ୱିମାନୱତ୍ଥୁପାଳି
॥ ନମୋ ତସ୍ସ ଭଗୱତୋ ଅରହତୋ ସମ୍ମାସମ୍ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ॥
ଖୁଦ୍ଦକନିକାୟେ
ୱିମାନୱତ୍ଥୁପାଳି
୧. ଇତ୍ଥିୱିମାନଂ
୧. ପୀଠୱଗ୍ଗୋ
୧. ପଠମପୀଠୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ପୀଠଂ ତେ ସୋୱଣ୍ଣମୟଂ ଉଳାରଂ, ମନୋଜୱଂ ଗଚ୍ଛତି ୟେନକାମଂ ।
ଅଲଙ୍କତେ ମଲ୍ୟଧରେ [ମାଲ୍ୟଧରେ (ସ୍ୟା॰)] ସୁୱତ୍ଥେ, ଓଭାସସି ୱିଜ୍ଜୁରିୱବ୍ଭକୂଟଂ ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ [ମୋଗ୍ଗଲାନେନ (କ॰) ଏୱମୁପରିପି] ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ଅବ୍ଭାଗତାନାସନକଂ ଅଦାସିଂ ।
ଅଭିୱାଦୟିଂ ଅଞ୍ଜଲିକଂ ଅକାସିଂ, ୟଥାନୁଭାୱଞ୍ଚ ଅଦାସି ଦାନଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ପଠମପୀଠୱିମାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଦୁତିୟପୀଠୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ପୀଠଂ ତେ ୱେଳୁରିୟମୟଂ ଉଳାରଂ, ମନୋଜୱଂ ଗଚ୍ଛତି ୟେନକାମଂ ।
ଅଲଙ୍କତେ ମଲ୍ୟଧରେ ସୁୱତ୍ଥେ, ଓଭାସସି ୱିଜ୍ଜୁରିୱବ୍ଭକୂଟଂ ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ଅବ୍ଭାଗତାନାସନକଂ ଅଦାସିଂ ।
ଅଭିୱାଦୟିଂ ଅଞ୍ଜଲିକଂ ଅକାସିଂ, ୟଥାନୁଭାୱଞ୍ଚ ଅଦାସି ଦାନଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦୁତିୟପୀଠୱିମାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ତତିୟପୀଠୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ପୀଠଂ ତେ ସୋୱଣ୍ଣମୟଂ ଉଳାରଂ, ମନୋଜୱଂ ଗଚ୍ଛତି ୟେନକାମଂ ।
ଅଲଙ୍କତେ ମଲ୍ୟଧରେ ସୁୱତ୍ଥେ, ଓଭାସସି ୱିଜ୍ଜୁରିୱବ୍ଭକୂଟଂ ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅପ୍ପସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ଫଲଂ ମମେଦଂ [ମମେତଂ (କ॰)], ୟେନମ୍ହି [ତେନମ୍ହି (କ॰)] ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା ।
ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ମନୁସ୍ସଲୋକେ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ଭିକ୍ଖୁଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲଂ ।
ତସ୍ସ ଅଦାସହଂ ପୀଠଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ତତିୟପୀଠୱିମାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଚତୁତ୍ଥପୀଠୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ପୀଠଂ ତେ ୱେଳୁରିୟମୟଂ ଉଳାରଂ, ମନୋଜୱଂ ଗଚ୍ଛତି ୟେନକାମଂ ।
ଅଲଙ୍କତେ ମଲ୍ୟଧରେ ସୁୱତ୍ଥେ, ଓଭାସସି ୱିଜ୍ଜୁରିୱବ୍ଭକୂଟଂ ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅପ୍ପସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ଫଲଂ ମମେଦଂ, ୟେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା ।
ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ମନୁସ୍ସଲୋକେ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ଭିକ୍ଖୁଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲଂ ।
ତସ୍ସ ଅଦାସହଂ ପୀଠଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଚତୁତ୍ଥପୀଠୱିମାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. କୁଞ୍ଜରୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘କୁଞ୍ଜରୋ ତେ ୱରାରୋହୋ, ନାନାରତନକପ୍ପନୋ ।
ରୁଚିରୋ ଥାମୱା ଜୱସମ୍ପନ୍ନୋ, ଆକାସମ୍ହି ସମୀହତି ॥
‘‘ପଦୁମି ପଦ୍ମ [ପଦୁମ… (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰) ଏୱମୁପରିପି] ପତ୍ତକ୍ଖି, ପଦ୍ମୁପ୍ପଲଜୁତିନ୍ଧରୋ ।
ପଦ୍ମଚୁଣ୍ଣାଭିକିଣ୍ଣଙ୍ଗୋ, ସୋଣ୍ଣପୋକ୍ଖରମାଲଧା [… ମାଲୱା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]॥
‘‘ପଦୁମାନୁସଟଂ ମଗ୍ଗଂ, ପଦ୍ମପତ୍ତୱିଭୂସିତଂ ॥
ଠିତଂ ୱଗ୍ଗୁମନୁଗ୍ଘାତୀ, ମିତଂ ଗଚ୍ଛତି ୱାରଣୋ ॥
‘‘ତସ୍ସ ପକ୍କମମାନସ୍ସ, ସୋଣ୍ଣକଂସା ରତିସ୍ସରା ।
ତେସଂ ସୁୟ୍ୟତି ନିଗ୍ଘୋସୋ, ତୁରିୟେ ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକେ ୟଥା ॥
‘‘ତସ୍ସ ନାଗସ୍ସ ଖନ୍ଧମ୍ହି, ସୁଚିୱତ୍ଥା ଅଲଙ୍କତା ।
ମହନ୍ତଂ ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଘଂ, ୱଣ୍ଣେନ ଅତିରୋଚସି ॥
‘‘ଦାନସ୍ସ ତେ ଇଦଂ ଫଲଂ, ଅଥୋ ସୀଲସ୍ସ ୱା ପନ ।
ଅଥୋ ଅଞ୍ଜଲିକମ୍ମସ୍ସ, ତଂ ମେ ଅକ୍ଖାହି ପୁଚ୍ଛିତା’’ତି ।
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନଂ, ଝାୟିଂ ଝାନରତଂ ସତଂ ।
ଅଦାସିଂ ପୁପ୍ଫାଭିକିଣ୍ଣଂ, ଆସନଂ ଦୁସ୍ସସନ୍ଥତଂ ॥
‘‘ଉପଡ୍ଢଂ ପଦ୍ମମାଲାହଂ, ଆସନସ୍ସ ସମନ୍ତତୋ ।
ଅବ୍ଭୋକିରିସ୍ସଂ ପତ୍ତେହି, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତସ୍ସ କମ୍ମକୁସଲସ୍ସ [କମ୍ମସ୍ସ କୁସଲସ୍ସ (ସୀ॰ ପୀ॰)], ଇଦଂ ମେ ଈଦିସଂ ଫଲଂ ।
ସକ୍କାରୋ ଗରୁକାରୋ ଚ, ଦେୱାନଂ ଅପଚିତା ଅହଂ ॥
‘‘ୟୋ ୱେ ସମ୍ମାୱିମୁତ୍ତାନଂ, ସନ୍ତାନଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିନଂ ।
ପସନ୍ନୋ ଆସନଂ ଦଜ୍ଜା, ଏୱଂ ନନ୍ଦେ ୟଥା ଅହଂ ॥
‘‘ତସ୍ମା ହି ଅତ୍ତକାମେନ [ଅତ୍ଥକାମେନ (କ॰)], ମହତ୍ତମଭିକଙ୍ଖତା ।
ଆସନଂ ଦାତବ୍ବଂ ହୋତି, ସରୀରନ୍ତିମଧାରିନ’’ନ୍ତି ॥
କୁଞ୍ଜରୱିମାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ପଠମନାୱାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣଚ୍ଛଦନଂ ନାୱଂ, ନାରି ଆରୁୟ୍ହ ତିଟ୍ଠସି ।
ଓଗାହସି ପୋକ୍ଖରଣିଂ, ପଦ୍ମଂ [ପଦୁମଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଛିନ୍ଦସି ପାଣିନା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ମନୁସ୍ସଲୋକେ ।
ଦିସ୍ୱାନ ଭିକ୍ଖୂ ତସିତେ କିଲନ୍ତେ, ଉଟ୍ଠାୟ ପାତୁଂ ଉଦକଂ ଅଦାସିଂ ॥
‘‘ୟୋ ୱେ କିଲନ୍ତାନ ପିପାସିତାନଂ, ଉଟ୍ଠାୟ ପାତୁଂ ଉଦକଂ ଦଦାତି ।
ସୀତୋଦକା [ସୀତୋଦିକା (ସୀ॰)] ତସ୍ସ ଭୱନ୍ତି ନଜ୍ଜୋ, ପହୂତମଲ୍ୟା ବହୁପୁଣ୍ଡରୀକା ॥
‘‘ତଂ ଆପଗା [ତମାପଗା (ସୀ॰ କ॰)] ଅନୁପରିୟନ୍ତି ସବ୍ବଦା, ସୀତୋଦକା ୱାଲୁକସନ୍ଥତା ନଦୀ ।
ଅମ୍ବା ଚ ସାଲା ତିଲକା ଚ ଜମ୍ବୁୟୋ, ଉଦ୍ଦାଲକା ପାଟଲିୟୋ ଚ ଫୁଲ୍ଲା ॥
‘‘ତଂ ଭୂମିଭାଗେହି ଉପେତରୂପଂ, ୱିମାନସେଟ୍ଠଂ ଭୁସସୋଭମାନଂ ।
ତସ୍ସୀଧ [ତସ୍ସେୱ (ସ୍ୟା॰)] କମ୍ମସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ, ଏତାଦିସଂ ପୁଞ୍ଞକତା [କତପୁଞ୍ଞା (ସୀ॰)] ଲଭନ୍ତି ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ପଠମନାୱାୱିମାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଦୁତିୟନାୱାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣଚ୍ଛଦନଂ ନାୱଂ, ନାରି ଆରୁୟ୍ହ ତିଟ୍ଠସି ।
ଓଗାହସି ପୋକ୍ଖରଣିଂ, ପଦ୍ମଂ ଛିନ୍ଦସି ପାଣିନା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୁତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ମନୁସ୍ସଲୋକେ ।
ଦିସ୍ୱାନ ଭିକ୍ଖୁଂ ତସିତଂ କିଲନ୍ତଂ, ଉଟ୍ଠାୟ ପାତୁଂ ଉଦକଂ ଅଦାସିଂ ॥
‘‘ୟୋ ୱେ କିଲନ୍ତସ୍ସ ପିପାସିତସ୍ସ, ଉଟ୍ଠାୟ ପାତୁଂ ଉଦକଂ ଦଦାତି ।
ସୀତୋଦକା ତସ୍ସ ଭୱନ୍ତି ନଜ୍ଜୋ, ପହୂତମଲ୍ୟା ବହୁପୁଣ୍ଡରୀକା ॥
‘‘ତଂ ଆପଗା ଅନୁପରିୟନ୍ତି ସବ୍ବଦା, ସୀତୋଦକା ୱାଲୁକସନ୍ଥତା ନଦୀ ।
ଅମ୍ବା ଚ ସାଲା ତିଲକା ଚ ଜମ୍ବୁୟୋ, ଉଦ୍ଦାଲକା ପାଟଲିୟୋ ଚ ଫୁଲ୍ଲା ॥
‘‘ତଂ ଭୂମିଭାଗେହି ଉପେତରୂପଂ, ୱିମାନସେଟ୍ଠଂ ଭୁସସୋଭମାନଂ ।
ତସ୍ସୀଧ କମ୍ମସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ, ଏତାଦିସଂ ପୁଞ୍ଞକତା ଲଭନ୍ତି ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦୁତିୟନାୱାୱିମାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ତତିୟନାୱାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ସୁୱଣ୍ଣଚ୍ଛଦନଂ ନାୱଂ, ନାରି ଆରୁୟ୍ହ ତିଟ୍ଠସି ।
ଓଗାହସି ପୋକ୍ଖରଣିଂ, ପଦ୍ମଂ ଛିନ୍ଦସି ପାଣିନା ॥
‘‘କୂଟାଗାରା ନିୱେସା ତେ, ୱିଭତ୍ତା ଭାଗସୋ ମିତା ।
ଦଦ୍ଦଲ୍ଲମାନା [ଦଦ୍ଦଳ୍ହମାନା (କ॰)] ଆଭନ୍ତି, ସମନ୍ତା ଚତୁରୋ ଦିସା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ସମ୍ବୁଦ୍ଧେନେୱ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ମନୁସ୍ସଲୋକେ ।
ଦିସ୍ୱାନ ଭିକ୍ଖୂ ତସିତେ କିଲନ୍ତେ, ଉଟ୍ଠାୟ ପାତୁଂ ଉଦକଂ ଅଦାସିଂ ॥
‘‘ୟୋ ୱେ କିଲନ୍ତାନ ପିପାସିତାନଂ, ଉଟ୍ଠାୟ ପାତୁଂ ଉଦକଂ ଦଦାତି ।
ସୀତୋଦକା ତସ୍ସ ଭୱନ୍ତି ନଜ୍ଜୋ, ପହୂତମଲ୍ୟା ବହୁପୁଣ୍ଡରୀକା ॥
‘‘ତଂ ଆପଗା ଅନୁପରିୟନ୍ତି ସବ୍ବଦା, ସୀତୋଦକା ୱାଲୁକସନ୍ଥତା ନଦୀ ।
ଅମ୍ବା ଚ ସାଲା ତିଲକା ଚ ଜମ୍ବୁୟୋ, ଉଦ୍ଦାଲକା ପାଟଲିୟୋ ଚ ଫୁଲ୍ଲା ॥
‘‘ତଂ ଭୂମିଭାଗେହି ଉପେତରୂପଂ, ୱିମାନସେଟ୍ଠଂ ଭୁସସୋଭମାନଂ ।
ତସ୍ସୀଧ କମ୍ମସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ, ଏତାଦିସଂ ପୁଞ୍ଞକତା ଲଭନ୍ତି ॥
‘‘କୂଟାଗାରା ନିୱେସା ମେ, ୱିଭତ୍ତା ଭାଗସୋ ମିତା ।
ଦଦ୍ଦଲ୍ଲମାନା ଆଭନ୍ତି, ସମନ୍ତା ଚତୁରୋ ଦିସା ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ବୁଦ୍ଧ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତି ।
ଏତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ଫଲଂ ମମେଦଂ, ଅତ୍ଥାୟ ବୁଦ୍ଧୋ ଉଦକଂ ଅପାୟୀ’’ତି [ଅପାସୀତି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
ତତିୟନାୱାୱିମାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଦୀପୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘କେନ ତ୍ୱଂ ୱିମଲୋଭାସା, ଅତିରୋଚସି ଦେୱତା [ଦେୱତେ (ବହୂସୁ) ୮୩ ୱିସ୍ସଜ୍ଜନଗାଥାୟ ସଂସନ୍ଦେତବ୍ବଂ]।
କେନ ତେ ସବ୍ବଗତ୍ତେହି, ସବ୍ବା ଓଭାସତେ ଦିସା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ମନୁସ୍ସଲୋକେ ।
ତମନ୍ଧକାରମ୍ହି ତିମୀସିକାୟଂ, ପଦୀପକାଲମ୍ହି ଅଦାସି ଦୀପଂ [ଅଦଂ ପଦୀପଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ୟୋ ଅନ୍ଧକାରମ୍ହି ତିମୀସିକାୟଂ, ପଦୀପକାଲମ୍ହି ଦଦାତି ଦୀପଂ ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜତି ଜୋତିରସଂ ୱିମାନଂ, ପହୂତମଲ୍ୟଂ ବହୁପୁଣ୍ଡରୀକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ତେନାହଂ ୱିମଲୋଭାସା, ଅତିରୋଚାମି ଦେୱତା ।
ତେନ ମେ ସବ୍ବଗତ୍ତେହି, ସବ୍ବା ଓଭାସତେ ଦିସା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦୀପୱିମାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ତିଲଦକ୍ଖିଣୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ମନୁସ୍ସଲୋକେ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲଂ ।
ଆସଜ୍ଜ ଦାନଂ ଅଦାସିଂ, ଅକାମା ତିଲଦକ୍ଖିଣଂ ।
ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟସ୍ସ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ତିଲଦକ୍ଖିଣୱିମାନଂ ଦସମଂ ।
୧୧. ପଠମପତିବ୍ବତାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘କୋଞ୍ଚା ମୟୂରା ଦିୱିୟା ଚ ହଂସା, ୱଗ୍ଗୁସ୍ସରା କୋକିଲା ସମ୍ପତନ୍ତି ।
ପୁପ୍ଫାଭିକିଣ୍ଣଂ ରମ୍ମମିଦଂ ୱିମାନଂ, ଅନେକଚିତ୍ତଂ ନରନାରିସେୱିତଂ [ନରନାରୀଭି ସେୱିତଂ (କ॰)]॥
‘‘ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ଇଦ୍ଧୀ ୱିକୁବ୍ବନ୍ତି ଅନେକରୂପା ।
ଇମା ଚ ତେ ଅଚ୍ଛରାୟୋ ସମନ୍ତତୋ, ନଚ୍ଚନ୍ତି ଗାୟନ୍ତି ପମୋଦୟନ୍ତି ଚ ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତାସି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ପତିବ୍ବତାନଞ୍ଞମନା ଅହୋସିଂ ।
ମାତାୱ ପୁତ୍ତଂ ଅନୁରକ୍ଖମାନା, କୁଦ୍ଧାପିହଂ [କୁଦ୍ଧାପହଂ (ସୀ॰)] ନପ୍ଫରୁସଂ ଅୱୋଚଂ ॥
‘‘ସଚ୍ଚେ ଠିତା ମୋସୱଜ୍ଜଂ ପହାୟ, ଦାନେ ରତା ସଙ୍ଗହିତତ୍ତଭାୱା ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତା, ସକ୍କଚ୍ଚ ଦାନଂ ୱିପୁଲଂ ଅଦାସିଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ପଠମପତିବ୍ବତାୱିମାନଂ ଏକାଦସମଂ ।
୧୨. ଦୁତିୟପତିବ୍ବତାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭଂ ରୁଚିରଂ ପଭସ୍ସରଂ, ୱିମାନମାରୁୟ୍ହ ଅନେକଚିତ୍ତଂ ।
ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ଉଚ୍ଚାୱଚା ଇଦ୍ଧି ୱିକୁବ୍ବମାନା ।
ଇମା ଚ ତେ ଅଚ୍ଛରାୟୋ ସମନ୍ତତୋ, ନଚ୍ଚନ୍ତି ଗାୟନ୍ତି ପମୋଦୟନ୍ତି ଚ ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତାସି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ଉପାସିକା ଚକ୍ଖୁମତୋ ଅହୋସିଂ ।
ପାଣାତିପାତା ୱିରତା ଅହୋସିଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟିସ୍ସଂ ॥
‘‘ଅମଜ୍ଜପା ନୋ ଚ [ନାପି (ସ୍ୟା॰)] ମୁସା ଅଭାଣିଂ [ଅଭାସିଂ (କ॰)], ସକେନ ସାମିନା [ସାମିନାୱ (ସୀ॰)] ଅହୋସିଂ ତୁଟ୍ଠା ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତା, ସକ୍କଚ୍ଚ ଦାନଂ ୱିପୁଲଂ ଅଦାସିଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦୁତିୟପତିବ୍ବତାୱିମାନଂ ଦ୍ୱାଦସମଂ ।
୧୩. ପଠମସୁଣିସାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ସୁଣିସା ଅହୋସିଂ ସସୁରସ୍ସ ଗେହେ [ଘରେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ଭିକ୍ଖୁଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲଂ ।
ତସ୍ସ ଅଦାସହଂ ପୂୱଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ।
ଭାଗଡ୍ଢଭାଗଂ ଦତ୍ୱାନ, ମୋଦାମି ନନ୍ଦନେ ୱନେ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ପଠମସୁଣିସାୱିମାନଂ ତେରସମଂ ।
୧୪. ଦୁତିୟସୁଣିସାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ସୁଣିସା ଅହୋସିଂ ସସୁରସ୍ସ ଗେହେ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ଭିକ୍ଖୁଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲଂ ।
ତସ୍ସ ଅଦାସହଂ ଭାଗଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ।
କୁମ୍ମାସପିଣ୍ଡଂ ଦତ୍ୱାନ, ମୋଦାମି ନନ୍ଦନେ ୱନେ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦୁତିୟସୁଣିସାୱିମାନଂ ଚୁଦ୍ଦସମଂ ।
୧୫. ଉତ୍ତରାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇସ୍ସା ଚ ମଚ୍ଛେରମଥୋ [ମଚ୍ଛରିୟମଥୋ ଚ (କ॰)] ପଳାସୋ, ନାହୋସି ମୟ୍ହଂ ଘରମାୱସନ୍ତିୟା ।
ଅକ୍କୋଧନା ଭତ୍ତୁୱସାନୁୱତ୍ତିନୀ, ଉପୋସଥେ ନିଚ୍ଚହମପ୍ପମତ୍ତା ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦସିଂ ପଞ୍ଚଦସିଂ, ୟା ଚ [ୟାୱ (ସୀ॰ ଅଟ୍ଠ॰, କ॰ ଅଟ୍ଠ॰) ଥେରୀଗାଥାଅଟ୍ଠକଥା ପସ୍ସିତବ୍ବା] ପକ୍ଖସ୍ସ ଅଟ୍ଠମୀ ।
ପାଟିହାରିୟପକ୍ଖଞ୍ଚ, ଅଟ୍ଠଙ୍ଗସୁସମାଗତଂ ॥
‘‘ଉପୋସଥଂ ଉପୱସିସ୍ସଂ, ସଦା ସୀଲେସୁ ସଂୱୁତା ।
ସଞ୍ଞମା ସଂୱିଭାଗା ଚ, ୱିମାନଂ ଆୱସାମହଂ [ଆୱସାମିମଂ (ସୀ॰ ଅଟ୍ଠ॰, କ॰) ପରତୋ ପନ ସବ୍ବତ୍ଥପି ‘‘ଆୱସାମହଂ’’ ଇଚ୍ଚେୱ ଦିସ୍ସତି]॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରତା, ମୁସାୱାଦା ଚ ସଞ୍ଞତା ।
ଥେୟ୍ୟା ଚ ଅତିଚାରା ଚ, ମଜ୍ଜପାନା ଚ ଆରକା [ଆରତା ( ?)]॥
‘‘ପଞ୍ଚସିକ୍ଖାପଦେ ରତା, ଅରିୟସଚ୍ଚାନ କୋୱିଦା ।
ଉପାସିକା ଚକ୍ଖୁମତୋ, ଗୋତମସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ସାହଂ ସକେନ ସୀଲେନ, ୟସସା ଚ ୟସସ୍ସିନୀ ।
ଅନୁଭୋମି ସକଂ ପୁଞ୍ଞଂ, ସୁଖିତା ଚମ୍ହିନାମୟା ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମହଂ ଅକାସିଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀତି ॥
୧୩୬. ‘‘ମମ ଚ, ଭନ୍ତେ, ୱଚନେନ ଭଗୱତୋ ପାଦେ ସିରସା ୱନ୍ଦେୟ୍ୟାସି – ‘ଉତ୍ତରା ନାମ, ଭନ୍ତେ, ଉପାସିକା ଭଗୱତୋ ପାଦେ ସିରସା ୱନ୍ଦତୀ’ତି । ଅନଚ୍ଛରିୟଂ ଖୋ ପନେତଂ, ଭନ୍ତେ, ୟଂ ମଂ ଭଗୱା ଅଞ୍ଞତରସ୍ମିଂ ସାମଞ୍ଞଫଲେ ବ୍ୟାକରେୟ୍ୟ [ବ୍ୟାକରେୟ୍ୟାତି ( ?)], ତଂ ଭଗୱା ସକଦାଗାମିଫଲେ ବ୍ୟାକାସୀ’’ତି ।
ଉତ୍ତରାୱିମାନଂ ପନ୍ନରସମଂ ।
୧୬. ସିରିମାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ୟୁତ୍ତା ଚ ତେ ପରମଅଲଙ୍କତା ହୟା, ଅଧୋମୁଖା ଅଘସିଗମା ବଲୀ ଜୱା ।
ଅଭିନିମ୍ମିତା ପଞ୍ଚରଥାସତା ଚ ତେ, ଅନ୍ୱେନ୍ତି ତଂ ସାରଥିଚୋଦିତା ହୟା ॥
‘‘ସା ତିଟ୍ଠସି ରଥୱରେ ଅଲଙ୍କତା, ଓଭାସୟଂ ଜଲମିୱ ଜୋତି ପାୱକୋ ।
ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ୱରତନୁ [ୱରଚାରୁ (କତ୍ଥଚି)] ଅନୋମଦସ୍ସନେ, କସ୍ମା ନୁ କାୟା ଅନଧିୱରଂ ଉପାଗମି ॥
‘‘କାମଗ୍ଗପତ୍ତାନଂ ୟମାହୁନୁତ୍ତରଂ [… ନୁତ୍ତରା (କ॰), ଅନୁତ୍ତରା (ସ୍ୟା॰)], ନିମ୍ମାୟ ନିମ୍ମାୟ ରମନ୍ତି ଦେୱତା ।
ତସ୍ମା କାୟା ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀ, ଇଧାଗତା ଅନଧିୱରଂ ନମସ୍ସିତୁଂ ॥
‘‘କିଂ ତ୍ୱଂ ପୁରେ ସୁଚରିତମାଚରୀଧ [ସୁଚରିତଂ ଅଚାରିଧ (ପୀ॰)],
କେନଚ୍ଛସି ତ୍ୱଂ ଅମିତୟସା ସୁଖେଧିତା ।
ଇଦ୍ଧୀ ଚ ତେ ଅନଧିୱରା ୱିହଙ୍ଗମା,
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ଦସ ଦିସା ୱିରୋଚତି ॥
‘‘ଦେୱେହି ତ୍ୱଂ ପରିୱୁତା ସକ୍କତା ଚସି,
କୁତୋ ଚୁତା ସୁଗତିଗତାସି ଦେୱତେ ।
କସ୍ସ ୱା ତ୍ୱଂ ୱଚନକରାନୁସାସନିଂ,
ଆଚିକ୍ଖ ମେ ତ୍ୱଂ ୟଦି ବୁଦ୍ଧସାୱିକା’’ତି ॥
‘‘ନଗନ୍ତରେ ନଗରୱରେ ସୁମାପିତେ, ପରିଚାରିକା ରାଜୱରସ୍ସ ସିରିମତୋ ।
ନଚ୍ଚେ ଗୀତେ ପରମସୁସିକ୍ଖିତା ଅହୁଂ, ସିରିମାତି ମଂ ରାଜଗହେ ଅୱେଦିଂସୁ [ଅୱେଦିସୁଂ ( ?)]॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଚ ମେ ଇସିନିସଭୋ ୱିନାୟକୋ, ଅଦେସୟୀ ସମୁଦୟଦୁକ୍ଖନିଚ୍ଚତଂ ।
ଅସଙ୍ଖତଂ ଦୁକ୍ଖନିରୋଧସସ୍ସତଂ, ମଗ୍ଗଞ୍ଚିମଂ ଅକୁଟିଲମଞ୍ଜସଂ ସିୱଂ ॥
‘‘ସୁତ୍ୱାନହଂ ଅମତପଦଂ ଅସଙ୍ଖତଂ, ତଥାଗତସ୍ସନଧିୱରସ୍ସ ସାସନଂ ।
ସୀଲେସ୍ୱହଂ ପରମସୁସଂୱୁତା ଅହୁଂ, ଧମ୍ମେ ଠିତା ନରୱରବୁଦ୍ଧଦେସିତେ [ଭାସିତେ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଞତ୍ୱାନହଂ ୱିରଜପଦଂ ଅସଙ୍ଖତଂ, ତଥାଗତେନନଧିୱରେନ ଦେସିତଂ ।
ତତ୍ଥେୱହଂ ସମଥସମାଧିମାଫୁସିଂ, ସାୟେୱ ମେ ପରମନିୟାମତା ଅହୁ ॥
‘‘ଲଦ୍ଧାନହଂ ଅମତୱରଂ ୱିସେସନଂ, ଏକଂସିକା ଅଭିସମୟେ ୱିସେସିୟ ।
ଅସଂସୟା ବହୁଜନପୂଜିତା ଅହଂ, ଖିଡ୍ଡାରତିଂ [ଖିଡ୍ଡଂ ରତିଂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ପଚ୍ଚନୁଭୋମନପ୍ପକଂ ॥
‘‘ଏୱଂ ଅହଂ ଅମତଦସମ୍ହି [ଅମତରସମ୍ହି (କ॰)] ଦେୱତା, ତଥାଗତସ୍ସନଧିୱରସ୍ସ ସାୱିକା ।
ଧମ୍ମଦ୍ଦସା ପଠମଫଲେ ପତିଟ୍ଠିତା, ସୋତାପନ୍ନା ନ ଚ ପନ ମତ୍ଥି ଦୁଗ୍ଗତି ॥
‘‘ସା ୱନ୍ଦିତୁଂ ଅନଧିୱରଂ ଉପାଗମିଂ, ପାସାଦିକେ କୁସଲରତେ ଚ ଭିକ୍ଖୱୋ ।
ନମସ୍ସିତୁଂ ସମଣସମାଗମଂ ସିୱଂ, ସଗାରୱା ସିରିମତୋ ଧମ୍ମରାଜିନୋ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱା ମୁନିଂ ମୁଦିତମନମ୍ହି ପୀଣିତା, ତଥାଗତଂ ନରୱରଦମ୍ମସାରଥିଂ ।
ତଣ୍ହଚ୍ଛିଦଂ କୁସଲରତଂ ୱିନାୟକଂ, ୱନ୍ଦାମହଂ ପରମହିତାନୁକମ୍ପକ’’ନ୍ତି ॥
ସିରିମାୱିମାନଂ ସୋଳସମଂ ।
୧୭. କେସକାରୀୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଇଦଂ ୱିମାନଂ ରୁଚିରଂ ପଭସ୍ସରଂ, ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭଂ ସତତଂ ସୁନିମ୍ମିତଂ ।
ସୁୱଣ୍ଣରୁକ୍ଖେହି ସମନ୍ତମୋତ୍ଥତଂ, ଠାନଂ ମମଂ କମ୍ମୱିପାକସମ୍ଭୱଂ ॥
‘‘ତତ୍ରୂପପନ୍ନା ପୁରିମଚ୍ଛରା ଇମା, ସତଂ ସହସ୍ସାନି ସକେନ କମ୍ମୁନା ।
ତୁୱଂସି ଅଜ୍ଝୁପଗତା ୟସସ୍ସିନୀ, ଓଭାସୟଂ ତିଟ୍ଠସି ପୁବ୍ବଦେୱତା ॥
‘‘ସସୀ ଅଧିଗ୍ଗୟ୍ହ ୟଥା ୱିରୋଚତି, ନକ୍ଖତ୍ତରାଜାରିୱ ତାରକାଗଣଂ ।
ତଥେୱ ତ୍ୱଂ ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଗଣଂ [ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଗମଂ (ସୀ॰)] ଇମଂ, ଦଦ୍ଦଲ୍ଲମାନା ୟସସା ୱିରୋଚସି ॥
‘‘କୁତୋ ନୁ ଆଗମ୍ମ ଅନୋମଦସ୍ସନେ, ଉପପନ୍ନା ତ୍ୱଂ ଭୱନଂ ମମଂ ଇଦଂ ।
ବ୍ରହ୍ମଂୱ ଦେୱା ତିଦସା ସହିନ୍ଦକା, ସବ୍ବେ ନ ତପ୍ପାମସେ ଦସ୍ସନେନ ତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ୟମେତଂ ସକ୍କ ଅନୁପୁଚ୍ଛସେ ମମଂ, ‘କୁତୋ ଚୁତା ତ୍ୱଂ ଇଧ ଆଗତା’ତି [କୁତୋ ଚୁତା ଇଧ ଆଗତା ତୁୱଂ (ସ୍ୟା॰), କୁତୋ ଚୁତାୟ ଆଗତି ତୱ (ପୀ॰)]।
ବାରାଣସୀ ନାମ ପୁରତ୍ଥି କାସିନଂ, ତତ୍ଥ ଅହୋସିଂ ପୁରେ କେସକାରିକା ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧେ ଚ ଧମ୍ମେ ଚ ପସନ୍ନମାନସା, ସଙ୍ଘେ ଚ ଏକନ୍ତଗତା ଅସଂସୟା ।
ଅଖଣ୍ଡସିକ୍ଖାପଦା ଆଗତପ୍ଫଲା, ସମ୍ବୋଧିଧମ୍ମେ ନିୟତା ଅନାମୟା’’ତି ॥
‘‘ତନ୍ତ୍ୟାଭିନନ୍ଦାମସେ ସ୍ୱାଗତଞ୍ଚ [ସାଗତଞ୍ଚ (ସୀ॰)] ତେ, ଧମ୍ମେନ ଚ ତ୍ୱଂ ୟସସା ୱିରୋଚସି ।
ବୁଦ୍ଧେ ଚ ଧମ୍ମେ ଚ ପସନ୍ନମାନସେ, ସଙ୍ଘେ ଚ ଏକନ୍ତଗତେ ଅସଂସୟେ ।
ଅଖଣ୍ଡସିକ୍ଖାପଦେ ଆଗତପ୍ଫଲେ, ସମ୍ବୋଧିଧମ୍ମେ ନିୟତେ ଅନାମୟେ’’ତି ॥
କେସକାରୀୱିମାନଂ ସତ୍ତରସମଂ ।
ପୀଠୱଗ୍ଗୋ ପଠମୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ପଞ୍ଚ ପୀଠା ତୟୋ ନାୱା, ଦୀପତିଲଦକ୍ଖିଣା ଦ୍ୱେ ।
ପତି ଦ୍ୱେ ସୁଣିସା ଉତ୍ତରା, ସିରିମା କେସକାରିକା ।
ୱଗ୍ଗୋ ତେନ ପୱୁଚ୍ଚତୀତି ॥
୨. ଚିତ୍ତଲତାୱଗ୍ଗୋ
୧. ଦାସିୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅପି ସକ୍କୋୱ ଦେୱିନ୍ଦୋ, ରମ୍ମେ ଚିତ୍ତଲତାୱନେ ।
