୁ, ୱିଚିନିମ୍ହଦ୍ଧମାସକଂ ।
ସନ୍ତେସୁ ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମେସୁ, ଦୀପଂ ନାକମ୍ହ ଅତ୍ତନୋ ॥
‘‘ନଦିଂ ଉପେମ ତସିତା, ରିତ୍ତକା ପରିୱତ୍ତତି ।
ଛାୟଂ ଉପେମ ଉଣ୍ହେସୁ, ଆତପୋ ପରିୱତ୍ତତି ॥
‘‘ଅଗ୍ଗିୱଣ୍ଣୋ ଚ ନୋ ୱାତୋ, ଡହନ୍ତୋ ଉପୱାୟତି ।
ଏତଞ୍ଚ ଭନ୍ତେ ଅରହାମ, ଅଞ୍ଞଞ୍ଚ ପାପକଂ ତତୋ ॥
‘‘ଅପି ୟୋଜନାନି [ଅଧିୟୋଜନାନି (ସୀ॰ କ॰)] ଗଚ୍ଛାମ, ଛାତା ଆହାରଗେଧିନୋ ।
ଅଲଦ୍ଧାୱ ନିୱତ୍ତାମ, ଅହୋ ନୋ ଅପ୍ପପୁଞ୍ଞତା ॥
‘‘ଛାତା ପମୁଚ୍ଛିତା ଭନ୍ତା, ଭୂମିୟଂ ପଟିସୁମ୍ଭିତା ।
ଉତ୍ତାନା ପଟିକିରାମ, ଅୱକୁଜ୍ଜା ପତାମସେ ॥
‘‘ତେ ଚ ତତ୍ଥେୱ ପତିତା [ତତ୍ଥ ପପହିତା (କ॰)], ଭୂମିୟଂ ପଟିସୁମ୍ଭିତା ।
ଉରଂ ସୀସଞ୍ଚ ଘଟ୍ଟେମ, ଅହୋ ନୋ ଅପ୍ପପୁଞ୍ଞତା ॥
‘‘ଏତଞ୍ଚ ଭନ୍ତେ ଅରହାମ, ଅଞ୍ଞଞ୍ଚ ପାପକଂ ତତୋ ।
ସନ୍ତେସୁ ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମେସୁ, ଦୀପଂ ନାକମ୍ହ ଅତ୍ତନୋ ॥
‘‘ତେ ହି ନୂନ ଇତୋ ଗନ୍ତ୍ୱା, ୟୋନିଂ ଲଦ୍ଧାନ ମାନୁସିଂ ।
ୱଦଞ୍ଞୂ ସୀଲସମ୍ପନ୍ନା, କାହାମ କୁସଲଂ ବହୁ’’ନ୍ତି ॥
ଗଣପେତୱତ୍ଥୁ ଦସମଂ ।
୧୧. ପାଟଲିପୁତ୍ତପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ଦିଟ୍ଠା ତୟା ନିରୟା ତିରଚ୍ଛାନୟୋନି,
ପେତା ଅସୁରା ଅଥୱାପି ମାନୁସା ଦେୱା । ସୟମଦ୍ଦସ କମ୍ମୱିପାକମତ୍ତନୋ,
ନେସ୍ସାମି ତଂ ପାଟଲିପୁତ୍ତମକ୍ଖତଂ । ତତ୍ଥ ଗନ୍ତ୍ୱା କୁସଲଂ କରୋହି କମ୍ମଂ’’ ॥
‘‘ଅତ୍ଥକାମୋସି ମେ ୟକ୍ଖ, ହିତକାମୋସି ଦେୱତେ ।
କରୋମି ତୁୟ୍ହଂ ୱଚନଂ, ତ୍ୱଂସି ଆଚରିୟୋ ମମ ॥
‘‘ଦିଟ୍ଠା ମୟା ନିରୟା ତିରଚ୍ଛାନୟୋନି, ପେତା ଅସୁରା ଅଥୱାପି ମାନୁସା ଦେୱା ।
ସୟମଦ୍ଦସଂ କମ୍ମୱିପାକମତ୍ତନୋ, କାହାମି ପୁଞ୍ଞାନି ଅନପ୍ପକାନୀ’’ତି ॥
ପାଟଲିପୁତ୍ତପେତୱତ୍ଥୁ ଏକାଦସମଂ ।
୧୨. ଅମ୍ବୱନପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅୟଞ୍ଚ ତେ ପୋକ୍ଖରଣୀ ସୁରମ୍ମା, ସମା ସୁତିତ୍ଥା ଚ ମହୋଦକା ଚ ।
ସୁପୁପ୍ଫିତା ଭମରଗଣାନୁକିଣ୍ଣା, କଥଂ ତୟା ଲଦ୍ଧା ଅୟଂ ମନୁଞ୍ଞା ॥