ସମନ୍ତା ଅନୁପରିୟାସି, ନାରୀଗଣପୁରକ୍ଖତା ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ଦାସୀ ଅହୋସିଂ ପରପେସ୍ସିୟା [ପରପେସିୟା (କ॰)] କୁଲେ ॥
‘‘ଉପାସିକା ଚକ୍ଖୁମତୋ, ଗୋତମସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ।
ତସ୍ସା ମେ ନିକ୍କମୋ ଆସି, ସାସନେ ତସ୍ସ ତାଦିନୋ ॥
‘‘କାମଂ ଭିଜ୍ଜତୁୟଂ କାୟୋ, ନେୱ ଅତ୍ଥେତ୍ଥ ସଣ୍ଠନଂ [ସନ୍ଥନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]।
ସିକ୍ଖାପଦାନଂ ପଞ୍ଚନ୍ନଂ, ମଗ୍ଗୋ ସୋୱତ୍ଥିକୋ ସିୱୋ ॥
‘‘ଅକଣ୍ଟକୋ ଅଗହନୋ, ଉଜୁ ସବ୍ଭି ପୱେଦିତୋ ।
ନିକ୍କମସ୍ସ ଫଲଂ ପସ୍ସ, ୟଥିଦଂ ପାପୁଣିତ୍ଥିକା ॥
‘‘ଆମନ୍ତନିକା ରଞ୍ଞୋମ୍ହି, ସକ୍କସ୍ସ ୱସୱତ୍ତିନୋ ।
ସଟ୍ଠି ତୁରିୟ [ତୁରିୟ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ସହସ୍ସାନି, ପଟିବୋଧଂ କରୋନ୍ତି ମେ ॥
‘‘ଆଲମ୍ବୋ ଗଗ୍ଗରୋ [ଗଗ୍ଗମୋ (ସ୍ୟା॰), ଭଗ୍ଗରୋ (କ॰)] ଭୀମୋ [ଭିମ୍ମୋ (କ॰)], ସାଧୁୱାଦୀ ଚ ସଂସୟୋ ।
ପୋକ୍ଖରୋ ଚ ସୁଫସ୍ସୋ ଚ, ୱିଣାମୋକ୍ଖା [ୱିଲାମୋକ୍ଖା (କ॰)] ଚ ନାରିୟୋ ॥
‘‘ନନ୍ଦା ଚେୱ ସୁନନ୍ଦା ଚ, ସୋଣଦିନ୍ନା ସୁଚିମ୍ହିତା [ସୁଚିମ୍ଭିକା (ସ୍ୟା॰)]।
ଅଲମ୍ବୁସା ମିସ୍ସକେସୀ ଚ, ପୁଣ୍ଡରୀକାତି ଦାରୁଣୀ ॥
‘‘ଏଣୀଫସ୍ସା ସୁଫସ୍ସା ଚ, ସୁଭଦ୍ଦା ମୁଦୁୱାଦିନୀ ।
ଏତା ଚଞ୍ଞା ଚ ସେୟ୍ୟାସେ, ଅଚ୍ଛରାନଂ ପବୋଧିକା ॥
‘‘ତା ମଂ କାଲେନୁପାଗନ୍ତ୍ୱା, ଅଭିଭାସନ୍ତି ଦେୱତା ।
ହନ୍ଦ ନଚ୍ଚାମ ଗାୟାମ, ହନ୍ଦ ତଂ ରମୟାମସେ ॥
‘‘ନୟିଦଂ ଅକତପୁଞ୍ଞାନଂ, କତପୁଞ୍ଞାନମେୱିଦଂ ।
ଅସୋକଂ ନନ୍ଦନଂ ରମ୍ମଂ, ତିଦସାନଂ ମହାୱନଂ ॥
‘‘ସୁଖଂ ଅକତପୁଞ୍ଞାନଂ, ଇଧ ନତ୍ଥି ପରତ୍ଥ ଚ ।
ସୁଖଞ୍ଚ କତପୁଞ୍ଞାନଂ, ଇଧ ଚେୱ ପରତ୍ଥ ଚ ॥
‘‘ତେସଂ ସହବ୍ୟକାମାନଂ, କତ୍ତବ୍ବଂ କୁସଲଂ ବହୁଂ ।
କତପୁଞ୍ଞା ହି ମୋଦନ୍ତି, ସଗ୍ଗେ ଭୋଗସମଙ୍ଗିନୋ’’ତି ॥
ଦାସିୱିମାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଲଖୁମାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କେୱଟ୍ଟଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଖମ୍ମ, ଅହୁ ମୟ୍ହଂ ନିୱେସନଂ ।
ତତ୍ଥ ସଞ୍ଚରମାନାନଂ, ସାୱକାନଂ ମହେସିନଂ ॥
‘‘ଓଦନଂ କୁମ୍ମାସଂ [ସାକଂ (ସୀ॰)] ଡାକଂ, ଲୋଣସୋୱୀରକଞ୍ଚହଂ ।
ଅଦାସିଂ ଉଜୁଭୂତେସୁ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦସିଂ ପଞ୍ଚଦସିଂ, ୟା ଚ ପକ୍ଖସ୍ସ ଅଟ୍ଠମୀ ।
ପାଟିହାରିୟପକ୍ଖଞ୍ଚ, ଅଟ୍ଠଙ୍ଗସୁସମାଗତଂ ॥
‘‘ଉପୋସଥଂ ଉପୱସିସ୍ସଂ, ସଦା ସୀଲେସୁ ସଂୱୁତା ।
ସଞ୍ଞମା ସଂୱିଭାଗା ଚ, ୱିମାନଂ ଆୱସାମହଂ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରତା, ମୁସାୱାଦା ଚ ସଞ୍ଞତା ।
ଥେୟ୍ୟା ଚ ଅତିଚାରା ଚ, ମଜ୍ଜପାନା ଚ ଆରକା ॥
‘‘ପଞ୍ଚସିକ୍ଖାପଦେ ରତା, ଅରିୟସଚ୍ଚାନ କୋୱିଦା ।
ଉପାସିକା ଚକ୍ଖୁମତୋ, ଗୋତମସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀତି ॥
‘‘ମମ ଚ, ଭନ୍ତେ, ୱଚନେନ ଭଗୱତୋ ପାଦେ ସିରସା ୱନ୍ଦେୟ୍ୟାସି – ‘ଲଖୁମା ନାମ,ଭନ୍ତେ,ଉପାସିକା ଭଗୱତୋ ପାଦେ ସିରସା ୱନ୍ଦତୀ’ତି । ଅନଚ୍ଛରିୟଂ ଖୋ ପନେତଂ, ଭନ୍ତେ, ୟଂ ମଂ ଭଗୱା ଅଞ୍ଞତରସ୍ମିଂ ସାମଞ୍ଞଫଲେ ବ୍ୟାକରେୟ୍ୟ [ବ୍ୟାକରେୟ୍ୟାତି ( ?)]। ତଂ ଭଗୱା ସକଦାଗାମିଫଲେ ବ୍ୟାକାସୀ’’ତି ।
ଲଖୁମାୱିମାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଆଚାମଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ପିଣ୍ଡାୟ ତେ ଚରନ୍ତସ୍ସ, ତୁଣ୍ହୀଭୂତସ୍ସ ତିଟ୍ଠତୋ ।
ଦଲିଦ୍ଦା କପଣା ନାରୀ, ପରାଗାରଂ ଅପସ୍ସିତା [ଅୱସ୍ସିତା (ସୀ॰)]॥
‘‘ୟା ତେ ଅଦାସି ଆଚାମଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ।
ସା ହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, କଂ ନୁ ସା ଦିସତଂ ଗତା’’ତି ॥
‘‘ପିଣ୍ଡାୟ ମେ ଚରନ୍ତସ୍ସ, ତୁଣ୍ହୀଭୂତସ୍ସ ତିଟ୍ଠତୋ ।
ଦଲିଦ୍ଦା କପଣା ନାରୀ, ପରାଗାରଂ ଅପସ୍ସିତା ॥
‘‘ୟା ମେ ଅଦାସି ଆଚାମଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ।
ସା ହିତ୍ୱା ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ୱିପ୍ପମୁତ୍ତା ଇତୋ ଚୁତା ॥
‘‘ନିମ୍ମାନରତିନୋ ନାମ, ସନ୍ତି ଦେୱା ମହିଦ୍ଧିକା ।
ତତ୍ଥ ସା ସୁଖିତା ନାରୀ, ମୋଦତାଚାମଦାୟିକା’’ତି ॥
‘‘ଅହୋ ଦାନଂ ୱରାକିୟା, କସ୍ସପେ ସୁପ୍ପତିଟ୍ଠିତଂ ।
ପରାଭତେନ ଦାନେନ, ଇଜ୍ଝିତ୍ଥ ୱତ ଦକ୍ଖିଣା ॥
‘‘ୟା ମହେସିତ୍ତଂ କାରେୟ୍ୟ, ଚକ୍କୱତ୍ତିସ୍ସ ରାଜିନୋ ।
ନାରୀ ସବ୍ବଙ୍ଗକଲ୍ୟାଣୀ, ଭତ୍ତୁ ଚାନୋମଦସ୍ସିକା ।
ଏତସ୍ସାଚାମଦାନସ୍ସ, କଲଂ ନାଗ୍ଘତି ସୋଳସିଂ ॥
‘‘ସତଂ ନିକ୍ଖା ସତଂ ଅସ୍ସା, ସତଂ ଅସ୍ସତରୀରଥା ।
ସତଂ କଞ୍ଞାସହସ୍ସାନି, ଆମୁତ୍ତମଣିକୁଣ୍ଡଲା ।
ଏତସ୍ସାଚାମଦାନସ୍ସ, କଲଂ ନାଗ୍ଘନ୍ତି ସୋଳସିଂ ॥
‘‘ସତଂ ହେମୱତା ନାଗା, ଈସାଦନ୍ତା ଉରୂଳ୍ହୱା ।
ସୁୱଣ୍ଣକଚ୍ଛା ମାତଙ୍ଗା, ହେମକପ୍ପନୱାସସା [ହେମକପ୍ପନିୱାସସା (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ଏତସ୍ସାଚାମଦାନସ୍ସ, କଲଂ ନାଗ୍ଘତି ସୋଳସିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନମପି ଦୀପାନଂ, ଇସ୍ସରଂ ୟୋଧ କାରୟେ ।
ଏତସ୍ସାଚାମଦାନସ୍ସ, କଲଂ ନାଗ୍ଘତି ସୋଳସି’’ନ୍ତି ॥
ଆଚାମଦାୟିକାୱିମାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଚଣ୍ଡାଲିୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଚଣ୍ଡାଲି ୱନ୍ଦ ପାଦାନି, ଗୋତମସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ।
ତମେୱ [ତୱେୱ (ସୀ॰)] ଅନୁକମ୍ପାୟ, ଅଟ୍ଠାସି ଇସିସତ୍ତମୋ [ଇସିସୁତ୍ତମୋ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଅଭିପ୍ପସାଦେହି ମନଂ, ଅରହନ୍ତମ୍ହି ତାଦିନି [ତାଦିନେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ଖିପ୍ପଂ ପଞ୍ଜଲିକା ୱନ୍ଦ, ପରିତ୍ତଂ ତୱ ଜୀୱିତ’’ନ୍ତି ॥
ଚୋଦିତା ଭାୱିତତ୍ତେନ, ସରୀରନ୍ତିମଧାରିନା ।
ଚଣ୍ଡାଲୀ ୱନ୍ଦି ପାଦାନି, ଗୋତମସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ॥
ତମେନଂ ଅୱଧୀ ଗାୱୀ, ଚଣ୍ଡାଲିଂ ପଞ୍ଜଲିଂ ଠିତଂ ।
ନମସ୍ସମାନଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ଅନ୍ଧକାରେ ପଭଙ୍କରନ୍ତି ॥
‘‘ଖୀଣାସୱଂ ୱିଗତରଜଂ ଅନେଜଂ, ଏକଂ ଅରଞ୍ଞମ୍ହି ରହୋ ନିସିନ୍ନଂ ।
ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତା ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା, ୱନ୍ଦାମି ତଂ ୱୀର ମହାନୁଭାୱ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣୱଣ୍ଣା ଜଲିତା ମହାୟସା, ୱିମାନମୋରୁୟ୍ହ ଅନେକଚିତ୍ତା ।
ପରିୱାରିତା ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଗଣେନ [ଅଚ୍ଛରାନଂ ଗଣେନ (ସୀ॰)], କା ତ୍ୱଂ ସୁଭେ ଦେୱତେ ୱନ୍ଦସେ ମମ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅହଂ ଭଦ୍ଦନ୍ତେ ଚଣ୍ଡାଲୀ, ତୟା ୱୀରେନ [ଥେରେନ (କ॰)] ପେସିତା ।
ୱନ୍ଦିଂ ଅରହତୋ ପାଦେ, ଗୋତମସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ସାହଂ ୱନ୍ଦିତ୍ୱା [ୱନ୍ଦିତ୍ୱ (ସୀ॰)] ପାଦାନି, ଚୁତା ଚଣ୍ଡାଲୟୋନିୟା ।
ୱିମାନଂ ସବ୍ବତୋ ଭଦ୍ଦଂ, ଉପପନ୍ନମ୍ହି ନନ୍ଦନେ ॥
‘‘ଅଚ୍ଛରାନଂ ସତସହସ୍ସଂ, ପୁରକ୍ଖତ୍ୱାନ [ପୁରକ୍ଖିତ୍ୱା ମଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ତିଟ୍ଠତି ।
ତାସାହଂ ପୱରା ସେଟ୍ଠା, ୱଣ୍ଣେନ ୟସସାୟୁନା ॥
‘‘ପହୂତକତକଲ୍ୟାଣା, ସମ୍ପଜାନା ପଟିସ୍ସତା [ପତିସ୍ସତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ମୁନିଂ କାରୁଣିକଂ ଲୋକେ, ତଂ ଭନ୍ତେ ୱନ୍ଦିତୁମାଗତା’’ତି ॥
ଇଦଂ ୱତ୍ୱାନ ଚଣ୍ଡାଲୀ, କତଞ୍ଞୂ କତୱେଦିନୀ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଅରହତୋ ପାଦେ, ତତ୍ଥେୱନ୍ତରଧାୟଥାତି [ତତ୍ଥେୱନ୍ତରଧାୟତୀତି (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
ଚଣ୍ଡାଲିୱିମାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଭଦ୍ଦିତ୍ଥିୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ନୀଲା ପୀତା ଚ କାଳା ଚ, ମଞ୍ଜିଟ୍ଠା [ମଞ୍ଜେଟ୍ଠା (ସୀ॰), ମଞ୍ଜଟ୍ଠା (ପୀ॰)] ଅଥ ଲୋହିତା ।
ଉଚ୍ଚାୱଚାନଂ ୱଣ୍ଣାନଂ, କିଞ୍ଜକ୍ଖପରିୱାରିତା ॥
‘‘ମନ୍ଦାରୱାନଂ ପୁପ୍ଫାନଂ, ମାଲଂ ଧାରେସି ମୁଦ୍ଧନି ।
ନୟିମେ ଅଞ୍ଞେସୁ କାୟେସୁ, ରୁକ୍ଖା ସନ୍ତି ସୁମେଧସେ ॥
‘‘କେନ କାୟଂ ଉପପନ୍ନା, ତାୱତିଂସଂ ୟସସ୍ସିନୀ ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଭଦ୍ଦିତ୍ଥିକାତି [ଭଦ୍ଦିତ୍ଥୀତି (ସୀ॰)] ମଂ ଅଞ୍ଞଂସୁ, କିମିଲାୟଂ ଉପାସିକା ।
ସଦ୍ଧା ସୀଲେନ ସମ୍ପନ୍ନା, ସଂୱିଭାଗରତା ସଦା ॥
‘‘ଅଚ୍ଛାଦନଞ୍ଚ ଭତ୍ତଞ୍ଚ, ସେନାସନଂ ପଦୀପିୟଂ ।
ଅଦାସିଂ ଉଜୁଭୂତେସୁ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦସିଂ ପଞ୍ଚଦସିଂ, ୟା ଚ ପକ୍ଖସ୍ସ ଅଟ୍ଠମୀ ।
ପାଟିହାରିୟପକ୍ଖଞ୍ଚ, ଅଟ୍ଠଙ୍ଗସୁସମାଗତଂ ॥
‘‘ଉପୋସଥଂ ଉପୱସିସ୍ସଂ, ସଦା ସୀଲେସୁ ସଂୱୁତା ।
ସଞ୍ଞମା ସଂୱିଭାଗା ଚ, ୱିମାନଂ ଆୱସାମହଂ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରତା, ମୁସାୱାଦା ଚ ସଞ୍ଞତା ।
ଥେୟ୍ୟା ଚ ଅତିଚାରା ଚ, ମଜ୍ଜପାନା ଚ ଆରକା ॥
‘‘ପଞ୍ଚସିକ୍ଖାପଦେ ରତା, ଅରିୟସଚ୍ଚାନ କୋୱିଦା ।
ଉପାସିକା ଚକ୍ଖୁମତୋ, ଅପ୍ପମାଦୱିହାରିନୀ ॥
କତାୱାସା କତକୁସଲା ତତୋ ଚୁତା [କତାୱକାସା କତକୁସଲା (କ॰)],
ସୟଂ ପଭା ଅନୁୱିଚରାମି ନନ୍ଦନଂ ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୂ ଚାହଂ ପରମହିତାନୁକମ୍ପକେ, ଅଭୋଜୟିଂ ତପସ୍ସିୟୁଗଂ ମହାମୁନିଂ ।
କତାୱାସା କତକୁସଲା ତତୋ ଚୁତା [କତାୱକାସା କତକୁସଲା (କ॰)], ସୟଂ ପଭା ଅନୁୱିଚରାମି ନନ୍ଦନଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠଙ୍ଗିକଂ ଅପରିମିତଂ ସୁଖାୱହଂ, ଉପୋସଥଂ ସତତମୁପାୱସିଂ ଅହଂ ।
କତାୱାସା କତକୁସଲା ତତୋ ଚୁତା [କତାୱକାସା କତକୁସଲା (କ॰)], ସୟଂ ପଭା ଅନୁୱିଚରାମି ନନ୍ଦନ’’ନ୍ତି ॥
ଭଦ୍ଦିତ୍ଥିୱିମାନଂ [ଭଦ୍ଦିତ୍ଥିକାୱିମାନଂ (ସ୍ୟା॰)] ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ସୋଣଦିନ୍ନାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୋଣଦିନ୍ନାତି ମଂ ଅଞ୍ଞଂସୁ, ନାଳନ୍ଦାୟଂ ଉପାସିକା ।
ସଦ୍ଧା ସୀଲେନ ସମ୍ପନ୍ନା, ସଂୱିଭାଗରତା ସଦା ॥
‘‘ଅଚ୍ଛାଦନଞ୍ଚ ଭତ୍ତଞ୍ଚ, ସେନାସନଂ ପଦୀପିୟଂ ।
ଅଦାସିଂ ଉଜୁଭୂତେସୁ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦସିଂ ପଞ୍ଚଦସିଂ, ୟା ଚ ପକ୍ଖସ୍ସ ଅଟ୍ଠମୀ ।
ପାଟିହାରିୟପକ୍ଖଞ୍ଚ, ଅଟ୍ଠଙ୍ଗସୁସମାଗତଂ ॥
‘‘ଉପୋସଥଂ ଉପୱସିସ୍ସଂ, ସଦା ସୀଲେସୁ ସଂୱୁତା ।
ସଞ୍ଞମା ସଂୱିଭାଗା ଚ, ୱିମାନଂ ଆୱସାମହଂ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରତା, ମୁସାୱାଦା ଚ ସଞ୍ଞତା ।
ଥେୟ୍ୟା ଚ ଅତିଚାରା ଚ, ମଜ୍ଜପାନା ଚ ଆରକା ॥
‘‘ପଞ୍ଚସିକ୍ଖାପଦେ ରତା, ଅରିୟସଚ୍ଚାନ କୋୱିଦା ।
ଉପାସିକା ଚକ୍ଖୁମତୋ, ଗୋତମସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋଣଦିନ୍ନାୱିମାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଉପୋସଥାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଉପୋସଥାତି ମଂ ଅଞ୍ଞଂସୁ, ସାକେତାୟଂ ଉପାସିକା ।
ସଦ୍ଧା ସୀଲେନ ସମ୍ପନ୍ନା, ସଂୱିଭାଗରତା ସଦା ॥
‘‘ଅଚ୍ଛାଦନଞ୍ଚ ଭତ୍ତଞ୍ଚ, ସେନାସନଂ ପଦୀପିୟଂ ।
ଅଦାସିଂ ଉଜୁଭୂତେସୁ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦସିଂ ପଞ୍ଚଦସିଂ, ୟା ଚ ପକ୍ଖସ୍ସ ଅଟ୍ଠମୀ ।
ପାଟିହାରିୟପକ୍ଖଞ୍ଚ, ଅଟ୍ଠଙ୍ଗସୁସମାଗତଂ ॥
‘‘ଉପୋସଥଂ ଉପୱସିସ୍ସଂ, ସଦା ସୀଲେସୁ ସଂୱୁତା ।
ସଞ୍ଞମା ସଂୱିଭାଗା ଚ, ୱିମାନଂ ଆୱସାମହଂ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରତା, ମୁସାୱାଦା ଚ ସଞ୍ଞତା ।
ଥେୟ୍ୟା ଚ ଅତିଚାରା ଚ, ମଜ୍ଜପାନା ଚ ଆରକା ॥
‘‘ପଞ୍ଚସିକ୍ଖାପଦେ ରତା, ଅରିୟସଚ୍ଚାନ କୋୱିଦା ।
ଉପାସିକା ଚକ୍ଖୁମତୋ, ଗୋତମସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ଅଭିକ୍ଖଣଂ ନନ୍ଦନଂ ସୁତ୍ୱା, ଛନ୍ଦୋ ମେ ଉଦପଜ୍ଜଥ [ଉପପଜ୍ଜଥ (ବହୂସୁ)]।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପଣିଧାୟ, ଉପପନ୍ନମ୍ହି ନନ୍ଦନଂ ॥
‘‘ନାକାସିଂ ସତ୍ଥୁ ୱଚନଂ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସାଦିଚ୍ଚବନ୍ଧୁନୋ ।
ହୀନେ ଚିତ୍ତଂ ପଣିଧାୟ, ସାମ୍ହି ପଚ୍ଛାନୁତାପିନୀ’’ତି ॥
‘‘କୀୱ ଚିରଂ ୱିମାନମ୍ହି, ଇଧ ୱଚ୍ଛସୁପୋସଥେ [ୱସ୍ସସୁପୋସଥେ (ସୀ॰)]।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, ୟଦି ଜାନାସି ଆୟୁନୋ’’ତି ॥
‘‘ସଟ୍ଠିୱସ୍ସସହସ୍ସାନି [ସଟ୍ଠି ସତସହସ୍ସାନି ( ?)], ତିସ୍ସୋ ଚ ୱସ୍ସକୋଟିୟୋ ।
ଇଧ ଠତ୍ୱା ମହାମୁନି, ଇତୋ ଚୁତା ଗମିସ୍ସାମି ।
ମନୁସ୍ସାନଂ ସହବ୍ୟତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ମା ତ୍ୱଂ ଉପୋସଥେ ଭାୟି, ସମ୍ବୁଦ୍ଧେନାସି ବ୍ୟାକତା ।
ସୋତାପନ୍ନା ୱିସେସୟି, ପହୀନା ତୱ ଦୁଗ୍ଗତୀ’’ତି ॥
ଉପୋସଥାୱିମାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ନିଦ୍ଦାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ନିଦ୍ଦାତି [ସଦ୍ଧାତି (ସୀ॰)] ମମଂ ଅଞ୍ଞଂସୁ, ରାଜଗହସ୍ମିଂ ଉପାସିକା ।
ସଦ୍ଧା ସୀଲେନ ସମ୍ପନ୍ନା, ସଂୱିଭାଗରତା ସଦା ॥
‘‘ଅଚ୍ଛାଦନଞ୍ଚ ଭତ୍ତଞ୍ଚ, ସେନାସନଂ ପଦୀପିୟଂ ।
ଅଦାସିଂ ଉଜୁଭୂତେସୁ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦସିଂ ପଞ୍ଚଦସିଂ, ୟା ଚ ପକ୍ଖସ୍ସ ଅଟ୍ଠମୀ ।
ପାଟିହାରିୟପକ୍ଖଞ୍ଚ, ଅଟ୍ଠଙ୍ଗସୁସମାଗତଂ ॥
‘‘ଉପୋସଥଂ ଉପୱସିସ୍ସଂ, ସଦା ସୀଲେସୁ ସଂୱୁତା ।
ସଞ୍ଞମା ସଂୱିଭାଗା ଚ, ୱିମାନଂ ଆୱସାମହଂ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରତା, ମୁସାୱାଦା ଚ ସଞ୍ଞତା ।
ଥେୟ୍ୟା ଚ ଅତିଚାରା ଚ, ମଜ୍ଜପାନା ଚ ଆରକା ॥
‘‘ପଞ୍ଚସିକ୍ଖାପଦେ ରତା, ଅରିୟସଚ୍ଚାନ କୋୱିଦା ।
ଉପାସିକା ଚକ୍ଖୁମତୋ, ଗୋତମସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ନିଦ୍ଦାୱିମାନଂ [ସଦ୍ଧାୱିମାନଂ (ସୀ॰)] ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ସୁନିଦ୍ଦାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰… ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସୁନିଦ୍ଦାତି [ସୁନନ୍ଦାତି (ସୀ॰)] ମଂ ଅଞ୍ଞଂସୁ, ରାଜଗହସ୍ମିଂ ଉପାସିକା ।
ସଦ୍ଧା ସୀଲେନ ସମ୍ପନ୍ନା, ସଂୱିଭାଗରତା ସଦା ॥
(ୟଥା ନିଦ୍ଦାୱିମାନଂ ତଥା ୱିତ୍ଥାରେତବ୍ବଂ ॥)
‘‘ପଞ୍ଚସିକ୍ଖାପଦେ ରତା, ଅରିୟସଚ୍ଚାନ କୋୱିଦା ।
ଉପାସିକା ଚକ୍ଖୁମତୋ, ଗୋତମସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୁନିଦ୍ଦାୱିମାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପଠମଭିକ୍ଖାଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ମନୁସ୍ସଲୋକେ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲଂ ।
ତସ୍ସ ଅଦାସହଂ ଭିକ୍ଖଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ପଠମଭିକ୍ଖାଦାୟିକାୱିମାନଂ ଦସମଂ ।
୧୧. ଦୁତିୟଭିକ୍ଖାଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ମନୁସ୍ସଲୋକେ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ଭିକ୍ଖୁଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲଂ ।
ତସ୍ସ ଅଦାସହଂ ଭିକ୍ଖଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰ … ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦୁତିୟଭିକ୍ଖାଦାୟିକାୱିମାନଂ ଏକାଦସମଂ ।
ଚିତ୍ତଲତାୱଗ୍ଗୋ ଦୁତିୟୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଦାସୀ ଚେୱ ଲଖୁମା ଚ, ଅଥ ଆଚାମଦାୟିକା ।
ଚଣ୍ଡାଲୀ ଭଦ୍ଦିତ୍ଥୀ ଚେୱ [ଭଦ୍ଦିତ୍ଥିକା ଚ (ସ୍ୟା॰)], ସୋଣଦିନ୍ନା ଉପୋସଥା ।
ନିଦ୍ଦା ଚେୱ ସୁନିଦ୍ଦା ଚ [ନନ୍ଦା ଚେୱ ସୁନନ୍ଦା ଚ (ସୀ॰)], ଦ୍ୱେ ଚ ଭିକ୍ଖାୟ ଦାୟିକା ।
ୱଗ୍ଗୋ ତେନ ପୱୁଚ୍ଚତୀତି ॥
ଭାଣୱାରଂ ପଠମଂ ନିଟ୍ଠିତଂ ।
୩. ପାରିଚ୍ଛତ୍ତକୱଗ୍ଗୋ
୧. ଉଳାରୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଳାରୋ ତେ ୟସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ସବ୍ବା ଓଭାସତେ ଦିସା ।
ନାରିୟୋ ନଚ୍ଚନ୍ତି ଗାୟନ୍ତି, ଦେୱପୁତ୍ତା ଅଲଙ୍କତା ॥
‘‘ମୋଦେନ୍ତି ପରିୱାରେନ୍ତି, ତୱ ପୂଜାୟ ଦେୱତେ ।
ସୋୱଣ୍ଣାନି ୱିମାନାନି, ତୱିମାନି ସୁଦସ୍ସନେ ॥
‘‘ତୁୱଂସି ଇସ୍ସରା ତେସଂ, ସବ୍ବକାମସମିଦ୍ଧିନୀ ।
ଅଭିଜାତା ମହନ୍ତାସି, ଦେୱକାୟେ ପମୋଦସି ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ମନୁସ୍ସଲୋକେ ।
ଦୁସ୍ସୀଲକୁଲେ ସୁଣିସା ଅହୋସିଂ, ଅସ୍ସଦ୍ଧେସୁ କଦରିୟେସୁ ଅହଂ ॥
‘‘ସଦ୍ଧା ସୀଲେନ ସମ୍ପନ୍ନା, ସଂୱିଭାଗରତା ସଦା ।
ପିଣ୍ଡାୟ ଚରମାନସ୍ସ, ଅପୂୱଂ ତେ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ତଦାହଂ ସସ୍ସୁୟାଚିକ୍ଖିଂ, ସମଣୋ ଆଗତୋ ଇଧ ।
ତସ୍ସ ଅଦାସହଂ ପୂୱଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ଇତିସ୍ସା ସସ୍ସୁ ପରିଭାସି, ଅୱିନୀତାସି ତ୍ୱଂ [ଅୱିନୀତା ତୁୱଂ (ସୀ॰)] ୱଧୁ ।
ନ ମଂ ସମ୍ପୁଚ୍ଛିତୁଂ ଇଚ୍ଛି, ସମଣସ୍ସ ଦଦାମହଂ ॥
‘‘ତତୋ ମେ ସସ୍ସୁ କୁପିତା, ପହାସି ମୁସଲେନ ମଂ ।
କୂଟଙ୍ଗଚ୍ଛି ଅୱଧି ମଂ, ନାସକ୍ଖିଂ ଜୀୱିତୁଂ ଚିରଂ ॥
‘‘ସା ଅହଂ କାୟସ୍ସ ଭେଦା, ୱିପ୍ପମୁତ୍ତା ତତୋ ଚୁତା ।
ଦେୱାନଂ ତାୱତିଂସାନଂ, ଉପପନ୍ନା ସହବ୍ୟତଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଉଳାରୱିମାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଉଚ୍ଛୁଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଓଭାସୟିତ୍ୱା ପଥୱିଂ [ପଠୱିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସଦେୱକଂ, ଅତିରୋଚସି ଚନ୍ଦିମସୂରିୟା ୱିୟ ।
ସିରିୟା ଚ ୱଣ୍ଣେନ ୟସେନ ତେଜସା, ବ୍ରହ୍ମାୱ ଦେୱେ ତିଦସେ ସହିନ୍ଦକେ [ସଇନ୍ଦକେ (ସୀ॰)]॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଉପ୍ପଲମାଲଧାରିନୀ, ଆୱେଳିନୀ କଞ୍ଚନସନ୍ନିଭତ୍ତଚେ ।
ଅଲଙ୍କତେ ଉତ୍ତମୱତ୍ଥଧାରିନୀ, କା ତ୍ୱଂ ସୁଭେ ଦେୱତେ ୱନ୍ଦସେ ମମଂ ॥
‘‘କିଂ ତ୍ୱଂ ପୁରେ କମ୍ମମକାସି ଅତ୍ତନା, ମନୁସ୍ସଭୂତା ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ।
ଦାନଂ ସୁଚିଣ୍ଣଂ ଅଥ ସୀଲସଂୟମଂ [ସଞ୍ଞମଂ (ସୀ॰)], କେନୂପପନ୍ନା ସୁଗତିଂ ୟସସ୍ସିନୀ ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଇଦାନି ଭନ୍ତେ ଇମମେୱ ଗାମଂ [ଗାମେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ପିଣ୍ଡାୟ ଅମ୍ହାକଂ ଘରଂ ଉପାଗମି ।
ତତୋ ତେ ଉଚ୍ଛୁସ୍ସ ଅଦାସି ଖଣ୍ଡିକଂ, ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ଅତୁଲାୟ ପୀତିୟା ॥
‘‘ସସ୍ସୁ ଚ ପଚ୍ଛା ଅନୁୟୁଞ୍ଜତେ ମମଂ, କହଂ [କହଂ ମେ (ପୀ॰)] ନୁ ଉଚ୍ଛୁଂ ୱଧୁକେ ଅୱାକିରି [ଅୱାକରି (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ନ ଛଡ୍ଡିତଂ ନୋ ପନ ଖାଦିତଂ ମୟା, ସନ୍ତସ୍ସ ଭିକ୍ଖୁସ୍ସ ସୟଂ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ତୁୟ୍ହଂନ୍ୱିଦଂ [ତୁୟ୍ହଂ ନୁ ଇଦଂ (ସ୍ୟା॰)] ଇସ୍ସରିୟଂ ଅଥୋ ମମ, ଇତିସ୍ସା ସସ୍ସୁ ପରିଭାସତେ ମମଂ ।
ପୀଠଂ ଗହେତ୍ୱା ପହାରଂ ଅଦାସି ମେ, ତତୋ ଚୁତା କାଲକତାମ୍ହି ଦେୱତା ॥
‘‘ତଦେୱ କମ୍ମଂ କୁସଲଂ କତଂ ମୟା, ସୁଖଞ୍ଚ କମ୍ମଂ ଅନୁଭୋମି ଅତ୍ତନା ।
ଦେୱେହି ସଦ୍ଧିଂ ପରିଚାରୟାମହଂ, ମୋଦାମହଂ କାମଗୁଣେହି ପଞ୍ଚହି ॥
‘‘ତଦେୱ କମ୍ମଂ କୁସଲଂ କତଂ ମୟା, ସୁଖଞ୍ଚ କମ୍ମଂ ଅନୁଭୋମି ଅତ୍ତନା ।
ଦେୱିନ୍ଦଗୁତ୍ତା ତିଦସେହି ରକ୍ଖିତା, ସମପ୍ପିତା କାମଗୁଣେହି ପଞ୍ଚହି ॥
‘‘ଏତାଦିସଂ ପୁଞ୍ଞଫଲଂ ଅନପ୍ପକଂ, ମହାୱିପାକା ମମ ଉଚ୍ଛୁଦକ୍ଖିଣା ।
ଦେୱେହି ସଦ୍ଧିଂ ପରିଚାରୟାମହଂ, ମୋଦାମହଂ କାମଗୁଣେହି ପଞ୍ଚହି ॥
‘‘ଏତାଦିସଂ ପୁଞ୍ଞଫଲଂ ଅନପ୍ପକଂ, ମହାଜୁତିକା ମମ ଉଚ୍ଛୁଦକ୍ଖିଣା ।
ଦେୱିନ୍ଦଗୁତ୍ତା ତିଦସେହି ରକ୍ଖିତା, ସହସ୍ସନେତ୍ତୋରିୱ ନନ୍ଦନେ ୱନେ ॥
‘‘ତୁୱଞ୍ଚ ଭନ୍ତେ ଅନୁକମ୍ପକଂ ୱିଦୁଂ, ଉପେଚ୍ଚ ୱନ୍ଦିଂ କୁସଲଞ୍ଚ ପୁଚ୍ଛିସଂ ।
ତତୋ ତେ ଉଚ୍ଛୁସ୍ସ ଅଦାସି ଖଣ୍ଡିକଂ, ପସନ୍ନଚିତା ଅତୁଲାୟ ପୀତିୟା’’ତି ॥
ଉଚ୍ଛୁଦାୟିକାୱିମାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ପଲ୍ଲଙ୍କୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ପଲ୍ଲଙ୍କସେଟ୍ଠେ ମଣିସୋଣ୍ଣଚିତ୍ତେ, ପୁପ୍ଫାଭିକିଣ୍ଣେ ସୟନେ ଉଳାରେ ।
ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ଉଚ୍ଚାୱଚା ଇଦ୍ଧି ୱିକୁବ୍ବମାନା ॥
‘‘ଇମା ଚ ତେ ଅଚ୍ଛରାୟୋ ସମନ୍ତତୋ, ନଚ୍ଚନ୍ତି ଗାୟନ୍ତି ପମୋଦୟନ୍ତି ।
ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତାସି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ଅଡ୍ଢେ କୁଲେ ସୁଣିସା ଅହୋସିଂ ।
ଅକ୍କୋଧନା ଭତ୍ତୁୱସାନୁୱତ୍ତିନୀ, ଉପୋସଥେ ଅପ୍ପମତ୍ତା ଅହୋସିଂ [ଅପ୍ପମତ୍ତା ଉପୋସଥେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ମନୁସ୍ସଭୂତା ଦହରା ଅପାପିକା [ଦହରାସ’ପାପିକା (ସୀ॰)], ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ପତିମାଭିରାଧୟିଂ ।
ଦିୱା ଚ ରତ୍ତୋ ଚ ମନାପଚାରିନୀ, ଅହଂ ପୁରେ ସୀଲୱତୀ ଅହୋସିଂ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରତା ଅଚୋରିକା, ସଂସୁଦ୍ଧକାୟା ସୁଚିବ୍ରହ୍ମଚାରିନୀ ।
ଅମଜ୍ଜପା ନୋ ଚ ମୁସା ଅଭାଣିଂ, ସିକ୍ଖାପଦେସୁ ପରିପୂରକାରିନୀ ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦସିଂ ପଞ୍ଚଦସିଂ, ୟା ଚ ପକ୍ଖସ୍ସ ଅଟ୍ଠମୀ ।
ପାଟିହାରିୟପକ୍ଖଞ୍ଚ, ପସନ୍ନମାନସା ଅହଂ [ଅତିପସନ୍ନମାନସା (କ॰)]॥
‘‘ଅଟ୍ଠଙ୍ଗୁପେତଂ ଅନୁଧମ୍ମଚାରିନୀ, ଉପୋସଥଂ ପୀତିମନା ଉପାୱସିଂ ।
ଇମଞ୍ଚ ଅରିୟଂ ଅଟ୍ଠଙ୍ଗୱରେହୁପେତଂ, ସମାଦିୟିତ୍ୱା କୁସଲଂ ସୁଖୁଦ୍ରୟଂ ।
ପତିମ୍ହି କଲ୍ୟାଣୀ ୱସାନୁୱତ୍ତିନୀ, ଅହୋସିଂ ପୁବ୍ବେ ସୁଗତସ୍ସ ସାୱିକା ॥
‘‘ଏତାଦିସଂ କୁସଲଂ ଜୀୱଲୋକେ, କମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ ୱିସେସଭାଗିନୀ ।
କାୟସ୍ସ ଭେଦା ଅଭିସମ୍ପରାୟଂ, ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତା ସୁଗତିମ୍ହି ଆଗତା ॥
‘‘ୱିମାନପାସାଦୱରେ ମନୋରମେ, ପରିୱାରିତା ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଗଣେନ ।
ସୟଂପଭା ଦେୱଗଣା ରମେନ୍ତି ମଂ, ଦୀଘାୟୁକିଂ ଦେୱୱିମାନମାଗତ’’ନ୍ତି ।
ପଲ୍ଲଙ୍କୱିମାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଲତାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
ଲତା ଚ ସଜ୍ଜା ପୱରା ଚ ଦେୱତା, ଅଚ୍ଚିମତୀ [ଅଚ୍ଚିମୁଖୀ (ସୀ॰), ଅଚ୍ଛିମତୀ (ପୀ॰ କ॰) ଅଚ୍ଛିମୁତୀ (ସ୍ୟା॰)] ରାଜୱରସ୍ସ ସିରୀମତୋ ।
ସୁତା ଚ ରଞ୍ଞୋ ୱେସ୍ସୱଣସ୍ସ ଧୀତା, ରାଜୀମତୀ ଧମ୍ମଗୁଣେହି ସୋଭଥ ॥
ପଞ୍ଚେତ୍ଥ ନାରିୟୋ ଆଗମଂସୁ ନ୍ହାୟିତୁଂ, ସୀତୋଦକଂ ଉପ୍ପଲିନିଂ ସିୱଂ ନଦିଂ ।
ତା ତତ୍ଥ ନ୍ହାୟିତ୍ୱା ରମେତ୍ୱା ଦେୱତା, ନଚ୍ଚିତ୍ୱା ଗାୟିତ୍ୱା ସୁତା ଲତଂ ବ୍ରୱି [ବ୍ରୁୱୀ (ସୀ॰)]॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଉପ୍ପଲମାଲଧାରିନି, ଆୱେଳିନି କଞ୍ଚନସନ୍ନିଭତ୍ତଚେ ।
ତିମିରତମ୍ବକ୍ଖି ନଭେୱ ସୋଭନେ, ଦୀଘାୟୁକୀ କେନ କତୋ ୟସୋ ତୱ ॥
‘‘କେନାସି ଭଦ୍ଦେ ପତିନୋ ପିୟତରା, ୱିସିଟ୍ଠକଲ୍ୟାଣିତରସ୍ସୁ ରୂପତୋ ।
ପଦକ୍ଖିଣା ନଚ୍ଚଗୀତୱାଦିତେ, ଆଚିକ୍ଖ ନୋ ତ୍ୱଂ ନରନାରିପୁଚ୍ଛିତା’’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ଉଳାରଭୋଗେ କୁଲେ ସୁଣିସା ଅହୋସିଂ ।
ଅକ୍କୋଧନା ଭତ୍ତୁୱସାନୁୱତ୍ତିନୀ, ଉପୋସଥେ ଅପ୍ପମତ୍ତା ଅହୋସିଂ ॥
‘‘ମନୁସ୍ସଭୂତା ଦହରା ଅପାପିକା [ଦହରାସ’ପାପିକା (ସୀ॰)], ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ପତିମାଭିରାଧୟିଂ ।
ସଦେୱରଂ ସସ୍ସସୁରଂ ସଦାସକଂ, ଅଭିରାଧୟିଂ ତମ୍ହି କତୋ ୟସୋ ମମ ॥
‘‘ସାହଂ ତେନ କୁସଲେନ କମ୍ମୁନା, ଚତୁବ୍ଭି ଠାନେହି ୱିସେସମଜ୍ଝଗା ।
ଆୟୁଞ୍ଚ ୱଣ୍ଣଞ୍ଚ ସୁଖଂ ବଲଞ୍ଚ, ଖିଡ୍ଡାରତିଂ ପଚ୍ଚନୁଭୋମନପ୍ପକଂ ॥
‘‘ସୁତଂ ନୁ ତଂ ଭାସତି ୟଂ ଅୟଂ ଲତା, ୟଂ ନୋ ଅପୁଚ୍ଛିମ୍ହ ଅକିତ୍ତୟୀ ନୋ ।
ପତିନୋ କିରମ୍ହାକଂ ୱିସିଟ୍ଠ ନାରୀନଂ, ଗତୀ ଚ ତାସଂ ପୱରା ଚ ଦେୱତା ॥
‘‘ପତୀସୁ ଧମ୍ମଂ ପଚରାମ ସବ୍ବା, ପତିବ୍ବତା ୟତ୍ଥ ଭୱନ୍ତି ଇତ୍ଥିୟୋ ।
ପତୀସୁ ଧମ୍ମଂ ପଚରିତ୍ୱ [ପଚରିତ୍ୱାନ (କ॰)] ସବ୍ବା, ଲଚ୍ଛାମସେ ଭାସତି ୟଂ ଅୟଂ ଲତା ॥
‘‘ସୀହୋ ୟଥା ପବ୍ବତସାନୁଗୋଚରୋ, ମହିନ୍ଧରଂ ପବ୍ବତମାୱସିତ୍ୱା ।
ପସୟ୍ହ ହନ୍ତ୍ୱା ଇତରେ ଚତୁପ୍ପଦେ, ଖୁଦ୍ଦେ ମିଗେ ଖାଦତି ମଂସଭୋଜନୋ ॥
‘‘ତଥେୱ ସଦ୍ଧା ଇଧ ଅରିୟସାୱିକା, ଭତ୍ତାରଂ ନିସ୍ସାୟ ପତିଂ ଅନୁବ୍ବତା ।
କୋଧଂ ୱଧିତ୍ୱା ଅଭିଭୁୟ୍ୟ ମଚ୍ଛରଂ, ସଗ୍ଗମ୍ହି ସା ମୋଦତି ଧମ୍ମଚାରିନୀ’’ତି ॥
ଲତାୱିମାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଗୁତ୍ତିଲୱିମାନଂ
୧. ୱତ୍ଥୁତ୍ତମଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ସତ୍ତତନ୍ତିଂ ସୁମଧୁରଂ, ରାମଣେୟ୍ୟଂ ଅୱାଚୟିଂ ।
ସୋ ମଂ ରଙ୍ଗମ୍ହି ଅୱ୍ହେତି, ‘ସରଣଂ ମେ ହୋହି କୋସିୟା’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ତେ ସରଣଂ ହୋମି, ଅହମାଚରିୟପୂଜକୋ ।
ନ ତଂ ଜୟିସ୍ସତି ସିସ୍ସୋ, ସିସ୍ସମାଚରିୟ ଜେସ୍ସସୀ’’ତି ॥
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତା ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠା ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୱତ୍ଥୁତ୍ତମଦାୟିକା ନାରୀ, ପୱରା ହୋତି ନରେସୁ ନାରୀସୁ ।
ଏୱଂ ପିୟରୂପଦାୟିକା ମନାପଂ, ଦିବ୍ବଂ ସା ଲଭତେ ଉପେଚ୍ଚ ଠାନଂ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପସ୍ସ ୱିମାନଂ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀହମସ୍ମି ।
ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ, ପୱରା [ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ ପୱରା, (ସ୍ୟା॰)] ପସ୍ସ ପୁଞ୍ଞାନଂ ୱିପାକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତା ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
(ଅନନ୍ତରଂ ଚତୁରୱିମାନଂ ୟଥା ୱତ୍ଥୁଦାୟିକାୱିମାନଂ ତଥା ୱିତ୍ଥାରେତବ୍ବଂ [( ) ନତ୍ଥି ସୀ॰ ପୋତ୍ଥକେ])
୨. ପୁପ୍ଫୁତ୍ତମଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧)
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰… ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପୁପ୍ଫୁତ୍ତମଦାୟିକା ନାରୀ, ପୱରା ହୋତି ନରେସୁ ନାରୀସୁ ।
ଏୱଂ ପିୟରୂପଦାୟିକା ମନାପଂ, ଦିବ୍ବଂ ସା ଲଭତେ ଉପେଚ୍ଚ ଠାନଂ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପସ୍ସ ୱିମାନଂ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀହମସ୍ମି ।
ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ, ପୱରା ପସ୍ସ ପୁଞ୍ଞାନଂ ୱିପାକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
୩. ଗନ୍ଧୁତ୍ତମଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୨)
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰… ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଗନ୍ଧୁତ୍ତମଦାୟିକା ନାରୀ, ପୱରା ହୋତି ନରେସୁ ନାରୀସୁ ।
ଏୱଂ ପିୟରୂପଦାୟିକା ମନାପଂ, ଦିବ୍ବଂ ସା ଲଭତେ ଉପେଚ୍ଚ ଠାନଂ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପସ୍ସ ୱିମାନଂ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀହମସ୍ମି ।
ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ, ପୱରା ପସ୍ସ ପୁଞ୍ଞାନଂ ୱିପାକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
୪. ଫଲୁତ୍ତମଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୩)
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰… ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଫଲୁତ୍ତମଦାୟିକା ନାରୀ, ପୱରା ହୋତି ନରେସୁ ନାରୀସୁ ।
ଏୱଂ ପିୟରୂପଦାୟିକା ମନାପଂ, ଦିବ୍ବଂ ସା ଲଭତେ ଉପେଚ୍ଚ ଠାନଂ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପସ୍ସ ୱିମାନଂ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀହମସ୍ମି ।
ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ, ପୱରା ପସ୍ସ ପୁଞ୍ଞାନଂ ୱିପାକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
୫. ରସୁତ୍ତମଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୪)
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰… ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱି ମହାନୁଭାୱେ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ରସୁତ୍ତମଦାୟିକା ନାରୀ, ପୱରା ହୋତି ନରେସୁ ନାରୀସୁ ।
ଏୱଂ ପିୟରୂପଦାୟିକା ମନାପଂ, ଦିବ୍ବଂ ସା ଲଭତେ ଉପେଚ୍ଚ ଠାନଂ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପସ୍ସ ୱିମାନଂ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀହମସ୍ମି ।
ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ, ପୱରା ପସ୍ସ ପୁଞ୍ଞାନଂ ୱିପାକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
୬. ଗନ୍ଧପଞ୍ଚଙ୍ଗୁଲିକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰… ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଗନ୍ଧପଞ୍ଚଙ୍ଗୁଲିକଂ ଅହମଦାସିଂ, କସ୍ସପସ୍ସ ଭଗୱତୋ ଥୂପମ୍ହି ।
ଏୱଂ ପିୟରୂପଦାୟିକା ମନାପଂ, ଦିବ୍ବଂ ସା ଲଭତେ ଉପେଚ୍ଚ ଠାନଂ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପସ୍ସ ୱିମାନଂ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀହମସ୍ମି ।
ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ, ପୱରା ପସ୍ସ ପୁଞ୍ଞାନଂ ୱିପାକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
(ଅନନ୍ତରଂ ଚତୁରୱିମାନଂ ୟଥା ଗନ୍ଧପଞ୍ଚଙ୍ଗୁଲିକଦାୟିକାୱିମାନଂ ତଥା ୱିତ୍ଥାରେତବ୍ବଂ [( ) ନତ୍ଥି ସୀ॰ ପୋତ୍ଥକେ] )
୭. ଏକୂପୋସଥୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧)
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰…ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଭିକ୍ଖୂ ଚ ଅହଂ ଭିକ୍ଖୁନିୟୋ ଚ, ଅଦ୍ଦସାସିଂ ପନ୍ଥପଟିପନ୍ନେ ।
ତେସାହଂ ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱାନ, ଏକୂପୋସଥଂ ଉପୱସିସ୍ସଂ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପସ୍ସ ୱିମାନଂ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀହମସ୍ମି ।
ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ, ପୱରା ପସ୍ସ ପୁଞ୍ଞାନଂ ୱିପାକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
୮. ଉଦକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୨)
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଉଦକେ ଠିତା ଉଦକମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ଚିତ୍ତେନ ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ।
ଏୱଂ ପିୟରୂପଦାୟିକା ମନାପଂ, ଦିବ୍ବଂ ସା ଲଭତେ ଉପେଚ୍ଚ ଠାନଂ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପସ୍ସ ୱିମାନଂ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀହମସ୍ମି ।
ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ, ପୱରା ପସ୍ସ ପୁଞ୍ଞାନଂ ୱିପାକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
୯. ଉପଟ୍ଠାନୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୩)
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସସ୍ସୁଞ୍ଚାହଂ ସସୁରଞ୍ଚ, ଚଣ୍ଡିକେ କୋଧନେ ଚ ଫରୁସେ ଚ ।
ଅନୁସୂୟିକା ଉପଟ୍ଠାସିଂ [ସୂପଟ୍ଠାସିଂ (ସୀ॰)], ଅପ୍ପମତ୍ତା ସକେନ ସୀଲେନ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପସ୍ସ ୱିମାନଂ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀହମସ୍ମି ।
ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ, ପୱରା ପସ୍ସ ପୁଞ୍ଞାନଂ ୱିପାକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
୧୦. ଅପରକମ୍ମକାରିନୀୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୪)
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ପରକମ୍ମକରୀ [ପରକମ୍ମକାରିନୀ (ସ୍ୟା॰) ପରକମ୍ମକାରୀ (ପୀ॰) ଅପରକମ୍ମକାରିନୀ (କ॰)] ଆସିଂ, ଅତ୍ଥେନାତନ୍ଦିତା ଦାସୀ ।
ଅକ୍କୋଧନାନତିମାନିନୀ [ଅନତିମାନୀ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ସଂୱିଭାଗିନୀ ସକସ୍ସ ଭାଗସ୍ସ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପସ୍ସ ୱିମାନଂ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀହମସ୍ମି ।
ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ, ପୱରା ପସ୍ସ ପୁଞ୍ଞାନଂ ୱିପାକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
୧୧. ଖୀରୋଦନଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰… ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଖୀରୋଦନଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ ।
ଏୱଂ କରିତ୍ୱା କମ୍ମଂ, ସୁଗତିଂ ଉପପଜ୍ଜ ମୋଦାମି ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପସ୍ସ ୱିମାନଂ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀହମସ୍ମି ।
ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ, ପୱରା ପସ୍ସ ପୁଞ୍ଞାନଂ ୱିପାକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
(ଅନନ୍ତରଂ ପଞ୍ଚୱୀସତିୱିମାନଂ ୟଥା ଖୀରୋଦନଦାୟିକାୱିମାନଂ ତଥା ୱିତ୍ଥାରେତବ୍ବଂ) [( ) ନତ୍ଥି ସୀ॰ ପୋତ୍ଥକେ]
୧୨. ଫାଣିତଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧)
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰… ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଫାଣିତଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰…’’ ॥
୧୩. ଉଚ୍ଛୁଖଣ୍ଡିକଦାୟିକାୱତ୍ଥୁ (୨)
ଉଚ୍ଛୁଖଣ୍ଡିକଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୧୪. ତିମ୍ବରୁସକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୩)
ତିମ୍ବରୁସକଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୧୫. କକ୍କାରିକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୪)
କକ୍କାରିକଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୧୬. ଏଳାଲୁକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୫)
ଏଳାଲୁକଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୧୭. ୱଲ୍ଲିଫଲଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ(୬)
ୱଲ୍ଲିଫଲଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୧୮. ଫାରୁସକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୭)
ଫାରୁସକଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୧୯. ହତ୍ଥପ୍ପତାପକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୮)
ହତ୍ଥପ୍ପତାପକଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୨୦. ସାକମୁଟ୍ଠିଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୯)
ସାକମୁଟ୍ଠିଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପନ୍ଥପଟିପନ୍ନସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୨୧. ପୁପ୍ଫକମୁଟ୍ଠିଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧୦)
ପୁପ୍ଫକମୁଟ୍ଠିଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୨୨. ମୂଲକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧୧)
ମୂଲକଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୨୩. ନିମ୍ବମୁଟ୍ଠିଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧୨)
ନିମ୍ବମୁଟ୍ଠିଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୨୪. ଅମ୍ବକଞ୍ଜିକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧୩)
ଅମ୍ବକଞ୍ଜିକଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୨୫. ଦୋଣିନିମ୍ମଜ୍ଜନିଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧୪)
ଦୋଣିନିମ୍ମଜ୍ଜନିଂ [ଦୋଣିନିମ୍ମୁଜ୍ଜନଂ (ସ୍ୟା॰)] ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୨୬. କାୟବନ୍ଧନଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧୫)
କାୟବନ୍ଧନଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୨୭. ଅଂସବଦ୍ଧକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧୬)
ଅଂସବଦ୍ଧକଂ [ଅଂସୱଟ୍ଟକଂ (ସୀ॰), ଅଂସବନ୍ଧନଂ (କ॰)] ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୨୮. ଆୟୋଗପଟ୍ଟଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧୭)
ଆୟୋଗପଟ୍ଟଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୨୯. ୱିଧୂପନଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧୮)
ୱିଧୂପନଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୩୦. ତାଲୱଣ୍ଟଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୧୯)
ତାଲୱଣ୍ଟଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୩୧. ମୋରହତ୍ଥଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୨୦)
ମୋରହତ୍ଥଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୩୨. ଛତ୍ତଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୨୧)
ଛତ୍ତଂ [ଛତ୍ତଞ୍ଚ (କ॰)] ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୩୩. ଉପାହନଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୨୨)
ଉପାହନଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୩୪. ପୂୱଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୨୩)
ପୂୱଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୩୫. ମୋଦକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୨୪)
ମୋଦକଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
୩୬. ସକ୍ଖଲିକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ (୨୫)
‘‘ସକ୍ଖଲିକଂ [ସକ୍ଖଲିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ…ପେ॰… ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ପସ୍ସ ୱିମାନଂ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନୀହମସ୍ମି ।
ଅଚ୍ଛରାସହସ୍ସସ୍ସାହଂ, ପୱରା ପସ୍ସ ପୁଞ୍ଞାନଂ ୱିପାକଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ୱତ ମେ ଅଜ୍ଜ, ସୁପ୍ପଭାତଂ ସୁହୁଟ୍ଠିତଂ [ସୁୱୁଟ୍ଠିତଂ (ସୀ॰)]।
ୟଂ ଅଦ୍ଦସାମି [ଅଦ୍ଦସଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ଅଦ୍ଦସାସିଂ (ପୀ॰)] ଦେୱତାୟୋ, ଅଚ୍ଛରା କାମୱଣ୍ଣିନିୟୋ [କାମୱଣ୍ଣିୟୋ (ସୀ॰)]॥
‘‘ଇମାସାହଂ [ତାସାହଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱା [ସୁତ୍ୱାନ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], କାହାମି କୁସଲଂ ବହୁଂ ॥
ଦାନେନ ସମଚରିୟାୟ, ସଞ୍ଞମେନ ଦମେନ ଚ ।
ସ୍ୱାହଂ ତତ୍ଥ ଗମିସ୍ସାମି [ତତ୍ଥେୱ ଗଚ୍ଛାମି (କ॰)], ୟତ୍ଥ ଗନ୍ତ୍ୱା ନ ସୋଚରେ’’ତି ॥
ଗୁତ୍ତିଲୱିମାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଦଦ୍ଦଲ୍ଲୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଦଦ୍ଦଲ୍ଲମାନା [ଦଦ୍ଦଳ୍ହମାନା (କ॰)] ୱଣ୍ଣେନ, ୟସସା ଚ ୟସସ୍ସିନୀ ।
ସବ୍ବେ ଦେୱେ ତାୱତିଂସେ, ୱଣ୍ଣେନ ଅତିରୋଚସି ॥
‘‘ଦସ୍ସନଂ ନାଭିଜାନାମି, ଇଦଂ ପଠମଦସ୍ସନଂ ।
କସ୍ମା କାୟା ନୁ ଆଗମ୍ମ, ନାମେନ ଭାସସେ ମମ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅହଂ ଭଦ୍ଦେ ସୁଭଦ୍ଦାସିଂ, ପୁବ୍ବେ ମାନୁସକେ ଭୱେ ।
ସହଭରିୟା ଚ ତେ ଆସିଂ, ଭଗିନୀ ଚ କନିଟ୍ଠିକା ॥
‘‘ସା ଅହଂ କାୟସ୍ସ ଭେଦା, ୱିପ୍ପମୁତ୍ତା ତତୋ ଚୁତା ।
ନିମ୍ମାନରତୀନଂ ଦେୱାନଂ, ଉପପନ୍ନା ସହବ୍ୟତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ପହୂତକତକଲ୍ୟାଣା, ତେ ଦେୱେ ୟନ୍ତି ପାଣିନୋ ।
ୟେସଂ ତ୍ୱଂ କିତ୍ତୟିସ୍ସସି, ସୁଭଦ୍ଦେ ଜାତିମତ୍ତନୋ ॥
‘‘ଅଥ [କଥଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ତ୍ୱଂ କେନ ୱଣ୍ଣେନ, କେନ ୱା ଅନୁସାସିତା ।
କୀଦିସେନେୱ ଦାନେନ, ସୁବ୍ବତେନ ୟସସ୍ସିନୀ ॥
‘‘ୟସଂ ଏତାଦିସଂ ପତ୍ତା, ୱିସେସଂ ୱିପୁଲମଜ୍ଝଗା ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅଟ୍ଠେୱ ପିଣ୍ଡପାତାନି, ୟଂ ଦାନଂ ଅଦଦଂ ପୁରେ ।
ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟସ୍ସ ସଙ୍ଘସ୍ସ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ଅହଂ ତୟା ବହୁତରେ ଭିକ୍ଖୂ, ସଞ୍ଞତେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୟୋ [ବ୍ରହ୍ମଚରିନୋ (ସ୍ୟା॰), ବ୍ରହ୍ମଚାରିୟେ (ପୀ॰ କ॰)]।
ତପ୍ପେସିଂ ଅନ୍ନପାନେନ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତୟା ବହୁତରଂ ଦତ୍ୱା, ହୀନକାୟୂପଗା ଅହଂ [ଅହୁଂ (କ॰ ସୀ॰)]।
କଥଂ ତ୍ୱଂ ଅପ୍ପତରଂ ଦତ୍ୱା, ୱିସେସଂ ୱିପୁଲମଜ୍ଝଗା ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ମନୋଭାୱନୀୟୋ ଭିକ୍ଖୁ, ସନ୍ଦିଟ୍ଠୋ ମେ ପୁରେ ଅହୁ ।
ତାହଂ ଭତ୍ତେନ [ଭଦ୍ଦେ (କ॰)] ନିମନ୍ତେସିଂ, ରେୱତଂ ଅତ୍ତନଟ୍ଠମଂ ॥
‘‘ସୋ ମେ ଅତ୍ଥପୁରେକ୍ଖାରୋ, ଅନୁକମ୍ପାୟ ରେୱତୋ ।
ସଙ୍ଘେ ଦେହୀତି ମଂୱୋଚ, ତସ୍ସାହଂ ୱଚନଂ କରିଂ ॥
‘‘ସା ଦକ୍ଖିଣା ସଙ୍ଘଗତା, ଅପ୍ପମେୟ୍ୟେ ପତିଟ୍ଠିତା ।
ପୁଗ୍ଗଲେସୁ ତୟା ଦିନ୍ନଂ, ନ ତଂ ତୱ ମହପ୍ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଇଦାନେୱାହଂ ଜାନାମି, ସଙ୍ଘେ ଦିନ୍ନଂ ମହପ୍ଫଲଂ ।
ସାହଂ ଗନ୍ତ୍ୱା ମନୁସ୍ସତ୍ତଂ, ୱଦଞ୍ଞୂ ୱୀତମଚ୍ଛରା ।
ସଙ୍ଘେ ଦାନାନି ଦସ୍ସାମି [ସଙ୍ଘେ ଦାନଂ ଦସ୍ସାମିହଂ (ସ୍ୟା॰)], ଅପ୍ପମତ୍ତା ପୁନପ୍ପୁନ’’ନ୍ତି ॥
‘‘କା ଏସା ଦେୱତା ଭଦ୍ଦେ, ତୟା ମନ୍ତୟତେ ସହ ।