‘‘ଇଦଞ୍ଚ ତେ ଅମ୍ବୱନଂ ସୁରମ୍ମଂ, ସବ୍ବୋତୁକଂ ଧାରୟତେ [ଧାରୟତି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଫଲାନି ।
ସୁପୁପ୍ଫିତଂ ଭମରଗଣାନୁକିଣ୍ଣଂ, କଥଂ ତୟା ଲଦ୍ଧମିଦଂ ୱିମାନଂ’’ ॥
‘‘ଅମ୍ବପକ୍କଂ ଦକଂ [ଅମ୍ବପକ୍କୋଦକଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰), ଅମ୍ବପକ୍କୂଦକଂ (କ॰)] ୟାଗୁ, ସୀତଚ୍ଛାୟା ମନୋରମା ।
ଧୀତାୟ ଦିନ୍ନଦାନେନ, ତେନ ମେ ଇଧ ଲବ୍ଭତି’’ ॥
‘‘ସନ୍ଦିଟ୍ଠିକଂ କମ୍ମଂ ଏୱଂ [ସନ୍ଦିଟ୍ଠିକଂ ଏୱ (ସ୍ୟା॰)] ପସ୍ସଥ, ଦାନସ୍ସ ଦମସ୍ସ ସଂୟମସ୍ସ ୱିପାକଂ ।
ଦାସୀ ଅହଂ ଅୟ୍ୟକୁଲେସୁ ହୁତ୍ୱା, ସୁଣିସା ହୋମି ଅଗାରସ୍ସ ଇସ୍ସରା’’ତି ॥
ଅମ୍ବୱନପେତୱତ୍ଥୁ ଦ୍ୱାଦସମଂ ।
୧୩. ଅକ୍ଖରୁକ୍ଖପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ୟଂ ଦଦାତି ନ ତଂ ହୋତି, ଦେଥେୱ ଦାନଂ ଦତ୍ୱା ଉଭୟଂ ତରତି ।
ଉଭୟଂ ତେନ ଦାନେନ [ତେନ (କ॰)] ଗଚ୍ଛତି, ଜାଗରଥ ମାପମଜ୍ଜଥା’’ତି ॥
ଅକ୍ଖରୁକ୍ଖପେତୱତ୍ଥୁ ତେରସମଂ ।
୧୪. ଭୋଗସଂହରପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘ମୟଂ ଭୋଗେ ସଂହରିମ୍ହ, ସମେନ ୱିସମେନ ଚ ।
ତେ ଅଞ୍ଞେ ପରିଭୁଞ୍ଜନ୍ତି, ମୟଂ ଦୁକ୍ଖସ୍ସ ଭାଗିନୀ’’ତି ॥
ଭୋଗସଂହରପେତୱତ୍ଥୁ ଚୁଦ୍ଦସମଂ ।
୧୫. ସେଟ୍ଠିପୁତ୍ତପେତୱତ୍ଥୁ
[ଜା॰ ୧.୪.୫୪ ଜାତକେପି] ‘‘ସଟ୍ଠିୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ପରିପୁଣ୍ଣାନି ସବ୍ବସୋ ।
ନିରୟେ ପଚ୍ଚମାନାନଂ, କଦା ଅନ୍ତୋ ଭୱିସ୍ସତି’’ ॥
[ଜା॰ ୧.୪.୫୫ ଜାତକେପି] ‘‘ନତ୍ଥି ଅନ୍ତୋ କୁତୋ ଅନ୍ତୋ, ନ ଅନ୍ତୋ ପଟିଦିସ୍ସତି ।
ତଥା ହି ପକତଂ ପାପଂ, ତୁୟ୍ହଂ ମୟ୍ହଞ୍ଚ ମାରିସା [ମମ ତୁୟ୍ହଞ୍ଚ ମାରିସ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
[ଜା॰ ୧.୪.୫୩ ଜାତକେପି] ‘‘ଦୁଜ୍ଜୀୱିତମଜୀୱମ୍ହ, ୟେ ସନ୍ତେ ନ ଦଦମ୍ହସେ ।
ସନ୍ତେସୁ ଦେୟ୍ୟଧମ୍ମେସୁ, ଦୀପଂ ନାକମ୍ହ ଅତ୍ତନୋ ॥
[ଜା॰ ୧.୪.୫୬ ଜାତକେପି] ‘‘ସୋହଂ ନୂନ ଇତୋ ଗନ୍ତ୍ୱା, ୟୋନିଂ ଲଦ୍ଧାନ ମାନୁସିଂ ।
ୱଦଞ୍ଞୂ ସୀଲସମ୍ପନ୍ନୋ, କାହାମି କୁସଲଂ ବହୁ’’ନ୍ତି ॥
ସେଟ୍ଠିପୁତ୍ତପେତୱତ୍ଥୁ ପନ୍ନରସମଂ ।
୧୬. ସଟ୍ଠିକୂଟପେତୱତ୍ଥୁ