ସବ୍ବେ ଦେୱେ ତାୱତିଂସେ, ୱଣ୍ଣେନ ଅତିରୋଚତୀ’’ତି ॥
‘‘ମନୁସ୍ସଭୂତା ଦେୱିନ୍ଦ, ପୁବ୍ବେ ମାନୁସକେ ଭୱେ ।
ସହଭରିୟା ଚ ମେ ଆସି, ଭଗିନୀ ଚ କନିଟ୍ଠିକା ।
ସଙ୍ଘେ ଦାନାନି ଦତ୍ୱାନ, କତପୁଞ୍ଞା ୱିରୋଚତୀ’’ତି ॥
‘‘ଧମ୍ମେନ ପୁବ୍ବେ ଭଗିନୀ, ତୟା ଭଦ୍ଦେ ୱିରୋଚତି ।
ୟଂ ସଙ୍ଘମ୍ହି ଅପ୍ପମେୟ୍ୟେ, ପତିଟ୍ଠାପେସି ଦକ୍ଖିଣଂ ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛିତୋ ହି ମୟା ବୁଦ୍ଧୋ, ଗିଜ୍ଝକୂଟମ୍ହି ପବ୍ବତେ ।
ୱିପାକଂ ସଂୱିଭାଗସ୍ସ, ୟତ୍ଥ ଦିନ୍ନଂ ମହପ୍ଫଲଂ ॥
‘‘ୟଜମାନାନଂ ମନୁସ୍ସାନଂ, ପୁଞ୍ଞପେକ୍ଖାନ ପାଣିନଂ ।
କରୋତଂ ଓପଧିକଂ ପୁଞ୍ଞଂ, ୟତ୍ଥ ଦିନ୍ନଂ ମହପ୍ଫଲଂ ॥
‘‘ତଂ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ ୱିୟାକାସି, ଜାନଂ କମ୍ମଫଲଂ ସକଂ ।
ୱିପାକଂ ସଂୱିଭାଗସ୍ସ, ୟତ୍ଥ ଦିନ୍ନଂ ମହପ୍ଫଲଂ ॥
[ୱି॰ ୱ॰ ୭୫୦; କଥା॰ ୭୯୮] ‘‘ଚତ୍ତାରୋ ଚ ପଟିପନ୍ନା, ଚତ୍ତାରୋ ଚ ଫଲେ ଠିତା ।
ଏସ ସଙ୍ଘୋ ଉଜୁଭୂତୋ, ପଞ୍ଞାସୀଲସମାହିତୋ ॥
[ୱି॰ ୱ॰ ୭୫୧; କଥା॰ ୭୯୮] ‘‘ୟଜମାନାନଂ ମନୁସ୍ସାନଂ, ପୁଞ୍ଞପେକ୍ଖାନ ପାଣିନଂ ।
କରୋତଂ ଓପଧିକଂ ପୁଞ୍ଞଂ, ସଙ୍ଘେ ଦିନ୍ନଂ ମହପ୍ଫଲଂ ॥
[ୱି॰ ୱ॰ ୭୫୨; କଥା॰ ୭୯୮] ‘‘ଏସୋ ହି ସଙ୍ଘୋ ୱିପୁଲୋ ମହଗ୍ଗତୋ, ଏସପ୍ପମେୟ୍ୟୋ ଉଦଧୀୱ ସାଗରୋ ।
ଏତେ ହି ସେଟ୍ଠା ନରୱୀରସାୱକା, ପଭଙ୍କରା ଧମ୍ମମୁଦୀରୟନ୍ତି [ଧମ୍ମକଥଂ ଉଦୀରୟନ୍ତି (ସ୍ୟା॰)]॥
[ୱି॰ ୱ॰ ୭୫୩; କଥା॰ ୭୯୮] ‘‘ତେସଂ ସୁଦିନ୍ନଂ ସୁହୁତଂ ସୁୟିଟ୍ଠଂ, ୟେ ସଙ୍ଘମୁଦ୍ଦିସ୍ସ ଦଦନ୍ତି ଦାନଂ ।
ସା ଦକ୍ଖିଣା ସଙ୍ଘଗତା ପତିଟ୍ଠିତା, ମହପ୍ଫଲା ଲୋକୱିଦୂନ [ଲୋକୱିଦୂହି (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୱଣ୍ଣିତା ॥
[ୱି॰ ୱ॰ ୭୫୪; କଥା॰ ୭୯୮] ‘‘ଏତାଦିସଂ ୟଞ୍ଞମନୁସ୍ସରନ୍ତା [ପୁଞ୍ଞମନୁସ୍ସରନ୍ତା (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ୟେ ୱେଦଜାତା ୱିଚରନ୍ତି ଲୋକେ ।
ୱିନେୟ୍ୟ ମଚ୍ଛେରମଲଂ ସମୂଲଂ, ଅନିନ୍ଦିତା ସଗ୍ଗମୁପେନ୍ତି ଠାନ’’ନ୍ତି ॥
ଦଦ୍ଦଲ୍ଲୱିମାନଂ [ଦଦ୍ଦଳ୍ହୱିମାନଂ (କ॰)] ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ପେସୱତୀୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଫଲିକରଜତହେମଜାଲଛନ୍ନଂ, ୱିୱିଧଚିତ୍ରତଲମଦ୍ଦସଂ ସୁରମ୍ମଂ ।
ବ୍ୟମ୍ହଂ ସୁନିମ୍ମିତଂ ତୋରଣୂପପନ୍ନଂ, ରୁଚକୁପକିଣ୍ଣମିଦଂ ସୁଭଂ ୱିମାନଂ ॥
‘‘ଭାତି ଚ ଦସ ଦିସା ନଭେୱ ସୁରିୟୋ, ସରଦେ ତମୋନୁଦୋ ସହସ୍ସରଂସୀ ।
ତଥା ତପତିମିଦଂ ତୱ ୱିମାନଂ, ଜଲମିୱ ଧୂମସିଖୋ ନିସେ ନଭଗ୍ଗେ ॥
‘‘ମୁସତୀୱ ନୟନଂ ସତେରତାୱ [ସତେରିତାୱ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ଆକାସେ ଠପିତମିଦଂ ମନୁଞ୍ଞଂ ।
ୱୀଣାମୁରଜସମ୍ମତାଳଘୁଟ୍ଠଂ, ଇଦ୍ଧଂ ଇନ୍ଦପୁରଂ ୟଥା ତୱେଦଂ ॥
‘‘ପଦୁମକୁମୁଦୁପ୍ପଲକୁୱଲୟଂ, ୟୋଧିକ [ୟୂଧିକ (ସୀ॰)] ବନ୍ଧୁକନୋଜକା [ୟୋଥିକା ଭଣ୍ଡିକା ନୋଜକା (ସ୍ୟା॰)] ଚ ସନ୍ତି ।
ସାଲକୁସୁମିତପୁପ୍ଫିତା ଅସୋକା, ୱିୱିଧଦୁମଗ୍ଗସୁଗନ୍ଧସେୱିତମିଦଂ ॥
‘‘ସଳଲଲବୁଜଭୁଜକ [ସୁଜକ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସଂୟୁତ୍ତା [ସଞ୍ଞତା (ସୀ॰)], କୁସକସୁଫୁଲ୍ଲିତଲତାୱଲମ୍ବିନୀହି।
ମଣିଜାଲସଦିସା ୟସସ୍ସିନୀ, ରମ୍ମା ପୋକ୍ଖରଣୀ ଉପଟ୍ଠିତା ତେ ॥
‘‘ଉଦକରୁହା ଚ ୟେତ୍ଥି ପୁପ୍ଫଜାତା, ଥଲଜା ୟେ ଚ ସନ୍ତି ରୁକ୍ଖଜାତା ।
ମାନୁସକାମାନୁସ୍ସକା ଚ ଦିବ୍ବା, ସବ୍ବେ ତୁୟ୍ହଂ ନିୱେସନମ୍ହି ଜାତା ॥
‘‘କିସ୍ସ ସଂୟମଦମସ୍ସୟଂ ୱିପାକୋ, କେନାସି କମ୍ମଫଲେନିଧୂପପନ୍ନା ।
ୟଥା ଚ ତେ ଅଧିଗତମିଦଂ ୱିମାନଂ, ତଦନୁପଦଂ ଅୱଚାସିଳାରପମ୍ହେ’’ତି [ପଖୁମେତି (ସୀ॰)]॥
‘‘ୟଥା ଚ ମେ ଅଧିଗତମିଦଂ ୱିମାନଂ, କୋଞ୍ଚମୟୂରଚକୋର [ଚଙ୍କୋର (କ॰)] ସଙ୍ଘଚରିତଂ ।
ଦିବ୍ୟ [ଦିବ୍ବ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ପିଲୱହଂସରାଜଚିଣ୍ଣଂ, ଦିଜକାରଣ୍ଡୱକୋକିଲାଭିନଦିତଂ ॥
‘‘ନାନାସନ୍ତାନକପୁପ୍ଫରୁକ୍ଖୱିୱିଧା, ପାଟଲିଜମ୍ବୁଅସୋକରୁକ୍ଖୱନ୍ତଂ ।
ୟଥା ଚ ମେ ଅଧିଗତମିଦଂ ୱିମାନଂ, ତଂ ତେ ପୱେଦୟାମି [ପୱଦିସ୍ସାମି (ସୀ॰), ପୱେଦିସ୍ସାମି (ପୀ॰)] ସୁଣୋହି ଭନ୍ତେ ॥
‘‘ମଗଧୱରପୁରତ୍ଥିମେନ, ନାଳକଗାମୋ ନାମ ଅତ୍ଥି ଭନ୍ତେ ।
ତତ୍ଥ ଅହୋସିଂ ପୁରେ ସୁଣିସା, ପେସୱତୀତି [ସେସୱତୀତି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ତତ୍ଥ ଜାନିଂସୁ ମମଂ ॥
‘‘ସାହମପଚିତତ୍ଥଧମ୍ମକୁସଲଂ, ଦେୱମନୁସ୍ସପୂଜିତଂ ମହନ୍ତଂ ।
ଉପତିସ୍ସଂ ନିବ୍ବୁତମପ୍ପମେୟ୍ୟଂ, ମୁଦିତମନା କୁସୁମେହି ଅବ୍ଭୁକିରିଂ [ଅବ୍ଭୋକିରିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)]॥
‘‘ପରମଗତିଗତଞ୍ଚ ପୂଜୟିତ୍ୱା, ଅନ୍ତିମଦେହଧରଂ ଇସିଂ ଉଳାରଂ ।
ପହାୟ ମାନୁସକଂ ସମୁସ୍ସୟଂ, ତିଦସଗତା ଇଧ ମାୱସାମି ଠାନ’’ନ୍ତି ॥
ପେସୱତୀୱିମାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ମଲ୍ଲିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ପୀତୱତ୍ଥେ ପୀତଧଜେ, ପୀତାଲଙ୍କାରଭୂସିତେ ।
ପୀତନ୍ତରାହି ୱଗ୍ଗୂହି, ଅପିଳନ୍ଧାୱ ସୋଭସି ॥
‘‘କା କମ୍ବୁକାୟୂରଧରେ [କକମ୍ବୁକାୟୁରଧରେ (ସ୍ୟା॰)], କଞ୍ଚନାୱେଳଭୂସିତେ ।
ହେମଜାଲକସଞ୍ଛନ୍ନେ [ପଚ୍ଛନ୍ନେ (ସୀ॰)], ନାନାରତନମାଲିନୀ ॥
‘‘ସୋୱଣ୍ଣମୟା ଲୋହିତଙ୍ଗମୟା [ଲୋହିତଙ୍କମୟା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ଚ, ମୁତ୍ତାମୟା ୱେଳୁରିୟମୟା ଚ ।
ମସାରଗଲ୍ଲା ସହଲୋହିତଙ୍ଗା [ସହଲୋହିତଙ୍କା (ସୀ॰), ସହଲୋହିତକା (ସ୍ୟା॰)], ପାରେୱତକ୍ଖୀହି ମଣୀହି ଚିତ୍ତତା ॥
‘‘କୋଚି କୋଚି ଏତ୍ଥ ମୟୂରସୁସ୍ସରୋ, ହଂସସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ କରୱୀକସୁସ୍ସରୋ ।
ତେସଂ ସରୋ ସୁୟ୍ୟତି ୱଗ୍ଗୁରୂପୋ, ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକଂ ତୂରିୟମିୱପ୍ପୱାଦିତଂ ॥
‘‘ରଥୋ ଚ ତେ ସୁଭୋ ୱଗ୍ଗୁ [ୱଗ୍ଗୂ (ସ୍ୟା॰)], ନାନାରତନଚିତ୍ତିତୋ [ନାନାରତନଚିତ୍ତଙ୍ଗୋ (ସ୍ୟା॰)]।
ନାନାୱଣ୍ଣାହି ଧାତୂହି, ସୁୱିଭତ୍ତୋୱ ସୋଭତି ॥
‘‘ତସ୍ମିଂ ରଥେ କଞ୍ଚନବିମ୍ବୱଣ୍ଣେ, ୟା ତ୍ୱଂ [ୟତ୍ଥ (କ॰ ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଠିତା ଭାସସି ମଂ ପଦେସଂ ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସୋୱଣ୍ଣଜାଲଂ ମଣିସୋଣ୍ଣଚିତ୍ତିତଂ [ୱିଚିତ୍ତଂ (କ॰), ଚିତ୍ତଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ମୁତ୍ତାଚିତଂ ହେମଜାଲେନ ଛନ୍ନଂ [ସଞ୍ଛନ୍ନଂ (କ॰)]।
ପରିନିବ୍ବୁତେ ଗୋତମେ ଅପ୍ପମେୟ୍ୟେ, ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ଅହମାଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ତାହଂ କମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, କୁସଲଂ ବୁଦ୍ଧୱଣ୍ଣିତଂ ।
ଅପେତସୋକା ସୁଖିତା, ସମ୍ପମୋଦାମନାମୟା’’ତି ॥
ମଲ୍ଲିକାୱିମାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ୱିସାଲକ୍ଖିୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘କା ନାମ ତ୍ୱଂ ୱିସାଲକ୍ଖି [ୱିସାଲକ୍ଖୀ (ସ୍ୟା॰)], ରମ୍ମେ ଚିତ୍ତଲତାୱନେ ।
ସମନ୍ତା ଅନୁପରିୟାସି, ନାରୀଗଣପୁରକ୍ଖତା [ପୁରକ୍ଖିତା (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ୟଦା ଦେୱା ତାୱତିଂସା, ପୱିସନ୍ତି ଇମଂ ୱନଂ ।
ସୟୋଗ୍ଗା ସରଥା ସବ୍ବେ, ଚିତ୍ରା ହୋନ୍ତି ଇଧାଗତା ॥
‘‘ତୁୟ୍ହଞ୍ଚ ଇଧ ପତ୍ତାୟ, ଉୟ୍ୟାନେ ୱିଚରନ୍ତିୟା ।
କାୟେ ନ ଦିସ୍ସତୀ ଚିତ୍ତଂ, କେନ ରୂପଂ ତୱେଦିସଂ ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ୟେନ କମ୍ମେନ ଦେୱିନ୍ଦ, ରୂପଂ ମୟ୍ହଂ ଗତୀ ଚ ମେ ।
ଇଦ୍ଧି ଚ ଆନୁଭାୱୋ ଚ, ତଂ ସୁଣୋହି ପୁରିନ୍ଦଦ ॥
‘‘ଅହଂ ରାଜଗହେ ରମ୍ମେ, ସୁନନ୍ଦା ନାମୁପାସିକା ।
ସଦ୍ଧା ସୀଲେନ ସମ୍ପନ୍ନା, ସଂୱିଭାଗରତା ସଦା ॥
‘‘ଅଚ୍ଛାଦନଞ୍ଚ ଭତ୍ତଞ୍ଚ, ସେନାସନଂ ପଦୀପିୟଂ ।
ଅଦାସିଂ ଉଜୁଭୂତେସୁ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦସିଂ [ଚତୁଦ୍ଦସିଂ (ପୀ॰ କ॰)] ପଞ୍ଚଦସିଂ, ୟା ଚ ପକ୍ଖସ୍ସ ଅଟ୍ଠମୀ ।
ପାଟିହାରିୟପକ୍ଖଞ୍ଚ, ଅଟ୍ଠଙ୍ଗସୁସମାଗତଂ ॥
‘‘ଉପୋସଥଂ ଉପୱସିସ୍ସଂ, ସଦା ସୀଲେସୁ ସଂୱୁତା ।
ସଞ୍ଞମା ସଂୱିଭାଗା ଚ, ୱିମାନଂ ଆୱସାମହଂ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରତା, ମୁସାୱାଦା ଚ ସଞ୍ଞତା ।
ଥେୟ୍ୟା ଚ ଅତିଚାରା ଚ, ମଜ୍ଜପାନା ଚ ଆରକା ॥
‘‘ପଞ୍ଚସିକ୍ଖାପଦେ ରତା, ଅରିୟସଚ୍ଚାନ କୋୱିଦା ।
ଉପାସିକା ଚକ୍ଖୁମତୋ, ଗୋତମସ୍ସ ୟସସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ଞାତିକୁଲା ଦାସୀ [ଞାତିକୁଲଂ ଆସୀ (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ସଦା ମାଲାଭିହାରତି ।
ତାହଂ ଭଗୱତୋ ଥୂପେ, ସବ୍ବମେୱାଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ଉପୋସଥେ ଚହଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ମାଲାଗନ୍ଧୱିଲେପନଂ ।
ଥୂପସ୍ମିଂ ଅଭିରୋପେସିଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦେୱିନ୍ଦ, ରୂପଂ ମୟ୍ହଂ ଗତୀ ଚ ମେ ।
ଇଦ୍ଧୀ ଚ ଆନୁଭାୱୋ ଚ, ୟଂ ମାଲଂ ଅଭିରୋପୟିଂ ॥
‘‘ୟଞ୍ଚ ସୀଲୱତୀ ଆସିଂ, ନ ତଂ ତାୱ ୱିପଚ୍ଚତି ।
ଆସା ଚ ପନ ମେ ଦେୱିନ୍ଦ, ସକଦାଗାମିନୀ ସିୟ’’ନ୍ତି ॥
ୱିସାଲକ୍ଖିୱିମାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପାରିଚ୍ଛତ୍ତକୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ପାରିଚ୍ଛତ୍ତକେ କୋୱିଳାରେ, ରମଣୀୟେ ମନୋରମେ ।
ଦିବ୍ବମାଲଂ ଗନ୍ଥମାନା, ଗାୟନ୍ତୀ ସମ୍ପମୋଦସି ॥
‘‘ତସ୍ସା ତେ ନଚ୍ଚମାନାୟ, ଅଙ୍ଗମଙ୍ଗେହି ସବ୍ବସୋ ।
ଦିବ୍ବା ସଦ୍ଦା ନିଚ୍ଛରନ୍ତି, ସୱନୀୟା ମନୋରମା ॥
‘‘ତସ୍ସା ତେ ନଚ୍ଚମାନାୟ, ଅଙ୍ଗମଙ୍ଗେହି ସବ୍ବସୋ ।
ଦିବ୍ବା ଗନ୍ଧା ପୱାୟନ୍ତି, ସୁଚିଗନ୍ଧା ମନୋରମା ॥
‘‘ୱିୱତ୍ତମାନା କାୟେନ, ୟା ୱେଣୀସୁ ପିଳନ୍ଧନା ॥
ତେସଂ ସୁୟ୍ୟତି ନିଗ୍ଘୋସୋ, ତୂରିୟେ ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକେ ୟଥା ॥
‘‘ୱଟଂସକା ୱାତଧୁତା [ୱାତଧୂତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ୱାତେନ ସମ୍ପକମ୍ପିତା ।
ତେସଂ ସୁୟ୍ୟତି ନିଗ୍ଘୋସୋ, ତୂରିୟେ ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକେ ୟଥା ॥
‘‘ୟାପି ତେ ସିରସ୍ମିଂ ମାଲା, ସୁଚିଗନ୍ଧା ମନୋରମା ।
ୱାତି ଗନ୍ଧୋ ଦିସା ସବ୍ବା, ରୁକ୍ଖୋ ମଞ୍ଜୂସକୋ ୟଥା ॥
‘‘ଘାୟସେ ତଂ ସୁଚିଗନ୍ଧଂ [ସୁଚିଂ ଗନ୍ଧଂ (ସୀ॰)], ରୂପଂ ପସ୍ସସି ଅମାନୁସଂ [ମାନୁସଂ (ପୀ॰)]।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ପଭସ୍ସରଂ ଅଚ୍ଚିମନ୍ତଂ, ୱଣ୍ଣଗନ୍ଧେନ ସଂୟୁତଂ ।
ଅସୋକପୁପ୍ଫମାଲାହଂ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଉପନାମୟିଂ ॥
‘‘ତାହଂ କମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, କୁସଲଂ ବୁଦ୍ଧୱଣ୍ଣିତଂ ।
ଅପେତସୋକା ସୁଖିତା, ସମ୍ପମୋଦାମନାମୟା’’ତି ॥
ପାରିଚ୍ଛତ୍ତକୱିମାନଂ ଦସମଂ ।
ପାରିଚ୍ଛତ୍ତକୱଗ୍ଗୋ ତତିୟୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
ଉଳାରୋ ଉଚ୍ଛୁ ପଲ୍ଲଙ୍କୋ, ଲତା ଚ ଗୁତ୍ତିଲେନ ଚ ।
ଦଦ୍ଦଲ୍ଲପେସମଲ୍ଲିକା, ୱିସାଲକ୍ଖି ପାରିଚ୍ଛତ୍ତକୋ ।
ୱଗ୍ଗୋ ତେନ ପୱୁଚ୍ଚତୀତି ॥
୪. ମଞ୍ଜିଟ୍ଠକୱଗ୍ଗୋ
୧. ମଞ୍ଜିଟ୍ଠକୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ମଞ୍ଜିଟ୍ଠକେ [ମଞ୍ଜେଟ୍ଠକେ (ସୀ॰)] ୱିମାନସ୍ମିଂ, ସୋଣ୍ଣୱାଲୁକସନ୍ଥତେ [ସୋୱଣ୍ଣୱାଲୁକସନ୍ଥତେ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰), ସୋୱଣ୍ଣୱାଲିକସନ୍ଥତେ (କ॰)]।
ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକେ ତୁରିୟେନ [ତୁରିୟେନ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)], ରମସି ସୁପ୍ପୱାଦିତେ ॥
‘‘ତମ୍ହା ୱିମାନା ଓରୁୟ୍ହ, ନିମ୍ମିତା ରତନାମୟା ।
ଓଗାହସି ସାଲୱନଂ, ପୁପ୍ଫିତଂ ସବ୍ବକାଲିକଂ ॥
‘‘ୟସ୍ସ ୟସ୍ସେୱ ସାଲସ୍ସ, ମୂଲେ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ସୋ ସୋ ମୁଞ୍ଚତି ପୁପ୍ଫାନି, ଓନମିତ୍ୱା ଦୁମୁତ୍ତମୋ ॥
‘‘ୱାତେରିତଂ ସାଲୱନଂ, ଆଧୁତଂ [ଆଧୂତଂ (ସୀ॰)] ଦିଜସେୱିତଂ ।
ୱାତି ଗନ୍ଧୋ ଦିସା ସବ୍ବା, ରୁକ୍ଖୋ ମଞ୍ଜୂସକୋ ୟଥା ॥
‘‘ଘାୟସେ ତଂ ସୁଚିଗନ୍ଧଂ, ରୂପଂ ପସ୍ସସି ଅମାନୁସଂ ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ଦାସୀ ଅୟିରକୁଲେ [ଅୟ୍ୟିରକୁଲେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଅହୁଂ ।
ବୁଦ୍ଧଂ ନିସିନ୍ନଂ ଦିସ୍ୱାନ, ସାଲପୁପ୍ଫେହି ଓକିରିଂ ॥
‘‘ୱଟଂସକଞ୍ଚ ସୁକତଂ, ସାଲପୁପ୍ଫମୟଂ ଅହଂ ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଉପନାମେସିଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତାହଂ କମ୍ମଂ କରିତ୍ୱାନ, କୁସଲଂ ବୁଦ୍ଧୱଣ୍ଣିତଂ ।
ଅପେତସୋକା ସୁଖିତା, ସମ୍ପମୋଦାମନାମୟା’’ତି ॥
ମଞ୍ଜିଟ୍ଠକୱିମାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ପଭସ୍ସରୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ପଭସ୍ସରୱରୱଣ୍ଣନିଭେ, ସୁରତ୍ତୱତ୍ଥୱସନେ [ୱତ୍ଥନିୱାସନେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
ମହିଦ୍ଧିକେ ଚନ୍ଦନରୁଚିରଗତ୍ତେ, କା ତ୍ୱଂ ସୁଭେ ଦେୱତେ ୱନ୍ଦସେ ମମଂ ॥
‘‘ପଲ୍ଲଙ୍କୋ ଚ ତେ ମହଗ୍ଘୋ, ନାନାରତନଚିତ୍ତିତୋ ରୁଚିରୋ ।
ୟତ୍ଥ ତ୍ୱଂ ନିସିନ୍ନା ୱିରୋଚସି, ଦେୱରାଜାରିୱ ନନ୍ଦନେ ୱନେ ॥
‘‘କିଂ ତ୍ୱଂ ପୁରେ ସୁଚରିତମାଚରୀ ଭଦ୍ଦେ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସ ୱିପାକଂ ।
ଅନୁଭୋସି ଦେୱଲୋକସ୍ମିଂ, ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ ।
କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ପିଣ୍ଡାୟ ତେ ଚରନ୍ତସ୍ସ, ମାଲଂ ଫାଣିତଞ୍ଚ ଅଦଦଂ ଭନ୍ତେ ।
ତସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ୱିପାକଂ, ଅନୁଭୋମି ଦେୱଲୋକସ୍ମିଂ ॥
‘‘ହୋତି ଚ ମେ ଅନୁତାପୋ, ଅପରଦ୍ଧଂ [ଅପରାଧଂ (ସ୍ୟା॰)] ଦୁକ୍ଖିତଞ୍ଚ [ଦୁକ୍କଟଞ୍ଚ (ସୀ॰)] ମେ ଭନ୍ତେ ।
ସାହଂ ଧମ୍ମଂ ନାସ୍ସୋସିଂ, ସୁଦେସିତଂ ଧମ୍ମରାଜେନ ॥
‘‘ତଂ ତଂ ୱଦାମି ଭଦ୍ଦନ୍ତେ, ‘ୟସ୍ସ ମେ ଅନୁକମ୍ପିୟୋ କୋଚି ।
ଧମ୍ମେସୁ ତଂ ସମାଦପେଥ’, ସୁଦେସିତଂ ଧମ୍ମରାଜେନ ॥
‘‘ୟେସଂ ଅତ୍ଥି ସଦ୍ଧା ବୁଦ୍ଧେ, ଧମ୍ମେ ଚ ସଙ୍ଘରତନେ ।
ତେ ମଂ ଅତିୱିରୋଚନ୍ତି, ଆୟୁନା ୟସସା ସିରିୟା ॥
‘‘ପତାପେନ ୱଣ୍ଣେନ ଉତ୍ତରିତରା,
ଅଞ୍ଞେ ମହିଦ୍ଧିକତରା ମୟା ଦେୱା’’ତି ।
ପଭସ୍ସରୱିମାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ନାଗୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଲଙ୍କତା ମଣିକଞ୍ଚନାଚିତଂ, ସୋୱଣ୍ଣଜାଲଚିତଂ ମହନ୍ତଂ ।
ଅଭିରୁୟ୍ହ ଗଜୱରଂ ସୁକପ୍ପିତଂ, ଇଧାଗମା ୱେହାୟସଂ [ୱେହାସୟଂ (ସୀ॰)] ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ॥
‘‘ନାଗସ୍ସ ଦନ୍ତେସୁ ଦୁୱେସୁ ନିମ୍ମିତା, ଅଚ୍ଛୋଦକା [ଅଚ୍ଛୋଦିକା (ସୀ॰ କ॰)] ପଦୁମିନିୟୋ ସୁଫୁଲ୍ଲା ।
ପଦୁମେସୁ ଚ ତୁରିୟଗଣା ପଭିଜ୍ଜରେ, ଇମା ଚ ନଚ୍ଚନ୍ତି ମନୋହରାୟୋ ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତାସି ମହାନୁଭାୱେ, ମନୁସ୍ସଭୂତା କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱା, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ବାରାଣସିୟଂ ଉପସଙ୍କମିତ୍ୱା, ବୁଦ୍ଧସ୍ସହଂ ୱତ୍ଥୟୁଗଂ ଅଦାସିଂ ।
ପାଦାନି ୱନ୍ଦିତ୍ୱା [ୱନ୍ଦିତ୍ୱ (ସୀ॰)] ଛମା ନିସୀଦିଂ, ୱିତ୍ତା ଚହଂ ଅଞ୍ଜଲିକଂ ଅକାସିଂ ॥
‘‘ବୁଦ୍ଧୋ ଚ ମେ କଞ୍ଚନସନ୍ନିଭତ୍ତଚୋ, ଅଦେସୟି ସମୁଦୟଦୁକ୍ଖନିଚ୍ଚତଂ ।
ଅସଙ୍ଖତଂ ଦୁକ୍ଖନିରୋଧସସ୍ସତଂ, ମଗ୍ଗଂ ଅଦେସୟି [ଅଦେସେସି (ସୀ॰)] ୟତୋ ୱିଜାନିସଂ ।
‘‘ଅପ୍ପାୟୁକୀ କାଲକତା ତତୋ ଚୁତା, ଉପପନ୍ନା ତିଦସଗଣଂ ୟସସ୍ସିନୀ ।
ସକ୍କସ୍ସହଂ ଅଞ୍ଞତରା ପଜାପତି, ୟସୁତ୍ତରା ନାମ ଦିସାସୁ ୱିସ୍ସୁତା’’ତି ॥
ନାଗୱିମାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ଅଲୋମୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଞ୍ଚ ବାରାଣସିୟଂ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସାଦିଚ୍ଚବନ୍ଧୁନୋ ।
ଅଦାସିଂ ସୁକ୍ଖକୁମ୍ମାସଂ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ସୁକ୍ଖାୟ ଅଲୋଣିକାୟ ଚ, ପସ୍ସ ଫଲଂ କୁମ୍ମାସପିଣ୍ଡିୟା ।
ଅଲୋମଂ ସୁଖିତଂ ଦିସ୍ୱା, କୋ ପୁଞ୍ଞଂ ନ କରିସ୍ସତି ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଅଲୋମୱିମାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. କଞ୍ଜିକଦାୟିକାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰… ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ଅନ୍ଧକୱିନ୍ଦମ୍ହି, ବୁଦ୍ଧସ୍ସାଦିଚ୍ଚବନ୍ଧୁନୋ ।
ଅଦାସିଂ କୋଲସମ୍ପାକଂ, କଞ୍ଜିକଂ ତେଲଧୂପିତଂ ॥
‘‘ପିପ୍ଫଲ୍ୟା ଲସୁଣେନ ଚ, ମିସ୍ସଂ ଲାମଞ୍ଜକେନ ଚ ।
ଅଦାସିଂ ଉଜୁଭୂତସ୍ମିଂ [ଉଜୁଭୂତେସୁ (କ॰)], ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ୟା ମହେସିତ୍ତଂ କାରେୟ୍ୟ, ଚକ୍କୱତ୍ତିସ୍ସ ରାଜିନୋ ।
ନାରୀ ସବ୍ବଙ୍ଗକଲ୍ୟାଣୀ, ଭତ୍ତୁ ଚାନୋମଦସ୍ସିକା ।
ଏକସ୍ସ କଞ୍ଜିକଦାନସ୍ସ, କଲଂ ନାଗ୍ଘତି ସୋଳସିଂ ॥
‘‘ସତଂ ନିକ୍ଖା ସତଂ ଅସ୍ସା, ସତଂ ଅସ୍ସତରୀରଥା ।
ସତଂ କଞ୍ଞାସହସ୍ସାନି, ଆମୁତ୍ତମଣିକୁଣ୍ଡଲା ।
ଏକସ୍ସ କଞ୍ଜିକଦାନସ୍ସ, କଲଂ ନାଗ୍ଘନ୍ତି ସୋଳସିଂ ॥
‘‘ସତଂ ହେମୱତା ନାଗା, ଈସାଦନ୍ତା ଉରୂଳ୍ହୱା ।
ସୁୱଣ୍ଣକଚ୍ଛା ମାତଙ୍ଗା, ହେମକପ୍ପନୱାସସା ।
ଏକସ୍ସ କଞ୍ଜିକଦାନସ୍ସ, କଲଂ ନାଗ୍ଘନ୍ତି ସୋଳସିଂ ॥
‘‘ଚତୁନ୍ନମପି ଦୀପାନଂ, ଇସ୍ସରଂ ୟୋଧ କାରୟେ ।
ଏକସ୍ସ କଞ୍ଜିକଦାନସ୍ସ, କଲଂ ନାଗ୍ଘତି ସୋଳସି’’ନ୍ତି ॥
କଞ୍ଜିକଦାୟିକାୱିମାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ୱିହାରୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰… ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘ତସ୍ସା ତେ ନଚ୍ଚମାନାୟ, ଅଙ୍ଗମଙ୍ଗେହି ସବ୍ବସୋ ।
ଦିବ୍ବା ସଦ୍ଦା ନିଚ୍ଛରନ୍ତି, ସୱନୀୟା ମନୋରମା ॥
‘‘ତସ୍ସା ତେ ନଚ୍ଚମାନାୟ, ଅଙ୍ଗମଙ୍ଗେହି ସବ୍ବସୋ ।
ଦିବ୍ବା ଗନ୍ଧା ପୱାୟନ୍ତି, ସୁଚିଗନ୍ଧା ମନୋରମା ॥
‘‘ୱିୱତ୍ତମାନା କାୟେନ, ୟା ୱେଣୀସୁ ପିଳନ୍ଧନା ।
ତେସଂ ସୁୟ୍ୟତି ନିଗ୍ଘୋସୋ, ତୁରିୟେ ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକେ ୟଥା ॥
‘‘ୱଟଂସକା ୱାତଧୁତା, ୱାତେନ ସମ୍ପକମ୍ପିତା ।
ତେସଂ ସୁୟ୍ୟତି ନିଗ୍ଘୋସୋ, ତୁରିୟେ ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକେ ୟଥା ॥
‘‘ୟାପି ତେ ସିରସ୍ମିଂ ମାଲା, ସୁଚିଗନ୍ଧା ମନୋରମା ।
ୱାତି ଗନ୍ଧୋ ଦିସା ସବ୍ବା, ରୁକ୍ଖୋ ମଞ୍ଜୂସକୋ ୟଥା ॥
‘‘ଘାୟସେ ତଂ ସୁଚିଗନ୍ଧଂ, ରୂପଂ ପସ୍ସସି ଅମାନୁସଂ ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସାୱତ୍ଥିୟଂ ମୟ୍ହଂ ସଖୀ ଭଦନ୍ତେ, ସଙ୍ଘସ୍ସ କାରେସି ମହାୱିହାରଂ ।
ତତ୍ଥପ୍ପସନ୍ନା ଅହମାନୁମୋଦିଂ, ଦିସ୍ୱା ଅଗାରଞ୍ଚ ପିୟଞ୍ଚ ମେତଂ ॥
‘‘ତାୟେୱ ମେ ସୁଦ୍ଧନୁମୋଦନାୟ, ଲଦ୍ଧଂ ୱିମାନବ୍ଭୁତଦସ୍ସନେୟ୍ୟଂ ।
ସମନ୍ତତୋ ସୋଳସୟୋଜନାନି, ୱେହାୟସଂ ଗଚ୍ଛତି ଇଦ୍ଧିୟା ମମ ॥
‘‘କୂଟାଗାରା ନିୱେସା ମେ, ୱିଭତ୍ତା ଭାଗସୋ ମିତା ।
ଦଦ୍ଦଲ୍ଲମାନା ଆଭନ୍ତି, ସମନ୍ତା ସତୟୋଜନଂ ॥
‘‘ପୋକ୍ଖରଞ୍ଞୋ ଚ ମେ ଏତ୍ଥ, ପୁଥୁଲୋମନିସେୱିତା ।
ଅଚ୍ଛୋଦକା [ଅଚ୍ଛୋଦିକା (ସୀ॰)] ୱିପ୍ପସନ୍ନା, ସୋଣ୍ଣୱାଲୁକସନ୍ଥତା ॥
‘‘ନାନାପଦୁମସଞ୍ଛନ୍ନା, ପୁଣ୍ଡରୀକସମୋତତା [ପଣ୍ଡରୀକସମୋନତା (ସୀ॰)]।
ସୁରଭୀ ସମ୍ପୱାୟନ୍ତି, ମନୁଞ୍ଞା ମାଲୁତେରିତା ॥
‘‘ଜମ୍ବୁୟୋ ପନସା ତାଲା, ନାଳିକେରୱନାନି ଚ ।
ଅନ୍ତୋନିୱେସନେ ଜାତା, ନାନାରୁକ୍ଖା ଅରୋପିମା ॥
‘‘ନାନାତୂରିୟସଙ୍ଘୁଟ୍ଠଂ, ଅଚ୍ଛରାଗଣଘୋସିତଂ ।
ୟୋପି ମଂ ସୁପିନେ ପସ୍ସେ, ସୋପି ୱିତ୍ତୋ ସିୟା ନରୋ ॥
‘‘ଏତାଦିସଂ ଅବ୍ଭୁତଦସ୍ସନେୟ୍ୟଂ, ୱିମାନଂ ସବ୍ବସୋପଭଂ ।
ମମ କମ୍ମେହି ନିବ୍ବତ୍ତଂ, ଅଲଂ ପୁଞ୍ଞାନି କାତୱେ’’ତି ॥
‘‘ତାୟେୱ ତେ ସୁଦ୍ଧନୁମୋଦନାୟ, ଲଦ୍ଧଂ ୱିମାନବ୍ଭୁତଦସ୍ସନେୟ୍ୟଂ ।
ୟା ଚେୱ ସା ଦାନମଦାସି ନାରୀ, ତସ୍ସା ଗତିଂ ବ୍ରୂହି କୁହିଂ ଉପ୍ପନ୍ନା [ଉପପନ୍ନା (କ॰)] ସା’’ତି ॥
‘‘ୟା ସା ଅହୁ ମୟ୍ହଂ ସଖୀ ଭଦନ୍ତେ, ସଙ୍ଘସ୍ସ କାରେସି ମହାୱିହାରଂ ।
ୱିଞ୍ଞାତଧମ୍ମା ସା ଅଦାସି ଦାନଂ, ଉପ୍ପନ୍ନା ନିମ୍ମାନରତୀସୁ ଦେୱେସୁ ॥
‘‘ପଜାପତୀ ତସ୍ସ ସୁନିମ୍ମିତସ୍ସ, ଅଚିନ୍ତିୟା କମ୍ମୱିପାକା ତସ୍ସ ।
ୟମେତଂ ପୁଚ୍ଛସି କୁହିଂ ଉପ୍ପନ୍ନା [ଉପପନ୍ନା (କ॰)] ସାତି, ତଂ ତେ ୱିୟାକାସିଂ ଅନଞ୍ଞଥା ଅହଂ ॥
‘‘ତେନହଞ୍ଞେପି ସମାଦପେଥ, ସଙ୍ଘସ୍ସ ଦାନାନି ଦଦାଥ ୱିତ୍ତା ।
ଧମ୍ମଞ୍ଚ ସୁଣାଥ ପସନ୍ନମାନସା, ସୁଦୁଲ୍ଲଭୋ ଲଦ୍ଧୋ ମନୁସ୍ସଲାଭୋ ॥
‘‘ୟଂ ମଗ୍ଗଂ ମଗ୍ଗାଧିପତୀ ଅଦେସୟି [ମଗ୍ଗାଧିପତ୍ୟଦେସୟି (ସୀ॰)], ବ୍ରହ୍ମସ୍ସରୋ କଞ୍ଚନସନ୍ନିଭତ୍ତଚୋ ।
ସଙ୍ଘସ୍ସ ଦାନାନି ଦଦାଥ ୱିତ୍ତା, ମହପ୍ଫଲା ୟତ୍ଥ ଭୱନ୍ତି ଦକ୍ଖିଣା ॥
[ଖୁ॰ ପା॰ ୬.୬; ସୁ॰ ନି॰ ୨୨୯] ‘‘ୟେ ପୁଗ୍ଗଲା ଅଟ୍ଠ ସତଂ ପସତ୍ଥା, ଚତ୍ତାରି ଏତାନି ୟୁଗାନି ହୋନ୍ତି ।
ତେ ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟା ସୁଗତସ୍ସ ସାୱକା, ଏତେସୁ ଦିନ୍ନାନି ମହପ୍ଫଲାନି ॥
[ୱି॰ ୱ॰ ୬୪୧] ‘‘ଚତ୍ତାରୋ ଚ ପଟିପନ୍ନା, ଚତ୍ତାରୋ ଚ ଫଲେ ଠିତା ।
ଏସ ସଙ୍ଘୋ ଉଜୁଭୂତୋ, ପଞ୍ଞାସୀଲସମାହିତୋ ॥
[ୱି॰ ୱ॰ ୬୪୨] ‘‘ୟଜମାନାନଂ ମନୁସ୍ସାନଂ, ପୁଞ୍ଞପେକ୍ଖାନ ପାଣିନଂ ।
କରୋତଂ ଓପଧିକଂ ପୁଞ୍ଞଂ, ସଙ୍ଘେ ଦିନ୍ନଂ ମହପ୍ଫଲଂ ॥
[ୱି॰ ୱ॰ ୬୪୩] ‘‘ଏସୋ ହି ସଙ୍ଘୋ ୱିପୁଲୋ ମହଗ୍ଗତୋ, ଏସପ୍ପମେୟ୍ୟୋ ଉଦଧୀୱ ସାଗରୋ ।
ଏତେହି ସେଟ୍ଠା ନରୱୀରସାୱକା, ପଭଙ୍କରା ଧମ୍ମମୁଦୀରୟନ୍ତି [ନତ୍ଥେତ୍ଥ ପାଠଭେଦୋ]॥
[ୱି॰ ୱ॰ ୬୪୪] ‘‘ତେସଂ ସୁଦିନ୍ନଂ ସୁହୁତଂ ସୁୟିଟ୍ଠଂ, ୟେ ସଙ୍ଘମୁଦ୍ଦିସ୍ସ ଦଦନ୍ତି ଦାନଂ ।
ସା ଦକ୍ଖିଣା ସଙ୍ଘଗତା ପତିଟ୍ଠିତା, ମହପ୍ଫଲା ଲୋକୱିଦୂନ [ଲୋକୱିଦୂହି (କ॰)] ୱଣ୍ଣିତା ॥
‘‘ଏତାଦିସଂ ୟଞ୍ଞମନୁସ୍ସରନ୍ତା, ୟେ ୱେଦଜାତା ୱିଚରନ୍ତି ଲୋକେ ।
ୱିନେୟ୍ୟ ମଚ୍ଛେରମଲଂ ସମୂଲଂ, ଅନିନ୍ଦିତା ସଗ୍ଗମୁପେନ୍ତି ଠାନ’’ନ୍ତି ॥
ୱିହାରୱିମାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
ଭାଣୱାରଂ ଦୁତିୟଂ ନିଟ୍ଠିତଂ ।
୭. ଚତୁରିତ୍ଥିୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଇନ୍ଦୀୱରାନଂ ହତ୍ଥକଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ ।
ଏସିକାନଂ ଉଣ୍ଣତସ୍ମିଂ, ନଗରୱରେ ପଣ୍ଣକତେ ରମ୍ମେ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସ୍ସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ନୀଲୁପ୍ପଲହତ୍ଥକଂ ଅହମଦାସିଂ, ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ ।
ଏସିକାନଂ ଉଣ୍ଣତସ୍ମିଂ, ନଗରୱରେ ପଣ୍ଣକତେ ରମ୍ମେ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଓଦାତମୂଲକଂ ହରିତପତ୍ତଂ, ଉଦକସ୍ମିଂ ସରେ ଜାତଂ ଅହମଦାସିଂ ।
ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ, ଏସିକାନଂ ଉଣ୍ଣତସ୍ମିଂ ।
ନଗରୱରେ ପଣ୍ଣକତେ ରମ୍ମେ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ସୁମନା ସୁମନସ୍ସ ସୁମନମକୁଳାନି, ଦନ୍ତୱଣ୍ଣାନି ଅହମଦାସିଂ ।
ଭିକ୍ଖୁନୋ ପିଣ୍ଡାୟ ଚରନ୍ତସ୍ସ, ଏସିକାନଂ ଉଣ୍ଣତସ୍ମିଂ ।
ନଗରୱରେ ପଣ୍ଣକତେ ରମ୍ମେ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଚତୁରିତ୍ଥିୱିମାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଅମ୍ବୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଦିବ୍ବଂ ତେ ଅମ୍ବୱନଂ ରମ୍ମଂ, ପାସାଦେତ୍ଥ ମହଲ୍ଲକୋ ।
ନାନାତୁରିୟସଙ୍ଘୁଟ୍ଠୋ, ଅଚ୍ଛରାଗଣଘୋସିତୋ ॥
‘‘ପଦୀପୋ ଚେତ୍ଥ ଜଲତି, ନିଚ୍ଚଂ ସୋୱଣ୍ଣୟୋ ମହା ।
ଦୁସ୍ସଫଲେହି ରୁକ୍ଖେହି, ସମନ୍ତା ପରିୱାରିତୋ ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ।
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ମନୁସ୍ସଲୋକେ ।
ୱିହାରଂ ସଙ୍ଘସ୍ସ କାରେସିଂ, ଅମ୍ବେହି ପରିୱାରିତଂ ॥
‘‘ପରିୟୋସିତେ ୱିହାରେ, କାରେନ୍ତେ ନିଟ୍ଠିତେ ମହେ ।
ଅମ୍ବେହି ଛାଦୟିତ୍ୱାନ [ଅମ୍ବେ ଅଚ୍ଛାଦୟିତ୍ୱାନ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ଅମ୍ବେହଚ୍ଛାଦୟିତ୍ୱାନ (ପୀ॰ କ॰)], କତ୍ୱା ଦୁସ୍ସମୟେ ଫଲେ ॥
‘‘ପଦୀପଂ ତତ୍ଥ ଜାଲେତ୍ୱା, ଭୋଜୟିତ୍ୱା ଗଣୁତ୍ତମଂ ।
ନିୟ୍ୟାଦେସିଂ ତଂ ସଙ୍ଘସ୍ସ, ପସନ୍ନା ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତେନ ମେ ଅମ୍ବୱନଂ ରମ୍ମଂ, ପାସାଦେତ୍ଥ ମହଲ୍ଲକୋ ।
ନାନାତୁରିୟସଙ୍ଘୁଟ୍ଠୋ, ଅଚ୍ଛରାଗଣଘୋସିତୋ ॥
‘‘ପଦୀପୋ ଚେତ୍ଥ ଜଲତି, ନିଚ୍ଚଂ ସୋୱଣ୍ଣୟୋ ମହା ।
ଦୁସ୍ସଫଲେହି ରୁକ୍ଖେହି, ସମନ୍ତା ପରିୱାରିତୋ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଅମ୍ବୱିମାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ପୀତୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ପୀତୱତ୍ଥେ ପୀତଧଜେ, ପୀତାଲଙ୍କାରଭୂସିତେ ।
ପୀତଚନ୍ଦନଲିତ୍ତଙ୍ଗେ, ପୀତଉପ୍ପଲମାଲିନୀ [ପୀତୁପ୍ପଲମଧାରିନୀ (ସ୍ୟା॰ କ॰), ପୀତୁପ୍ପଲମାଲିନୀ (ପୀ॰)]॥
‘‘ପୀତପାସାଦସୟନେ, ପୀତାସନେ ପୀତଭାଜନେ ।
ପୀତଛତ୍ତେ ପୀତରଥେ, ପୀତସ୍ସେ ପୀତବୀଜନେ ॥
‘‘କିଂ କମ୍ମମକରୀ ଭଦ୍ଦେ, ପୁବ୍ବେ ମାନୁସକେ ଭୱେ ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘କୋସାତକୀ ନାମ ଲତତ୍ଥି ଭନ୍ତେ, ତିତ୍ତିକା ଅନଭିଚ୍ଛିତା ।
ତସ୍ସା ଚତ୍ତାରି ପୁପ୍ଫାନି, ଥୂପଂ ଅଭିହରିଂ ଅହଂ ॥
‘‘ସତ୍ଥୁ ସରୀରମୁଦ୍ଦିସ୍ସ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ନାସ୍ସ ମଗ୍ଗଂ ଅୱେକ୍ଖିସ୍ସଂ, ନ ତଗ୍ଗମନସା [ତଦଗ୍ଗମନସା (ସୀ॰), ତଦଙ୍ଗମନସା (ସ୍ୟା॰)] ସତୀ ॥
‘‘ତତୋ ମଂ ଅୱଧୀ ଗାୱୀ, ଥୂପଂ ଅପତ୍ତମାନସଂ ।
ତଞ୍ଚାହଂ ଅଭିସଞ୍ଚେୟ୍ୟଂ, ଭିୟ୍ୟୋ [ଭୀୟୋ (ସୀ॰ ଅଟ୍ଠ॰)] ନୂନ ଇତୋ ସିୟା ॥
‘‘ତେନ କମ୍ମେନ ଦେୱିନ୍ଦ, ମଘୱା ଦେୱକୁଞ୍ଜରୋ ।
ପହାୟ ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ତୱ ସହବ୍ୟ [ସହବ୍ୟତ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ମାଗତା’’ତି ॥
ଇଦଂ ସୁତ୍ୱା ତିଦସାଧିପତି, ମଘୱା ଦେୱକୁଞ୍ଜରୋ ।
ତାୱତିଂସେ ପସାଦେନ୍ତୋ, ମାତଲିଂ ଏତଦବ୍ରୱି [ଏତଦବ୍ରୂୱୀତି (ସୀ॰)]॥
‘‘ପସ୍ସ ମାତଲି ଅଚ୍ଛେରଂ, ଚିତ୍ତଂ କମ୍ମଫଲଂ ଇଦଂ ।
ଅପ୍ପକମ୍ପି କତଂ ଦେୟ୍ୟଂ, ପୁଞ୍ଞଂ ହୋତି ମହପ୍ଫଲଂ ॥
‘‘ନତ୍ଥି ଚିତ୍ତେ ପସନ୍ନମ୍ହି, ଅପ୍ପକା ନାମ ଦକ୍ଖିଣା ।
ତଥାଗତେ ୱା ସମ୍ବୁଦ୍ଧେ, ଅଥ ୱା ତସ୍ସ ସାୱକେ ॥
‘‘ଏହି ମାତଲି ଅମ୍ହେପି, ଭିୟ୍ୟୋ ଭିୟ୍ୟୋ ମହେମସେ ।
ତଥାଗତସ୍ସ ଧାତୁୟୋ, ସୁଖୋ ପୁଞ୍ଞାନ ମୁଚ୍ଚୟୋ ॥
‘‘ତିଟ୍ଠନ୍ତେ ନିବ୍ବୁତେ ଚାପି, ସମେ ଚିତ୍ତେ ସମଂ ଫଲଂ ।
ଚେତୋପଣିଧିହେତୁ ହି, ସତ୍ତା ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସୁଗ୍ଗତିଂ ॥
‘‘ବହୂନଂ [ବହୁନ୍ନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ୱତ ଅତ୍ଥାୟ, ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ତଥାଗତା ।
ୟତ୍ଥ କାରଂ କରିତ୍ୱାନ, ସଗ୍ଗଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଦାୟକା’’ତି ॥
ପୀତୱିମାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ଉଚ୍ଛୁୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଓଭାସୟିତ୍ୱା ପଥୱିଂ ସଦେୱକଂ, ଅତିରୋଚସି ଚନ୍ଦିମସୂରିୟା ୱିୟ ।
ସିରିୟା ଚ ୱଣ୍ଣେନ ୟସେନ ତେଜସା, ବ୍ରହ୍ମାୱ ଦେୱେ ତିଦସେ ସହିନ୍ଦକେ ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଉପ୍ପଲମାଲଧାରିନୀ, ଆୱେଳିନୀ କଞ୍ଚନସନ୍ନିଭତ୍ତଚେ ।
ଅଲଙ୍କତେ ଉତ୍ତମୱତ୍ଥଧାରିନୀ, କା ତ୍ୱଂ ସୁଭେ ଦେୱତେ ୱନ୍ଦସେ ମମଂ ॥
‘‘କିଂ ତ୍ୱଂ ପୁରେ କମ୍ମମକାସି ଅତ୍ତନା, ମନୁସ୍ସଭୂତା ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ।
ଦାନଂ ସୁଚିଣ୍ଣଂ ଅଥ ସୀଲସଞ୍ଞମଂ, କେନୁପପନ୍ନା ସୁଗତିଂ ୟସସ୍ସିନୀ ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଇଦାନି ଭନ୍ତେ ଇମମେୱ ଗାମଂ, ପିଣ୍ଡାୟ ଅମ୍ହାକ ଘରଂ ଉପାଗମି ।
ତତୋ ତେ ଉଚ୍ଛୁସ୍ସ ଅଦାସି ଖଣ୍ଡିକଂ, ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ଅତୁଲାୟ ପୀତିୟା ।
‘‘ସସ୍ସୁ ଚ ପଚ୍ଛା ଅନୁୟୁଞ୍ଜତେ ମମଂ, କହଂ ନୁ ଉଚ୍ଛୁଂ ୱଧୁକେ ଅୱାକିରୀ ।
ନ ଛଡ୍ଡିତଂ ନୋ ପନ ଖାଦିତଂ ମୟା, ସନ୍ତସ୍ସ ଭିକ୍ଖୁସ୍ସ ସୟଂ ଅଦାସହଂ ॥
‘‘ତୁୟ୍ହଂନ୍ୱିଦଂ ଇସ୍ସରିୟଂ ଅଥୋ ମମ, ଇତିସ୍ସା ସସ୍ସୁ ପରିଭାସତେ ମମଂ ।
ଲେଡ୍ଡୁଂ ଗହେତ୍ୱା ପହାରଂ ଅଦାସି ମେ, ତତୋ ଚୁତା କାଲକତାମ୍ହି ଦେୱତା ॥
‘‘ତଦେୱ କମ୍ମଂ କୁସଲଂ କତଂ ମୟା, ସୁଖଞ୍ଚ କମ୍ମଂ ଅନୁଭୋମି ଅତ୍ତନା ।
ଦେୱେହି ସଦ୍ଧିଂ ପରିଚାରୟାମହଂ, ମୋଦାମହଂ କାମଗୁଣେହି ପଞ୍ଚହି ॥
‘‘ତଦେୱ କମ୍ମଂ କୁସଲଂ କତଂ ମୟା, ସୁଖଞ୍ଚ କମ୍ମଂ ଅନୁଭୋମି ଅତ୍ତନା ।
ଦେୱିନ୍ଦଗୁତ୍ତା ତିଦସେହି ରକ୍ଖିତା, ସମପ୍ପିତା କାମଗୁଣେହି ପଞ୍ଚହି ॥
‘‘ଏତାଦିସଂ ପୁଞ୍ଞଫଲଂ ଅନପ୍ପକଂ, ମହାୱିପାକା ମମ ଉଚ୍ଛୁଦକ୍ଖିଣା ।
ଦେୱେହି ସଦ୍ଧିଂ ପରିଚାରୟାମହଂ, ମୋଦାମହଂ କାମଗୁଣେହି ପଞ୍ଚହି ॥
‘‘ଏତାଦିସଂ ପୁଞ୍ଞଫଲଂ ଅନପ୍ପକଂ, ମହାଜୁତିକା ମମ ଉଚ୍ଛୁଦକ୍ଖିଣା ।
ଦେୱିନ୍ଦଗୁତ୍ତା ତିଦସେହି ରକ୍ଖିତା, ସହସ୍ସନେତ୍ତୋରିୱ ନନ୍ଦନେ ୱନେ ॥
‘‘ତୁୱଞ୍ଚ ଭନ୍ତେ ଅନୁକମ୍ପକଂ ୱିଦୁଂ, ଉପେଚ୍ଚ ୱନ୍ଦିଂ କୁସଲଞ୍ଚ ପୁଚ୍ଛିସଂ ।
ତତୋ ତେ ଉଚ୍ଛୁସ୍ସ ଅଦାସିଂ ଖଣ୍ଡିକଂ, ପସନ୍ନଚିତ୍ତା ଅତୁଲାୟ ପୀତିୟା’’ତି ॥
ଉଚ୍ଛୁୱିମାନଂ ଦସମଂ ।
୧୧. ୱନ୍ଦନୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ଓଭାସେନ୍ତୀ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସା ଦେୱତା ଅତ୍ତମନା…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତା, ଦିସ୍ୱାନ ସମଣେ ସୀଲୱନ୍ତେ ।
ପାଦାନି ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ମନଂ ପସାଦୟିଂ, ୱିତ୍ତା ଚହଂ ଅଞ୍ଜଲିକଂ ଅକାସିଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ୱନ୍ଦନୱିମାନଂ ଏକାଦସମଂ ।
୧୨. ରଜ୍ଜୁମାଲାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ୟା ତ୍ୱଂ ତିଟ୍ଠସି ଦେୱତେ ।
ହତ୍ଥପାଦେ ଚ ୱିଗ୍ଗୟ୍ହ, ନଚ୍ଚସି ସୁପ୍ପୱାଦିତେ ॥
‘‘ତସ୍ସା ତେ ନଚ୍ଚମାନାୟ, ଅଙ୍ଗମଙ୍ଗେହି ସବ୍ବସୋ ।
ଦିବ୍ବା ସଦ୍ଦା ନିଚ୍ଛରନ୍ତି, ସୱନୀୟା ମନୋରମା ॥
‘‘ତସ୍ସା ତେ ନଚ୍ଚମାନାୟ, ଅଙ୍ଗମଙ୍ଗେହି ସବ୍ବସୋ ।
ଦିବ୍ବା ଗନ୍ଧା ପୱାୟନ୍ତି, ସୁଚିଗନ୍ଧା ମନୋରମା ॥
‘‘ୱିୱତ୍ତମାନା କାୟେନ, ୟା ୱେଣୀସୁ ପିଳନ୍ଧନା ।
ତେସଂ ସୁୟ୍ୟତି ନିଗ୍ଘୋସୋ, ତୁରିୟେ ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକେ ୟଥା ॥
‘‘ୱଟଂସକା ୱାତଧୁତା, ୱାତେନ ସମ୍ପକମ୍ପିତା ।
ତେସଂ ସୁୟ୍ୟତି ନିଗ୍ଘୋସୋ, ତୁରିୟେ ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକେ ୟଥା ॥
‘‘ୟାପି ତେ ସିରସ୍ମିଂ ମାଲା, ସୁଚିଗନ୍ଧା ମନୋରମା ।
ୱାତି ଗନ୍ଧୋ ଦିସା ସବ୍ବା, ରୁକ୍ଖୋ ମଞ୍ଜୂସକୋ ୟଥା ॥
‘‘ଘାୟସେ ତଂ ସୁଚିଗନ୍ଧଂ, ରୂପଂ ପସ୍ସସି ଅମାନୁସଂ ।
ଦେୱତେ ପୁଚ୍ଛିତାଚିକ୍ଖ, କିସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଦାସୀ ଅହଂ ପୁରେ ଆସିଂ, ଗୟାୟଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ସହଂ ।
ଅପ୍ପପୁଞ୍ଞା ଅଲକ୍ଖିକା, ରଜ୍ଜୁମାଲାତି ମଂ ୱିଦୁଂ [ୱିଦୂ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)]॥
‘‘ଅକ୍କୋସାନଂ ୱଧାନଞ୍ଚ, ତଜ୍ଜନାୟ ଚ ଉଗ୍ଗତା [ଉକ୍କତା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)]।
କୁଟଂ ଗହେତ୍ୱା ନିକ୍ଖମ୍ମ, ଅଗଞ୍ଛିଂ [ଆଗଚ୍ଛିଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰), ଅଗଚ୍ଛିଂ (ପୀ॰), ଗଚ୍ଛିଂ (ସୀ॰)] ଉଦହାରିୟା [ଉଦକହାରିୟା (ସୀ॰)]॥
‘‘ୱିପଥେ କୁଟଂ ନିକ୍ଖିପିତ୍ୱା, ୱନସଣ୍ଡଂ ଉପାଗମିଂ ।
ଇଧେୱାହଂ ମରିସ୍ସାମି, କୋ ଅତ୍ଥୋ [କ୍ୱତ୍ଥୋସି (କ॰), କୀୱତ୍ଥୋପି (ସ୍ୟା॰)] ଜୀୱିତେନ ମେ ॥
‘‘ଦଳ୍ହଂ ପାସଂ କରିତ୍ୱାନ, ଆସୁମ୍ଭିତ୍ୱାନ ପାଦପେ ।
ତତୋ ଦିସା ୱିଲୋକେସିଂ,କୋ ନୁ ଖୋ ୱନମସ୍ସିତୋ ॥
‘‘ତତ୍ଥଦ୍ଦସାସିଂ ସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ, ସବ୍ବଲୋକହିତଂ ମୁନିଂ ।
ନିସିନ୍ନଂ ରୁକ୍ଖମୂଲସ୍ମିଂ, ଝାୟନ୍ତଂ ଅକୁତୋଭୟଂ ॥
‘‘ତସ୍ସା ମେ ଅହୁ ସଂୱେଗୋ, ଅବ୍ଭୁତୋ ଲୋମହଂସନୋ ।
କୋ ନୁ ଖୋ ୱନମସ୍ସିତୋ, ମନୁସ୍ସୋ ଉଦାହୁ ଦେୱତା ॥
‘‘ପାସାଦିକଂ ପସାଦନୀୟଂ, ୱନା ନିବ୍ବନମାଗତଂ ।
ଦିସ୍ୱା ମନୋ ମେ ପସୀଦି, ନାୟଂ ୟାଦିସକୀଦିସୋ ॥
‘‘ଗୁତ୍ତିନ୍ଦ୍ରିୟୋ ଝାନରତୋ, ଅବହିଗ୍ଗତମାନସୋ ।
ହିତୋ ସବ୍ବସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ, ବୁଦ୍ଧୋ ଅୟଂ [ସୋୟଂ (ସୀ॰)] ଭୱିସ୍ସତି ॥
‘‘ଭୟଭେରୱୋ ଦୁରାସଦୋ, ସୀହୋୱ ଗୁହମସ୍ସିତୋ ।
ଦୁଲ୍ଲଭାୟଂ ଦସ୍ସନାୟ, ପୁପ୍ଫଂ ଓଦୁମ୍ବରଂ ୟଥା ॥
‘‘ସୋ ମଂ ମୁଦୂହି ୱାଚାହି, ଆଲପିତ୍ୱା ତଥାଗତୋ ।
ରଜ୍ଜୁମାଲେତି ମଂୱୋଚ, ସରଣଂ ଗଚ୍ଛ ତଥାଗତଂ ॥
‘‘ତାହଂ ଗିରଂ ସୁଣିତ୍ୱାନ, ନେଲଂ ଅତ୍ଥୱତିଂ ସୁଚିଂ ।
ସଣ୍ହଂ ମୁଦୁଞ୍ଚ ୱଗ୍ଗୁଞ୍ଚ, ସବ୍ବସୋକାପନୂଦନଂ ॥
‘‘କଲ୍ଲଚିତ୍ତଞ୍ଚ ମଂ ଞତ୍ୱା, ପସନ୍ନଂ ସୁଦ୍ଧମାନସଂ ।
ହିତୋ ସବ୍ବସ୍ସ ଲୋକସ୍ସ, ଅନୁସାସି ତଥାଗତୋ ॥
‘‘ଇଦଂ ଦୁକ୍ଖନ୍ତି ମଂୱୋଚ, ଅୟଂ ଦୁକ୍ଖସ୍ସ ସମ୍ଭୱୋ ।
ଦୁକ୍ଖ [ଅୟଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ନିରୋଧୋ ମଗ୍ଗୋ ଚ [ଦୁକ୍ଖନିରୋଧୋ ଚ (ସ୍ୟା॰)], ଅଞ୍ଜସୋ ଅମତୋଗଧୋ ॥
‘‘ଅନୁକମ୍ପକସ୍ସ କୁସଲସ୍ସ, ଓୱାଦମ୍ହି ଅହଂ ଠିତା ।
ଅଜ୍ଝଗା ଅମତଂ ସନ୍ତିଂ, ନିବ୍ବାନଂ ପଦମଚ୍ଚୁତଂ ॥
‘‘ସାହଂ ଅୱଟ୍ଠିତାପେମା, ଦସ୍ସନେ ଅୱିକମ୍ପିନୀ ।
ମୂଲଜାତାୟ ସଦ୍ଧାୟ, ଧୀତା ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ଓରସା ॥
‘‘ସାହଂ ରମାମି କୀଳାମି, ମୋଦାମି ଅକୁତୋଭୟା ।
ଦିବ୍ବମାଲଂ ଧାରୟାମି, ପିୱାମି ମଧୁମଦ୍ଦୱଂ ॥
‘‘ସଟ୍ଠିତୁରିୟସହସ୍ସାନି, ପଟିବୋଧଂ କରୋନ୍ତି ମେ ।
ଆଳମ୍ବୋ ଗଗ୍ଗରୋ ଭୀମୋ, ସାଧୁୱାଦୀ ଚ ସଂସୟୋ ॥
‘‘ପୋକ୍ଖରୋ ଚ ସୁଫସ୍ସୋ ଚ, ୱୀଣାମୋକ୍ଖା ଚ ନାରିୟୋ ।
ନନ୍ଦା ଚେୱ ସୁନନ୍ଦା ଚ, ସୋଣଦିନ୍ନା ସୁଚିମ୍ହିତା ॥
‘‘ଅଲମ୍ବୁସା ମିସ୍ସକେସୀ ଚ, ପୁଣ୍ଡରୀକାତିଦାରୁଣୀ [… ତିଚାରୁଣୀ (ସୀ॰)]।
ଏଣୀଫସ୍ସା ସୁଫସ୍ସା [ସୁପସ୍ସା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ଚ, ସୁଭଦ୍ଦା [ସଂଭଦ୍ଦା (କ॰)] ମୁଦୁୱାଦିନୀ ॥
‘‘ଏତା ଚଞ୍ଞା ଚ ସେୟ୍ୟାସେ, ଅଚ୍ଛରାନଂ ପବୋଧିକା ।
ତା ମଂ କାଲେନୁପାଗନ୍ତ୍ୱା, ଅଭିଭାସନ୍ତି ଦେୱତା ॥
‘‘ହନ୍ଦ ନଚ୍ଚାମ ଗାୟାମ, ହନ୍ଦ ତଂ ରମୟାମସେ ।
ନୟିଦଂ ଅକତପୁଞ୍ଞାନଂ, କତପୁଞ୍ଞାନମେୱିଦଂ ॥
‘‘ଅସୋକଂ ନନ୍ଦନଂ ରମ୍ମଂ, ତିଦସାନଂ ମହାୱନଂ ।
ସୁଖଂ ଅକତପୁଞ୍ଞାନଂ, ଇଧ ନତ୍ଥି ପରତ୍ଥ ଚ ॥
‘‘ସୁଖଞ୍ଚ କତପୁଞ୍ଞାନଂ, ଇଧ ଚେୱ ପରତ୍ଥ ଚ ।
ତେସଂ ସହବ୍ୟକାମାନଂ, କତ୍ତବ୍ବଂ କୁସଲଂ ବହୁଂ ।
କତପୁଞ୍ଞା ହି ମୋଦନ୍ତି, ସଗ୍ଗେ ଭୋଗସମଙ୍ଗିନୋ ॥
‘‘ବହୂନଂ ୱତ ଅତ୍ଥାୟ, ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ତଥାଗତା ।
ଦକ୍ଖିଣେୟ୍ୟା ମନୁସ୍ସାନଂ, ପୁଞ୍ଞଖେତ୍ତାନମାକରା ।
ୟତ୍ଥ କାରଂ କରିତ୍ୱାନ, ସଗ୍ଗେ ମୋଦନ୍ତି ଦାୟକା’’ତି ॥
ରଜ୍ଜୁମାଲାୱିମାନଂ ଦ୍ୱାଦସମଂ ।
ମଞ୍ଜିଟ୍ଠକୱଗ୍ଗୋ ଚତୁତ୍ଥୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
ମଞ୍ଜିଟ୍ଠା ପଭସ୍ସରା ନାଗା, ଅଲୋମାକଞ୍ଜିକଦାୟିକା ।
ୱିହାରଚତୁରିତ୍ଥମ୍ବା, ପୀତା ଉଚ୍ଛୁୱନ୍ଦନରଜ୍ଜୁମାଲା ଚ ।
ୱଗ୍ଗୋ ତେନ ପୱୁଚ୍ଚତୀତି ॥
ଇତ୍ଥିୱିମାନଂ ସମତ୍ତଂ ।
୨. ପୁରିସୱିମାନଂ
୫. ମହାରଥୱଗ୍ଗୋ
୧. ମଣ୍ଡୂକଦେୱପୁତ୍ତୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘କୋ ମେ ୱନ୍ଦତି ପାଦାନି, ଇଦ୍ଧିୟା ୟସସା ଜଲଂ ।
ଅଭିକ୍କନ୍ତେନ ୱଣ୍ଣେନ, ସବ୍ବା ଓଭାସୟଂ ଦିସା’’ତି ॥
‘‘ମଣ୍ଡୂକୋହଂ ପୁରେ ଆସିଂ, ଉଦକେ ୱାରିଗୋଚରୋ ।
ତୱ ଧମ୍ମଂ ସୁଣନ୍ତସ୍ସ, ଅୱଧୀ ୱଚ୍ଛପାଲକୋ ॥
‘‘ମୁହୁତ୍ତଂ ଚିତ୍ତପସାଦସ୍ସ, ଇଦ୍ଧିଂ ପସ୍ସ ୟସଞ୍ଚ ମେ ।
ଆନୁଭାୱଞ୍ଚ ମେ ପସ୍ସ, ୱଣ୍ଣଂ ପସ୍ସ ଜୁତିଞ୍ଚ ମେ ॥
‘‘ୟେ ଚ ତେ ଦୀଘମଦ୍ଧାନଂ, ଧମ୍ମଂ ଅସ୍ସୋସୁଂ ଗୋତମ ।
ପତ୍ତା ତେ ଅଚଲଟ୍ଠାନଂ, ୟତ୍ଥ ଗନ୍ତ୍ୱା ନ ସୋଚରେ’’ତି ॥
ମଣ୍ଡୂକଦେୱପୁତ୍ତୱିମାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ରେୱତୀୱିମାନୱତ୍ଥୁ
[ଧ॰ ପ॰ ୨୧୯ ଧମ୍ମପଦେ] ‘‘ଚିରପ୍ପୱାସିଂ ପୁରିସଂ, ଦୂରତୋ ସୋତ୍ଥିମାଗତଂ ।
ଞାତିମିତ୍ତା ସୁହଜ୍ଜା ଚ, ଅଭିନନ୍ଦନ୍ତି ଆଗତଂ ।
[ଧ॰ ପ॰ ୨୨୦ ଧମ୍ମପଦେ] ‘‘ତଥେୱ କତପୁଞ୍ଞମ୍ପି, ଅସ୍ମା ଲୋକା ପରଂ ଗତଂ ।
ପୁଞ୍ଞାନି ପଟିଗଣ୍ହନ୍ତି, ପିୟଂ ଞାତୀୱ ଆଗତଂ ॥
[ପେ॰ ୱ॰ ୭୧୪]‘‘ଉଟ୍ଠେହି ରେୱତେ ସୁପାପଧମ୍ମେ, ଅପାରୁତଦ୍ୱାରେ [ଅପାରୁଭଂ ଦ୍ୱାରଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ଅପାରୁତଦ୍ୱାରଂ (ପୀ॰ କ॰)] ଅଦାନସୀଲେ ।
ନେସ୍ସାମ ତଂ ୟତ୍ଥ ଥୁନନ୍ତି ଦୁଗ୍ଗତା, ସମପ୍ପିତା ନେରୟିକା ଦୁକ୍ଖେନା’’ତି ॥
ଇଚ୍ଚେୱ [ଇଚ୍ଚେୱଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୱତ୍ୱାନ ୟମସ୍ସ ଦୂତା, ତେ ଦ୍ୱେ ୟକ୍ଖା ଲୋହିତକ୍ଖା ବ୍ରହନ୍ତା ।
ପଚ୍ଚେକବାହାସୁ ଗହେତ୍ୱା ରେୱତଂ, ପକ୍କାମୟୁଂ ଦେୱଗଣସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ॥
‘‘ଆଦିଚ୍ଚୱଣ୍ଣଂ ରୁଚିରଂ ପଭସ୍ସରଂ, ବ୍ୟମ୍ହଂ ସୁଭଂ କଞ୍ଚନଜାଲଛନ୍ନଂ ।
କସ୍ସେତମାକିଣ୍ଣଜନଂ ୱିମାନଂ, ସୂରିୟସ୍ସ ରଂସୀରିୱ ଜୋତମାନଂ ॥
‘‘ନାରୀଗଣା ଚନ୍ଦନସାରଲିତ୍ତା [ଚନ୍ଦନସାରାନୁଲିତ୍ତା (ସ୍ୟା॰)], ଉଭତୋ ୱିମାନଂ ଉପସୋଭୟନ୍ତି ।
ତଂ ଦିସ୍ସତି ସୂରିୟସମାନୱଣ୍ଣଂ, କୋ ମୋଦତି ସଗ୍ଗପତ୍ତୋ ୱିମାନେ’’ତି ॥
‘‘ବାରାଣସିୟଂ ନନ୍ଦିୟୋ ନାମାସି, ଉପାସକୋ ଅମଚ୍ଛରୀ ଦାନପତି ୱଦଞ୍ଞୂ ।
ତସ୍ସେତମାକିଣ୍ଣଜନଂ ୱିମାନଂ, ସୂରିୟସ୍ସ ରଂସୀରିୱ ଜୋତମାନଂ ॥
‘‘ନାରୀଗଣା ଚନ୍ଦନସାରଲିତ୍ତା, ଉଭତୋ ୱିମାନଂ ଉପସୋଭୟନ୍ତି ।
ତଂ ଦିସ୍ସତି ସୂରିୟସମାନୱଣ୍ଣଂ, ସୋ ମୋଦତି ସଗ୍ଗପତ୍ତୋ ୱିମାନେ’’ତି ॥
‘‘ନନ୍ଦିୟସ୍ସାହଂ ଭରିୟା, ଅଗାରିନୀ ସବ୍ବକୁଲସ୍ସ ଇସ୍ସରା ।
ଭତ୍ତୁ ୱିମାନେ ରମିସ୍ସାମି ଦାନହଂ, ନ ପତ୍ଥୟେ ନିରୟଂ ଦସ୍ସନାୟା’’ତି ॥
‘‘ଏସୋ ତେ ନିରୟୋ ସୁପାପଧମ୍ମେ, ପୁଞ୍ଞଂ ତୟା ଅକତଂ ଜୀୱଲୋକେ ।
ନ ହି ମଚ୍ଛରୀ ରୋସକୋ ପାପଧମ୍ମୋ, ସଗ୍ଗୂପଗାନଂ ଲଭତି ସହବ୍ୟତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ ଗୂଥଞ୍ଚ ମୁତ୍ତଞ୍ଚ, ଅସୁଚୀ ପଟିଦିସ୍ସତି ।
ଦୁଗ୍ଗନ୍ଧଂ କିମିଦଂ ମୀଳ୍ହଂ, କିମେତଂ ଉପୱାୟତୀ’’ତି ॥
‘‘ଏସ ସଂସୱକୋ ନାମ, ଗମ୍ଭୀରୋ ସତପୋରିସୋ ।
ୟତ୍ଥ ୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ତୁୱଂ ପଚ୍ଚସି ରେୱତେ’’ତି ॥
‘‘କିଂ ନୁ କାୟେନ ୱାଚାୟ, ମନସା ଦୁକ୍କଟଂ କତଂ ।
କେନ ସଂସୱକୋ ଲଦ୍ଧୋ, ଗମ୍ଭୀରୋ ସତପୋରିସୋ’’ତି ॥
‘‘ସମଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଚାପି, ଅଞ୍ଞେ ୱାପି ୱନିବ୍ବକେ [ୱଣିବ୍ବକେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ମୁସାୱାଦେନ ୱଞ୍ଚେସି, ତଂ ପାପଂ ପକତଂ ତୟା ॥
‘‘ତେନ ସଂସୱକୋ ଲଦ୍ଧୋ, ଗମ୍ଭୀରୋ ସତପୋରିସୋ ।
ତତ୍ଥ ୱସ୍ସସହସ୍ସାନି, ତୁୱଂ ପଚ୍ଚସି ରେୱତେ ॥
‘‘ହତ୍ଥେପି ଛିନ୍ଦନ୍ତି ଅଥୋପି ପାଦେ, କଣ୍ଣେପି ଛିନ୍ଦନ୍ତି ଅଥୋପି ନାସଂ ।
ଅଥୋପି କାକୋଳଗଣା ସମେଚ୍ଚ, ସଙ୍ଗମ୍ମ ଖାଦନ୍ତି ୱିଫନ୍ଦମାନ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସାଧୁ ଖୋ ମଂ ପଟିନେଥ, କାହାମି କୁସଲଂ ବହୁଂ ।
ଦାନେନ ସମଚରିୟାୟ, ସଂୟମେନ ଦମେନ ଚ ।
ୟଂ କତ୍ୱା ସୁଖିତା ହୋନ୍ତି, ନ ଚ ପଚ୍ଛାନୁତପ୍ପରେ’’ତି ॥
‘‘ପୁରେ ତୁୱଂ ପମଜ୍ଜିତ୍ୱା, ଇଦାନି ପରିଦେୱସି ।
ସୟଂ କତାନଂ କମ୍ମାନଂ, ୱିପାକଂ ଅନୁଭୋସ୍ସସୀ’’ତି ॥
‘‘କୋ ଦେୱଲୋକତୋ ମନୁସ୍ସଲୋକଂ, ଗନ୍ତ୍ୱାନ ପୁଟ୍ଠୋ ମେ ଏୱଂ ୱଦେୟ୍ୟ ।
‘ନିକ୍ଖିତ୍ତଦଣ୍ଡେସୁ ଦଦାଥ ଦାନଂ, ଅଚ୍ଛାଦନଂ ସେୟ୍ୟ [ସୟନ (ସୀ॰)] ମଥନ୍ନପାନଂ ।
ନହି ମଚ୍ଛରୀ ରୋସକୋ ପାପଧମ୍ମୋ, ସଗ୍ଗୂପଗାନଂ ଲଭତି ସହବ୍ୟତଂ’ ॥
‘‘ସାହଂ ନୂନ ଇତୋ ଗନ୍ତ୍ୱା, ୟୋନିଂ ଲଦ୍ଧାନ ମାନୁସିଂ ।
ୱଦଞ୍ଞୂ ସୀଲସମ୍ପନ୍ନା, କାହାମି କୁସଲଂ ବହୁଂ ।
ଦାନେନ ସମଚରିୟାୟ, ସଂୟମେନ ଦମେନ ଚ ॥
‘‘ଆରାମାନି ଚ ରୋପିସ୍ସଂ, ଦୁଗ୍ଗେ ସଙ୍କମନାନି ଚ ।
ପପଞ୍ଚ ଉଦପାନଞ୍ଚ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ॥
‘‘ଚାତୁଦ୍ଦସିଂ ପଞ୍ଚଦସିଂ, ୟା ଚ ପକ୍ଖସ୍ସ ଅଟ୍ଠମୀ ।
ପାଟିହାରିୟପକ୍ଖଞ୍ଚ, ଅଟ୍ଠଙ୍ଗସୁସମାଗତଂ ॥
‘‘ଉପୋସଥଂ ଉପୱସିସ୍ସଂ, ସଦା ସୀଲେସୁ ସଂୱୁତା ।
ନ ଚ ଦାନେ ପମଜ୍ଜିସ୍ସଂ, ସାମଂ ଦିଟ୍ଠମିଦଂ ମୟା’’ତି ।
ଇଚ୍ଚେୱଂ ୱିପ୍ପଲପନ୍ତିଂ, ଫନ୍ଦମାନଂ ତତୋ ତତୋ ।
ଖିପିଂସୁ ନିରୟେ ଘୋରେ, ଉଦ୍ଧପାଦଂ ଅୱଂସିରଂ ॥
‘‘ଅହଂ ପୁରେ ମଚ୍ଛରିନୀ ଅହୋସିଂ, ପରିଭାସିକା ସମଣବ୍ରାହ୍ମଣାନଂ ।
ୱିତଥେନ ଚ ସାମିକଂ ୱଞ୍ଚୟିତ୍ୱା, ପଚ୍ଚାମହଂ ନିରୟେ ଘୋରରୂପେ’’ତି ॥
ରେୱତୀୱିମାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଛତ୍ତମାଣୱକୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ୟେ ୱଦତଂ ପୱରୋ ମନୁଜେସୁ, ସକ୍ୟମୁନୀ ଭଗୱା କତକିଚ୍ଚୋ ।
ପାରଗତୋ ବଲୱୀରିୟସମଙ୍ଗୀ [ବଲୱୀରସମଙ୍ଗୀ (କ॰)], ତଂ ସୁଗତଂ ସରଣତ୍ଥମୁପେହି ॥
‘‘ରାଗୱିରାଗମନେଜମସୋକଂ, ଧମ୍ମମସଙ୍ଖତମପ୍ପଟିକୂଲଂ ।
ମଧୁରମିମଂ ପଗୁଣଂ ସୁୱିଭତ୍ତଂ, ଧମ୍ମମିମଂ ସରଣତ୍ଥମୁପେହି ॥
‘‘ୟତ୍ଥ ଚ ଦିନ୍ନ ମହପ୍ଫଲମାହୁ, ଚତୂସୁ ସୁଚୀସୁ ପୁରିସୟୁଗେସୁ ।
ଅଟ୍ଠ ଚ ପୁଗ୍ଗଲଧମ୍ମଦସା ତେ, ସଙ୍ଘମିମଂ ସରଣତ୍ଥମୁପେହି ॥
‘‘ନ ତଥା ତପତି ନଭେ ସୂରିୟୋ, ଚନ୍ଦୋ ଚ ନ ଭାସତି ନ ଫୁସ୍ସୋ ।
ୟଥା ଅତୁଲମିଦଂ ମହପ୍ପଭାସଂ, କୋ ନୁ ତ୍ୱଂ ତିଦିୱା ମହିଂ ଉପାଗା ॥
‘‘ଛିନ୍ଦତି ରଂସୀ ପଭଙ୍କରସ୍ସ, ସାଧିକୱୀସତିୟୋଜନାନି ଆଭା ।
ରତ୍ତିମପି ୟଥା ଦିୱଂ କରୋତି, ପରିସୁଦ୍ଧଂ ୱିମଲଂ ସୁଭଂ ୱିମାନଂ ॥
‘‘ବହୁପଦୁମୱିଚିତ୍ରପୁଣ୍ଡରୀକଂ, ୱୋକିଣ୍ଣଂ କୁସୁମେହି ନେକଚିତ୍ତଂ ।
ଅରଜୱିରଜହେମଜାଲଛନ୍ନଂ, ଆକାସେ ତପତି ୟଥାପି ସୂରିୟୋ ॥
‘‘ରତ୍ତମ୍ବରପୀତୱସସାହି, ଅଗରୁପିୟଙ୍ଗୁଚନ୍ଦନୁସ୍ସଦାହି ।
କଞ୍ଚନତନୁସନ୍ନିଭତ୍ତଚାହି, ପରିପୂରଂ ଗଗନଂୱ ତାରକାହି ॥
‘‘ନରନାରିୟୋ [ନରନାରୀ (କ॰), ନାରିୟୋ ( ?)] ବହୁକେତ୍ଥନେକୱଣ୍ଣା, କୁସୁମୱିଭୂସିତାଭରଣେତ୍ଥ ସୁମନା ।
ଅନିଲପମୁଞ୍ଚିତା ପୱନ୍ତି [ପୱାୟନ୍ତି (କ॰)] ସୁରଭିଂ, ତପନିୟୱିତତା ସୁୱଣ୍ଣଛନ୍ନା [ସୁୱଣ୍ଣଚ୍ଛାଦନା (ସୀ॰)]॥
‘‘କିସ୍ସ ସଂୟମସ୍ସ [ସମଦମସ୍ସ (ସୀ॰)] ଅୟଂ ୱିପାକୋ, କେନାସି କମ୍ମଫଲେନିଧୂପପନ୍ନୋ ।
ୟଥା ଚ ତେ ଅଧିଗତମିଦଂ ୱିମାନଂ, ତଦନୁପଦଂ ଅୱଚାସି ଇଙ୍ଘ ପୁଟ୍ଠୋ’’ତି ॥
‘‘ସୟମିଧ [ୟମିଧ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ପଥେ ସମେଚ୍ଚ ମାଣୱେନ, ସତ୍ଥାନୁସାସି ଅନୁକମ୍ପମାନୋ ।
ତୱ ରତନୱରସ୍ସ ଧମ୍ମଂ ସୁତ୍ୱା, କରିସ୍ସାମୀତି ଚ ବ୍ରୱିତ୍ଥ ଛତ୍ତୋ ॥
‘‘ଜିନୱରପୱରଂ [ଜିନପୱରଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଉପେହି [ଉପେମି (ବହୂସୁ)] ସରଣଂ, ଧମ୍ମଞ୍ଚାପି ତଥେୱ ଭିକ୍ଖୁସଙ୍ଘଂ ।
ନୋତି ପଠମଂ ଅୱୋଚହଂ [ଅୱୋଚାହଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଭନ୍ତେ, ପଚ୍ଛା ତେ ୱଚନଂ ତଥେୱକାସିଂ ॥
‘‘ମା ଚ ପାଣୱଧଂ ୱିୱିଧଂ ଚରସ୍ସୁ ଅସୁଚିଂ,
ନ ହି ପାଣେସୁ ଅସଞ୍ଞତଂ ଅୱଣ୍ଣୟିଂସୁ ସପ୍ପଞ୍ଞା ।
ନୋତି ପଠମଂ ଅୱୋଚହଂ ଭନ୍ତେ,
ପଚ୍ଛା ତେ ୱଚନଂ ତଥେୱକାସିଂ ॥
‘‘ମା ଚ ପରଜନସ୍ସ ରକ୍ଖିତମ୍ପି, ଆଦାତବ୍ବମମଞ୍ଞିଥୋ [ମମଞ୍ଞିତ୍ଥ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ଅଦିନ୍ନଂ ।