‘‘କିଂ ନୁ ଉମ୍ମତ୍ତରୂପୋୱ, ମିଗୋ ଭନ୍ତୋୱ ଧାୱସି ।
ନିସ୍ସଂସୟଂ ପାପକମ୍ମନ୍ତୋ [ପାପକମ୍ମଂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], କିଂ ନୁ ସଦ୍ଦାୟସେ ତୁୱ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅହଂ ଭଦନ୍ତେ ପେତୋମ୍ହି, ଦୁଗ୍ଗତୋ ୟମଲୋକିକୋ ।
ପାପକମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, ପେତଲୋକଂ ଇତୋ ଗତୋ ॥
‘‘ସଟ୍ଠି କୂଟସହସ୍ସାନି, ପରିପୁଣ୍ଣାନି ସବ୍ବସୋ ।
ସୀସେ ମୟ୍ହଂ ନିପତନ୍ତି, ତେ ଭିନ୍ଦନ୍ତି ଚ ମତ୍ଥକ’’ନ୍ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଇଦଂ ଦୁକ୍ଖଂ ନିଗଚ୍ଛସି ॥
‘‘ସଟ୍ଠି କୂଟସହସ୍ସାନି, ପରିପୁଣ୍ଣାନି ସବ୍ବସୋ ।
ସୀସେ ତୁୟ୍ହଂ ନିପତନ୍ତି, ତେ ଭିନ୍ଦନ୍ତି ଚ ମତ୍ଥକ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସୁନେତ୍ତଂ ଭାୱିତିନ୍ଦ୍ରିୟଂ ।
ନିସିନ୍ନଂ ରୁକ୍ଖମୂଲସ୍ମିଂ, ଝାୟନ୍ତଂ ଅକୁତୋଭୟଂ ॥
‘‘ସାଲିତ୍ତକପ୍ପହାରେନ, ଭିନ୍ଦିସ୍ସଂ ତସ୍ସ ମତ୍ଥକଂ ।
ତସ୍ସ କମ୍ମୱିପାକେନ, ଇଦଂ ଦୁକ୍ଖଂ ନିଗଚ୍ଛିସଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠି କୂଟସହସ୍ସାନି, ପରିପୁଣ୍ଣାନି ସବ୍ବସୋ ।
ସୀସେ ମୟ୍ହଂ ନିପତନ୍ତି, ତେ ଭିନ୍ଦନ୍ତି ଚ [ନିପତନ୍ତି, ୱୋ ଭିନ୍ଦନ୍ତେୱ (ସୀ॰ ଧମ୍ମପଦଟ୍ଠକଥା)] ମତ୍ଥକ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଧମ୍ମେନ ତେ କାପୁରିସ, ସଟ୍ଠିକୂଟସହସ୍ସାନି, ପରିପୁଣ୍ଣାନି ସବ୍ବସୋ ।
ସୀସେ ତୁୟ୍ହଂ ନିପତନ୍ତି, ତେ ଭିନ୍ଦନ୍ତି ଚ ମତ୍ଥକ’’ନ୍ତି ॥
ସଟ୍ଠିକୂଟପେତୱତ୍ଥୁ ସୋଳସମଂ ।
ମହାୱଗ୍ଗୋ ଚତୁତ୍ଥୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
ଅମ୍ବସକ୍କରୋ ସେରୀସକୋ, ପିଙ୍ଗଲୋ ରେୱତି ଉଚ୍ଛୁ ।
ଦ୍ୱେ କୁମାରା ଦୁୱେ ଗୂଥା, ଗଣପାଟଲିଅମ୍ବୱନଂ ॥
ଅକ୍ଖରୁକ୍ଖଭୋଗସଂହରା, ସେଟ୍ଠିପୁତ୍ତସଟ୍ଠିକୂଟା ।
ଇତି ସୋଳସୱତ୍ଥୂନି, ୱଗ୍ଗୋ ତେନ ପୱୁଚ୍ଚତି ॥
ଅଥ ୱଗ୍ଗୁଦ୍ଦାନଂ –
ଉରଗୋ ଉପରିୱଗ୍ଗୋ, ଚୂଳମହାତି ଚତୁଧା ।
ୱତ୍ଥୂନି ଏକପଞ୍ଞାସଂ, ଚତୁଧା ଭାଣୱାରତୋ ॥
ପେତୱତ୍ଥୁପାଳି ନିଟ୍ଠିତା ।