ନୋତି ପଠମଂ ଅୱୋଚହଂ ଭନ୍ତେ, ପଚ୍ଛା ୱଚନଂ ତଥେୱକାସିଂ ॥
‘‘ମା ଚ ପରଜନସ୍ସ ରକ୍ଖିତାୟୋ, ପରଭରିୟା ଅଗମା ଅନରିୟମେତଂ ।
ନୋତି ପଠମଂ ଅୱୋଚହଂ ଭନ୍ତେ, ପଚ୍ଛା ତେ ୱଚନଂ ତଥେୱକାସିଂ ।
‘‘ମା ଚ ୱିତଥଂ ଅଞ୍ଞଥା ଅଭାଣି,
ନ ହି ମୁସାୱାଦଂ ଅୱଣ୍ଣୟିଂସୁ ସପ୍ପଞ୍ଞା ।
ନୋତି ପଠମଂ ଅୱୋଚହଂ ଭନ୍ତେ, ପଚ୍ଛା ତେ ୱଚନଂ ତଥେୱକାସିଂ ॥
‘‘ୟେନ ଚ ପୁରିସସ୍ସ ଅପେତି ସଞ୍ଞା, ତଂ ମଜ୍ଜଂ ପରିୱଜ୍ଜୟସ୍ସୁ ସବ୍ବଂ ।
ନୋତି ପଠମଂ ଅୱୋଚହଂ ଭନ୍ତେ, ପଚ୍ଛା ତେ ୱଚନଂ ତଥେୱକାସିଂ ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ଇଧ ପଞ୍ଚ ସିକ୍ଖା କରିତ୍ୱା, ପଟିପଜ୍ଜିତ୍ୱା ତଥାଗତସ୍ସ ଧମ୍ମେ ।
ଦ୍ୱେପଥମଗମାସିଂ ଚୋରମଜ୍ଝେ, ତେ ମଂ ତତ୍ଥ ୱଧିଂସୁ ଭୋଗହେତୁ ॥
‘‘ଏତ୍ତକମିଦଂ ଅନୁସ୍ସରାମି କୁସଲଂ, ତତୋ ପରଂ ନ ମେ ୱିଜ୍ଜତି ଅଞ୍ଞଂ ।
ତେନ ସୁଚରିତେନ କମ୍ମୁନାହଂ [କମ୍ମନାହଂ (ସୀ॰)], ଉପ୍ପନ୍ନୋ [ଉପପନ୍ନୋ (ବହୂସୁ)] ତିଦିୱେସୁ କାମକାମୀ ॥
‘‘ପସ୍ସ ଖଣମୁହୁତ୍ତସଞ୍ଞମସ୍ସ, ଅନୁଧମ୍ମପ୍ପଟିପତ୍ତିୟା ୱିପାକଂ ।
ଜଲମିୱ ୟସସା ସମେକ୍ଖମାନା, ବହୁକା ମଂ ପିହୟନ୍ତି ହୀନକମ୍ମା ॥
‘‘ପସ୍ସ କତିପୟାୟ ଦେସନାୟ, ସୁଗତିଞ୍ଚମ୍ହି ଗତୋ ସୁଖଞ୍ଚ ପତ୍ତୋ ।
ୟେ ଚ ତେ ସତତଂ ସୁଣନ୍ତି ଧମ୍ମଂ, ମଞ୍ଞେ ତେ ଅମତଂ ଫୁସନ୍ତି ଖେମଂ ॥
‘‘ଅପ୍ପମ୍ପି କତଂ ମହାୱିପାକଂ, ୱିପୁଲଂ ହୋତି [ୱିପୁଲଫଲଂ (କ॰)] ତଥାଗତସ୍ସ ଧମ୍ମେ ।
ପସ୍ସ କତପୁଞ୍ଞତାୟ ଛତ୍ତୋ, ଓଭାସେତି ପଥୱିଂ ୟଥାପି ସୂରିୟୋ ॥
‘‘କିମିଦଂ କୁସଲଂ କିମାଚରେମ, ଇଚ୍ଚେକେ ହି ସମେଚ୍ଚ ମନ୍ତୟନ୍ତି ।
ତେ ମୟଂ ପୁନରେୱ [ପୁନପି ( ?)] ଲଦ୍ଧ ମାନୁସତ୍ତଂ, ପଟିପନ୍ନା ୱିହରେମୁ ସୀଲୱନ୍ତୋ ॥
‘‘ବହୁକାରୋ ଅନୁକମ୍ପକୋ ଚ ସତ୍ଥା, ଇତି ମେ ସତି ଅଗମା ଦିୱା ଦିୱସ୍ସ ।
ସ୍ୱାହଂ ଉପଗତୋମ୍ହି ସଚ୍ଚନାମଂ, ଅନୁକମ୍ପସ୍ସୁ ପୁନପି ସୁଣେମୁ [ସୁଣୋମ (ସୀ॰), ସୁଣୋମି (ସ୍ୟା॰)] ଧମ୍ମଂ ॥
‘‘ୟେ ଚିଧ [ୟେଧ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰), ୟେ ଇଧ (କ॰)] ପଜହନ୍ତି କାମରାଗଂ, ଭୱରାଗାନୁସୟଞ୍ଚ ପହାୟ ମୋହଂ ।
ନ ଚ ତେ ପୁନମୁପେନ୍ତି ଗବ୍ଭସେୟ୍ୟଂ, ପରିନିବ୍ବାନଗତା ହି ସୀତିଭୂତା’’ତି ॥
ଛତ୍ତମାଣୱକୱିମାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. କକ୍କଟକରସଦାୟକୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଚ୍ଚମିଦଂ ମଣିଥୂଣଂ ୱିମାନଂ, ସମନ୍ତତୋ ଦ୍ୱାଦସ ୟୋଜନାନି ।
କୂଟାଗାରା ସତ୍ତସତା ଉଳାରା, ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭା ରୁଚକତ୍ଥତା [ରୁଚିରତ୍ଥତା (ସ୍ୟା॰ କ॰) ୬୪୬ ଗାଥାୟଂ ‘‘ରୁଚକୁପକିଣ୍ଣଂ’’ତି ପଦସ୍ସ ସଂୱଣ୍ଣନା ପସ୍ସିତବ୍ବା] ସୁଭା ॥
‘‘ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ପିୱସି ଖାଦସି ଚ, ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ [ୱଗ୍ଗୁ (ସୀ॰ କ॰), ୱଗ୍ଗୂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଦିବ୍ବା ରସା କାମଗୁଣେତ୍ଥ ପଞ୍ଚ, ନାରିୟୋ ଚ ନଚ୍ଚନ୍ତି ସୁୱଣ୍ଣଛନ୍ନା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ତଂ ଦେୱ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତୋ ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠୋ ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ସତିସମୁପ୍ପାଦକରୋ, ଦ୍ୱାରେ କକ୍କଟକୋ ଠିତୋ ।
ନିଟ୍ଠିତୋ ଜାତରୂପସ୍ସ, ସୋଭତି ଦସପାଦକୋ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ ୟମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
ତେନମ୍ହି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
କକ୍କଟକରସଦାୟକୱିମାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
(ଅନନ୍ତରଂ ପଞ୍ଚୱିମାନଂ ୟଥା କକ୍କଟକରସଦାୟକୱିମାନଂ ତଥା ୱିତ୍ଥାରେତବ୍ବଂ)
୫. ଦ୍ୱାରପାଲୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଚ୍ଚମିଦଂ ମଣିଥୂଣଂ ୱିମାନଂ, ସମନ୍ତତୋ ଦ୍ୱାଦସ ୟୋଜନାନି ।
କୂଟାଗାରା ସତ୍ତସତା ଉଳାରା, ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭା ରୁଚକତ୍ଥତା ସୁଭା ॥
‘‘ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ପିୱସି ଖାଦସି ଚ, ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ ।
ଦିବ୍ବା ରସା କାମଗୁଣେତ୍ଥ ପଞ୍ଚ, ନାରିୟୋ ଚ ନଚ୍ଚନ୍ତି ସୁୱଣ୍ଣଛନ୍ନା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତୋ ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠୋ ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦିବ୍ବଂ ମମଂ ୱସ୍ସସହସ୍ସମାୟୁ, ୱାଚାଭିଗୀତଂ ମନସା ପୱତ୍ତିତଂ ।
ଏତ୍ତାୱତା ଠସ୍ସତି ପୁଞ୍ଞକମ୍ମୋ, ଦିବ୍ବେହି କାମେହି ସମଙ୍ଗିଭୂତୋ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦ୍ୱାରପାଲୱିମାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ପଠମକରଣୀୟୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଚ୍ଚମିଦଂ ମଣିଥୂଣଂ ୱିମାନଂ, ସମନ୍ତତୋ ଦ୍ୱାଦସ ୟୋଜନାନି ।
କୂଟାଗାରା ସତ୍ତସତା ଉଳାରା, ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭା ରୁଚକତ୍ଥତା ସୁଭା ॥
‘‘ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ପିୱସି ଖାଦସି ଚ, ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ ।
ଦିବ୍ବା ରସା କାମଗୁଣେତ୍ଥ ପଞ୍ଚ, ନାରିୟୋ ଚ ନଚ୍ଚନ୍ତି ସୁୱଣ୍ଣଛନ୍ନା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰…ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କରଣୀୟାନି ପୁଞ୍ଞାନି, ପଣ୍ଡିତେନ ୱିଜାନତା ।
ସମ୍ମଗ୍ଗତେସୁ ବୁଦ୍ଧେସୁ, ୟତ୍ଥ ଦିନ୍ନଂ ମହପ୍ଫଲଂ ॥
‘‘ଅତ୍ଥାୟ ୱତ ମେ ବୁଦ୍ଧୋ, ଅରଞ୍ଞା ଗାମମାଗତୋ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ତାୱତିଂସୂପଗୋ ଅହଂ [ଅହୁଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ପଠମକରଣୀୟୱିମାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ଦୁତିୟକରଣୀୟୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଚ୍ଚମିଦଂ ମଣିଥୂଣଂ ୱିମାନଂ, ସମନ୍ତତୋ ଦ୍ୱାଦସ ୟୋଜନାନି ।
କୂଟାଗାରା ସତ୍ତସତା ଉଳାରା, ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭା ରୁଚକତ୍ଥତା ସୁଭା ॥
‘‘ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ପିୱସି ଖାଦସି ଚ, ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ ।
ଦିବ୍ବା ରସା କାମଗୁଣେତ୍ଥ ପଞ୍ଚ, ନାରିୟୋ ଚ ନଚ୍ଚନ୍ତି ସୁୱଣ୍ଣଛନ୍ନା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘କରଣୀୟାନି ପୁଞ୍ଞାନି, ପଣ୍ଡିତେନ ୱିଜାନତା ।
ସମ୍ମଗ୍ଗତେସୁ ଭିକ୍ଖୂସୁ, ୟତ୍ଥ ଦିନ୍ନଂ ମହପ୍ଫଲଂ ॥
‘‘ଅତ୍ଥାୟ ୱତ ମେ ଭିକ୍ଖୁ, ଅରଞ୍ଞା ଗାମମାଗତୋ ।
ତତ୍ଥ ଚିତ୍ତଂ ପସାଦେତ୍ୱା, ତାୱତିଂସୂପଗୋ ଅହଂ ॥
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦୁତିୟକରଣୀୟୱିମାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ପଠମସୂଚିୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଚ୍ଚମିଦଂ ମଣିଥୂଣଂ ୱିମାନଂ, ସମନ୍ତତୋ ଦ୍ୱାଦସ ୟୋଜନାନି ।
କୂଟାଗାରା ସତ୍ତସତା ଉଳାରା, ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭା ରୁଚକତ୍ଥତା ସୁଭା ॥
‘‘ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ପିୱସି ଖାଦସି ଚ, ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ ।
ଦିବ୍ବା ରସା କାମଗୁଣେତ୍ଥ ପଞ୍ଚ, ନାରିୟୋ ଚ ନଚ୍ଚନ୍ତି ସୁୱଣ୍ଣଛନ୍ନା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ୟଂ ଦଦାତି ନ ତଂ ହୋତି,
ୟଞ୍ଚେୱ ଦଜ୍ଜା ତଞ୍ଚେୱ ସେୟ୍ୟୋ ।
ସୂଚି ଦିନ୍ନା ସୂଚିମେୱ ସେୟ୍ୟୋ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ପଠମସୂଚିୱିମାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଦୁତିୟସୂଚିୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଚ୍ଚମିଦଂ ମଣିଥୂଣଂ ୱିମାନଂ, ସମନ୍ତତୋ ଦ୍ୱାଦସ ୟୋଜନାନି ।
କୂଟାଗାରା ସତ୍ତସତା ଉଳାରା, ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭା ରୁଚକତ୍ଥତା ସୁଭା ॥
‘‘ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ପିୱସି ଖାଦସି ଚ, ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ ।
ଦିବ୍ବା ରସା କାମଗୁଣେତ୍ଥ ପଞ୍ଚ, ନାରିୟୋ ଚ ନଚ୍ଚନ୍ତି ସୁୱଣ୍ଣଛନ୍ନା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ,ପୁରିମଜାତିୟା ମନୁସ୍ସଲୋକେ ॥
‘‘ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ଭିକ୍ଖୁଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲଂ ।
ତସ୍ସ ଅଦାସହଂ ସୂଚିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦୁତିୟସୂଚିୱିମାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ପଠମନାଗୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ସୁସୁକ୍କଖନ୍ଧଂ ଅଭିରୁୟ୍ହ ନାଗଂ, ଅକାଚିନଂ ଦନ୍ତିଂ ବଲିଂ ମହାଜୱଂ ।
ଅଭିରୁୟ୍ହ ଗଜୱରଂ [ଗଜଂ ୱରଂ (ସ୍ୟା॰)] ସୁକପ୍ପିତଂ, ଇଧାଗମା ୱେହାୟସଂ ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ॥
‘‘ନାଗସ୍ସ ଦନ୍ତେସୁ ଦୁୱେସୁ ନିମ୍ମିତା, ଅଚ୍ଛୋଦକା ପଦୁମିନିୟୋ ସୁଫୁଲ୍ଲା ।
ପଦୁମେସୁ ଚ ତୁରିୟଗଣା ପୱଜ୍ଜରେ, ଇମା ଚ ନଚ୍ଚନ୍ତି ମନୋହରାୟୋ ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତୋ ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠୋ ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠେୱ ମୁତ୍ତପୁପ୍ଫାନି, କସ୍ସପସ୍ସ ମହେସିନୋ [ଭଗୱତୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ଥୂପସ୍ମିଂ ଅଭିରୋପେସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ପଠମନାଗୱିମାନଂ ଦସମଂ ।
୧୧. ଦୁତିୟନାଗୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ମହନ୍ତଂ ନାଗଂ ଅଭିରୁୟ୍ହ, ସବ୍ବସେତଂ ଗଜୁତ୍ତମଂ ।
ୱନା ୱନଂ ଅନୁପରିୟାସି, ନାରୀଗଣପୁରକ୍ଖତୋ ।
ଓଭାସେନ୍ତୋ ଦିସା ସବ୍ବା, ଓସଧୀ ୱିୟ ତାରକା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ, ୱଙ୍ଗୀସେନେୱ ପୁଚ୍ଛିତୋ ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠୋ ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ, ଉପାସକୋ ଚକ୍ଖୁମତୋ ଅହୋସିଂ ।
ପାଣାତିପାତା ୱିରତୋ ଅହୋସିଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟିସ୍ସଂ ॥
‘‘ଅମଜ୍ଜପୋ ନୋ ଚ ମୁସା ଅଭାଣିଂ [ଅଭାସିଂ (ସୀ॰ କ॰)], ସକେନ ଦାରେନ ଚ ତୁଟ୍ଠୋ ଅହୋସିଂ ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ସକ୍କଚ୍ଚ ଦାନଂ ୱିପୁଲଂ ଅଦାସିଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦୁତିୟନାଗୱିମାନଂ ଏକାଦସମଂ ।
୧୨. ତତିୟନାଗୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘କୋ ନୁ ଦିବ୍ବେନ ୟାନେନ, ସବ୍ବସେତେନ ହତ୍ଥିନା ।
ତୁରିୟତାଳିତନିଗ୍ଘୋସୋ, ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ମହୀୟତି ॥
‘‘ଦେୱତା ନୁସି ଗନ୍ଧବ୍ବୋ, ଅଦୁ [ଆଦୁ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସକ୍କୋ ପୁରିନ୍ଦଦୋ ।
ଅଜାନନ୍ତା ତଂ ପୁଚ୍ଛାମ, କଥଂ ଜାନେମୁ ତଂ ମୟ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ନମ୍ହି ଦେୱୋ ନ ଗନ୍ଧବ୍ବୋ, ନାପି [ନାମ୍ହି (କ॰)] ସକ୍କୋ ପୁରିନ୍ଦଦୋ ।
ସୁଧମ୍ମା ନାମ ୟେ ଦେୱା, ତେସଂ ଅଞ୍ଞତରୋ ଅହ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମ ଦେୱଂ ସୁଧମ୍ମଂ [ଦେୱ ସୁଧମ୍ମ (ସ୍ୟା॰), ଦେୱ ସୁଧମ୍ମଂ (କ॰)], ପୁଥୁଂ କତ୍ୱାନ ଅଞ୍ଜଲିଂ ।
କିଂ କତ୍ୱା ମାନୁସେ କମ୍ମଂ, ସୁଧମ୍ମଂ ଉପପଜ୍ଜତୀ’’ତି ॥
‘‘ଉଚ୍ଛାଗାରଂ ତିଣାଗାରଂ, ୱତ୍ଥାଗାରଞ୍ଚ ୟୋ ଦଦେ ।
ତିଣ୍ଣଂ ଅଞ୍ଞତରଂ ଦତ୍ୱା, ସୁଧମ୍ମଂ ଉପପଜ୍ଜତୀ’’ତି ॥
ତତିୟନାଗୱିମାନଂ ଦ୍ୱାଦସମଂ ।
୧୩. ଚୂଳରଥୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଦଳ୍ହଧମ୍ମା ନିସାରସ୍ସ, ଧନୁଂ ଓଲୁବ୍ଭ ତିଟ୍ଠସି ।
ଖତ୍ତିୟୋ ନୁସି ରାଜଞ୍ଞୋ, ଅଦୁ ଲୁଦ୍ଦୋ ୱନେଚରୋ’’ତି [ୱନାଚରୋତି (ସ୍ୟା॰ କ॰)]॥
‘‘ଅସ୍ସକାଧିପତିସ୍ସାହଂ, ଭନ୍ତେ ପୁତ୍ତୋ ୱନେଚରୋ ।
ନାମଂ ମେ ଭିକ୍ଖୁ ତେ ବ୍ରୂମି, ସୁଜାତୋ ଇତି ମଂ ୱିଦୂ [ୱିଦୁଂ (ସୀ॰)]॥
‘‘ମିଗେ ଗୱେସମାନୋହଂ, ଓଗାହନ୍ତୋ ବ୍ରହାୱନଂ ।
ମିଗଂ ତଞ୍ଚେୱ [ମିଗଂ ଗନ୍ତ୍ୱେୱ (ସ୍ୟା॰), ମିଗୱଧଞ୍ଚ (କ॰)] ନାଦ୍ଦକ୍ଖିଂ, ତଞ୍ଚ ଦିସ୍ୱା ଠିତୋ ଅହ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସ୍ୱାଗତଂ ତେ ମହାପୁଞ୍ଞ, ଅଥୋ ତେ ଅଦୁରାଗତଂ ।
ଏତ୍ତୋ ଉଦକମାଦାୟ, ପାଦେ ପକ୍ଖାଲୟସ୍ସୁ ତେ ॥
‘‘ଇଦମ୍ପି ପାନୀୟଂ ସୀତଂ, ଆଭତଂ ଗିରିଗବ୍ଭରା ।
ରାଜପୁତ୍ତ ତତୋ ପିତ୍ୱା [ପୀତ୍ୱା (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ସନ୍ଥତସ୍ମିଂ ଉପାୱିସା’’ତି ॥
‘‘କଲ୍ୟାଣୀ ୱତ ତେ ୱାଚା, ସୱନୀୟା ମହାମୁନି ।
ନେଲା ଅତ୍ଥୱତୀ [ଚତ୍ଥୱତୀ (ସୀ॰)] ୱଗ୍ଗୁ, ମନ୍ତ୍ୱା [ମନ୍ତା (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ଅତ୍ଥଞ୍ଚ ଭାସସି [ଭାସସେ (ସୀ॰)]॥
‘‘କା ତେ ରତି ୱନେ ୱିହରତୋ, ଇସିନିସଭ ୱଦେହି ପୁଟ୍ଠୋ ।
ତୱ ୱଚନପଥଂ ନିସାମୟିତ୍ୱା, ଅତ୍ଥଧମ୍ମପଦଂ ସମାଚରେମସେ’’ତି ॥
‘‘ଅହିଂସା ସବ୍ବପାଣୀନଂ, କୁମାରମ୍ହାକ ରୁଚ୍ଚତି ।
ଥେୟ୍ୟା ଚ ଅତିଚାରା ଚ, ମଜ୍ଜପାନା ଚ ଆରତି ॥
‘‘ଆରତି ସମଚରିୟା ଚ, ବାହୁସଚ୍ଚଂ କତଞ୍ଞୁତା ।
ଦିଟ୍ଠେୱ ଧମ୍ମେ ପାସଂସା, ଧମ୍ମା ଏତେ ପସଂସିୟାତି ॥
‘‘ସନ୍ତିକେ ମରଣଂ ତୁୟ୍ହଂ, ଓରଂ ମାସେହି ପଞ୍ଚହି ।
ରାଜପୁତ୍ତ ୱିଜାନାହି, ଅତ୍ତାନଂ ପରିମୋଚୟା’’ତି ॥
‘‘କତମଂ ସ୍ୱାହଂ ଜନପଦଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, କିଂ କମ୍ମଂ କିଞ୍ଚ ପୋରିସଂ ।
କାୟ ୱା ପନ ୱିଜ୍ଜାୟ, ଭୱେୟ୍ୟଂ ଅଜରାମରୋ’’ତି ॥
‘‘ନ ୱିଜ୍ଜତେ ସୋ ପଦେସୋ, କମ୍ମଂ ୱିଜ୍ଜା ଚ ପୋରିସଂ ।
ୟତ୍ଥ ଗନ୍ତ୍ୱା ଭୱେ ମଚ୍ଚୋ, ରାଜପୁତ୍ତାଜରାମରୋ ॥
‘‘ମହଦ୍ଧନା ମହାଭୋଗା, ରଟ୍ଠୱନ୍ତୋପି ଖତ୍ତିୟା ।
ପହୂତଧନଧଞ୍ଞାସେ, ତେପି ନୋ [ତେପି ନ (ବହୂସୁ)] ଅଜରାମରା ॥
‘‘ୟଦି ତେ ସୁତା ଅନ୍ଧକୱେଣ୍ଡୁପୁତ୍ତା [ଅନ୍ଧକୱେଣ୍ହୁପୁତ୍ତା (ସୀ॰), ଅଣ୍ଡକୱେଣ୍ଡପୁତ୍ତା (ସ୍ୟା॰ କ॰)], ସୂରା ୱୀରା ୱିକ୍କନ୍ତପ୍ପହାରିନୋ ।
ତେପି ଆୟୁକ୍ଖୟଂ ପତ୍ତା, ୱିଦ୍ଧସ୍ତା ସସ୍ସତୀସମା ॥
‘‘ଖତ୍ତିୟା ବ୍ରାହ୍ମଣା ୱେସ୍ସା, ସୁଦ୍ଦା ଚଣ୍ଡାଲପୁକ୍କୁସା ।
ଏତେ ଚଞ୍ଞେ ଚ ଜାତିୟା, ତେପି ନୋ ଅଜରାମରା ॥
‘‘ୟେ ମନ୍ତଂ ପରିୱତ୍ତେନ୍ତି, ଛଳଙ୍ଗଂ ବ୍ରହ୍ମଚିନ୍ତିତଂ ।
ଏତେ ଚଞ୍ଞେ ଚ ୱିଜ୍ଜାୟ, ତେପି ନୋ ଅଜରାମରା ॥
‘‘ଇସୟୋ ଚାପି ୟେ ସନ୍ତା, ସଞ୍ଞତତ୍ତା ତପସ୍ସିନୋ ।
ସରୀରଂ ତେପି କାଲେନ, ୱିଜହନ୍ତି ତପସ୍ସିନୋ ॥
‘‘ଭାୱିତତ୍ତାପି ଅରହନ୍ତୋ, କତକିଚ୍ଚା ଅନାସୱା ।
ନିକ୍ଖିପନ୍ତି ଇମଂ ଦେହଂ, ପୁଞ୍ଞପାପପରିକ୍ଖୟା’’ତି ॥
‘‘ସୁଭାସିତା ଅତ୍ଥୱତୀ, ଗାଥାୟୋ ତେ ମହାମୁନି ।
ନିଜ୍ଝତ୍ତୋମ୍ହି ସୁଭଟ୍ଠେନ, ତ୍ୱଞ୍ଚ ମେ ସରଣଂ ଭୱା’’ତି ॥
‘‘ମା ମଂ ତ୍ୱଂ ସରଣଂ ଗଚ୍ଛ, ତମେୱ ସରଣଂ ୱଜ [ଭଜ (କ॰)]।
ସକ୍ୟପୁତ୍ତଂ ମହାୱୀରଂ, ୟମହଂ ସରଣଂ ଗତୋ’’ତି ॥
‘‘କତରସ୍ମିଂ ସୋ ଜନପଦେ, ସତ୍ଥା ତୁମ୍ହାକ ମାରିସ ।
ଅହମ୍ପି ଦଟ୍ଠୁଂ ଗଚ୍ଛିସ୍ସଂ, ଜିନଂ ଅପ୍ପଟିପୁଗ୍ଗଲ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ପୁରତ୍ଥିମସ୍ମିଂ ଜନପଦେ, ଓକ୍କାକକୁଲସମ୍ଭୱୋ ।
ତତ୍ଥାସି ପୁରିସାଜଞ୍ଞୋ, ସୋ ଚ ଖୋ ପରିନିବ୍ବୁତୋ’’ତି ॥
‘‘ସଚେ ହି ବୁଦ୍ଧୋ ତିଟ୍ଠେୟ୍ୟ, ସତ୍ଥା ତୁମ୍ହାକ ମାରିସ ।
ୟୋଜନାନି ସହସ୍ସାନି, ଗଚ୍ଛେୟ୍ୟଂ [ଗଚ୍ଛେ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)] ପୟିରୁପାସିତୁଂ ॥
‘‘ୟତୋ ଚ ଖୋ [ୟତା ଖୋ (ପୀ॰ କ॰)] ପରିନିବ୍ବୁତୋ, ସତ୍ଥା ତୁମ୍ହାକ ମାରିସ ।
ନିବ୍ବୁତମ୍ପି [ପରିନିବ୍ବୁତଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ମହାୱୀରଂ, ଗଚ୍ଛାମି ସରଣଂ ଅହଂ ॥
‘‘ଉପେମି ସରଣଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଧମ୍ମଞ୍ଚାପି ଅନୁତ୍ତରଂ ।
ସଙ୍ଘଞ୍ଚ ନରଦେୱସ୍ସ, ଗଚ୍ଛାମି ସରଣଂ ଅହଂ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରମାମି ଖିପ୍ପଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟାମି ।
ଅମଜ୍ଜପୋ ନୋ ଚ ମୁସା ଭଣାମି, ସକେନ ଦାରେନ ଚ ହୋମି ତୁଟ୍ଠୋ’’ତି ॥
‘‘ସହସ୍ସରଂସୀୱ ୟଥା ମହପ୍ପଭୋ, ଦିସଂ ୟଥା ଭାତି ନଭେ ଅନୁକ୍କମଂ ।
ତଥାପକାରୋ [ତଥପ୍ପକାରୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ତୱାୟଂ [ତୱୟଂ (ସୀ॰ ପୀ॰)] ମହାରଥୋ, ସମନ୍ତତୋ ୟୋଜନସତ୍ତମାୟତୋ ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣପଟ୍ଟେହି ସମନ୍ତମୋତ୍ଥଟୋ, ଉରସ୍ସ ମୁତ୍ତାହି ମଣୀହି ଚିତ୍ତିତୋ ।
ଲେଖା ସୁୱଣ୍ଣସ୍ସ ଚ ରୂପିୟସ୍ସ ଚ, ସୋଭେନ୍ତି ୱେଳୁରିୟମୟା ସୁନିମ୍ମିତା ॥
‘‘ସୀସଞ୍ଚିଦଂ ୱେଳୁରିୟସ୍ସ ନିମ୍ମିତଂ, ୟୁଗଞ୍ଚିଦଂ ଲୋହିତକାୟ ଚିତ୍ତିତଂ ।
ୟୁତ୍ତା ସୁୱଣ୍ଣସ୍ସ ଚ ରୂପିୟସ୍ସ ଚ, ସୋଭନ୍ତି ଅସ୍ସା ଚ ଇମେ ମନୋଜୱା ॥
‘‘ସୋ ତିଟ୍ଠସି ହେମରଥେ ଅଧିଟ୍ଠିତୋ, ଦେୱାନମିନ୍ଦୋୱ ସହସ୍ସୱାହନୋ ।
ପୁଚ୍ଛାମି ତାହଂ ୟସୱନ୍ତ କୋୱିଦଂ [କୋୱିଦ (କ॰)], କଥଂ ତୟା ଲଦ୍ଧୋ ଅୟଂ ଉଳାରୋ’’ତି ॥
‘‘ସୁଜାତୋ ନାମହଂ ଭନ୍ତେ, ରାଜପୁତ୍ତୋ ପୁରେ ଅହୁଂ ।
ତ୍ୱଞ୍ଚ ମଂ ଅନୁକମ୍ପାୟ, ସଞ୍ଞମସ୍ମିଂ ନିୱେସୟି ॥
‘‘ଖୀଣାୟୁକଞ୍ଚ ମଂ ଞତ୍ୱା, ସରୀରଂ ପାଦାସି ସତ୍ଥୁନୋ ।
ଇମଂ ସୁଜାତ ପୂଜେହି, ତଂ ତେ ଅତ୍ଥାୟ ହେହିତି ॥
‘‘ତାହଂ ଗନ୍ଧେହି ମାଲେହି, ପୂଜୟିତ୍ୱା ସମୁୟ୍ୟୁତୋ ।
ପହାୟ ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ଉପପନ୍ନୋମ୍ହି ନନ୍ଦନଂ ॥
‘‘ନନ୍ଦନେ ଚ ୱନେ [ନନ୍ଦନୋପୱନେ (ସୀ॰), ନନ୍ଦନେ ପୱନେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ରମ୍ମେ, ନାନାଦିଜଗଣାୟୁତେ ।
ରମାମି ନଚ୍ଚଗୀତେହି, ଅଚ୍ଛରାହି ପୁରକ୍ଖତୋ’’ତି ॥
ଚୂଳରଥୱିମାନଂ ତେରସମଂ ।
୧୪. ମହାରଥୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ସହସ୍ସୟୁତ୍ତଂ ହୟୱାହନଂ ସୁଭଂ, ଆରୁୟ୍ହିମଂ ସନ୍ଦନଂ ନେକଚିତ୍ତଂ ।
ଉୟ୍ୟାନଭୂମିଂ ଅଭିତୋ ଅନୁକ୍କମଂ, ପୁରିନ୍ଦଦୋ ଭୂତପତୀୱ ୱାସୱୋ ॥
‘‘ସୋୱଣ୍ଣମୟା ତେ ରଥକୁବ୍ବରା ଉଭୋ, ଫଲେହି [ଥଲେହି (ସୀ॰)] ଅଂସେହି ଅତୀୱ ସଙ୍ଗତା ।
ସୁଜାତଗୁମ୍ବା ନରୱୀରନିଟ୍ଠିତା, ୱିରୋଚତୀ ପନ୍ନରସେୱ ଚନ୍ଦୋ ॥
‘‘ସୁୱଣ୍ଣଜାଲାୱତତୋ ରଥୋ ଅୟଂ, ବହୂହି ନାନାରତନେହି ଚିତ୍ତିତୋ ।
ସୁନନ୍ଦିଘୋସୋ ଚ ସୁଭସ୍ସରୋ ଚ, ୱିରୋଚତୀ ଚାମରହତ୍ଥବାହୁଭି ॥
‘‘ଇମା ଚ ନାଭ୍ୟୋ ମନସାଭିନିମ୍ମିତା, ରଥସ୍ସ ପାଦନ୍ତରମଜ୍ଝଭୂସିତା ।
ଇମା ଚ ନାଭ୍ୟୋ ସତରାଜିଚିତ୍ତିତା, ସତେରତା ୱିଜ୍ଜୁରିୱପ୍ପଭାସରେ ॥
‘‘ଅନେକଚିତ୍ତାୱତତୋ ରଥୋ ଅୟଂ, ପୁଥୂ ଚ ନେମୀ ଚ ସହସ୍ସରଂସିକୋ ।
ତେସଂ ସରୋ ସୁୟ୍ୟତି [ସୂୟତି (ସୀ॰)] ୱଗ୍ଗୁରୂପୋ, ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକଂ ତୁରିୟମିୱପ୍ପୱାଦିତଂ ॥
‘‘ସିରସ୍ମିଂ ଚିତ୍ତଂ ମଣିଚନ୍ଦକପ୍ପିତଂ, ସଦା ୱିସୁଦ୍ଧଂ ରୁଚିରଂ ପଭସ୍ସରଂ ।
ସୁୱଣ୍ଣରାଜୀହି ଅତୀୱ ସଙ୍ଗତଂ, ୱେଳୁରିୟରାଜୀୱ ଅତୀୱ ସୋଭତି ॥
‘‘ଇମେ ଚ ୱାଳୀ ମଣିଚନ୍ଦକପ୍ପିତା, ଆରୋହକମ୍ବୂ ସୁଜୱା ବ୍ରହୂପମା ॥
ବ୍ରହା ମହନ୍ତା ବଲିନୋ ମହାଜୱା, ମନୋ ତୱଞ୍ଞାୟ ତଥେୱ ସିଂସରେ [ସବ୍ବରେ (କ॰), ସପ୍ପରେ ( ?)]॥
‘‘ଇମେ ଚ ସବ୍ବେ ସହିତା ଚତୁକ୍କମା, ମନୋ ତୱଞ୍ଞାୟ ତଥେୱ ସିଂସରେ ।
ସମଂ ୱହନ୍ତା ମୁଦୁକା ଅନୁଦ୍ଧତା, ଆମୋଦମାନା ତୁରଗାନ [ତୁରଙ୍ଗାନ (କ॰)] ମୁତ୍ତମା ॥
‘‘ଧୁନନ୍ତି ୱଗ୍ଗନ୍ତି ପତନ୍ତି [ପୱତ୍ତନ୍ତି (ପୀ॰ କ॰)] ଚମ୍ବରେ, ଅବ୍ଭୁଦ୍ଧୁନନ୍ତା ସୁକତେ ପିଳନ୍ଧନେ ।
ତେସଂ ସରୋ ସୁୟ୍ୟତି ୱଗ୍ଗୁରୂପୋ, ପଞ୍ଚଙ୍ଗିକଂ ତୁରିୟମିୱପ୍ପୱାଦିତଂ ॥
‘‘ରଥସ୍ସ ଘୋସୋ ଅପିଳନ୍ଧନାନ ଚ, ଖୁରସ୍ସ ନାଦୋ [ନାଦୀ (ସ୍ୟା॰), ନାଦି (ପୀ॰ କ॰)] ଅଭିହିଂସନାୟ ଚ ।
ଘୋସୋ ସୁୱଗ୍ଗୂ ସମିତସ୍ସ ସୁୟ୍ୟତି, ଗନ୍ଧବ୍ବତୂରିୟାନି ୱିଚିତ୍ରସଂୱନେ ॥
‘‘ରଥେ ଠିତା ତା ମିଗମନ୍ଦଲୋଚନା, ଆଳାରପମ୍ହା ହସିତା ପିୟଂୱଦା ।
ୱେଳୁରିୟଜାଲାୱତତା ତନୁଚ୍ଛୱା, ସଦେୱ ଗନ୍ଧବ୍ବସୂରଗ୍ଗପୂଜିତା ॥
‘‘ତା ରତ୍ତରତ୍ତମ୍ବରପୀତୱାସସା, ୱିସାଲନେତ୍ତା ଅଭିରତ୍ତଲୋଚନା ।
କୁଲେ ସୁଜାତା ସୁତନୂ ସୁଚିମ୍ହିତା, ରଥେ ଠିତା ପଞ୍ଜଲିକା ଉପଟ୍ଠିତା ॥
‘‘ତା କମ୍ବୁକେୟୂରଧରା ସୁୱାସସା, ସୁମଜ୍ଝିମା ଊରୁଥନୂପପନ୍ନା ।
ୱଟ୍ଟଙ୍ଗୁଲିୟୋ ସୁମୁଖା ସୁଦସ୍ସନା, ରଥେ ଠିତା ପଞ୍ଜଲିକା ଉପଟ୍ଠିତା ॥
‘‘ଅଞ୍ଞା ସୁୱେଣୀ ସୁସୁ ମିସ୍ସକେସିୟୋ, ସମଂ ୱିଭତ୍ତାହି ପଭସ୍ସରାହି ଚ ।
ଅନୁବ୍ବତା ତା ତୱ ମାନସେ ରତା, ରଥେ ଠିତା ପଞ୍ଜଲିକା ଉପଟ୍ଠିତା ॥
‘‘ଆୱେଳିନିୟୋ ପଦୁମୁପ୍ପଲଚ୍ଛଦା, ଅଲଙ୍କତା ଚନ୍ଦନସାରୱାସିତା [ୱୋସିତା (ସ୍ୟା॰), ଭୂସିତା (କ॰)]।
ଅନୁବ୍ବତା ତା ତୱ ମାନସେ ରତା, ରଥେ ଠିତା ପଞ୍ଜଲିକା ଉପଟ୍ଠିତା ॥
‘‘ତା ମାଲିନିୟୋ ପଦୁମୁପ୍ପଲଚ୍ଛଦା, ଅଲଙ୍କତା ଚନ୍ଦନସାରୱାସିତା ।
ଅନୁବ୍ବତା ତା ତୱ ମାନସେ ରତା, ରଥେ ଠିତା ପଞ୍ଜଲିକା ଉପଟ୍ଠିତା ॥
‘‘କଣ୍ଠେସୁ ତେ ୟାନି ପିଳନ୍ଧନାନି, ହତ୍ଥେସୁ ପାଦେସୁ ତଥେୱ ସୀସେ ।
ଓଭାସୟନ୍ତୀ ଦସ ସବ୍ବସୋ ଦିସା, ଅବ୍ଭୁଦ୍ଦୟଂ ସାରଦିକୋୱ ଭାଣୁମା ॥
‘‘ୱାତସ୍ସ ୱେଗେନ ଚ ସମ୍ପକମ୍ପିତା, ଭୁଜେସୁ ମାଲା ଅପିଳନ୍ଧନାନି ଚ ।
ମୁଞ୍ଚନ୍ତି ଘୋସଂ ରୂଚିରଂ ସୁଚିଂ ସୁଭଂ, ସବ୍ବେହି ୱିଞ୍ଞୂହି ସୁତବ୍ବରୂପଂ ॥
‘‘ଉୟ୍ୟାନଭୂମ୍ୟା ଚ ଦୁୱଦ୍ଧତୋ ଠିତା, ରଥା ଚ ନାଗା ତୂରିୟାନି ଚ ସରୋ ।
ତମେୱ ଦେୱିନ୍ଦ ପମୋଦୟନ୍ତି, ୱୀଣା ୟଥା ପୋକ୍ଖରପତ୍ତବାହୁଭି ॥
‘‘ଇମାସୁ ୱୀଣାସୁ ବହୂସୁ ୱଗ୍ଗୂସୁ, ମନୁଞ୍ଞରୂପାସୁ ହଦୟେରିତଂ ପୀତିଂ [ହଦୟେରିତଂ ପତି (ସୀ॰), ହଦୟେରିତମ୍ପି ତଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ପୱଜ୍ଜମାନାସୁ ଅତୀୱ ଅଚ୍ଛରା, ଭମନ୍ତି କଞ୍ଞା ପଦୁମେସୁ ସିକ୍ଖିତା ॥
‘‘ୟଦା ଚ ଗୀତାନି ଚ ୱାଦିତାନି ଚ, ନଚ୍ଚାନି ଚିମାନି [ଚେମାନି (ସୀ॰)] ସମେନ୍ତି ଏକତୋ ।
ଅଥେତ୍ଥ ନଚ୍ଚନ୍ତି ଅଥେତ୍ଥ ଅଚ୍ଛରା, ଓଭାସୟନ୍ତୀ ଉଭତୋ ୱରିତ୍ଥିୟୋ ॥
‘‘ସୋ ମୋଦସି ତୁରିୟଗଣପ୍ପବୋଧନୋ, ମହୀୟମାନୋ ୱଜିରାୱୁଧୋରିୱ ।
ଇମାସୁ ୱୀଣାସୁ ବହୂସୁ ୱଗ୍ଗୂସୁ, ମନୁଞ୍ଞରୂପାସୁ ହଦୟେରିତଂ ପୀତିଂ ॥
‘‘କିଂ ତ୍ୱଂ ପୁରେ କମ୍ମମକାସି ଅତ୍ତନା, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ ପୁରିମାୟ ଜାତିୟା ।
ଉପୋସଥଂ କଂ ୱା [ଉପୋସଥଂ କିଂ ୱ (ସ୍ୟା॰)] ତୁୱଂ ଉପାୱସି, କଂ [କିଂ (ସ୍ୟା॰)] ଧମ୍ମଚରିୟଂ ୱତମାଭିରୋଚୟି ॥
‘‘ନୟୀଦମପ୍ପସ୍ସ କତସ୍ସ [ନୟିଦଂ ଅପ୍ପସ୍ସ କତସ୍ସ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰), ସାସେଦଂ ଅପ୍ପକତସ୍ସ (କ॰)] କମ୍ମୁନୋ, ପୁବ୍ବେ ସୁଚିଣ୍ଣସ୍ସ ଉପୋସଥସ୍ସ ୱା ।
ଇଦ୍ଧାନୁଭାୱୋ ୱିପୁଲୋ ଅୟଂ ତୱ, ୟଂ ଦେୱସଙ୍ଘଂ ଅଭିରୋଚସେ ଭୁସଂ ॥
‘‘ଦାନସ୍ସ ତେ ଇଦଂ ଫଲଂ, ଅଥୋ ସୀଲସ୍ସ ୱା ପନ ।
ଅଥୋ ଅଞ୍ଜଲିକମ୍ମସ୍ସ, ତଂ ମେ ଅକ୍ଖାହି ପୁଚ୍ଛିତୋ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତୋ ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠୋ ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲନ୍ତି ॥
‘‘ଜିତିନ୍ଦ୍ରିୟଂ ବୁଦ୍ଧମନୋମନିକ୍କମଂ, ନରୁତ୍ତମଂ କସ୍ସପମଗ୍ଗପୁଗ୍ଗଲଂ ।
ଅୱାପୁରନ୍ତଂ ଅମତସ୍ସ ଦ୍ୱାରଂ, ଦେୱାତିଦେୱଂ ସତପୁଞ୍ଞଲକ୍ଖଣଂ ॥
‘‘ତମଦ୍ଦସଂ କୁଞ୍ଜରମୋଘତିଣ୍ଣଂ, ସୁୱଣ୍ଣସିଙ୍ଗୀନଦବିମ୍ବସାଦିସଂ ।
ଦିସ୍ୱାନ ତଂ ଖିପ୍ପମହୁଂ ସୁଚୀମନୋ, ତମେୱ ଦିସ୍ୱାନ ସୁଭାସିତଦ୍ଧଜଂ ॥
‘‘ତମନ୍ନପାନଂ ଅଥୱାପି ଚୀୱରଂ, ସୁଚିଂ ପଣୀତଂ ରସସା ଉପେତଂ ।
ପୁପ୍ଫାଭିକ୍କିଣମ୍ହି ସକେ ନିୱେସନେ, ପତିଟ୍ଠପେସିଂ ସ ଅସଙ୍ଗମାନସୋ ॥
‘‘ତମନ୍ନପାନେନ ଚ ଚୀୱରେନ ଚ, ଖଜ୍ଜେନ ଭୋଜ୍ଜେନ ଚ ସାୟନେନ ଚ ।
ସନ୍ତପ୍ପୟିତ୍ୱା ଦ୍ୱିପଦାନମୁତ୍ତମଂ, ସୋ ସଗ୍ଗସୋ ଦେୱପୁରେ ରମାମହଂ ॥
‘‘ଏତେନୁପାୟେନ ଇମଂ ନିରଗ୍ଗଳଂ, ୟଞ୍ଞଂ ୟଜିତ୍ୱା ତିୱିଧଂ ୱିସୁଦ୍ଧଂ ।
ପହାୟହଂ ମାନୁସକଂ ସମୁସ୍ସୟଂ, ଇନ୍ଦୂପମୋ [ଇନ୍ଦସ୍ସମୋ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଦେୱପୁରେ ରମାମହଂ ॥
‘‘ଆୟୁଞ୍ଚ ୱଣ୍ଣଞ୍ଚ ସୁଖଂ ବଲଞ୍ଚ, ପଣୀତରୂପଂ ଅଭିକଙ୍ଖତା ମୁନି ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ବହୁଂ ସୁସଙ୍ଖତଂ, ପତିଟ୍ଠପେତବ୍ବମସଙ୍ଗମାନସେ ॥
[କଥା॰ ୭୯୯]‘‘ନୟିମସ୍ମିଂ ଲୋକେ ପରସ୍ମିଂ [ନୟିମସ୍ମିଂ ୱା ଲୋକେ ପରସ୍ମିଂ (କଥାୱତ୍ଥୁ ୭୯୯), ନୟିମସ୍ମି ଲୋକେ ୱ ପରସ୍ମି ( ?)] ୱା ପନ, ବୁଦ୍ଧେନ ସେଟ୍ଠୋ ୱ ସମୋ ୱ ୱିଜ୍ଜତି ।
ଆହୁନେୟ୍ୟାନଂ [ୟମାହୁନେୟ୍ୟାନଂ (କ॰)] ପରମାହୁତିଂ ଗତୋ, ପୁଞ୍ଞତ୍ଥିକାନଂ ୱିପୁଲପ୍ଫଲେସିନ’’ନ୍ତି ॥
ମହାରଥୱିମାନଂ ଚୁଦ୍ଦସମଂ ।
ମହାରଥୱଗ୍ଗୋ ପଞ୍ଚମୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
ମଣ୍ଡୂକୋ ରେୱତୀ ଛତ୍ତୋ, କକ୍କଟୋ ଦ୍ୱାରପାଲକୋ ।
ଦ୍ୱେ କରଣୀୟା ଦ୍ୱେ ସୂଚି, ତୟୋ ନାଗା ଚ ଦ୍ୱେ ରଥା ।
ପୁରିସାନଂ ପଠମୋ ୱଗ୍ଗୋ ପୱୁଚ୍ଚତୀତି ॥
ଭାଣୱାରଂ ତତିୟଂ ନିଟ୍ଠିତଂ ।
୬. ପାୟାସିୱଗ୍ଗୋ
୧. ପଠମଅଗାରିୟୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ୟଥା ୱନଂ ଚିତ୍ତଲତଂ ପଭାସତି [ପକାସତି (କ॰)], ଉୟ୍ୟାନସେଟ୍ଠଂ ତିଦସାନମୁତ୍ତମଂ ।
ତଥୂପମଂ ତୁୟ୍ହମିଦଂ ୱିମାନଂ, ଓଭାସୟଂ ତିଟ୍ଠତି ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତୋ ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠୋ ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଞ୍ଚ ଭରିୟା ଚ ମନୁସ୍ସଲୋକେ, ଓପାନଭୂତା ଘରମାୱସିମ୍ହ ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତା, ସକ୍କଚ୍ଚ ଦାନଂ ୱିପୁଲଂ ଅଦମ୍ହ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ପଠମଅଗାରିୟୱିମାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ଦୁତିୟଅଗାରିୟୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ୟଥା ୱନଂ ଚିତ୍ତଲତଂ ପଭାସତି, ଉୟ୍ୟାନସେଟ୍ଠଂ ତିଦସାନମୁତ୍ତମଂ ।
ତଥୂପମଂ ତୁୟ୍ହମିଦଂ ୱିମାନଂ, ଓଭାସୟଂ ତିଟ୍ଠତି ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଞ୍ଚ ଭରିୟା ଚ ମନୁସ୍ସଲୋକେ, ଓପାନଭୂତା ଘରମାୱସିମ୍ହ ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତା, ସକ୍କଚ୍ଚ ଦାନଂ ୱିପୁଲଂ ଅଦମ୍ହ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦୁତିୟଅଗାରିୟୱିମାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ଫଲଦାୟକୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଚ୍ଚମିଦଂ ମଣିଥୂଣଂ ୱିମାନଂ, ସମନ୍ତତୋ ସୋଳସ ୟୋଜନାନି ।
କୂଟାଗାରା ସତ୍ତସତା ଉଳାରା, ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭା ରୁଚକତ୍ଥତା ସୁଭା ॥
‘‘ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ପିୱସି ଖାଦସି ଚ, ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ ।
ଅଟ୍ଠଟ୍ଠକା ସିକ୍ଖିତା ସାଧୁରୂପା, ଦିବ୍ବା ଚ କଞ୍ଞା ତିଦସଚରା ଉଳାରା ।
ନଚ୍ଚନ୍ତି ଗାୟନ୍ତି ପମୋଦୟନ୍ତି ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଫଲଦାୟୀ ଫଲଂ ୱିପୁଲଂ ଲଭତି, ଦଦମୁଜୁଗତେସୁ ପସନ୍ନମାନସୋ ।
ସୋ ହି ପମୋଦତି [ମୋଦତି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ସଗ୍ଗଗତୋ ତିଦିୱେ [ତତ୍ଥ (କ॰)], ଅନୁଭୋତି ଚ ପୁଞ୍ଞଫଲଂ ୱିପୁଲଂ ॥
‘‘ତୱେୱାହଂ [ତଥେୱାହଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ମହାମୁନି, ଅଦାସିଂ ଚତୁରୋ ଫଲେ ॥
‘‘ତସ୍ମା ହି ଫଲଂ ଅଲମେୱ ଦାତୁଂ, ନିଚ୍ଚଂ ମନୁସ୍ସେନ ସୁଖତ୍ଥିକେନ ।
ଦିବ୍ବାନି ୱା ପତ୍ଥୟତା ସୁଖାନି, ମନୁସ୍ସସୋଭଗ୍ଗତମିଚ୍ଛତା ୱା ॥
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଫଲଦାୟକୱିମାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ପଠମଉପସ୍ସୟଦାୟକୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଚନ୍ଦୋ ୟଥା ୱିଗତୱଲାହକେ ନଭେ, ଓଭାସୟଂ ଗଚ୍ଛତି ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ।
ତଥୂପମଂ ତୁୟ୍ହମିଦଂ ୱିମାନଂ, ଓଭାସୟଂ ତିଟ୍ଠତି ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱା, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଞ୍ଚ ଭରିୟା ଚ ମନୁସ୍ସଲୋକେ, ଉପସ୍ସୟଂ ଅରହତୋ ଅଦମ୍ହ ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତା, ସକ୍କଚ୍ଚ ଦାନଂ ୱିପୁଲଂ ଅଦମ୍ହ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ପଠମଉପସ୍ସୟଦାୟକୱିମାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଦୁତିୟଉପସ୍ସୟଦାୟକୱିମାନୱତ୍ଥୁ
ସୂରିୟୋ ୟଥା ୱିଗତୱଲାହକେ ନଭେ…ପେ॰… ॥
(ୟଥା ପୁରିମୱିମାନଂ ତଥା ୱିତ୍ଥାରେତବ୍ବଂ) ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦୁତିୟଉପସ୍ସୟଦାୟକୱିମାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଭିକ୍ଖାଦାୟକୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଚ୍ଚମିଦଂ ମଣିଥୂଣଂ ୱିମାନଂ, ସମନ୍ତତୋ ଦ୍ୱାଦସ ୟୋଜନାନି ।
କୂଟାଗାରା ସତ୍ତସତା ଉଳାରା, ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭା ରୁଚକତ୍ଥତା ସୁଭା ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ, ଦିସ୍ୱାନ ଭିକ୍ଖୁଂ ତସିତଂ କିଲନ୍ତଂ ।
ଏକାହଂ ଭିକ୍ଖଂ ପଟିପାଦୟିସ୍ସଂ, ସମଙ୍ଗି ଭତ୍ତେନ ତଦା ଅକାସିଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଭିକ୍ଖାଦାୟକୱିମାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. ୟୱପାଲକୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଚ୍ଚମିଦଂ ମଣିଥୂଣଂ ୱିମାନଂ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ, ଅହୋସିଂ ୟୱପାଲକୋ ।
ଅଦ୍ଦସଂ ୱିରଜଂ ଭିକ୍ଖୁଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନମନାୱିଲଂ ॥
‘‘ତସ୍ସ ଅଦାସହଂ ଭାଗଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ।
କୁମ୍ମାସପିଣ୍ଡଂ ଦତ୍ୱାନ, ମୋଦାମି ନନ୍ଦନେ ୱନେ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ୟୱପାଲକୱିମାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ପଠମକୁଣ୍ଡଲୀୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଲଙ୍କତୋ ମଲ୍ୟଧରୋ ସୁୱତ୍ଥୋ, ସୁକୁଣ୍ଡଲୀ କପ୍ପିତକେସମସ୍ସୁ ।
ଆମୁତ୍ତହତ୍ଥାଭରଣୋ ୟସସ୍ସୀ, ଦିବ୍ବେ ୱିମାନମ୍ହି ୟଥାପି ଚନ୍ଦିମା ॥
‘‘ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ, ଅଟ୍ଠଟ୍ଠକା ସିକ୍ଖିତା ସାଧୁରୂପା ।
ଦିବ୍ବା ଚ କଞ୍ଞା ତିଦସଚରା ଉଳାରା, ନଚ୍ଚନ୍ତି ଗାୟନ୍ତି ପମୋଦୟନ୍ତି ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ, ଦିସ୍ୱାନ ସମଣେ ସୀଲୱନ୍ତେ ।
ସମ୍ପନ୍ନୱିଜ୍ଜାଚରଣେ ୟସସ୍ସୀ, ବହୁସ୍ସୁତେ ତଣ୍ହକ୍ଖୟୂପପନ୍ନେ ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ସକ୍କଚ୍ଚ ଦାନଂ ୱିପୁଲଂ ଅଦାସିଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ପଠମକୁଣ୍ଡଲୀୱିମାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ଦୁତିୟକୁଣ୍ଡଲୀୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅଲଙ୍କତୋ ମଲ୍ୟଧରୋ ସୁୱତ୍ଥୋ, ସୁକୁଣ୍ଡଲୀ କପ୍ପିତକେସମସ୍ସୁ ।
ଆମୁତ୍ତହତ୍ଥାଭରଣୋ ୟସସ୍ସୀ, ଦିବ୍ବେ ୱିମାନମ୍ହି ୟଥାପି ଚନ୍ଦିମା ॥
‘‘ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ, ଅଟ୍ଠଟ୍ଠକା ସିକ୍ଖିତା ସାଧୁରୂପା ।
ଦିବ୍ବା ଚ କଞ୍ଞା ତିଦସଚରା ଉଳାରା, ନଚ୍ଚନ୍ତି ଗାୟନ୍ତି ପମୋଦୟନ୍ତି ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ, ଦିସ୍ୱାନ ସମଣେ ସାଧୁରୂପେ [ସୀଲୱନ୍ତେ (କ॰)]।
ସମ୍ପନ୍ନୱିଜ୍ଜାଚରଣେ ୟସସ୍ସୀ, ବହୁସ୍ସୁତେ ସୀଲୱନ୍ତେ ପସନ୍ନେ [ସୀଲୱତୂପପନ୍ନେ (କ॰ ସୀ॰ କ॰)]।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ସକ୍କଚ୍ଚ ଦାନଂ ୱିପୁଲଂ ଅଦାସିଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଦୁତିୟକୁଣ୍ଡଲୀୱିମାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. (ଉତ୍ତର) ପାୟାସିୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ୟା ଦେୱରାଜସ୍ସ ସଭା ସୁଧମ୍ମା, ୟତ୍ଥଚ୍ଛତି ଦେୱସଙ୍ଘୋ ସମଗ୍ଗୋ ।
ତଥୂପମଂ ତୁୟ୍ହମିଦଂ ୱିମାନଂ, ଓଭାସୟଂ ତିଟ୍ଠତି ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ, ରଞ୍ଞୋ ପାୟାସିସ୍ସ ଅହୋସିଂ ମାଣୱୋ ।
ଲଦ୍ଧା ଧନଂ ସଂୱିଭାଗଂ ଅକାସିଂ, ପିୟା ଚ ମେ ସୀଲୱନ୍ତୋ ଅହେସୁଂ ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ସକ୍କଚ୍ଚ ଦାନଂ ୱିପୁଲଂ ଅଦାସିଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰ …ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
(ଉତ୍ତର) ପାୟାସିୱିମାନଂ [ଉତ୍ତରୱିମାନଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ଅଟ୍ଠ॰)] ଦସମଂ ।
ପାୟାସିୱଗ୍ଗୋ ଛଟ୍ଠୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
ତସ୍ସୁଦ୍ଦାନଂ –
ଦ୍ୱେ ଅଗାରିନୋ ଫଲଦାୟୀ, ଦ୍ୱେ ଉପସ୍ସୟଦାୟୀ ଭିକ୍ଖାୟ ଦାୟୀ ।
ୟୱପାଲକୋ ଚେୱ ଦ୍ୱେ, କୁଣ୍ଡଲିନୋ ପାୟାସୀତି [ପାଠଭେଦୋ ନତ୍ଥି]।
ପୁରିସାନଂ ଦୁତିୟୋ ୱଗ୍ଗୋ ପୱୁଚ୍ଚତୀତି ॥
୭. ସୁନିକ୍ଖିତ୍ତୱଗ୍ଗୋ
୧. ଚିତ୍ତଲତାୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ୟଥା ୱନଂ ଚିତ୍ତଲତଂ ପଭାସତି, ଉୟ୍ୟାନସେଟ୍ଠଂ ତିଦସାନମୁତ୍ତମଂ ।
ତଥୂପମଂ ତୁୟ୍ହମିଦଂ ୱିମାନଂ, ଓଭାସୟଂ ତିଟ୍ଠତି ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ, ଦଲିଦ୍ଦୋ ଅତାଣୋ କପଣୋ କମ୍ମକରୋ ଅହୋସିଂ ।
ଜିଣ୍ଣେ ଚ ମାତାପିତରୋ ଅଭାରିଂ [ଅଭରିଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)], ପିୟା ଚ ମେ ସୀଲୱନ୍ତୋ ଅହେସୁଂ ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ସକ୍କଚ୍ଚ ଦାନଂ ୱିପୁଲଂ ଅଦାସି ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ଚିତ୍ତଲତାୱିମାନଂ ପଠମଂ ।
୨. ନନ୍ଦନୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ୟଥା ୱନଂ ନନ୍ଦନଂ [ନନ୍ଦନଂ ଚିତ୍ତଲତଂ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ କ॰), ନନ୍ଦୱନଂ (କ॰)] ପଭାସତି, ଉୟ୍ୟାନସେଟ୍ଠଂ ତିଦସାନମୁତ୍ତମଂ ।
ତଥୂପମଂ ତୁୟ୍ହମିଦଂ ୱିମାନଂ, ଓଭାସୟଂ ତିଟ୍ଠତି ଅନ୍ତଲିକ୍ଖେ ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ, ଦଲିଦ୍ଦୋ ଅତାଣୋ କପଣୋ କମ୍ମକରୋ ଅହୋସିଂ ।
ଜିଣ୍ଣେ ଚ ମାତାପିତରୋ ଅଭାରିଂ, ପିୟା ଚ ମେ ସୀଲୱନ୍ତୋ ଅହେସୁଂ ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ସକ୍କଚ୍ଚ ଦାନଂ ୱିପୁଲଂ ଅଦାସିଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ନନ୍ଦନୱିମାନଂ ଦୁତିୟଂ ।
୩. ମଣିଥୂଣୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଚ୍ଚମିଦଂ ମଣିଥୂଣଂ ୱିମାନଂ, ସମନ୍ତତୋ ଦ୍ୱାଦସ ୟୋଜନାନି ।
କୂଟାଗାରା ସତ୍ତସତା ଉଳାରା, ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭା ରୁଚକତ୍ଥତା ସୁଭା ॥
‘‘ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ପିୱସି ଖାଦସି ଚ, ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ ।
ଦିବ୍ବା ରସା କାମଗୁଣେତ୍ଥ ପଞ୍ଚ, ନାରିୟୋ ଚ ନଚ୍ଚନ୍ତି ସୁୱଣ୍ଣଛନ୍ନା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰…ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰…ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ, ୱିୱନେ ପଥେ ସଙ୍କମନଂ [ଚଙ୍କମନଂ (ସୀ॰), ଚଙ୍କମଂ (ସ୍ୟା॰), ସମକଂ (କ॰ ସୀ॰)] ଅକାସିଂ ।
ଆରାମରୁକ୍ଖାନି ଚ ରୋପୟିସ୍ସଂ, ପିୟା ଚ ମେ ସୀଲୱନ୍ତୋ ଅହେସୁଂ ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚ ପାନଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ସକ୍କଚ୍ଚ ଦାନଂ ୱିପୁଲଂ ଅଦାସିଂ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ମଣିଥୂଣୱିମାନଂ ତତିୟଂ ।
୪. ସୁୱଣ୍ଣୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ସୋୱଣ୍ଣମୟେ ପବ୍ବତସ୍ମିଂ, ୱିମାନଂ ସବ୍ବତୋପଭଂ ।
ହେମଜାଲପଟିଚ୍ଛନ୍ନଂ [ହେମଜାଲକପଚ୍ଛନ୍ନଂ (ସୀ॰)], କିଙ୍କିଣି [କିଙ୍କଣିକ (ସ୍ୟା॰ କ॰), କିଙ୍କିଣିକ (ପୀ॰)] ଜାଲକପ୍ପିତଂ ॥
‘‘ଅଟ୍ଠଂସା ସୁକତା ଥମ୍ଭା, ସବ୍ବେ ୱେଳୁରିୟାମୟା ।
ଏକମେକାୟ ଅଂସିୟା, ରତନା ସତ୍ତ ନିମ୍ମିତା ॥
‘‘ୱେଳୁରିୟସୁୱଣ୍ଣସ୍ସ, ଫଲିକା ରୂପିୟସ୍ସ ଚ ।
ମସାରଗଲ୍ଲମୁତ୍ତାହି, ଲୋହିତଙ୍ଗମଣୀହି ଚ ॥
‘‘ଚିତ୍ରା ମନୋରମା ଭୂମି, ନ ତତ୍ଥୁଦ୍ଧଂସତୀ ରଜୋ ।
ଗୋପାଣସୀଗଣା ପୀତା, କୂଟଂ ଧାରେନ୍ତି ନିମ୍ମିତା ॥
‘‘ସୋପାଣାନି ଚ ଚତ୍ତାରି, ନିମ୍ମିତା ଚତୁରୋ ଦିସା ।
ନାନାରତନଗବ୍ଭେହି, ଆଦିଚ୍ଚୋୱ ୱିରୋଚତି ॥
‘‘ୱେଦିୟା ଚତସ୍ସୋ ତତ୍ଥ, ୱିଭତ୍ତା ଭାଗସୋ ମିତା ।
ଦଦ୍ଦଲ୍ଲମାନା ଆଭନ୍ତି, ସମନ୍ତା ଚତୁରୋ ଦିସା ॥
‘‘ତସ୍ମିଂ ୱିମାନେ ପୱରେ, ଦେୱପୁତ୍ତୋ ମହପ୍ପଭୋ ।
ଅତିରୋଚସି ୱଣ୍ଣେନ, ଉଦୟନ୍ତୋୱ ଭାଣୁମା ॥
‘‘ଦାନସ୍ସ ତେ ଇଦଂ ଫଲଂ, ଅଥୋ ସୀଲସ୍ସ ୱା ପନ ।
ଅଥୋ ଅଞ୍ଜଲିକମ୍ମସ୍ସ, ତଂ ମେ ଅକ୍ଖାହି ପୁଚ୍ଛିତୋ’’ ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ଅନ୍ଧକୱିନ୍ଦସ୍ମିଂ, ବୁଦ୍ଧସ୍ସାଦିଚ୍ଚବନ୍ଧୁନୋ ।
ୱିହାରଂ ସତ୍ଥୁ କାରେସିଂ, ପସନ୍ନୋ ସେହି ପାଣିଭି ॥
‘‘ତତ୍ଥ ଗନ୍ଧଞ୍ଚ ମାଲଞ୍ଚ, ପଚ୍ଚୟଞ୍ଚ [ପଚ୍ଚଗ୍ଗଞ୍ଚ (ସୀ॰), ପଚ୍ଚଗ୍ଘଞ୍ଚ ( ?)] ୱିଲେପନଂ ।
ୱିହାରଂ ସତ୍ଥୁ ଅଦାସିଂ, ୱିପ୍ପସନ୍ନେନ ଚେତସା ।
ତେନ ମୟ୍ହଂ ଇଦଂ ଲଦ୍ଧଂ, ୱସଂ ୱତ୍ତେମି ନନ୍ଦନେ ॥
‘‘ନନ୍ଦନେ ଚ ୱନେ [ନନ୍ଦନେ ପୱନେ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ରମ୍ମେ, ନାନାଦିଜଗଣାୟୁତେ ।
ରମାମି ନଚ୍ଚଗୀତେହି, ଅଚ୍ଛରାହି ପୁରକ୍ଖତୋ’’ତି ॥
ସୁୱଣ୍ଣୱିମାନଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ।
୫. ଅମ୍ବୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଚ୍ଚମିଦଂ ମଣିଥୂଣଂ ୱିମାନଂ, ସମନ୍ତତୋ ଦ୍ୱାଦସ ୟୋଜନାନି ।
କୂଟାଗାରା ସତ୍ତସତା ଉଳାରା, ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭା ରୁଚକତ୍ଥତା ସୁଭା ॥
‘‘ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ପିୱସି ଖାଦସି ଚ, ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ ।
ଦିବ୍ବା ରସା କାମଗୁଣେତ୍ଥ ପଞ୍ଚ, ନାରିୟୋ ଚ ନଚ୍ଚନ୍ତି ସୁୱଣ୍ଣଛନ୍ନା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ…ପେ॰… ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଗିମ୍ହାନଂ ପଚ୍ଛିମେ ମାସେ, ପତପନ୍ତେ [ପତାପନ୍ତେ (ସ୍ୟା॰), ପତାପେନ୍ତେ (କ॰)] ଦିୱଙ୍କରେ ।
ପରେସଂ ଭତକୋ ପୋସୋ, ଅମ୍ବାରାମମସିଞ୍ଚତି ॥
‘‘ଅଥ ତେନାଗମା ଭିକ୍ଖୁ, ସାରିପୁତ୍ତୋତି ୱିସ୍ସୁତୋ ।
କିଲନ୍ତରୂପୋ କାୟେନ, ଅକିଲନ୍ତୋୱ ଚେତସା ॥
‘‘ତଞ୍ଚ ଦିସ୍ୱାନ ଆୟନ୍ତଂ, ଅୱୋଚଂ ଅମ୍ବସିଞ୍ଚକୋ ।
ସାଧୁ ତଂ [ସାଧୁକଂ (କ॰)] ଭନ୍ତେ ନ୍ହାପେୟ୍ୟଂ, ୟଂ ମମସ୍ସ ସୁଖାୱହଂ ॥
‘‘ତସ୍ସ ମେ ଅନୁକମ୍ପାୟ, ନିକ୍ଖିପି ପତ୍ତଚୀୱରଂ ।
ନିସୀଦି ରୁକ୍ଖମୂଲସ୍ମିଂ, ଛାୟାୟ ଏକଚୀୱରୋ ॥
‘‘ତଞ୍ଚ ଅଚ୍ଛେନ ୱାରିନା, ପସନ୍ନମାନସୋ ନରୋ ।
ନ୍ହାପୟୀ ରୁକ୍ଖମୂଲସ୍ମିଂ, ଛାୟାୟ ଏକଚୀୱରଂ ॥
‘‘ଅମ୍ବୋ ଚ ସିତ୍ତୋ ସମଣୋ ଚ ନ୍ହାପିତୋ, ମୟା ଚ ପୁଞ୍ଞଂ ପସୁତଂ ଅନପ୍ପକଂ ।
ଇତି ସୋ ପୀତିୟା କାୟଂ, ସବ୍ବଂ ଫରତି ଅତ୍ତନୋ ॥
‘‘ତଦେୱ ଏତ୍ତକଂ କମ୍ମଂ, ଅକାସିଂ ତାୟ ଜାତିୟା ।
ପହାୟ ମାନୁସଂ ଦେହଂ, ଉପପନ୍ନୋମ୍ହି ନନ୍ଦନଂ ॥
‘‘ନନ୍ଦନେ ଚ ୱନେ ରମ୍ମେ, ନାନାଦିଜଗଣାୟୁତେ ।
ରମାମି ନଚ୍ଚଗୀତେହି, ଅଚ୍ଛରାହି ପୁରକ୍ଖତୋ’’ତି ॥
ଅମ୍ବୱିମାନଂ ପଞ୍ଚମଂ ।
୬. ଗୋପାଲୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଦିସ୍ୱାନ ଦେୱଂ ପଟିପୁଚ୍ଛି ଭିକ୍ଖୁ, ଉଚ୍ଚେ ୱିମାନମ୍ହି ଚିରଟ୍ଠିତିକେ ।
ଆମୁତ୍ତହତ୍ଥାଭରଣଂ ୟସସ୍ସିଂ [ଆମୁତ୍ତହତ୍ଥାଭରଣୋ ୟସସ୍ସୀ (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰ କ॰)], ଦିବ୍ବେ ୱିମାନମ୍ହି ୟଥାପି ଚନ୍ଦିମା ॥
‘‘ଅଲଙ୍କତୋ ମଲ୍ୟଧରୋ [ମାଲଭାରୀ (ସୀ॰), ମାଲଧରୀ (କ॰)] ସୁୱତ୍ଥୋ, ସୁକୁଣ୍ଡଲୀ କପ୍ପିତକେସମସ୍ସୁ ।
ଆମୁତ୍ତହତ୍ଥାଭରଣୋ ୟସସ୍ସୀ, ଦିବ୍ବେ ୱିମାନମ୍ହି ୟଥାପି ଚନ୍ଦିମା ॥
‘‘ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ, ଅଟ୍ଠଟ୍ଠକା ସିକ୍ଖିତା ସାଧୁରୂପା ।
ଦିବ୍ବା ଚ କଞ୍ଞା ତିଦସଚରା ଉଳାରା, ନଚ୍ଚନ୍ତି ଗାୟନ୍ତି ପମୋଦୟନ୍ତି ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ମନୁସ୍ସେସୁ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ, ସଙ୍ଗମ୍ମ ରକ୍ଖିସ୍ସଂ ପରେସଂ ଧେନୁୟୋ ।
ତତୋ ଚ ଆଗା ସମଣୋ ମମନ୍ତିକେ ଗାୱୋ ଚ ମାସେ ଅଗମଂସୁ ଖାଦିତୁଂ ॥
‘‘ଦ୍ୱୟଜ୍ଜ କିଚ୍ଚଂ ଉଭୟଞ୍ଚ କାରିୟଂ, ଇଚ୍ଚେୱହଂ [ଇଚ୍ଚେୱଂ (କ॰)] ଭନ୍ତେ ତଦା ୱିଚିନ୍ତୟିଂ ।
ତତୋ ଚ ସଞ୍ଞଂ ପଟିଲଦ୍ଧୟୋନିସୋ, ଦଦାମି ଭନ୍ତେତି ଖିପିଂ ଅନନ୍ତକଂ ॥
‘‘ସୋ ମାସଖେତ୍ତଂ ତୁରିତୋ ଅୱାସରିଂ, ପୁରା ଅୟଂ ଭଞ୍ଜତି ୟସ୍ସିଦଂ ଧନଂ ।
ତତୋ ଚ କଣ୍ହୋ ଉରଗୋ ମହାୱିସୋ, ଅଡଂସି ପାଦେ ତୁରିତସ୍ସ ମେ ସତୋ ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ଅଟ୍ଟୋମ୍ହି ଦୁକ୍ଖେନ ପୀଳିତୋ, ଭିକ୍ଖୁ ଚ ତଂ ସାମଂ ମୁଞ୍ଚିତ୍ୱାନନ୍ତକଂ [ମୁଞ୍ଚିତ୍ୱ ନନ୍ତକଂ (ସୀ॰), ମୁଞ୍ଚିତ୍ୱା ଅନନ୍ତକଂ (ସ୍ୟା॰)]।
ଅହାସି କୁମ୍ମାସଂ ମମାନୁକମ୍ପୟା [ମମାନୁକମ୍ପିୟା (ପୀ॰ କ॰), ମମାନୁକମ୍ପାୟ (ସ୍ୟା॰)], ତତୋ ଚୁତୋ କାଲକତୋମ୍ହି ଦେୱତା ॥
‘‘ତଦେୱ କମ୍ମଂ କୁସଲଂ କତଂ ମୟା, ସୁଖଞ୍ଚ କମ୍ମଂ ଅନୁଭୋମି ଅତ୍ତନା ।
ତୟା ହି ଭନ୍ତେ ଅନୁକମ୍ପିତୋ ଭୁସଂ, କତଞ୍ଞୁତାୟ ଅଭିପାଦୟାମି ତଂ ॥
‘‘ସଦେୱକେ ଲୋକେ ସମାରକେ ଚ, ଅଞ୍ଞୋ ମୁନି ନତ୍ଥି ତୟାନୁକମ୍ପକୋ ।
ତୟା ହି ଭନ୍ତେ ଅନୁକମ୍ପିତୋ ଭୁସଂ, କତଞ୍ଞୁତାୟ ଅଭିୱାଦୟାମି ତଂ ॥
‘‘ଇମସ୍ମିଂ ଲୋକେ ପରସ୍ମିଂ ୱା ପନ, ଅଞ୍ଞୋ ମୁନୀ ନତ୍ଥି ତୟାନୁକମ୍ପକୋ ।
ତୟା ହି ଭନ୍ତେ ଅନୁକମ୍ପିତୋ ଭୁସଂ, କତଞ୍ଞୁତାୟ ଅଭିୱାଦୟାମି ତ’’ନ୍ତି ॥
ଗୋପାଲୱିମାନଂ ଛଟ୍ଠଂ ।
୭. କଣ୍ଡକୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ପୁଣ୍ଣମାସେ ୟଥା ଚନ୍ଦୋ, ନକ୍ଖତ୍ତପରିୱାରିତୋ ।
ସମନ୍ତା ଅନୁପରିୟାତି, ତାରକାଧିପତୀ ସସୀ ॥
‘‘ତଥୂପମଂ ଇଦଂ ବ୍ୟମ୍ହଂ, ଦିବ୍ବଂ ଦେୱପୁରମ୍ହି ଚ ।
ଅତିରୋଚତି ୱଣ୍ଣେନ, ଉଦୟନ୍ତୋୱ ରଂସିମା ॥
‘‘ୱେଳୁରିୟସୁୱଣ୍ଣସ୍ସ, ଫଲିକା ରୂପିୟସ୍ସ ଚ ।
ମସାରଗଲ୍ଲମୁତ୍ତାହି, ଲୋହିତଙ୍ଗମଣୀହି ଚ ॥
‘‘ଚିତ୍ରା ମନୋରମା ଭୂମି, ୱେଳୂରିୟସ୍ସ ସନ୍ଥତା ।
କୂଟାଗାରା ସୁଭା ରମ୍ମା, ପାସାଦୋ ତେ ସୁମାପିତୋ ॥
‘‘ରମ୍ମା ଚ ତେ ପୋକ୍ଖରଣୀ, ପୁଥୁଲୋମନିସେୱିତା ।
ଅଚ୍ଛୋଦକା ୱିପ୍ପସନ୍ନା, ସୋୱଣ୍ଣୱାଲୁକସନ୍ଥତା ॥
‘‘ନାନାପଦୁମସଞ୍ଛନ୍ନା, ପୁଣ୍ଡରୀକସମୋତତା [ସମୋତ୍ଥତା (କ॰), ସମୋଗତା (ସ୍ୟା॰)]।
ସୁରଭିଂ ସମ୍ପୱାୟନ୍ତି, ମନୁଞ୍ଞା ମାଲୁତେରିତା ॥
‘‘ତସ୍ସା ତେ ଉଭତୋ ପସ୍ସେ, ୱନଗୁମ୍ବା ସୁମାପିତା ।
ଉପେତା ପୁପ୍ଫରୁକ୍ଖେହି, ଫଲରୁକ୍ଖେହି ଚୂଭୟଂ ॥
‘‘ସୋୱଣ୍ଣପାଦେ ପଲ୍ଲଙ୍କେ, ମୁଦୁକେ ଗୋଣକତ୍ଥତେ [ଚୋଲସନ୍ଥତେ (ସୀ॰)]।
ନିସିନ୍ନଂ ଦେୱରାଜଂୱ, ଉପତିଟ୍ଠନ୍ତି ଅଚ୍ଛରା ॥
‘‘ସବ୍ବାଭରଣସଞ୍ଛନ୍ନା, ନାନାମାଲାୱିଭୂସିତା ।
ରମେନ୍ତି ତଂ ମହିଦ୍ଧିକଂ, ୱସୱତ୍ତୀୱ ମୋଦସି ॥
‘‘ଭେରିସଙ୍ଖମୁଦିଙ୍ଗାହି, ୱୀଣାହି ପଣୱେହି ଚ ।
ରମସି ରତିସମ୍ପନ୍ନୋ, ନଚ୍ଚଗୀତେ ସୁୱାଦିତେ ॥
‘‘ଦିବ୍ବା ତେ ୱିୱିଧା ରୂପା, ଦିବ୍ବା ସଦ୍ଦା ଅଥୋ ରସା ।
ଗନ୍ଧା ଚ ତେ ଅଧିପ୍ପେତା, ଫୋଟ୍ଠବ୍ବା ଚ ମନୋରମା ॥
‘‘ତସ୍ମିଂ ୱିମାନେ ପୱରେ, ଦେୱପୁତ୍ତ ମହପ୍ପଭୋ ।
ଅତିରୋଚସି ୱଣ୍ଣେନ, ଉଦୟନ୍ତୋୱ ଭାଣୁମା ॥
‘‘ଦାନସ୍ସ ତେ ଇଦଂ ଫଲଂ, ଅଥୋ ସୀଲସ୍ସ ୱା ପନ ।
ଅଥୋ ଅଞ୍ଜଲିକମ୍ମସ୍ସ, ତଂ ମେ ଅକ୍ଖାହି ପୁଚ୍ଛିତୋ’’ ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ କପିଲୱତ୍ଥୁସ୍ମିଂ, ସାକିୟାନଂ ପୁରୁତ୍ତମେ ।
ସୁଦ୍ଧୋଦନସ୍ସ ପୁତ୍ତସ୍ସ, କଣ୍ଡକୋ ସହଜୋ ଅହଂ ॥
‘‘ୟଦା ସୋ ଅଡ୍ଢରତ୍ତାୟଂ, ବୋଧାୟ ମଭିନିକ୍ଖମି ।
ସୋ ମଂ ମୁଦୂହି ପାଣୀହି, ଜାଲି [ଜାଲ (ସୀ॰)] ତମ୍ବନଖେହି ଚ ॥
‘‘ସତ୍ଥିଂ ଆକୋଟୟିତ୍ୱାନ, ୱହ ସମ୍ମାତି ଚବ୍ରୱି ।
ଅହଂ ଲୋକଂ ତାରୟିସ୍ସଂ, ପତ୍ତୋ ସମ୍ବୋଧିମୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ତଂ ମେ ଗିରଂ ସୁଣନ୍ତସ୍ସ, ହାସୋ ମେ ୱିପୁଲୋ ଅହୁ ।
ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋ ସୁମନୋ, ଅଭିସୀସିଂ [ଅଭିସିଂସିଂ (ସୀ॰), ଅଭିସୀସି (ପୀ॰)] ତଦା ଅହଂ ॥
‘‘ଅଭିରୂଳ୍ହଞ୍ଚ ମଂ ଞତ୍ୱା, ସକ୍ୟପୁତ୍ତଂ ମହାୟସଂ ।
ଉଦଗ୍ଗଚିତ୍ତୋ ମୁଦିତୋ, ୱହିସ୍ସଂ ପୁରିସୁତ୍ତମଂ ॥
‘‘ପରେସଂ ୱିଜିତଂ ଗନ୍ତ୍ୱା, ଉଗ୍ଗତସ୍ମିଂ ଦିୱାକରେ [ଦିୱଙ୍କରେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)]।
ମମଂ ଛନ୍ନଞ୍ଚ ଓହାୟ, ଅନପେକ୍ଖୋ ସୋ ଅପକ୍କମି ॥
‘‘ତସ୍ସ ତମ୍ବନଖେ ପାଦେ, ଜିୱ୍ହାୟ ପରିଲେହିସଂ ।
ଗଚ୍ଛନ୍ତଞ୍ଚ ମହାୱୀରଂ, ରୁଦମାନୋ ଉଦିକ୍ଖିସଂ ॥
‘‘ଅଦସ୍ସନେନହଂ ତସ୍ସ, ସକ୍ୟପୁତ୍ତସ୍ସ ସିରୀମତୋ ।
ଅଲତ୍ଥଂ ଗରୁକାବାଧଂ, ଖିପ୍ପଂ ମେ ମରଣଂ ଅହୁ ॥
‘‘ତସ୍ସେୱ ଆନୁଭାୱେନ, ୱିମାନଂ ଆୱସାମିଦଂ ।
ସବ୍ବକାମଗୁଣୋପେତଂ, ଦିବ୍ବଂ ଦେୱପୁରମ୍ହି ଚ ॥
‘‘ୟଞ୍ଚ ମେ ଅହୁୱା ହାସୋ, ସଦ୍ଦଂ ସୁତ୍ୱାନ ବୋଧିୟା ।
ତେନେୱ କୁସଲମୂଲେନ, ଫୁସିସ୍ସଂ ଆସୱକ୍ଖୟଂ ॥
‘‘ସଚେ ହି ଭନ୍ତେ ଗଚ୍ଛେୟ୍ୟାସି, ସତ୍ଥୁ ବୁଦ୍ଧସ୍ସ ସନ୍ତିକେ ।
ମମାପି ନଂ ୱଚନେନ, ସିରସା ୱଜ୍ଜାସି ୱନ୍ଦନଂ ॥
‘‘ଅହମ୍ପି ଦଟ୍ଠୁଂ ଗଚ୍ଛିସ୍ସଂ, ଜିନଂ ଅପ୍ପଟିପୁଗ୍ଗଲଂ ।
ଦୁଲ୍ଲଭଂ ଦସ୍ସନଂ ହୋତି, ଲୋକନାଥାନ ତାଦିନ’’ନ୍ତି ॥
ସୋ କତଞ୍ଞୂ କତୱେଦୀ, ସତ୍ଥାରଂ ଉପସଙ୍କମି ।
ସୁତ୍ୱା ଗିରଂ ଚକ୍ଖୁମତୋ, ଧମ୍ମଚକ୍ଖୁଂ ୱିସୋଧୟି ॥
ୱିସୋଧେତ୍ୱା ଦିଟ୍ଠିଗତଂ, ୱିଚିକିଚ୍ଛଂ ୱତାନି ଚ ।
ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ସତ୍ଥୁନୋ ପାଦେ, ତତ୍ଥେୱନ୍ତରଧାୟଥାତି [ତତ୍ଥେୱନ୍ତରଧାୟତୀତି (କ॰)]॥
କଣ୍ଡକୱିମାନଂ ସତ୍ତମଂ ।
୮. ଅନେକୱଣ୍ଣୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଅନେକୱଣ୍ଣଂ ଦରସୋକନାସନଂ, ୱିମାନମାରୁୟ୍ହ ଅନେକଚିତ୍ତଂ ।
ପରିୱାରିତୋ ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଗଣେନ, ସୁନିମ୍ମିତୋ ଭୂତପତୀୱ ମୋଦସି ॥
‘‘ସମସ୍ସମୋ ନତ୍ଥି କୁତୋ ପନୁତ୍ତରୋ [ଉତ୍ତରି (କ॰)], ୟସେନ ପୁଞ୍ଞେନ ଚ ଇଦ୍ଧିୟା ଚ ।
ସବ୍ବେ ଚ ଦେୱା ତିଦସଗଣା ସମେଚ୍ଚ, ତଂ ତଂ ନମସ୍ସନ୍ତି ସସିଂୱ ଦେୱା ।
ଇମା ଚ ତେ ଅଚ୍ଛରାୟୋ ସମନ୍ତତୋ, ନଚ୍ଚନ୍ତି ଗାୟନ୍ତି ପମୋଦୟନ୍ତି ॥
‘‘ଦେୱିଦ୍ଧିପତ୍ତୋସି ମହାନୁଭାୱୋ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ…ପେ॰… ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଅହଂ ଭଦନ୍ତେ ଅହୁୱାସି ପୁବ୍ବେ, ସୁମେଧନାମସ୍ସ ଜିନସ୍ସ ସାୱକୋ ।
ପୁଥୁଜ୍ଜନୋ ଅନନୁବୋଧୋହମସ୍ମି [ଅନୱବୋଧୋହମସ୍ମିଂ (ସୀ॰), ଅନନୁବୋଧୋହମାସିଂ ( ?)], ସୋ ସତ୍ତ ୱସ୍ସାନି ପରିବ୍ବଜିସ୍ସହଂ [ପବ୍ବଜିସ୍ସହଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰), ପବ୍ବଜିସାହଂ (ପୀ॰)]॥
‘‘ସୋହଂ ସୁମେଧସ୍ସ ଜିନସ୍ସ ସତ୍ଥୁନୋ, ପରିନିବ୍ବୁତସ୍ସୋଘତିଣ୍ଣସ୍ସ ତାଦିନୋ ।
ରତନୁଚ୍ଚୟଂ ହେମଜାଲେନ ଛନ୍ନଂ, ୱନ୍ଦିତ୍ୱା ଥୂପସ୍ମିଂ ମନଂ ପସାଦୟିଂ ॥
‘‘ନ ମାସି ଦାନଂ ନ ଚ ମତ୍ଥି ଦାତୁଂ, ପରେ ଚ ଖୋ ତତ୍ଥ ସମାଦପେସିଂ ।
ପୂଜେଥ ନଂ ପୂଜନୀୟସ୍ସ [ପୂଜନେୟ୍ୟସ୍ସ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ଧାତୁଂ, ଏୱଂ କିର ସଗ୍ଗମିତୋ ଗମିସ୍ସଥ ॥
‘‘ତଦେୱ କମ୍ମଂ କୁସଲଂ କତଂ ମୟା, ସୁଖଞ୍ଚ ଦିବ୍ବଂ ଅନୁଭୋମି ଅତ୍ତନା ।
ମୋଦାମହଂ ତିଦସଗଣସ୍ସ ମଜ୍ଝେ, ନ ତସ୍ସ ପୁଞ୍ଞସ୍ସ ଖୟମ୍ପି ଅଜ୍ଝଗ’’ନ୍ତି ॥
ଅନେକୱଣ୍ଣୱିମାନଂ ଅଟ୍ଠମଂ ।
୯. ମଟ୍ଠକୁଣ୍ଡଲୀୱିମାନୱତ୍ଥୁ
[ପେ॰ ୱ॰ ୧୮୬] ‘‘ଅଲଙ୍କତୋ ମଟ୍ଠକୁଣ୍ଡଲୀ [ମଟ୍ଟକୁଣ୍ଡଲୀ (ସୀ॰)], ମାଲଧାରୀ ହରିଚନ୍ଦନୁସ୍ସଦୋ ।
ବାହା ପଗ୍ଗୟ୍ହ କନ୍ଦସି, ୱନମଜ୍ଝେ କିଂ ଦୁକ୍ଖିତୋ ତୁୱ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସୋୱଣ୍ଣମୟୋ ପଭସ୍ସରୋ, ଉପ୍ପନ୍ନୋ ରଥପଞ୍ଜରୋ ମମ ।
ତସ୍ସ ଚକ୍କୟୁଗଂ ନ ୱିନ୍ଦାମି, ତେନ ଦୁକ୍ଖେନ ଜହାମି [ଜହିସ୍ସଂ (ସୀ॰), ଜହିସ୍ସାମି (ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)] ଜୀୱିତ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସୋୱଣ୍ଣମୟଂ ମଣିମୟଂ, ଲୋହିତକମୟଂ [ଲୋହିତଙ୍ଗମୟଂ (ସ୍ୟା॰), ଲୋହିତଙ୍କମୟଂ (ସୀ॰), ଲୋହମୟଂ (କତ୍ଥଚି)] ଅଥ ରୂପିୟମୟଂ ।
ଆଚିକ୍ଖ [ଆଚିକ୍ଖଥ (କ॰)] ମେ ଭଦ୍ଦମାଣୱ, ଚକ୍କୟୁଗଂ ପଟିପାଦୟାମି ତେ’’ତି ॥
ସୋ ମାଣୱୋ ତସ୍ସ ପାୱଦି, ‘‘ଚନ୍ଦିମସୂରିୟା ଉଭୟେତ୍ଥ ଦିସ୍ସରେ ।
ସୋୱଣ୍ଣମୟୋ ରଥୋ ମମ, ତେନ ଚକ୍କୟୁଗେନ ସୋଭତୀ’’ତି ॥
‘‘ବାଲୋ ଖୋ ତ୍ୱଂ ଅସି ମାଣୱ, ୟୋ ତ୍ୱଂ ପତ୍ଥୟସେ ଅପତ୍ଥିୟଂ ।
ମଞ୍ଞାମି ତୁୱଂ ମରିସ୍ସସି, ନ ହି ତ୍ୱଂ ଲଚ୍ଛସି ଚନ୍ଦିମସୂରିୟେ’’ତି ॥
‘‘ଗମନାଗମନମ୍ପି ଦିସ୍ସତି, ୱଣ୍ଣଧାତୁ ଉଭୟତ୍ଥ ୱୀଥିୟା ।
ପେତୋ [ପେତୋ ପନ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] କାଲକତୋ ନ ଦିସ୍ସତି, କୋ ନିଧ କନ୍ଦତଂ ବାଲ୍ୟତରୋ’’ତି ॥
‘‘ସଚ୍ଚଂ ଖୋ ୱଦେସି ମାଣୱ, ଅହମେୱ କନ୍ଦତଂ ବାଲ୍ୟତରୋ ।
ଚନ୍ଦଂ ୱିୟ ଦାରକୋ ରୁଦଂ, ପେତଂ କାଲକତାଭିପତ୍ଥୟି’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଆଦିତ୍ତଂ ୱତ ମଂ ସନ୍ତଂ, ଘତସିତ୍ତଂୱ ପାୱକଂ ।
ୱାରିନା ୱିୟ ଓସିଞ୍ଚଂ, ସବ୍ବଂ ନିବ୍ବାପୟେ ଦରଂ ॥
‘‘ଅବ୍ବହୀ [ଅବ୍ବୂଳ୍ହ (ପୀ॰), ଅବ୍ବୂଳ୍ହଂ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୱତ ମେ ସଲ୍ଲଂ, ସୋକଂ ହଦୟନିସ୍ସିତଂ ।
ୟୋ ମେ ସୋକପରେତସ୍ସ, ପୁତ୍ତସୋକଂ ଅପାନୁଦି ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ଅବ୍ବୂଳ୍ହସଲ୍ଲୋସ୍ମି, ସୀତିଭୂତୋସ୍ମି ନିବ୍ବୁତୋ ।
ନ ସୋଚାମି ନ ରୋଦାମି, ୱତ ସୁତ୍ୱାନ ମାଣୱାତି ॥
‘‘ଦେୱତା ନୁସି ଗନ୍ଧବ୍ବୋ, ଅଦୁ [ଆଦୁ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ସକ୍କୋ ପୁରିନ୍ଦଦୋ ।
କୋ ୱା ତ୍ୱଂ କସ୍ସ ୱା ପୁତ୍ତୋ, କଥଂ ଜାନେମୁ ତଂ ମୟ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ୟଞ୍ଚ [ୟଂ (କ॰)] କନ୍ଦସି ୟଞ୍ଚ ରୋଦସି, ପୁତ୍ତଂ ଆଳାହନେ ସୟଂ ଦହିତ୍ୱା ।
ସ୍ୱାହଂ କୁସଲଂ କରିତ୍ୱା କମ୍ମଂ, ତିଦସାନଂ ସହବ୍ୟତଂ ଗତୋ’’ତି [ପତ୍ତୋତି (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰ ପୀ॰)]॥
‘‘ଅପ୍ପଂ ୱା ବହୁଂ ୱା ନାଦ୍ଦସାମ, ଦାନଂ ଦଦନ୍ତସ୍ସ ସକେ ଅଗାରେ ।
ଉପୋସଥକମ୍ମଂ ୱା [ଉପୋସଥକମ୍ମଞ୍ଚ (କ॰)] ତାଦିସଂ, କେନ କମ୍ମେନ ଗତୋସି ଦେୱଲୋକ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଆବାଧିକୋହଂ ଦୁକ୍ଖିତୋ ଗିଲାନୋ, ଆତୁରରୂପୋମ୍ହି ସକେ ନିୱେସନେ ।
ବୁଦ୍ଧଂ ୱିଗତରଜଂ ୱିତିଣ୍ଣକଙ୍ଖଂ, ଅଦ୍ଦକ୍ଖିଂ ସୁଗତଂ ଅନୋମପଞ୍ଞଂ ॥
‘‘ସ୍ୱାହଂ ମୁଦିତମନୋ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ଅଞ୍ଜଲିଂ ଅକରିଂ ତଥାଗତସ୍ସ ।
ତାହଂ କୁସଲଂ କରିତ୍ୱାନ କମ୍ମଂ, ତିଦସାନଂ ସହବ୍ୟତଂ ଗତୋ’’ତି ॥
‘‘ଅଚ୍ଛରିୟଂ ୱତ ଅବ୍ଭୁତଂ ୱତ, ଅଞ୍ଜଲିକମ୍ମସ୍ସ ଅୟମୀଦିସୋ ୱିପାକୋ ।
ଅହମ୍ପି ମୁଦିତମନୋ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ, ଅଜ୍ଜେୱ ବୁଦ୍ଧଂ ସରଣଂ ୱଜାମୀ’’ତି ॥
‘‘ଅଜ୍ଜେୱ ବୁଦ୍ଧଂ ସରଣଂ ୱଜାହି, ଧମ୍ମଞ୍ଚ ସଙ୍ଘଞ୍ଚ ପସନ୍ନଚିତ୍ତୋ ।
ତଥେୱ ସିକ୍ଖାୟ ପଦାନି ପଞ୍ଚ, ଅଖଣ୍ଡଫୁଲ୍ଲାନି ସମାଦିୟସ୍ସୁ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରମସ୍ସୁ ଖିପ୍ପଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟସ୍ସୁ ।
ଅମଜ୍ଜପୋ ମା ଚ ମୁସା ଭଣାହି, ସକେନ ଦାରେନ ଚ ହୋହି ତୁଟ୍ଠୋ’’ତି ॥
‘‘ଅତ୍ଥକାମୋସି ମେ ୟକ୍ଖ, ହିତକାମୋସି ଦେୱତେ ।
କରୋମି ତୁୟ୍ହଂ ୱଚନଂ, ତ୍ୱଂସି ଆଚରିୟୋ ମମାତି ॥
‘‘ଉପେମି ସରଣଂ ବୁଦ୍ଧଂ, ଧମ୍ମଞ୍ଚାପି ଅନୁତ୍ତରଂ ।
ସଙ୍ଘଞ୍ଚ ନରଦେୱସ୍ସ, ଗଚ୍ଛାମି ସରଣଂ ଅହଂ ॥
‘‘ପାଣାତିପାତା ୱିରମାମି ଖିପ୍ପଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟାମି ।
ଅମଜ୍ଜପୋ ନୋ ଚ ମୁସା ଭଣାମି, ସକେନ ଦାରେନ ଚ ହୋମି ତୁଟ୍ଠୋ’’ତି ॥
ମଟ୍ଠକୁଣ୍ଡଲୀୱିମାନଂ ନୱମଂ ।
୧୦. ସେରୀସକୱିମାନୱତ୍ଥୁ
[ପେ॰ ୱ॰ ୬୦୪] ସୁଣୋଥ ୟକ୍ଖସ୍ସ ଚ ୱାଣିଜାନ ଚ, ସମାଗମୋ ୟତ୍ଥ ତଦା ଅହୋସି ।
ୟଥା କଥଂ ଇତରିତରେନ ଚାପି, ସୁଭାସିତଂ ତଞ୍ଚ ସୁଣାଥ ସବ୍ବେ ॥
‘‘ୟୋ ସୋ ଅହୁ ରାଜା ପାୟାସି ନାମ [ନାମୋ (ସୀ॰)], ଭୁମ୍ମାନଂ ସହବ୍ୟଗତୋ ୟସସ୍ସୀ ।
ସୋ ମୋଦମାନୋୱ ସକେ ୱିମାନେ, ଅମାନୁସୋ ମାନୁସେ ଅଜ୍ଝଭାସୀତି ॥
‘‘ୱଙ୍କେ ଅରଞ୍ଞେ ଅମନୁସ୍ସଟ୍ଠାନେ, କନ୍ତାରେ ଅପ୍ପୋଦକେ ଅପ୍ପଭକ୍ଖେ ।
ସୁଦୁଗ୍ଗମେ ୱଣ୍ଣୁପଥସ୍ସ ମଜ୍ଝେ, ୱଙ୍କଂ ଭୟା [ଧଙ୍କଂଭୟା (କ॰)] ନଟ୍ଠମନା ମନୁସ୍ସା ॥
‘‘ନୟିଧ ଫଲା ମୂଲମୟା ଚ ସନ୍ତି, ଉପାଦାନଂ ନତ୍ଥି କୁତୋଧ ଭକ୍ଖୋ ।
ଅଞ୍ଞତ୍ର ପଂସୂହି ଚ ୱାଲୁକାହି ଚ, ତତାହି ଉଣ୍ହାହି ଚ ଦାରୁଣାହି ଚ ॥
‘‘ଉଜ୍ଜଙ୍ଗଲଂ ତତ୍ତମିୱଂ କପାଲଂ, ଅନାୟସଂ ପରଲୋକେନ ତୁଲ୍ୟଂ ।
ଲୁଦ୍ଦାନମାୱାସମିଦଂ ପୁରାଣଂ, ଭୂମିପ୍ପଦେସୋ ଅଭିସତ୍ତରୂପୋ ॥
‘‘ଅଥ ତୁମ୍ହେ କେନ [କେନ ନୁ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ୱଣ୍ଣେନ, କିମାସମାନା ଇମଂ ପଦେସଂ ହି ।
ଅନୁପୱିଟ୍ଠା ସହସା ସମେଚ୍ଚ, ଲୋଭା ଭୟା ଅଥ ୱା ସମ୍ପମୂଳ୍ହା’’ତି ॥
‘‘ମଗଧେସୁ ଅଙ୍ଗେସୁ ଚ ସତ୍ଥୱାହା, ଆରୋପୟିତ୍ୱା ପଣିୟଂ ପୁଥୁତ୍ତଂ ।
ତେ ୟାମସେ ସିନ୍ଧୁସୋୱୀରଭୂମିଂ, ଧନତ୍ଥିକା ଉଦ୍ଦୟଂ ପତ୍ଥୟାନା ॥
‘‘ଦିୱା ପିପାସଂ ନଧିୱାସୟନ୍ତା, ୟୋଗ୍ଗାନୁକମ୍ପଞ୍ଚ ସମେକ୍ଖମାନା,
ଏତେନ ୱେଗେନ ଆୟାମ ସବ୍ବେ [ସବ୍ବେ ତେ (କ॰)], ରତ୍ତିଂ ମଗ୍ଗଂ ପଟିପନ୍ନା ୱିକାଲେ ॥
‘‘ତେ ଦୁପ୍ପୟାତା ଅପରଦ୍ଧମଗ୍ଗା, ଅନ୍ଧାକୁଲା ୱିପ୍ପନଟ୍ଠା ଅରଞ୍ଞେ ।
ସୁଦୁଗ୍ଗମେ ୱଣ୍ଣୁପଥସ୍ସ ମଜ୍ଝେ, ଦିସଂ ନ ଜାନାମ ପମୂଳ୍ହଚିତ୍ତା ॥
‘‘ଇଦଞ୍ଚ ଦିସ୍ୱାନ ଅଦିଟ୍ଠପୁବ୍ବଂ, ୱିମାନସେଟ୍ଠଞ୍ଚ ତୱଞ୍ଚ ୟକ୍ଖ ।
ତତୁତ୍ତରିଂ ଜୀୱିତମାସମାନା, ଦିସ୍ୱା ପତୀତା ସୁମନା ଉଦଗ୍ଗା’’ତି ॥
‘‘ପାରଂ ସମୁଦ୍ଦସ୍ସ ଇମଞ୍ଚ ୱଣ୍ଣୁଂ [ୱନଂ (ସ୍ୟା॰), ୱଣ୍ଣଂ (କ॰)], ୱେତ୍ତାଚରଂ [ୱେତ୍ତଂ ପରଂ (ସ୍ୟା॰), ୱେତ୍ତାଚାରଂ (କ॰)] ସଙ୍କୁପଥଞ୍ଚ ମଗ୍ଗଂ ।
ନଦିୟୋ ପନ ପବ୍ବତାନଞ୍ଚ ଦୁଗ୍ଗା, ପୁଥୁଦ୍ଦିସା ଗଚ୍ଛଥ ଭୋଗହେତୁ ॥
‘‘ପକ୍ଖନ୍ଦିୟାନ ୱିଜିତଂ ପରେସଂ, ୱେରଜ୍ଜକେ ମାନୁସେ ପେକ୍ଖମାନା ।
ୟଂ ୱୋ ସୁତଂ ୱା ଅଥ ୱାପି ଦିଟ୍ଠଂ, ଅଚ୍ଛେରକଂ ତଂ ୱୋ ସୁଣୋମ ତାତା’’ତି ॥
‘‘ଇତୋପି ଅଚ୍ଛେରତରଂ କୁମାର, ନ ତୋ ସୁତଂ ୱା ଅଥ ୱାପି ଦିଟ୍ଠଂ ।
ଅତୀତମାନୁସ୍ସକମେୱ ସବ୍ବଂ, ଦିସ୍ୱାନ ତପ୍ପାମ ଅନୋମୱଣ୍ଣଂ ॥
‘‘ୱେହାୟସଂ ପୋକ୍ଖରଞ୍ଞୋ ସୱନ୍ତି, ପହୂତମଲ୍ୟା [ପହୂତମାଲ୍ୟା (ସ୍ୟା॰)] ବହୁପୁଣ୍ଡରୀକା ।
ଦୁମା ଚିମେ [ଦୁମା ଚ ତେ (ସ୍ୟା॰ କ॰)] ନିଚ୍ଚଫଲୂପପନ୍ନା, ଅତୀୱ ଗନ୍ଧା ସୁରଭିଂ ପୱାୟନ୍ତି ॥
‘‘ୱେଳୂରିୟଥମ୍ଭା ସତମୁସ୍ସିତାସେ, ସିଲାପୱାଳସ୍ସ ଚ ଆୟତଂସା ।
ମସାରଗଲ୍ଲା ସହଲୋହିତଙ୍ଗା, ଥମ୍ଭା ଇମେ ଜୋତିରସାମୟାସେ ॥
‘‘ସହସ୍ସଥମ୍ଭଂ ଅତୁଲାନୁଭାୱଂ, ତେସୂପରି ସାଧୁମିଦଂ ୱିମାନଂ ।
ରତନନ୍ତରଂ କଞ୍ଚନୱେଦିମିସ୍ସଂ, ତପନୀୟପଟ୍ଟେହି ଚ ସାଧୁଛନ୍ନଂ ॥
‘‘ଜମ୍ବୋନଦୁତ୍ତତ୍ତମିଦଂ ସୁମଟ୍ଠୋ, ପାସାଦସୋପାଣଫଲୂପପନ୍ନୋ ।
ଦଳ୍ହୋ ଚ ୱଗ୍ଗୁ ଚ ସୁସଙ୍ଗତୋ ଚ [ୱଗ୍ଗୁ ସୁମୁଖୋ ସୁସଙ୍ଗତୋ (ସୀ॰)], ଅତୀୱ ନିଜ୍ଝାନଖମୋ ମନୁଞ୍ଞୋ ॥
‘‘ରତନନ୍ତରସ୍ମିଂ ବହୁଅନ୍ନପାନଂ, ପରିୱାରିତୋ ଅଚ୍ଛରାସଙ୍ଗଣେନ ।
ମୁରଜଆଲମ୍ବରତୂରିୟଘୁଟ୍ଠୋ, ଅଭିୱନ୍ଦିତୋସି ଥୁତିୱନ୍ଦନାୟ ॥
‘‘ସୋ ମୋଦସି ନାରିଗଣପ୍ପବୋଧନୋ, ୱିମାନପାସାଦୱରେ ମନୋରମେ ।
ଅଚିନ୍ତିୟୋ ସବ୍ବଗୁଣୂପପନ୍ନୋ, ରାଜା ୟଥା ୱେସ୍ସୱଣୋ ନଳିନ୍ୟା [ନଳିଞ୍ଞଂ (କ॰)]॥
‘‘ଦେୱୋ ନୁ ଆସି ଉଦୱାସି ୟକ୍ଖୋ, ଉଦାହୁ ଦେୱିନ୍ଦୋ ମନୁସ୍ସଭୂତୋ ।
ପୁଚ୍ଛନ୍ତି ତଂ ୱାଣିଜା ସତ୍ଥୱାହା, ଆଚିକ୍ଖ କୋ ନାମ ତୁୱଂସି ୟକ୍ଖୋ’’ତି ॥
‘‘ସେରୀସକୋ [ସେରିସ୍ସକୋ (ସୀ॰ ସ୍ୟା॰)] ନାମ ଅହମ୍ହି ୟକ୍ଖୋ, କନ୍ତାରିୟୋ ୱଣ୍ଣୁପଥମ୍ହି ଗୁତ୍ତୋ ।
ଇମଂ ପଦେସଂ ଅଭିପାଲୟାମି, ୱଚନକରୋ ୱେସ୍ସୱଣସ୍ସ ରଞ୍ଞୋ’’ତି ॥
‘‘ଅଧିଚ୍ଚଲଦ୍ଧଂ ପରିଣାମଜଂ ତେ, ସୟଂ କତଂ ଉଦାହୁ ଦେୱେହି ଦିନ୍ନଂ ।
ପୁଚ୍ଛନ୍ତି ତଂ ୱାଣିଜା ସତ୍ଥୱାହା, କଥଂ ତୟା ଲଦ୍ଧମିଦଂ ମନୁଞ୍ଞ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ନାଧିଚ୍ଚଲଦ୍ଧଂ ନ ପରିଣାମଜଂ ମେ, ନ ସୟଂ କତଂ ନ ହି ଦେୱେହି ଦିନ୍ନଂ ।
ସକେହି କମ୍ମେହି ଅପାପକେହି, ପୁଞ୍ଞେହି ମେ ଲଦ୍ଧମିଦଂ ମନୁଞ୍ଞ’’ନ୍ତି ॥
‘‘କିଂ ତେ ୱତଂ କିଂ ପନ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ, କିସ୍ସ ସୁଚିଣ୍ଣସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ।
ପୁଚ୍ଛନ୍ତି ତଂ ୱାଣିଜା ସତ୍ଥୱାହା, କଥଂ ତୟା ଲଦ୍ଧମିଦଂ ୱିମାନ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ମମଂ ପାୟାସୀତି ଅହୁ ସମଞ୍ଞା, ରଜ୍ଜଂ ୟଦା କାରୟିଂ କୋସଲାନଂ ।
ନତ୍ଥିକଦିଟ୍ଠି କଦରିୟୋ ପାପଧମ୍ମୋ, ଉଚ୍ଛେଦୱାଦୀ ଚ ତଦା ଅହୋସିଂ ॥
‘‘ସମଣୋ ଚ ଖୋ ଆସି କୁମାରକସ୍ସପୋ, ବହୁସ୍ସୁତୋ ଚିତ୍ତକଥୀ ଉଳାରୋ ।
ସୋ ମେ ତଦା ଧମ୍ମକଥଂ ଅଭାସି [ଅକାସି (ସୀ॰)], ଦିଟ୍ଠିୱିସୂକାନି ୱିନୋଦୟୀ ମେ ॥
‘‘ତାହଂ ତସ୍ସ [ତାହଂ (କ॰)] ଧମ୍ମକଥଂ ସୁଣିତ୍ୱା, ଉପାସକତ୍ତଂ ପଟିୱେଦୟିସ୍ସଂ ।
ପାଣାତିପାତା ୱିରତୋ ଅହୋସିଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟିସ୍ସଂ ।
ଅମଜ୍ଜପୋ ନୋ ଚ ମୁସା ଅଭାଣିଂ, ସକେନ ଦାରେନ ଚ ଅହୋସି ତୁଟ୍ଠୋ ॥
‘‘ତଂ ମେ ୱତଂ ତଂ ପନ ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ, ତସ୍ସ ସୁଚିଣ୍ଣସ୍ସ ଅୟଂ ୱିପାକୋ ।
ତେହେୱ କମ୍ମେହି ଅପାପକେହି, ପୁଞ୍ଞେହି ମେ ଲଦ୍ଧମିଦଂ ୱିମାନ’’ନ୍ତି ॥
‘‘ସଚ୍ଚଂ କିରାହଂସୁ ନରା ସପଞ୍ଞା, ଅନଞ୍ଞଥା ୱଚନଂ ପଣ୍ଡିତାନଂ ।
ୟହିଂ ୟହିଂ ଗଚ୍ଛତି ପୁଞ୍ଞକମ୍ମୋ, ତହିଂ ତହିଂ ମୋଦତି କାମକାମୀ ॥
‘‘ୟହିଂ ୟହିଂ ସୋକପରିଦ୍ଦୱୋ ଚ, ୱଧୋ ଚ ବନ୍ଧୋ ଚ ପରିକ୍କିଲେସୋ ।
ତହିଂ ତହିଂ ଗଚ୍ଛତି ପାପକମ୍ମୋ, ନ ମୁଚ୍ଚତି ଦୁଗ୍ଗତିୟା କଦାଚୀ’’ତି ॥
‘‘ସମ୍ମୂଳ୍ହରୂପୋୱ ଜନୋ ଅହୋସି, ଅସ୍ମିଂ ମୁହୁତ୍ତେ କଲଲୀକତୋୱ ।
ଜନସ୍ସିମସ୍ସ ତୁୟ୍ହଞ୍ଚ କୁମାର, ଅପ୍ପଚ୍ଚୟୋ କେନ ନୁ ଖୋ ଅହୋସୀ’’ତି ॥
‘‘ଇମେ ଚ ସିରୀସୱନା [ଇମେ ସିରୀସୂପୱନା ଚ (ସୀ॰), ଇମେପି ସିରୀସୱନା ଚ (ପୀ॰ କ॰)] ତାତା, ଦିବ୍ବା [ଦିବ୍ବା ଚ (ପୀ॰ କ॰)] ଗନ୍ଧା ସୁରଭୀ [ସୁରଭିଂ (ସୀ॰ କ॰)] ସମ୍ପୱନ୍ତି [ସମ୍ପୱାୟନ୍ତି (କ॰)]।
ତେ ସମ୍ପୱାୟନ୍ତି ଇମଂ ୱିମାନଂ, ଦିୱା ଚ ରତ୍ତୋ ଚ ତମଂ ନିହନ୍ତ୍ୱା ॥
‘‘ଇମେସଞ୍ଚ ଖୋ ୱସ୍ସସତଚ୍ଚୟେନ, ସିପାଟିକା ଫଲତି ଏକମେକା ।
ମାନୁସ୍ସକଂ ୱସ୍ସସତଂ ଅତୀତଂ, ୟଦଗ୍ଗେ କାୟମ୍ହି ଇଧୂପପନ୍ନୋ ॥
‘‘ଦିସ୍ୱାନହଂ ୱସ୍ସସତାନି ପଞ୍ଚ, ଅସ୍ମିଂ ୱିମାନେ ଠତ୍ୱାନ ତାତା ।
ଆୟୁକ୍ଖୟା ପୁଞ୍ଞକ୍ଖୟା ଚୱିସ୍ସଂ, ତେନେୱ ସୋକେନ ପମୁଚ୍ଛିତୋସ୍ମୀ’’ତି [ସମୁଚ୍ଛିତୋସ୍ମୀତି (ପୀ॰ କ॰)]॥
‘‘କଥଂ ନୁ ସୋଚେୟ୍ୟ ତଥାୱିଧୋ ସୋ, ଲଦ୍ଧା ୱିମାନଂ ଅତୁଲଂ ଚିରାୟ ।
ୟେ ଚାପି ଖୋ ଇତ୍ତରମୁପପନ୍ନା, ତେ ନୂନ ସୋଚେୟ୍ୟୁଂ ପରିତ୍ତପୁଞ୍ଞା’’ତି ॥
‘‘ଅନୁଚ୍ଛୱିଂ ଓୱଦିୟଞ୍ଚ ମେ ତଂ, ୟଂ ମଂ ତୁମ୍ହେ ପେୟ୍ୟୱାଚଂ ୱଦେଥ ।
ତୁମ୍ହେ ଚ ଖୋ ତାତା ମୟାନୁଗୁତ୍ତା, ୟେନିଚ୍ଛକଂ ତେନ ପଲେଥ ସୋତ୍ଥି’’ନ୍ତି ॥
‘‘ଗନ୍ତ୍ୱା ମୟଂ ସିନ୍ଧୁସୋୱୀରଭୂମିଂ, ଧନତ୍ଥିକା ଉଦ୍ଦୟଂ ପତ୍ଥୟାନା ।
ୟଥାପୟୋଗା ପରିପୁଣ୍ଣଚାଗା, କାହାମ ସେରୀସମହଂ ଉଳାର’’ନ୍ତି ॥
‘‘ମା ଚେୱ ସେରୀସମହଂ ଅକତ୍ଥ, ସବ୍ବଞ୍ଚ ୱୋ ଭୱିସ୍ସତି ୟଂ ୱଦେଥ ।
ପାପାନି କମ୍ମାନି ୱିୱଜ୍ଜୟାଥ, ଧମ୍ମାନୁୟୋଗଞ୍ଚ ଅଧିଟ୍ଠହାଥ ॥
‘‘ଉପାସକୋ ଅତ୍ଥି ଇମମ୍ହି ସଙ୍ଘେ, ବହୁସ୍ସୁତୋ ସୀଲୱତୂପପନ୍ନୋ ।
ସଦ୍ଧୋ ଚ ଚାଗୀ ଚ ସୁପେସଲୋ ଚ, ୱିଚକ୍ଖଣୋ ସନ୍ତୁସିତୋ ମୁତୀମା ॥
‘‘ସଞ୍ଜାନମାନୋ ନ ମୁସା ଭଣେୟ୍ୟ, ପରୂପଘାତାୟ ନ ଚେତୟେୟ୍ୟ ।
ୱେଭୂତିକଂ ପେସୁଣଂ ନୋ କରେୟ୍ୟ, ସଣ୍ହଞ୍ଚ ୱାଚଂ ସଖିଲଂ ଭଣେୟ୍ୟ ॥
‘‘ସଗାରୱୋ ସପ୍ପଟିସ୍ସୋ ୱିନୀତୋ, ଅପାପକୋ ଅଧିସୀଲେ ୱିସୁଦ୍ଧୋ ।
ସୋ ମାତରଂ ପିତରଞ୍ଚାପି ଜନ୍ତୁ, ଧମ୍ମେନ ପୋସେତି ଅରିୟୱୁତ୍ତି ॥
‘‘ମଞ୍ଞେ ସୋ ମାତାପିତୂନଂ କାରଣା, ଭୋଗାନି ପରିୟେସତି ନ ଅତ୍ତହେତୁ ।
ମାତାପିତୂନଞ୍ଚ ୟୋ [ସୋ ( ?)] ଅଚ୍ଚୟେନ, ନେକ୍ଖମ୍ମପୋଣୋ ଚରିସ୍ସତି ବ୍ରହ୍ମଚରିୟଂ ॥
‘‘ଉଜୂ ଅୱଙ୍କୋ ଅସଠୋ ଅମାୟୋ, ନ ଲେସକପ୍ପେନ ଚ ୱୋହରେୟ୍ୟ ।
ସୋ ତାଦିସୋ ସୁକତକମ୍ମକାରୀ, ଧମ୍ମେ ଠିତୋ କିନ୍ତି ଲଭେଥ ଦୁକ୍ଖଂ ॥
‘‘ତଂ କାରଣା ପାତୁକତୋମ୍ହି ଅତ୍ତନା, ତସ୍ମା ଧମ୍ମଂ ପସ୍ସଥ ୱାଣିଜାସେ ।
ଅଞ୍ଞତ୍ର ତେନିହ ଭସ୍ମୀ [ଭସ୍ମି (ସ୍ୟା॰), ଭସ୍ମ (କ॰)] ଭୱେଥ, ଅନ୍ଧାକୁଲା ୱିପ୍ପନଟ୍ଠା ଅରଞ୍ଞେ ।
ତଂ ଖିପ୍ପମାନେନ ଲହୁଂ ପରେନ, ସୁଖୋ ହୱେ ସପ୍ପୁରିସେନ ସଙ୍ଗମୋ’’ତି ॥
‘‘କିଂ ନାମ ସୋ କିଞ୍ଚ କରୋତି କମ୍ମଂ,
କିଂ ନାମଧେୟ୍ୟଂ କିଂ ପନ ତସ୍ସ ଗୋତ୍ତଂ ।
ମୟମ୍ପି ନଂ ଦଟ୍ଠୁକାମମ୍ହ ୟକ୍ଖ, ୟସ୍ସାନୁକମ୍ପାୟ ଇଧାଗତୋସି ।
ଲାଭା ହି ତସ୍ସ, ୟସ୍ସ ତୁୱଂ ପିହେସୀ’’ତି ॥
ଉପାସକୋ କୋଚ୍ଛଫଲୂପଜୀୱୀ ।
ଜାନାଥ ନଂ ତୁମ୍ହାକଂ ପେସିୟୋ ସୋ,
ମା ଖୋ ନଂ ହୀଳିତ୍ଥ ସୁପେସଲୋ ସୋ’’ତି ॥
‘‘ଜାନାମସେ ୟଂ ତ୍ୱଂ ପୱଦେସି [ୱଦେସି (ସୀ॰)] ୟକ୍ଖ,
ନ ଖୋ ନଂ ଜାନାମ ସ ଏଦିସୋତି ।
ମୟମ୍ପି ନଂ ପୂଜୟିସ୍ସାମ ୟକ୍ଖ,
ସୁତ୍ୱାନ ତୁୟ୍ହଂ ୱଚନଂ ଉଳାର’’ନ୍ତି ॥
‘‘ୟେ କେଚି ଇମସ୍ମିଂ ସତ୍ଥେ ମନୁସ୍ସା,
ଦହରା ମହନ୍ତା ଅଥୱାପି ମଜ୍ଝିମା ।
ସବ୍ବେୱ ତେ ଆଲମ୍ବନ୍ତୁ ୱିମାନଂ,
ପସ୍ସନ୍ତୁ ପୁଞ୍ଞାନଂ ଫଲଂ କଦରିୟା’’ତି ॥
ତେ ତତ୍ଥ ସବ୍ବେୱ ‘ଅହଂ ପୁରେ’ତି,
ତଂ କପ୍ପକଂ ତତ୍ଥ ପୁରକ୍ଖତ୍ୱା [ପୁରକ୍ଖିପିତ୍ୱା (ସୀ॰)]।
ସବ୍ବେୱ ତେ ଆଲମ୍ବିଂସୁ ୱିମାନଂ,
ମସକ୍କସାରଂ ୱିୟ ୱାସୱସ୍ସ ॥
ତେ ତତ୍ଥ ସବ୍ବେୱ ‘ଅହଂ ପୁରେ’ତି, ଉପାସକତ୍ତଂ ପଟିୱେଦୟିଂସୁ ।
ପାଣାତିପାତା ୱିରତା ଅହେସୁଂ, ଲୋକେ ଅଦିନ୍ନଂ ପରିୱଜ୍ଜୟିଂସୁ ।
ଅମଜ୍ଜପା ନୋ ଚ ମୁସା ଭଣିଂସୁ, ସକେନ ଦାରେନ ଚ ଅହେସୁଂ ତୁଟ୍ଠା ॥
ତେ ତତ୍ଥ ସବ୍ବେୱ ‘ଅହଂ ପୁରେ’ତି, ଉପାସକତ୍ତଂ ପଟିୱେଦୟିତ୍ୱା ।
ପକ୍କାମି ସତ୍ଥୋ ଅନୁମୋଦମାନୋ, ୟକ୍ଖିଦ୍ଧିୟା ଅନୁମତୋ ପୁନପ୍ପୁନଂ ॥
‘‘ଗନ୍ତ୍ୱାନ ତେ ସିନ୍ଧୁସୋୱୀରଭୂମିଂ, ଧନତ୍ଥିକା ଉଦ୍ଦୟଂ [ଉଦୟ (ପୀ॰ କ॰)] ପତ୍ଥୟାନା ।
ୟଥାପୟୋଗା ପରିପୁଣ୍ଣଲାଭା, ପଚ୍ଚାଗମୁଂ ପାଟଲିପୁତ୍ତମକ୍ଖତଂ ॥
‘‘ଗନ୍ତ୍ୱାନ ତେ ସଙ୍ଘରଂ ସୋତ୍ଥିୱନ୍ତୋ,
ପୁତ୍ତେହି ଦାରେହି ସମଙ୍ଗିଭୂତା ।
ଆନନ୍ଦୀ ୱିତ୍ତା [ଆନନ୍ଦଚିତ୍ତା (ସ୍ୟା॰), ଆନନ୍ଦୀଚିତ୍ତା (କ॰)] ସୁମନା ପତୀତା,
ଅକଂସୁ ସେରୀସମହଂ ଉଳାରଂ ।
ସେରୀସକଂ ତେ ପରିୱେଣଂ ମାପୟିଂସୁ ॥
ଏତାଦିସା ସପ୍ପୁରିସାନ ସେୱନା,
ମହତ୍ଥିକା ଧମ୍ମଗୁଣାନ ସେୱନା ।
ଏକସ୍ସ ଅତ୍ଥାୟ ଉପାସକସ୍ସ,
ସବ୍ବେୱ ସତ୍ତା ସୁଖିତା [ସୁଖିନୋ (ପୀ॰ କ॰)] ଅହେସୁନ୍ତି ॥
ସେରୀସକୱିମାନଂ ଦସମଂ ।
୧୧. ସୁନିକ୍ଖିତ୍ତୱିମାନୱତ୍ଥୁ
‘‘ଉଚ୍ଚମିଦଂ ମଣିଥୂଣଂ ୱିମାନଂ, ସମନ୍ତତୋ ଦ୍ୱାଦସ ୟୋଜନାନି ।
କୂଟାଗାରା ସତ୍ତସତା ଉଳାରା, ୱେଳୁରିୟଥମ୍ଭା ରୁଚକତ୍ଥତା ସୁଭା ॥
‘‘ତତ୍ଥଚ୍ଛସି ପିୱସି ଖାଦସି ଚ, ଦିବ୍ବା ଚ ୱୀଣା ପୱଦନ୍ତି ୱଗ୍ଗୁଂ ।
ଦିବ୍ବା ରସା କାମଗୁଣେତ୍ଥ ପଞ୍ଚ, ନାରିୟୋ ଚ ନଚ୍ଚନ୍ତି ସୁୱଣ୍ଣଛନ୍ନା ॥
‘‘କେନ ତେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ, କେନ ତେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ତେ ଭୋଗା, ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ପୁଚ୍ଛାମି ‘ତଂ ଦେୱ ମହାନୁଭାୱ, ମନୁସ୍ସଭୂତୋ କିମକାସି ପୁଞ୍ଞଂ ।
କେନାସି ଏୱଂ ଜଲିତାନୁଭାୱୋ, ୱଣ୍ଣୋ ଚ ତେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୋ ଦେୱପୁତ୍ତୋ ଅତ୍ତମନୋ, ମୋଗ୍ଗଲ୍ଲାନେନ ପୁଚ୍ଛିତୋ ।
ପଞ୍ହଂ ପୁଟ୍ଠୋ ୱିୟାକାସି, ୟସ୍ସ କମ୍ମସ୍ସିଦଂ ଫଲଂ ॥
‘‘ଦୁନ୍ନିକ୍ଖିତ୍ତଂ ମାଲଂ ସୁନିକ୍ଖିପିତ୍ୱା, ପତିଟ୍ଠପେତ୍ୱା ସୁଗତସ୍ସ ଥୂପେ ।
ମହିଦ୍ଧିକୋ ଚମ୍ହି ମହାନୁଭାୱୋ, ଦିବ୍ବେହି କାମେହି ସମଙ୍ଗିଭୂତୋ ॥
‘‘ତେନ ମେତାଦିସୋ ୱଣ୍ଣୋ,
ତେନ ମେ ଇଧ ମିଜ୍ଝତି ।
ଉପ୍ପଜ୍ଜନ୍ତି ଚ ମେ ଭୋଗା,
ୟେ କେଚି ମନସୋ ପିୟା ॥
‘‘ଅକ୍ଖାମି ତେ ଭିକ୍ଖୁ ମହାନୁଭାୱ,
ମନୁସ୍ସଭୂତୋ ୟମହଂ ଅକାସିଂ ।
ୱଣ୍ଣୋ ଚ ମେ ସବ୍ବଦିସା ପଭାସତୀ’’ତି ॥
ସୁନିକ୍ଖିତ୍ତୱିମାନଂ ଏକାଦସମଂ ।
ସୁନିକ୍ଖିତ୍ତୱଗ୍ଗୋ ସତ୍ତମୋ ନିଟ୍ଠିତୋ ।
ଦ୍ୱେ ଦଲିଦ୍ଦା ୱନୱିହାରା, ଭତକୋ ଗୋପାଲକଣ୍ଡକା ।
ଅନେକୱଣ୍ଣମଟ୍ଠକୁଣ୍ଡଲୀ, ସେରୀସକୋ ସୁନିକ୍ଖିତ୍ତଂ ।
ପୁରିସାନଂ ତତିୟୋ ୱଗ୍ଗୋ ପୱୁଚ୍ଚତୀତି ॥
ଭାଣୱାରଂ ଚତୁତ୍ଥଂ ନିଟ୍ଠିତଂ ।
ୱିମାନୱତ୍ଥୁପାଳି ନିଟ୍ଠିତା ।